شداد بن اوس: تفاوت بین نسخه‌ها

از دانشنامه‌ی اسلامی
پرش به ناوبری پرش به جستجو
(صفحه‌ای جدید حاوی '{{الگو:نیازمند ویرایش فنی}} {{مدخل دائرة المعارف|دانشنامه جهان اسلام}} '''شَدّاد ...' ایجاد کرد)
 
(ویرایش)
 
(۴ نسخه‌ٔ میانی ویرایش شده توسط ۳ کاربر نشان داده نشده)
سطر ۱: سطر ۱:
{{الگو:نیازمند ویرایش فنی}}
 
 
{{مدخل دائرة المعارف|[[دانشنامه جهان اسلام]]}}
 
{{مدخل دائرة المعارف|[[دانشنامه جهان اسلام]]}}
'''شَدّاد بن أوس ، بن ثابت انصاری نجاری مدنی، محدّث و صحابی.'''
 
  
شدّاد از قبيلۀ بني‌حُدَيله بود كه نسب آنها به عمروبن مالك‌بن نجّار مي‌رسيد (رجوع کنید به ابن‌خياط، ص 156؛ ابن‌عبدالبر، ج 1، ص 117؛ ابن‌عساكر، ج 22، ص 405، 417). وی برادرزادۀ حسان‌بن ثابت، شاعر مشهور صدر اسلام، بود (ابن‌سعد، ج 3، ص 503، ج 7، ص 401؛ رازی، ج 2، قسم 1، ص 328). كنيۀ او را أبويَعلی و أبوعبدالرحمن ذكر كرده‌اند (رجوع کنید به ابن‌عبدالبر، ج 2، ص 694؛ ابن‌حجر، ج 3، ص 319). پدر شدّاد، اوس، از جمله انصاری بود كه در بيعت عقبه حضور داشت (ابن‌سعد، ج 3، ص 503؛ ابن‌عبدالبر، ج 1، ص 117) و به گفتۀ ابن‌سعد (ج 3، ص 55ـ56)، عثمان بعد از مهاجرت مسلمانان از مكه به مدينه، در خانۀ اوس‌بن ثابت اقامت گزيد. همچنين پيامبر در جريان عقد مؤاخات ميان مهاجران و انصار، ميان اوس‌بن ثابت و عثمان پيمان برادری بست (ابن‌سعد، ج 3، ص 56). به نوشتۀ واقدی (ابن‌عبدالبر، ج 1، ص 117)، اوس در جنگ بدر و ديگر نبردهای پيامبر حضور داشت و در زمان خلافت عثمان‌بن عفان (ابن‌سعد، ج 3، ص 503) و به تصريح ابن‌حبان (ج 3، ص10)، در سال 35 درگذشت. هرچند ابن‌سعد (همانجا) و ابن‌عبدالبر (همانجا) در خبری ديگر به نقل از عبداللّه‌بن محمدبن عماره انصاری، از شهادت اوس در جنگ احد سخن گفته‌اند. شعری از حسان‌بن ثابت (ص 116) در ذكر كشته شدن أوس‌بن ثابت، دليلی بر درستی خبر شهادت اوس در جنگ احد است (رجوع کنید به ابن‌حجر، ج 1، ص 144، ج 3، ص 319ـ320). مادر وی، صُرَيمَه يا صُرمَه نيز از بني‌عَدیبن نجار بود (ابن‌عساكر، ج 22، ص 404).
+
'''شَدّاد بن أوس بن ثابت انصاری نجاری مدنی، [[محدث|محدّث]] و [[صحابی]].'''
  
