صیحه آسمانی

این مدخل از دانشنامه هنوز نوشته نشده است.

محتوای فعلی مقاله یکی از پایگاه های معتبر متناسب با عنوان است.

(احتمالا تصرف اندکی صورت گرفته است)

«صَیحَة» از واژگان قرآنی، در لغت به معنای صدای شدید و بلند است؛ و «صیحه آسمانی» در اصطلاح، یکی از علائم حتمی ظهور امام زمان (عجّل الله تعالی فرجه) است که مقارن با ظهور آن حضرت می‌­باشد؛ چنانکه در روایتی از امام صادق (علیه‌السلام) آمده است: «... وَالنِّدَاءُ مِنَ الْمَحْتُوم‌»؛ صیحه و ندای آسمانی از حتمیات است.

کیفیت صیحه آسمانی

درباره زمان و چگونگی «صیحه آسمانی» در روایات گفته شده که این صیحه هنگامی رخ می­ دهد که در شرق و غرب عالم اختلاف شدیدی پیدا شود و بخاطر ترسی که از این فتنه ­ها بر مردم وارد شده است، مردم روزگار سختی را می­ گذرانند. و حتی بسیاری از زنان و مردان مومن دچار سرگردانی و ناامیدی شده­ اند از این که فرجی رخ بدهد و دچار شک و شبهه شده ­اند.

وضعیت مردم در آن زمان این گونه است که سَر دادن ندای امر فرج را از سالهای دور و دراز انتظار می کشیدند. در اکثر روایات شب جمعه یا شب بیست و سوم رمضان را هنگام آن ندا مشخص کرده ­اند ولی همان طور که بیان شد، علایم حتمی پنج تا است و بقیه علائم غیرحتمی است. بنابراین می ­توان گفت که خود صیحه آسمانی حتمی است، اما این که در شب جمعه و یا شب بیست و سوم رمضان باشد غیرحتمی است و ممکن است در روز دیگری اتفاق بیفتد.

به نقلی، کسی ­که این ندا را می­ دهد، جبرئیل است که محتوای سخن او در روایات به صور مختلف ذکر شده است. برخی از روایات این گونه بیان می کنند که ندا می­ دهد: «وَقُلْ جَاءَ الْحَقُّ وَزَهَقَ الْبَاطِلُ ۚ إِنَّ الْبَاطِلَ كَانَ زَهُوقًا»؛ و برخی دیگر از روایات می گویند که آن ندا تصریح می کند که «الحق فی علی و شیعته حق با علی و پیروانش می باشد»؛ و برخی دیگر از روایات می گوید: «به نام قائم و پدرش ندا می دهد».

وقتی که مردم این ندای آسمانی را می ­شنوند، فرد خوابیده بیدار می ­شود و ایستاده می­ نشیند و یا به حیاط خانه ­اش می­ رود و حتی دختران پرده نشین خارج می­ شوند و پدران و برادرانشان را به یاری حضرت ولی عصر تشویق می­ کنند. و همچنین مردم طوری شگفت زده می­ شوند و در بهت و ناباوری فرو می­ روند که به فرموده امام صادق علیه السلام: «وقتی مردم صدای این صیحه را می شنوند همانند کسی که مرغی بر روی سرش دارد بی حرکت می شود و همچنین گردن تمام دشمنان الهی خاضع می گردد و اگر در هر موردی اشکال و تردید وارد کنند در این باره نمی توانند...

