ملا عبدالرسول فیروزکوهی: تفاوت بین نسخه‌ها

از دانشنامه‌ی اسلامی
پرش به ناوبری پرش به جستجو
(ویرایش)
 
(۳ نسخه‌ٔ میانی ویرایش شده توسط ۳ کاربر نشان داده نشده)
سطر ۱: سطر ۱:
علامه شیخ عبدالرسول فیروزکوهی مازندرانی از دانشمندان شهیر عصر قاجار است. وی در زهد و تقوا زبانزد مردم زمان خویش بود و سالیان سال در مدرسه صدر و دارالشفای تهران به تدریس علوم دینی و تربیت شاگرد همت گماشته و آثاری ارزنده نیز از خود بر جای نهاد. از نقاط حائز اهمیت زندگی ایشان هم حجره ای بودن وی با علامه [[آخوند خراسانی]] در مدرسه صدر تهران است.
+
'''ملا عبدالرسول فیروزکوهی مازندرانی''' (م، ۱۳۲۲ ق)، از مدرسان و عالمان بزرگ [[شیعه]] در قرن ۱۴ قمری و از شاگردان [[میرزا محمد حسن آشتیانی|میرزا محمدحسن آشتیانى]] و [[میرزا ابوالحسن جلوه]] است. وی در [[زهد]] و [[تقوا]] زبانزد مردم زمان خویش بود و سالیان سال در مدرسه صدر و دارالشفای [[تهران]] به تدریس علوم دینی و تربیت شاگرد همت گماشته و آثاری ارزنده نیز از خود بر جای نهاد.  
==محل تولد==
+
{{شناسنامه عالم
یکی از روستاها و مناطق فیروزکوه غرفان چای نام دارد که آن را غرفان چاه هم می گویند. شیخ عبدالرسول مازندرانی اصالتا اهل این ناحیه است. با توجه به اینکه ایشان از طرف مادر اهل نور مازندران است گاهی ایشان را نوری و گاه مازندرانی و طبرسی و گاهی فیروزکوهی و گاه تهرانی می گویند.  
+
|نام کامل = عبدالرسول فیروزکوهی مازندرانی
==سال تولد==
+
||تصویر=
سال تولد ملاعبدالرسول بر ما مخفی است. ولی به نقل از آخوند خراسانی در سال 1278 قمری که این دو هم حجره ای بوده اند شیخ عبدالرسول متاهل بوده و همسر داشته است و فقط روزها در حجره بوده و شبها به منزل می رفته است. نکته دیگر اینکه ایشان مدتی در درس ملا هادی سبزواری حاضر شده و چون مدتی با سلطان گنابادی که بعدها رهبر فرقه صوفیه گنابادی شد هم درس بوده و گنابادی قبل از 1280 به درس حاجی سبزواری رفته پس به احتمال می توان گفت تحصیل نزد حاجی را قبل از سال 1279 انجام داده لذا می توان سال تولد ایشان را در حدود 1250 ق دانست.
+
|زادروز =  حدود ۱۲۵۰ قمری
==اساتید==
+
|زادگاه =  فیروزکوه، مازندران
عبدالرسول مازندرانی از شاگردان مهم و مطرح علامه میرزا محمدحسن آشتیانى بوده است. قاعدتا باید اصول فقه و شاید هم فقه را نزد محقق آشتیانی فرا گرفته باشد. همچنین ایشان را از شاگردان میرزا ابوالحسن جلوه زواره ای دانسته اند و نزد ایشان حکمت مشاءی سینایی را آموخته است و اواخر عمر جلوه که شکسته شده بود امور وی را متکفل بود و بدو رسیدگی می کرد. ملا حسن خویی استاد دیگر ملا عبدالرسول است که ما این مطلب را از گزارش آخوند خراسانی علیه الرحمه می فهمیم چه اینکه ایشان در خاطراتی که از زمان تحصیل خود در مدرسه صدر تهران برای یکی از فرزندان ملاعبدالرسول تعریف می کند می فرماید که من و پدرت به درس فلسفه ملا حسن خویی می