دربارۀ شدّاد بن أوس و حضور او در نبردهای پيامبر اختلاف‌نظر وجود دارد. برخی از حضور او در غزوه بدر سخن گفته‌اند اما بخاری (ج 2، قسم 2، ص 224) در اين مطلب ترديد كرده است. وی به زهد شهرت داشت و معاصرانش او را بدين خصلت ستوده‌اند (رجوع کنید به ابن‌عبدالبر، ج 2، ص 694ـ695؛ ابن‌عساكر، ج 22، ص410). دربارۀ عبادت و ورع وی داستانهايی نقل شده است (رجوع کنید به ابن‌عساكر، ج 22، ص 415ـ416؛ مزی، ج 12، ص 391). شدّاد پس از فتح شام در زمان خليفۀ دوم به امارت حِمص گماشته شد (مزی، ج 12، ص390). ابن‌سعد (ج 7، ص 401)، بدون اشاره به تاريخ دقيق، از مهاجرت شدّاد به بيت‌المقدّس سخن گفته و اشاره كرده كه شدّاد تا اواخر عمر خود در آنجا به‌سر برده است (رجوع کنید به ابن‌عبدالبر، ج 2، ص 694). شدّاد چهار پسر به نامهای يعلی، محمد، عبدالوهاب و منذر داشت و دختری با نام خزرج (ابن‌عساكر، ج 22، ص 409؛ مزی، ج 12، ص 392). شدّاد از كعب‌الأحبار روايت كرده و از وی أسامةبن عمير هُذَلی، خالدبن مَعدان، پسرانش محمد و يعلی و كسان ديگری روايت كرده‌اند (رجوع کنید به مزی، ج 1، ص390). روايات وی در صحاح سته نقل شده است (رجوع کنید به مزی، ج 12، ص 392). دربارۀ مواضع سياسی و گرايش كلامی شدّاد، اطلاع چندانی در دست نيست. براساس برخی شواهد، به علويان گرايش داشته است (رجوع کنید به ابن‌عساكر، ج 22، ص 416) و وقتی معاويه از او خواست بر منبر، از علی عليه‌السلام بدگويی كند، از اين كار سر باز زد (رجوع کنید به مفيد، ص 96ـ97). همچنين، پيوستن به اصحاب جمل و ياری كردن اميرالمؤمنين علی عليه‌السلام (رجوع کنید به خزاز قمی، ص180ـ182) و نقل روايات فضائل علی عليه‌السلام از ديگر شواهد اين امر است. شدّاد در سال 58 در 75 سالگی در بيت‌المقدّس درگذشت و همانجا مدفون شد (ابن‌حبان، ج 3، ص 185ـ186؛ مزی، ج 12، ص 392 قس ابن‌سعد، ج 7، ص 401). ابوحاتم رازی (ج 3، قسم 2، ص 315) از محمدبن عبدالرحمن، نوادۀ او، نام برده و به اقامت او در بيت‌المقدّس اشاره كرده است. وی از پدر و جدش، شدّادبن أوس، روايت نقل كرده و از او ابراهيم‌بن محمدبن يوسف فريابی حديث نقل كرده است (رازی، همانجا).
+
شدّاد از قبیله بنی‌حُدَیله بود که نسب آنها به عمرو بن مالک‌ بن نجّار می‌رسید.<ref>رجوع کنید به ابن‌خیاط، ص۱۵۶؛ ابن‌عبدالبر، ج۱، ص۱۱۷؛ ابن‌عساکر، ج۲۲، ص۴۰۵، ۴۱۷.</ref> وی برادرزاده [[حسان‌ بن ثابت]]، شاعر مشهور صدر [[اسلام]] بود.<ref>ابن‌سعد، ج۳، ص۵۰۳، ج۷، ص۴۰۱؛ رازی، ج۲، قسم۱، ص۳۲۸.</ref> [[کنیه|کنیه]] او را أبویعلی و أبوعبدالرحمن ذکر کرده‌اند.<ref>رجوع کنید به ابن‌عبدالبر، ج۲، ص۶۹۴؛ ابن‌حجر، ج۳، ص۳۱۹.</ref>
== منابع ==
 
  
*دانشنامه جهان اسلام، ذیل مدخل ''شداد بن اوس'' از سعيد شفيعی، در دسترس در پایگاه دانشنامه جهان اسلام
+
پدر شدّاد بن اوس از جمله [[انصار|انصاری]] بود که در [[بیعت عقبه|بیعت عقبه]] حضور داشت<ref>ابن‌سعد، ج۳، ص۵۰۳؛ ابن‌عبدالبر، ج۱، ص۱۱۷.</ref> و به گفته ابن‌سعد،<ref>ج۳، ص۵۵ـ۵۶.</ref> [[عثمان بن عفان|عثمان]] بعد از مهاجرت مسلمانان از [[مکه]] به [[مدینه|مدینه]]، در خانه اوس‌ بن ثابت اقامت گزید. همچنین پیامبر در جریان عقد مؤاخات میان [[مهاجرین|مهاجران]] و [[انصار]]، میان اوس‌ بن ثابت و عثمان پیمان برادری بست.<ref>ابن‌سعد، ج۳، ص۵۶.</ref>
 +
 