ممکن است برخی اشکال کنند که چگونه ممکن است کسی در آسمان ندایی بدهد که تک تک افراد، در هر کجای عالم که باشند این صدا را بشنوند؟ شاید در جواب این افراد که امر خداوندی را از چیزهای ساخته دست بشر کمتر می دانند، بشود این را گفت که آیا در عصر کنونی ماهواره و دیگر رسانه­ های صوتی و تصویری نتوانسته­ اند این کار را انجام دهند؟ یعنی به تک تک منازل و افراد وارد شوند و پیامشان را برسانند؟ آیا حداقل به اندازه این کار که از بشر برآمده نه بیشتر از آن، از ید پرقدرت خداوند برنمی ­آید؟ همچنین اگر این پدیده امکان وقوعش وجود نداشت، خداوند در کتابش در قالب این آیه «إِنْ نَشَأْ نُنَزِّلْ عَلَيْهِمْ مِنَ السَّمَاءِ آيَةً فَظَلَّتْ أَعْنَاقُهُمْ لَهَا خَاضِعِينَ؛ اگر بخواهیم از آسمان نشانه ای را می فرستیم به گونه ای که همه در برابر آن سر تسلیم فرود آورند.</ref> اشاره نمی­ کرد».

احادیث بسياری ‌از‌ ائمه‌ اطهار عليهم السّلام رسيده‌ ‌که‌ ‌اين ‌«آية» ‌که‌ ‌از‌ آسمان‌ نازل‌ مي‌شود، صيحه آسماني‌ ‌است‌ ‌که‌ قبل‌ ‌از‌ ظهور حضرت‌ بقیة الله ظاهر مي‌شود و ‌از‌ علائم‌ ظهور ‌است‌. در تفسير «منهج الصادقين» از ابو حمزه ثمالى روايت شده كه مراد از «آيه»، صدائى باشد كه در نيمه رمضان از آسمان شنيده شود و به جهت آن همه خاشع و منقاد گردند.

همچنین در «تفسیر البرهان» از امام صادق عليه السّلام مروى است كه فرمود حضرت اميرالمؤمنين عليه السّلام: منتظر باشيد فرج را در سه چيز؛ اختلاف ميان اهل شام، و ظاهر شدن بيرقهاى سياه از خراسان، و فزع در ماه رمضان. عرض كردند: فزع در ماه رمضان چيست؟ فرمود: آيا نشنيديد فرمايش خداى عزّ و جلّ را «إِنْ نَشَأْ نُنَزِّلْ عَلَيْهِمْ مِنَ السَّمَاءِ آيَةً ...» آن علامت و آيتى است كه خارج مى‌گرداند زنهاى پرده نشين را از پرده، و بيدار نمايد خوابيده را، و به فزع در آورد بيدار را.

و امام رضا عليه السّلام در حديثى حضرت قائم را چنین وصف فرمايد: «قال و هو الّذى ينادى مناد من السّماء يسمعه جميع اهل الارض بالدّعاء اليه يقول ألا انّ حجّة اللّه قد ظهرت عند بيت اللّه فاتّبعوه فان الحق معه و فيه و هو قول اللّه عزّ و جلّ "إن نشأ ننزّل عليهم من السّماء آية"». فرمود: قائم كسى است كه ندا نمايد منادى از آسمان، بشنواند تمام اهل زمين را به دعوت بسوى او؛ گويد: آگاه باشيد، بدرستى كه حجت خدا بتحقيق ظاهر شده نزد خانه خدا، پس پيروى كنيد او را، زيرا حق با او و در پيروى است و آن سخن خداست که فرمود: «إِنْ نَشَأْ نُنَزِّلْ عَلَيْهِمْ مِنَ السَّمَاءِ آيَةً ...».

خصوصیات صیحه آسمانی

این صیحه از دور و نزدیک به یک صورت شنیده می­ شود. یعنی نه این گونه است که کسی که نزدیک به مکان صیحه است آن را گوش خراش بشنود و کسی که دور است، آهسته بشنود و صیحه به طور یکنواخت در همه جا شنیده می­ شود که مردم نمی ­توانند تشخیص دهند مکان صیحه از کجا است، در حالی که برخی از روایات بیان می ­کند که جبرئیل بر سنگی در بیت المقدس نازل می ­شود و ندا سر می­ دهد.