رفتیم. ملا حسن شاگرد برجسته ملا عبدالله حكيم زنوزي پدر آقا علي حكيم- صاحب بدايع الحكم- است. متاسفانه علی رغم جستجوی بسیار در کتاب های متعدد شرح حال از کیفیت احوال این دانشمند خویی اطلاع خاصی به دست نیامد. ملا هادی سبزواری دیگر استاد مرحوم فیروزکوهی است که این مطلب نیز از گزارش گنابادی به یکی از فرزندان فیروزکوهی به دست می آید. شیخ هادی تهرانی که از اساتید مطرح حوزه تهران در نیمه دوم قرن سیزدهم است و نباید وی را باد شیخ هادی مکفر تهرانی یکی دانست نیز از اساتید شیخ عبدالرسول است. چنانکه مشاهده می شود وجهه معقول و حکمت بر ملاعبدالرسول سایه افکنده و گویا ایشان عنایت خاصی به این علوم داشته اند هر چند در بین تالیفاتشان که بعدا ذکر خواهد شد وجهه غالب علوم منقول است. در هر حال ملاعبدالرسول سالیانی چند از محضر دروس علمای تهران و سبزوار(و شاید اصفهان و نجف هم) بهره برده و به مقامات بلند علمی نائل گردیده و از اساتید حوزوی مطرح تهران به شمار می رود.
+
|وفات =    ۱۳۲۲ قمری
==آثار و تالیفات==
+
|مدفن =  تهران
ملا عبدالرسول داراى تصانیف بسیارى است. از آثارش: شرح «زیارت عاشورا»؛ رساله‌اى در «حرمت شطرنج»؛ رساله‌اى در «عقد صغیره»؛ رساله‌اى در «ظروف و اوانى»؛ رساله‌اى در «تكلیف كفار به قضا»؛رساله‌اى در «حكم الوضوء قبل الوقت»؛ رساله‌اى در «اعتبار الاخلاص فى العباده» را می توان یاد نمود. تمامى این كتب در طول حیاتش در سال 1321 ق در تهران به چاپ رسید و بعضى از آنها را فرزند دانشمندش على عبدالرسولى به فارسى ترجمه كرد. از دیگر آثار فیروزكوهى تصحیح كتاب «روض الجنان فى شرح ارشاد الاذهان» شهید ثانى است و او تعلیقات و حواشى بسیارى بر آن نگاشته است.
+
|اساتید =  [[میرزا محمدحسن آشتیانی]]، [[میرزا ابوالحسن جلوه]]، [[حاج ملاهادی سبزواری]]، شیخ هادی تهرانی،...
==شاگردان==
+
|شاگردان =
ملا عبدالرسول مدرس رسمی و اصلی مدرسه دارالشفای تهران بوده است و در این مدرسه به تدریس فقه و اصول و حکمت و ادبیات می پرداخته است و در طول سالیان دراز شاگردان برجسته ای تربیت کرده است.  
+
|آثار = شرح [[زیارت عاشورا]]، رسالهٔ شطرنجیه، رسالة فی العقد علی الصغیرة، حواشی روض الجنان فى شرح ارشاد الاذهان،...  
 +
}}
 +
==ولادت و خاندان==
 +
سال تولد ملاعبدالرسول بر ما مخفی است. ولی به نقل از [[آخوند خراسانی]] در سال ۱۲۷۸ قمری که این دو هم حجره ای بوده اند، شیخ عبدالرسول متأهل بوده و فقط روزها در حجره بوده و شبها به منزل می رفته است. نکته دیگر اینکه ایشان مدتی در درس [[حاج ملاهادی سبزواری|ملا هادی سبزواری]] حاضر شده و چون مدتی با سلطان گنابادی -که بعدها رهبر فرقه [[تصوف|صوفیه]] گنابادی شد- هم درس بوده و گنابادی قبل از ۱۲۸۰ به درس حاجی سبزواری رفته، پس به احتمال می توان گفت تحصیل نزد حاجی را قبل از سال ۱۲۷۹ انجام داده، لذا می توان سال تولد ایشان را در حدود ۱۲۵۰ قمری دانست.
 +
 
