سید عبدالحسین موسوی لاری
«آیتالله سید عبدالحسین موسوی لاری» (۱۲۲۶-۱۳۰۳ ش)، از فقهای مجاهد و مراجع تقلید شیعه در قرن ۱۴ قمری و از شاگردان میرزای شیرازی بود. او در مقابل استعمار انگلیس و ظلم و استبداد حکومت قاجار ایستاد و در لارستان حکومت اسلامی برپا کرد. آثار متعددی توسط ایشان در علوم اسلامی و شیوههای حکومتی و قانونگذاری نگاشته شده است.
| |
| نام کامل | سید عبدالحسین موسوی لاری |
| زادروز | ۱۲۲۶ شمسی |
| زادگاه | نجف |
| وفات | ۱۳۰۳ شمسی |
| مدفن | جهرم |
|
| |
| اساتید |
میرزای شیرازی، شیخ محمدحسین کاظمینی، ملا حسینقلی همدانی، محمد فاضل ایروانی،... |
| شاگردان |
سید احمد فال اسیری، سید عبدالمحسن مهری، سید اسدالله اصفهانی، سید عبدالباقی موسوی شیرازی،... |
| آثار |
آیات الظالمین، قانون مشروطه مشروعه، رساله وجیزه در کیفیت علم امام، قانون اتحاد دولت و ملت، حاشیه بر فرائد الاصول،... |
محتویات
ولادت
سید عبدالحسین موسوی لاری فرزند سید عبدالله در شب جمعه سوم ماه صفر ۱۲۶۴ ق (۱۸ اسفند ۱۲۲۶ ش) دیده به جهان گشود.
پدرش سید عبدالله نسب از شاه رکن الدین دزفولی می برد و در واقع از ساداتی است که در ایران نشو و نما کرده است و پس از چندی در شهر نجف اشرف سکنی گزید و سید عبدالحسین در همانجا -یا به نقل دیگر در دزفول- به دنیا آمد.
تحصیل و استادان
سید عبدالحسین با راهنمایی پدر، تحصیل دانش را شروع نمود و بعد از اتمام دوره مقدماتی و سطح، در درس های خارج فقه و اصول فقه آیت الله میرزا محمدحسن شیرازی حاضر شد. میرزای شیرازی در اندک مدتی از هوش سرشار شاگردش آگاهی می یابد و وی را مورد تجلیل قرار می دهد. سرانجام تلاش بی وقفه سید عبدالحسین او را به قوه استنباط احکام الهی مجهز می نماید و در ۲۲ سالگی به درجه اجتهاد نائل می آید.
سید عبدالحسین موسوی با هجرت میرزای شیرازی به سامرا، از حوزه درس آیات دیگری هم استفاده می نماید. نام فقهای بزرگی که پس از آشنایی با دانش و فضل شاگرد به وی اجازه اجتهاد می دهند، چنین است:
- آیت الله شیخ محمدحسین کاظمینی (متوفی ۱۳۰۸ ق)
- آیت الله محمد فاضل ایروانی (متوفی ۱۳۰۶ ق)
- آیت الله شیخ لطف الله مازندرانی (متوفی ۱۳۱۱ ق)
- آیت الله ملا حسینقلی همدانی (متوفی ۱۳۱۱ ق)
تدریس و شاگردان
آیت الله سید لاری در ایران با تأسیس حوزه علمیه لار، فعالیتهای مرکز بزرگ جهان شیعه را ادامه می دهد و دانشمندان و فقهای گرانقدری را در آن حوزه تربیت می نماید. آیت الله دستغیب می فرماید: روزی با پیرمردی از لار مصاحب شدم. فصل تابستان بود و شبها کوتاه. دیدم این مرد قبل از اذان صبح بیدار شد، وضو ساخت و به نماز ایستاد. وقتی از اهتمام ایشان به نماز شب پرسیدم جواب داد: «آیت الله لاری ما را این گونه تربیت کرده است؛ می فرمود نباید نماز شب شما ترک شود.»