خصوصیت دیگر صیحه این است که هر کس آن را به زبان مادری خودش می شنود. پس با این خصوصیاتی که از صیحه بیان شد، حجت بر همگان تمام می شود و کسی نمی ­تواند ادعا کند که از ظهور حجت خدا باخبر نشده، و الّا به سوی او می­ شتافت و به او ایمان می ­آورد.

امام صادق علیه السلام فرمودند: پس از این که صیحه را شنیدید، سجده کنید و بگوئید: «سبحان ربِّنا القُدّوس» (منزه است پروردگار ما که مقدس است) که اگر کسی چنین کند، نجات می ­یابد و کسی که مقابله کند، هلاک می ­شود.

پس از این صدا، نام و یاد مهدی عليه السّلام در دلها و بر سر زبانها می ­افتد و همه با هم از آنچه شنیده ­اند، سوال می­ کنند و شاید از هم می­ پرسند که مهدی کیست و این چنین مقامی دارد که این گونه به نام او ندا سر می­ دهند و یا آیا واقعاً این صیحه همان ندای آسمانی وعده داده شده است؟ به خوبی می توان تصور کرد که چه شور و شعف توصیف ناپذیری دل مسلمانان را فرامی­ گیرد تا آنجا که این سرور و شادی داخل قبر مومنان از دنیا رفته می ­شود و شادمانی نیز آنها را فرامی­ گیرد، از این که بالاخره حجت خدا را که منتظر ظهورش بودند و به خاطر اعتقاد به او و اهدافش این همه طعنه و تمسخر و شکنجه را از دشمنان به جان خریدند، امر ظهورش فرارسیده است.

هنوز مردم در بهت و حیرت و ناباوری و شور و شعف بسر می ­برند که ناگهان در هنگام غروب خورشید ندایی دیگر شنیده می ­شود که: «الحق مع فلان (عثمان) و شیعته». در برخی روایات «فلان» و در برخی دیگر «عثمان» آمده که به احتمال قوی منظور از عثمان شخص «عثمان بن عنبسه» (سفیانی) می ­باشد. «ای مردم پروردگار شما از سرزمین خشکی از فلسطین آمده است. پس با او بیعت کنید تا هدایت شوید و مخالفت نکنید.

در این هنگام است که تردیدکنندگان به شک می­ افتند که کدام ندا حق است و صحیح می باشد؟ از امام صادق علیه السلام سوال شد چه کسانی به ندای اول و چه کسانی به ندای دوم پاسخ می دهند؟ حضرت فرمودند: کسی آن را تصدیق می کند که از قبل به آن ایمان آورده باشد. سپس این آیه را تلاوت فرمودند: «... أَفَمَنْ يَهْدِي إِلَى الْحَقِّ أَحَقُّ أَنْ يُتَّبَعَ أَمَّنْ لَا يَهِدِّي إِلَّا أَنْ يُهْدَىٰ ۖ فَمَا لَكُمْ كَيْفَ تَحْكُمُونَ؛ آیا کسى که هدایت به سوى حق مى‌کند براى پیروى شایسته‌تر است، یا آن کس که خود هدایت نمى‌شود مگر هدایتش کنند؟ شما را چه مى‌شود، چگونه داورى مى‌کنید؟».</ref> سپس فرمودند: صدای جبرئیل از آسمان و صدای ابلیس از زمین است. پس از صدای اول پیروی کنید و از صدای دوم دوری کنید که گول نخورید... بعد از این است که دو جبهه حق و باطل علناً رو در رو در مقابل هم قرار گرفته و وعده پیروزی مستضعفان بر مستکبران محقق می­ گردد.

منابع

• "صیحه آسمانی"، محمدمحسن مردانی، دانشنامه پژوهه، تاریخ بازیابی: ۱۴ بهمن ۱۳۹۱.
• تفسیر اثنی عشری، سید حسین حسینی شاه‌عبدالعظیمی، ج۹، ص۳۹۴.