 +
باتوجه به اینکه ایشان از طرف مادر اهل نور مازندران است گاهی ایشان را نوری و گاه مازندرانی و طبرسی و گاهی فیروزکوهی و گاه تهرانی می گویند. شیخ عبدالرسول دارای ۴ پسر و دو دختر بود. یکی از دختران وی [[نطاق النسوان]] و ۴ پسرش [[علی عبدالرسولی]]، [[شیخ الملک اورنگ]]، محمد فقیه زاده و یک تن دیگر بوده اند. استاد [[مرتضی عبدالرسولی]] نوه ملا عبدالرسول است.
 +
 
 +
==تحصیل و تدریس==
 +
 
 +
* [[میرزا محمد حسن آشتیانی|میرزا محمدحسن آشتیانى]]: عبدالرسول مازندرانی از شاگردان مهم و مطرح علامه میرزا محمدحسن آشتیانى بوده است. قاعدتا باید [[اصول فقه‌‌‌‌|اصول فقه]] و شاید هم [[فقه]] را نزد محقق آشتیانی فرا گرفته باشد.
 +
* [[میرزا ابوالحسن جلوه]]: همچنین ایشان را از شاگردان میرزا ابوالحسن جلوه دانسته اند و نزد ایشان [[حکمت مشاء]] سینایی را آموخته است و اواخر عمر حکیم جلوه که شکسته شده بود امور وی را متکفل بود و بدو رسیدگی می کرد.
 +
* ملا حسن خویی: وی استاد دیگر ملا عبدالرسول است که ما این مطلب را از گزارش [[آخوند خراسانی]] علیه الرحمه می فهمیم، چه اینکه ایشان در خاطراتی که از زمان تحصیل خود در مدرسه صدر تهران برای یکی از فرزندان ملاعبدالرسول تعریف می کند می فرماید که من و پدرت به درس [[فلسفه]] ملا حسن خویی می رفتیم.
 +
* [[حاج ملاهادی سبزواری|ملا هادی سبزواری]]: حکیم سبزواری دیگر استاد مرحوم فیروزکوهی است که این مطلب نیز از گزارش گنابادی به یکی از فرزندان فیروزکوهی به دست می آید.
 +
* شیخ هادی تهرانی: او که از اساتید مطرح حوزه [[تهران]] در نیمه دوم قرن سیزدهم است -و نباید وی را با شیخ هادی مکفر تهرانی یکی دانست- نیز از اساتید شیخ عبدالرسول است.  
 +
 
 +
چنانکه مشاهده می شود وجهه معقول و [[حکمت]] بر ملاعبدالرسول سایه افکنده و گویا ایشان عنایت خاصی به این علوم داشته است، هر چند در بین تألیفاتشان که بعدا ذکر خواهد شد وجهه غالب علوم منقول است. در هر حال ملاعبدالرسول سالیانی چند از محضر دروس علمای تهران و سبزوار (و شاید [[اصفهان]] و [[نجف]] هم) بهره برده و به مقامات بلند علمی نائل گردیده و از اساتید حوزوی مطرح تهران به شمار می رفت.
 +
 
 +
ملا عبدالرسول فیروزکوهی مدرس رسمی و اصلی مدرسه دارالشفای تهران بوده است و در این مدرسه به تدریس [[فقه]] و [[اصول فقه‌‌‌‌|اصول]] و [[حکمت]] و [[ادبیات عرب|ادبیات]] می پرداخته و شاگردان برجسته ای تربیت کرده است.
 +
==آثار و تألیفات==
 +
ملا عبدالرسول فیروزکوهی داراى تصانیف بسیارى است. تمامى این کتب در طول حیاتش در سال ۱۳۲۱ قمری در [[تهران]] به چاپ رسید و بعضى از آنها را فرزند دانشمندش على عبدالرسولى به فارسى ترجمه کرد. از آثارش این موارد را می توان یاد نمود: 
 +
 
 +
*شرح «[[زیارت عاشورا]]»؛
 +
*رساله‌اى در «حرمت شطرنج» (رسالهٔ شطرنجیه)؛ فیروزکوهی این کتاب را به زبان عربی تألیف کرد و فرزندش [[علی عبدالرسولی]] آن را به فارسی ترجمه کرده‌است.
 +
*رسالة فی العقد علی الصغیرة؛
 +
*رساله‌اى در «ظروف و اوانى»؛
 +
*رساله‌اى در «تکلیف کفار به قضا»؛
 +
*رساله‌اى در «حکم الوضوء قبل الوقت»؛
 +
*رسالة فی اشتراط القربة فی العبادة تمسکاً بآیة البینة؛
 +
*حواشی و تصحیح کتاب «روض الجنان فى شرح ارشاد الاذهان» [[شهید ثانی|شهید ثانى]]؛
 +
 