برخی از شاگردان ایشان عبارتند از:
- سید عبدالباقی موسوی شیرازی
- سید عبدالمحمد موسوی لاری
- سید محمدحسین مجتهد لاری
- سید احمد مجتهد فال اسیری
- سید عبدالمحسن مهری
- سید اسدالله اصفهانی
- سید ابوالحسن لاری
- سید محمد سیرجانی
- محمدعلی شریعتمداری جهرمی
- محمدحسین نخبه الفقهایی لاری
- سید محمدحسین نسابه لاری
- شیخ عبدالحمید مهاجری نوایجانی.
آثار و تألیفات
آیت الله لاری با تألیف کتب ارزشمندی در علوم فقه و اصول و کلام و حدیث، میراث گرانبهایی برای آیندگان باقی گذاشت. حدود چهل اثر از ایشان شناخته شده که در علوم اسلامی و شیوه های حکومتی و قانونگذاری نگاشته شده است، از جمله:
.jpg)
- معارف السلمانی بمراتب الخلفاء الرحمانی
- عرفان السلمانی بحقائق الایمانی (رساله در عقوبت حبّ دنیا)
- اکسیر السعاده فی اسرار الشهاده
- استخاره نامه
- آیات الظالمین
- احکام قانون اداره بلديه
- رساله وجیزه در کیفیت علم امام علیه السلام
- قانون در اتحاد دولت و ملت
- قانون مشروطه مشروعه
- هدایت الطالبین
- تعلیقات المکاسب شیخ انصاری (در دو جلد)
- کتاب الاصول
- حاشیه بر فرائد الاصول (در دو جلد)
- حاشیه بر شرح کبیر
- حاشیه بر قوانین الاصول
- مجموعه رسائل: التعليقة على کتاب الصوم من مدارک الأحکام و... .[۱]
فعالیتهای اجتماعی و سیاسی
.jpg)
مبارزه با استعمار انگلیس:
ظلم و استعمار انگلیس به همراه استبداد حکومت قاجار موجب شد که مردم لارستان با گسیل هیأتی به عراق، از میرزای شیرازی، فقیه مجاهد و مبارزی را طلب کنند که توان مقابله با ظلم و استبداد را داشته باشد. میرزای شیرازی با ارسال نامه ای، سید عبدالحسین لاری را از وقایع آشفته جنوب ایران باخبر می سازد و بر ایشان فرض می نماید که به لارستان هجرت کند.[۲]
آیت الله سید عبدالحسین لاری در سال ۱۳۰۹ ق. نجف اشرف را ترک می کند و به لارستان می رود. میرزای شیرازی هنگام خروج سید لاری خطاب به حاج سید علی کبیر و هیأت همراهش می فرماید: «با بردن آقا سید عبدالحسین به لارستان، نجف را به آنجا برده ای و گهواره فضیلت و دانش را از فرزند فضیلت و علم خالی گذاردی».[۳]
وی بسان دیگر علمای شیعه، به اصل ولایت فقیه عقیده مند بود و جدایی دین از سیاست را از شعارهای استعماری می دانست و فقیه جامع الشرایط را نماینده حضرت ولی عصر عجل الله تعالی فرجه شریف می شناخت که در دوران غیبت کبری نیابت عام دارد و وظیفه اش اجرای احکام اسلامی در جامعه است.[۴]
او نظامهای حاکم و دولتهای ستم پیشه ای چون حکومت قاجار را دولت قانونی نمی دانست و خود در صدد تشکیل حکومت بود تا قوانین الهی را در جامعه اجرا کند. او می خواست با تشکیل حکومت اسلامی، به نظریه های فقه سیاسی اسلام وجود عینی بخشد و با اجرای عدل، مستضعفان جنوب را امیدی دوباره دهد. ترغیب پیروان به آموزش نظامی و تشکیل گروههای مسلح در لار از جمله فعالیتهای او در این زمینه است. گروههایی که بعدها به «تفنگچیان سید لاری» و «چریکهای فارس و سید لاری» مشهور می شوند.
این سید مجاهد در تمامی مسائل فقهی علاوه بر جنبه های عبادی، به نقش اجتماعی و سیاسی آن توجه تام داشت و به موازات اعتقاد به ولایت فقیه، احیای امر به معروف و نهی از منکر و برپایی نماز جمعه را امری لازم می شمارد.