 +
* انشاء الصلوات علی امام العصر؛
 +
* حاشیة علی أسرار الصلاة.
 +
 
 
==از منظر دیگران==
 
==از منظر دیگران==
• المآثر و الآثار
+
 
فاضل مراغى(یا به یک معنا شیخ مهدی عبدالرب آبادی قزوینی) چنانکه در المآثر و الآثار دأبش بر اختصار و اجمال است از ملا عبدالرسول به اجمال یاد کرده و گفته است: ملا عبدالرسول فیروزكوهى فاضلى كامل و در علوم شرعیه به درجات عالیه نائل.  
+
* [[فاضل مراغه ای|فاضل مراغه اى]] از ملا عبدالرسول به اجمال یاد کرده و گفته است: «ملا عبدالرسول فیروزکوهى فاضلى کامل و در علوم شرعیه به درجات عالیه نائل».  
• گنجینۀ دانشمندان
+
* [[شیخ آقا بزرگ تهرانی|شیخ آقابزرگ تهرانی]] در [[نقباء البشر (کتاب)|نقباء البشر]] پیرامون مرحوم فیروزکوهی می نویسد: «کان من الفقهاء الاعلام و الفضلاء المتبحرین... و من اجلّ تلامذة العلامه المیرزا محمدحسن الآشتیانی و له تصانیف کثیره و آثار جلیله».
مرحوم شریف رازی در جلد ششم کتاب گنجینه دانشمندان از ایشان اینگونه یاد می کند:
+
* شیخ محمد امین امامی خویی مشهور به صدرالاسلام در کتاب مرآة الشرق پیرامون ملا عبدالرسول می نویسد: «کان متورعا تقیا فقیها صاحب الخبره و البصیره فی الفقه و الحدیث و غیره و کان من خیار ابناء زمانه وجیها مقبولا ناسکا... و کان رحمه الله زاهدا قلیل الاعتناء لابناء الدنیا و حطامها».
• نقباء البشر
+
 
افتخار شیعه علامه شیخ آقابزرگ تهرانی در نقباء البشر پیرامون مرحوم فیروزکوهی می نویسد: کان من الفقهاء الاعلام و الفضلاء المتبحرین... و... من اجلّ تلامذة العلامه المیرزا محمدحسن الآشتیانی و له تصانیف کثیره و آثار جلیله.  
 
• مرآه الشرق
 
دانشمند محقق و پرهیزگار شیخ محمد امین امامی خویی مشهور به صدرالاسلام در کتاب مرآه الشرق پیرامون ملا عبدالرسول می نویسد: کان متورعا تقیا فقیها صاحب الخبره و البصیره فی الفقه و الحدیث و غیره و کان من خیار ابناء زمانه وجیها مقبولا ناسکا... و کان رحمه الله زاهدا قلیل الاعتناء لابنا الدنیا و حطامها.  
 
• تکمله نجوم السماء
 
شیخ محمدمهدی بن محمدعلی کشمیری در تکمله نجوم السماء درباره وی می نویسد: فاضلی کاملی(کذا) است و در علوم شرعیه به درجات عالیه نائل،  که همان مطلب ماثر و آثار است.
 
 
==وفات==
 
==وفات==
در منابع مختلف سال وفات مرحوم ملا عبدالرسول فیروزکوهی را یا به طور تعیین و یا تردید 1323 و بعضا 1325 و 1332 نوشته اند. اما با توجه به سفرنامه یکی از فرزندان شیخ عبدالرسول که گزارش دقیق سفر را ذکر می کند ملا عبدالرسول در ربیع الثانی 1322 ق بر اثر وبای فراگیری که ایران و عراق را گرفته بود در می گذرد. فرزند ایشان شیخ الملک اورنگ می گوید من در قم گرفتار وبا شدم و کاروان ما مرا جا نهادند چون مرگ من قطعی بود. اما حشره ای دو بار مرا گزید و یک شب تب کردم و همان گزش باعث شد تا در کمال ناباوری نمردم. یک روز را در قم ماندم و سه روز طول کشید تا به تهران رسیدم و روز ابتلای به وبا در قم 16 ربیع الثانی 1322 ق بود. زمانی که به تهران رسیدم شخصی را دیدم که در جایی نشسته بود احوال وی را پرسیدم و گفتم از وبا چه خبر و چه کسانی به مرض وبا رفته و چه کسانی باقی مانده اند؟ ان شخص در جوابم گفت دیگر چه اهمیتی دارد که کسی مانده باشد یا رفته باشد وقتی دیگر ملاعبدالرسول در بین ما نیست. پاهایم از این حرفش لرزید و بر روی خود نیاوردم. به حجره استادم رفتم و مرا تسلیت گفت و معلوم شد پدرم 4 روز قبل درگذشته است.
+
در منابع مختلف سال وفات مرحوم ملا عبدالرسول فیروزکوهی را ۱۳۲۳ قمری و بعضا ۱۳۲۵ و ۱۳۳۲ قمری نوشته اند. اما با توجه به سفرنامه یکی از فرزندان شیخ عبدالرسول که گزارش دقیق سفر را ذکر می کند، ملا عبدالرسول در [[ماه ربیع الثانی|ربیع الثانی]] ۱۳۲۲ قمری بر اثر وبای فراگیری که [[ایران]] و [[عراق]] را گرفته بود در می گذرد. فرزند ایشان [[شیخ الملک اورنگ]] می گوید: من در [[قم]] گرفتار وبا شدم و کاروان ما مرا جا نهادند چون مرگ من قطعی بود. اما حشره ای دو بار مرا گزید و یک شب تب کردم و همان گزش باعث شد تا در کمال ناباوری نمردم. یک روز را در قم ماندم و سه روز طول کشید تا به تهران رسیدم و روز ابتلای به وبا در قم ۱۶ ربیع الثانی ۱۳۲۲ ق. بود. زمانی که به تهران رسیدم شخصی را دیدم که در جایی نشسته بود، احوال وی را پرسیدم و گفتم از وبا چه خبر و چه کسانی به مرض وبا رفته و چه کسانی باقی مانده اند؟ آن شخص در جوابم گفت دیگر چه اهمیتی دارد که کسی مانده باشد یا رفته باشد وقتی دیگر ملاعبدالرسول در بین ما نیست. پاهایم از این حرفش لرزید و بر روی خود نیاوردم. به حجره استادم رفتم و مرا تسلیت گفت و معلوم شد پدرم ۴ روز قبل درگذشته است.
==فرزندان==
+
==منابع==
شیخ عبدالرسول دارای 4 پسر و دو دختر بود. یکی از دختران وی [[نطاق النسوان]] و 4 پسرش [[علی عبدالرسولی]]  ، [[شیخ الملک اورنگ]] ، محمد فقیه زاده و یک تن دیگر بوده اند. استاد [[مرتضی عبدالرسولی]] نوه ملا عبدالرسول است.
+
 
==منبع:==
+
*[[گلشن ابرار]]، ج۱۴، محمدعلی نجفی، مجله وحید، شماره ۷، خرداد ۱۳۵۱، ص۷۲۳.
[[گلشن ابرار]]، ج14، محمدعلی نجفی/ مجله وحید، شماره خرداد 1351، ص723./سیری در سیره علمی و عملی آخوند خراسانی، ص152.
+
*سیری در سیره علمی و عملی آخوند خراسانی، ص۱۵۲.
 +
 
 
[[رده:علمای قرن چهاردهم]]
 
[[رده:علمای قرن چهاردهم]]

نسخهٔ کنونی تا ‏۱ نوامبر ۲۰۲۱، ساعت ۰۹:۰۱

ملا عبدالرسول فیروزکوهی مازندرانی (م، ۱۳۲۲ ق)، از مدرسان و عالمان بزرگ شیعه در قرن ۱۴ قمری و از شاگردان میرزا محمدحسن آشتیانى و میرزا ابوالحسن جلوه است. وی در زهد و تقوا زبانزد مردم زمان خویش بود و سالیان سال در مدرسه صدر و دارالشفای تهران به تدریس علوم دینی و تربیت شاگرد همت گماشته و آثاری ارزنده نیز از خود بر جای نهاد.