دولت انگلیس برای سلطه استعماری خود، عده زیادی مبلغ مسیحی را به ایران اعزام کرد. کتب و نشریات بسیاری همراه این گروه بود. آنان زیر پوشش دین مسیحیت برای ترویج فرهنگ مادی غرب آمده بودند تا جای پایی در منطقه جنوب ایران باز کنند و انگلیس به راحتی نقاط مهم و حساس را تصرف کند.
آیت الله لاری با توجه عمیقی که به مسائل اجتماعی ایران اسلامی داشت، این عمل انگلیس را ریشهیابی کرده، فرمان اخراج مبلغان مسیحی را صادر نمود. همچنین دستور می دهد تا کتب گمراه کننده آنان جمع آوری شده، از بین برود. این فرمان از طرف مجتهد مقتدر لار برای دولت بریتانیا گران می آید. چه با این کار، قدرت روحانیت شیعه و نقش رهبری آنان در جامعه تأیید می شود و مردم خداجوی فارس که از طرف دولت مستبد قاجار و استعمار انگلیس به تنگ آمده اند، با نفوذ کلامی که از رهبر دینی خود می بینند، به سوی وی متمایل می گردند.
انگلیس برای از بین بردن فرمان سید لاری و نقش چشمگیر آن، از دولت ایران می خواهد تا مجتهد لاری را در تنگنا قرار دهد و مؤاخذه نماید. دولت قاجار که به صورت دولت وابسته به کشورهای استعماری، ایران را اداره می کند، «عین الملک» را مأمور رسیدگی به موضوع کرده، دستور می دهد تا با دریافت دو هزار تومان وجه کتب مصادره شده، سید لاری را از فعالیتهای سیاسی و فرهنگی بازدارد. این وجه در مقایسه با کل مالیات سالانه لارستان که چهار هزار و بیست تومان است، مبلغ زیادی است. عین الملک به لار می رود و با مشاهده نیروهای مصمم مجتهد لارستان و قاطعیت و سازش ناپذیری، وی با عذرخواهی به تهران برمی گردد. با ناکامی عین الملک، دیگر بار قدرت مجتهد لاری و نظام پوشالی استبداد آشکار می شود و مردم لار بیش از پیش به رهبر خود گرایش پیدا می کنند.
.JPG)
حکومت اسلامی لارستان:
پیروزی آیت الله لاری در مبارزه با جریان یهودیان مسلح و مبلغان مسیحی که انگلیس و دولت قاجار را به رسوایی کشید و ابهت آنان را در هم شکست، موجب گشت که مردم سید لاری را دانشمند دینی که تنها به عبادت بپردازد و نماز جماعت بخواند به شمار نیاورند، بلکه به مثابه رهبری آگاه و دلسوز و خداشناس که در مقابل ظلم می ایستد و از هیچ چیز باکی ندارد، بشناسند. خانه سید لاری و کوچه های اطراف، از آن پس تنها پناهگاه مردم ستمدیده گردید. آنان دفاع از مال و جان و ناموس خود را از وی می خواستند. موضوعی که سالهای متمادی ادامه داشت و کسی نبود تا در مقابل آن همه جفا بایستد.
سید لاری برای مقابله با زورگویی و استعمار، گروهی را تربیت کرده و با مسلح نمودن آن لباس عزا بر تن دشمنان اسلام کرده بود. روز موعود فرا رسید؛ مجتهد لارستان با بیانی قاطع، وجوب انحلال رژیم سلطنتی قاجار را صادر می نماید: «واجب است تبدیل سلطنت امویه قاجاریه به دولت حقه اسلامیه».[۵]
رزمندگان سلحشور لارستان سپاه ستم را تار و مار کرده، عده ای را کشته و جمعی را اسیر می نمایند و اموال حاکمان دست نشانده استعمار مصادره می گردد. بدین ترتیب دانشمند مجاهد و فقیه سیاستمدار لار مردم ستمدیده فارس را از زیر یوغ زورمداران زرپرست رهایی می بخشد و فروغ عدل علوی را به ارمغان می آورد. آیت الله میرزای شیرازی وقتی از اقدامات سید مطلع می گردد، به منظور تأیید اقدامات وی و سپاسگذاری از او، نامه ای به وی می نگارد.[۶]
آیت الله سید عبدالحسین لاری با عقیده راسخ به اصل ولایت فقیه توانست حکومت اسلامی برپا نماید و احکام الهی را در آن به مورد اجرا گذارد. آموزش نیروی نظامی و احداث کارخانه اسلحه سازی، از جمله اقدامات اولیه او در تأسیس حکومت اسلامی لارستان است. همچنین از دادن مالیات به دولت مستبد مرکزی خودداری نمود و پرداخت آن را تحریم کرد.[۷]
اخبار حکومت اسلامی به مردم ستمدیده دیگر شهرهای ایران، خبر خوشی بود که امید را در دل مردم می کارد. این پدیده یکی از عمده ترین و پرهیجانترین رویدادهایی است که مردم را به نهضتی بزرگ فرامی خواند. مشروطهخواهی مردم شهرهای ایران که در اندک مدتی در تمام کشور به صورت فراگیر و پردامنه مطرح می شود، برخاسته از تجربه مبارکی است که مردم لارستان آن را به رهبری آیت الله لاری به ارمغان آورده اند.
مجتهد لاری با ورود به لارستان به دو محور تأکید می ورزد؛ راغب ساختن مردم به مسائل اجتماعی و سیاسی اسلام، بازداشتن آنان از غربگرایی. آیت الله لاری تجارت و بارزگانی استعمارگران روس و انگلیس را به زیان امت اسلامی می داند. از این رو استفاده از چای، قند، ادویه، خوراک و پوشاکی را که از کشورهای خارجی - بخصوص روسیه و انگلیس - وارد ایران و سایر کشورهای اسلامی می شود، تحریم می نماید. وی عقیده داشت، خارج ساختن ارز از کشورهای اسلامی برای خرید اشیای خارجی موجب تقویت دشمنان اسلام و قدرت استعمارگران است و بدین وسیله سبب ریخته شدن خون مسلمانان و ملتهای فقیر می گردد. همچنین ورود کالاهای خارجی موجبات وابستگی اقتصادی را فراهم می آورد و از دیدگاه فقهی و سیاسی اسلام، حرام است.[۸]
وفات
مرحوم آیتالله سید عبدالحسین لاری پس از ۲۳ سال اقامت در لار، سرانجام در روز جمعه چهارم شوال ۱۳۴۲ ق (۱۵ اردبیهشت ۱۳۰۳ ش) به دیار باقی شتافت. هم اینک مرقد مطهر آن مرد مجاهد در شهر جهرم به «مقبره آقا» مشهور و زیارتگاه است.
پانویس
- ↑ از کتابهای فوق، ده عنوان نخست به چاپ رسیده است. دیگر آثار ایشان به صورت خطی موجود می باشند.
- ↑ شجره طیبه (تلخیص گلشن حسینی)، عبدالحمید مهاجری، ص۷-۸؛ دانشمندان و سخن سرایان فارس، ص۵۷۸.
- ↑ ولایت فقیه، زیربنای فکری مشروطه مشروعه، سید محمدتقی آیت اللهی، ص ۳۰.
- ↑ ر.ک: تعلیقات المکاسب، آیت الله سید عبدالحسین لاری، ج۲، ص۳۷۸-۴۰۶.
- ↑ فتوکپی حکم جهاد آیت الله العظمی سید عبدالحسین لاری، دفتر امام جمعه جهرم.
- ↑ ر.ک: ولایت فقیه، زیربنای فکری مشروطه مشروعه، ص۱۶۰.
- ↑ کتاب آبی، به کوشش احمد شیری، ج۲، ص۳۵۳ و ۴۳۱.
- ↑ شجره طیبه، ص۲۰-۲۲.
منابع
- گلشن ابرار، جلد ۲، زندگینامه "آيتالله سيد عبدالحسين لاری" از سيد عليرضا سيد کباری.
- سایت شعائر.
آرشیو عکس و تصویر
سید عبدالحسین موسوی دزفولی نجفی لاری
تمبر حکومت لارستان
مزار سید عبدالحسین موسوی دزفولی نجفی لاری در جهرم
سید عبدالحسین موسوی دزفولی نجفی لاری
ضریح سید عبدالحسین موسوی دزفولی نجفی لاری
تمبر یادبود سید عبدالحسین موسوی دزفولی نجفی لاری
.jpg)
.jpg)
.jpg)
.jpg)
.jpg)
.jpeg)