نام کامل عبدالرسول فیروزکوهی مازندرانی
زادروز حدود ۱۲۵۰ قمری
زادگاه فیروزکوه، مازندران
وفات ۱۳۲۲ قمری
مدفن تهران

Line.png

اساتید

میرزا محمدحسن آشتیانی، میرزا ابوالحسن جلوه، حاج ملاهادی سبزواری، شیخ هادی تهرانی،...


آثار

شرح زیارت عاشورا، رسالهٔ شطرنجیه، رسالة فی العقد علی الصغیرة، حواشی روض الجنان فى شرح ارشاد الاذهان،...

ولادت و خاندان

سال تولد ملاعبدالرسول بر ما مخفی است. ولی به نقل از آخوند خراسانی در سال ۱۲۷۸ قمری که این دو هم حجره ای بوده اند، شیخ عبدالرسول متأهل بوده و فقط روزها در حجره بوده و شبها به منزل می رفته است. نکته دیگر اینکه ایشان مدتی در درس ملا هادی سبزواری حاضر شده و چون مدتی با سلطان گنابادی -که بعدها رهبر فرقه صوفیه گنابادی شد- هم درس بوده و گنابادی قبل از ۱۲۸۰ به درس حاجی سبزواری رفته، پس به احتمال می توان گفت تحصیل نزد حاجی را قبل از سال ۱۲۷۹ انجام داده، لذا می توان سال تولد ایشان را در حدود ۱۲۵۰ قمری دانست.

باتوجه به اینکه ایشان از طرف مادر اهل نور مازندران است گاهی ایشان را نوری و گاه مازندرانی و طبرسی و گاهی فیروزکوهی و گاه تهرانی می گویند. شیخ عبدالرسول دارای ۴ پسر و دو دختر بود. یکی از دختران وی نطاق النسوان و ۴ پسرش علی عبدالرسولی، شیخ الملک اورنگ، محمد فقیه زاده و یک تن دیگر بوده اند. استاد مرتضی عبدالرسولی نوه ملا عبدالرسول است.

تحصیل و تدریس

  • میرزا محمدحسن آشتیانى: عبدالرسول مازندرانی از شاگردان مهم و مطرح علامه میرزا محمدحسن آشتیانى بوده است. قاعدتا باید اصول فقه و شاید هم فقه را نزد محقق آشتیانی فرا گرفته باشد.
  • میرزا ابوالحسن جلوه: همچنین ایشان را از شاگردان میرزا ابوالحسن جلوه دانسته اند و نزد ایشان حکمت مشاء سینایی را آموخته است و اواخر عمر حکیم جلوه که شکسته شده بود امور وی را متکفل بود و بدو رسیدگی می کرد.
  • ملا حسن خویی: وی استاد دیگر ملا عبدالرسول است که ما این مطلب را از گزارش آخوند خراسانی علیه الرحمه می فهمیم، چه اینکه ایشان در خاطراتی که از زمان تحصیل خود در مدرسه صدر تهران برای یکی از فرزندان ملاعبدالرسول تعریف می کند می فرماید که من و پدرت به درس فلسفه ملا حسن خویی می رفتیم.
  • ملا هادی سبزواری: حکیم سبزواری دیگر استاد مرحوم فیروزکوهی است که این مطلب نیز از گزارش گنابادی به یکی از فرزندان فیروزکوهی به دست می آید.
  • شیخ هادی تهرانی: او که از اساتید مطرح حوزه تهران در نیمه دوم قرن سیزدهم است -و نباید وی را با شیخ هادی مکفر تهرانی یکی دانست- نیز از اساتید شیخ عبدالرسول است.

چنانکه مشاهده می شود وجهه معقول و حکمت بر ملاعبدالرسول سایه افکنده و گویا ایشان عنایت خاصی به این علوم داشته است، هر چند در بین تألیفاتشان که بعدا ذکر خواهد شد وجهه غالب علوم منقول است. در هر حال ملاعبدالرسول سالیانی چند از محضر دروس علمای تهران و سبزوار (و شاید اصفهان و نجف هم) بهره برده و به مقامات بلند علمی نائل گردیده و از اساتید حوزوی مطرح تهران به شمار می رفت.

ملا عبدالرسول فیروزکوهی مدرس رسمی و اصلی مدرسه دارالشفای تهران بوده است و در این مدرسه به تدریس فقه و اصول و حکمت و ادبیات می پرداخته و شاگردان برجسته ای تربیت کرده است.

آثار و تألیفات

ملا عبدالرسول فیروزکوهی داراى تصانیف بسیارى است. تمامى این کتب در طول حیاتش در سال ۱۳۲۱ قمری در تهران به چاپ رسید و بعضى از آنها را فرزند دانشمندش على عبدالرسولى به فارسى ترجمه کرد. از آثارش این موارد را می توان یاد نمود:

  • شرح «زیارت عاشورا»؛
  • رساله‌اى در «حرمت شطرنج» (رسالهٔ شطرنجیه)؛ فیروزکوهی این کتاب را به زبان عربی تألیف کرد و فرزندش علی عبدالرسولی آن را به فارسی ترجمه کرده‌است.
  • رسالة فی العقد علی الصغیرة؛
  • رساله‌اى در «ظروف و اوانى»؛
  • رساله‌اى در «تکلیف کفار به قضا»؛
  • رساله‌اى در «حکم الوضوء قبل الوقت»؛
  • رسالة فی اشتراط القربة فی العبادة تمسکاً بآیة البینة؛
  • حواشی و تصحیح کتاب «روض الجنان فى شرح ارشاد الاذهان» شهید ثانى؛
  • انشاء الصلوات علی امام العصر؛
  • حاشیة علی أسرار الصلاة.

از منظر دیگران

  • فاضل مراغه اى از ملا عبدالرسول به اجمال یاد کرده و گفته است: «ملا عبدالرسول فیروزکوهى فاضلى کامل و در علوم شرعیه به درجات عالیه نائل».
  • شیخ آقابزرگ تهرانی در نقباء البشر پیرامون مرحوم فیروزکوهی می نویسد: «کان من الفقهاء الاعلام و الفضلاء المتبحرین... و من اجلّ تلامذة العلامه المیرزا محمدحسن الآشتیانی و له تصانیف کثیره و آثار جلیله».
  • شیخ محمد امین امامی خویی مشهور به صدرالاسلام در کتاب مرآة الشرق پیرامون ملا عبدالرسول می نویسد: «کان متورعا تقیا فقیها صاحب الخبره و البصیره فی الفقه و الحدیث و غیره و کان من خیار ابناء زمانه وجیها مقبولا ناسکا... و کان رحمه الله زاهدا قلیل الاعتناء لابناء الدنیا و حطامها».

وفات

در منابع مختلف سال وفات مرحوم ملا عبدالرسول فیروزکوهی را ۱۳۲۳ قمری و بعضا ۱۳۲۵ و ۱۳۳۲ قمری نوشته اند. اما با توجه به سفرنامه یکی از فرزندان شیخ عبدالرسول که گزارش دقیق سفر را ذکر می کند، ملا عبدالرسول در ربیع الثانی ۱۳۲۲ قمری بر اثر وبای فراگیری که ایران و عراق را گرفته بود در می گذرد. فرزند ایشان شیخ الملک اورنگ می گوید: من در قم گرفتار وبا شدم و کاروان ما مرا جا نهادند چون مرگ من قطعی بود. اما حشره ای دو بار مرا گزید و یک شب تب کردم و همان گزش باعث شد تا در کمال ناباوری نمردم. یک روز را در قم ماندم و سه روز طول کشید تا به تهران رسیدم و روز ابتلای به وبا در قم ۱۶ ربیع الثانی ۱۳۲۲ ق. بود. زمانی که به تهران رسیدم شخصی را دیدم که در جایی نشسته بود، احوال وی را پرسیدم و گفتم از وبا چه خبر و چه کسانی به مرض وبا رفته و چه کسانی باقی مانده اند؟ آن شخص در جوابم گفت دیگر چه اهمیتی دارد که کسی مانده باشد یا رفته باشد وقتی دیگر ملاعبدالرسول در بین ما نیست. پاهایم از این حرفش لرزید و بر روی خود نیاوردم. به حجره استادم رفتم و مرا تسلیت گفت و معلوم شد پدرم ۴ روز قبل درگذشته است.

منابع

  • گلشن ابرار، ج۱۴، محمدعلی نجفی، مجله وحید، شماره ۷، خرداد ۱۳۵۱، ص۷۲۳.
  • سیری در سیره علمی و عملی آخوند خراسانی، ص۱۵۲.