 +
درباره شداد بن أوس و حضور او در [[غزوات پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله|غزوات پیامبر]] اختلاف‌ نظر وجود دارد. برخی از حضور او در [[غزوه بدر]] سخن گفته‌اند اما بخاری<ref>ج۲، قسم۲، ص۲۲۴.</ref> در این مطلب تردید کرده است. به نوشته واقدی،<ref>ابن‌عبدالبر، ج۱، ص۱۱۷.</ref> اوس در [[غزوه بدر|جنگ بدر]] و دیگر نبردهای پیامبر حضور داشت و در زمان خلافت [[عثمان بن عفان|عثمان‌ بن عفان]]،<ref>ابن‌سعد، ج۳، ص۵۰۳.</ref> و به تصریح ابن‌حبان،<ref>ج۳، ص۱۰.</ref> در سال ۳۵ درگذشت. هر چند ابن‌ سعد<ref>همانجا.</ref> و ابن‌عبدالبر<ref>همانجا.</ref> در خبری دیگر به نقل از عبداللّه‌ بن محمد بن عماره انصاری از [[شهادت در راه خدا|شهادت]] اوس در [[غزوه احد|جنگ احد]] سخن گفته‌اند. شعری از حسان‌ بن ثابت<ref>ص۱۱۶.</ref> در ذکر کشته شدن أوس‌ بن ثابت دلیلی بر درستی خبر شهادت اوس در جنگ احد است.<ref>رجوع کنید به ابن‌حجر، ج۱، ص۱۴۴، ج۳، ص۳۱۹ـ۳۲۰.</ref> مادر وی، صُرَیمَه یا صُرمَه نیز از بنی‌عَدیبن نجار بود.<ref>ابن‌عساکر، ج۲۲، ص۴۰۴.</ref>
 +
 
 +
وی به [[زهد]] شهرت داشت و معاصرانش او را بدین خصلت ستوده‌اند.<ref>رجوع کنید به ابن‌عبدالبر، ج۲، ص۶۹۴ـ۶۹۵؛ ابن‌عساکر، ج۲۲، ص۴۱۰.</ref> درباره [[عبادت]] و [[ورع]] وی داستانهایی نقل شده است.<ref> رجوع کنید به ابن‌عساکر، ج۲۲، ص۴۱۵ـ۴۱۶؛ مزی، ج۱۲، ص۳۹۱.</ref> شدّاد پس از فتح [[شام]] در زمان [[عمر بن خطاب|خلیفه دوم]] به امارت حِمص گماشته شد.<ref>مزی، ج۱۲، ص۳۹۰.</ref>
 +
 
 +
شدّاد چهار پسر به نامهای یعلی، محمد، عبدالوهاب و منذر داشت و دختری با نام خزرج.<ref>ابن‌عساکر، ج۲۲، ص۴۰۹؛ مزی، ج۱۲، ص۳۹۲.</ref> شدّاد از [[کعب الاحبار|کعب‌الأحبار]] روایت کرده و از وی أسامة بن عمیر هُذَلی، خالد بن مَعدان، پسرانش محمد و یعلی و کسان دیگری روایت کرده‌اند.<ref>رجوع کنید به مزی، ج۱، ص۳۹۰.</ref> روایات وی در [[صحاح سته]] نقل شده است.<ref>رجوع کنید به مزی، ج۱۲، ص۳۹۲.</ref>
 +
 
 +
درباره مواضع سیاسی و گرایش [[علم کلام|کلامی]] شدّاد، اطلاع چندانی در دست نیست. بر اساس برخی شواهد به [[علویان|علویان]] گرایش داشته است<ref>رجوع کنید به ابن‌عساکر، ج۲۲، ص۴۱۶.</ref> و وقتی [[معاویه|معاویه]] از او خواست بر منبر از [[امام علی علیه السلام|علی]] علیه‌السلام بدگویی کند، از این کار سرباز زد.<ref>رجوع کنید به مفید، ص۹۶ـ۹۷.</ref> همچنین، نپیوستن به [[جنگ جمل|اصحاب جمل]] و یاری کردن [[امیرالمومنین|امیرالمؤمنین]] علی علیه‌السلام<ref>رجوع کنید به خزاز قمی، ص۱۸۰ـ۱۸۲.</ref> و نقل روایات فضائل علی علیه‌السلام، از دیگر شواهد این امر است.
 +
 
 +
ابن‌سعد<ref>ج۷، ص۴۰۱.</ref> بدون اشاره به تاریخ دقیق، از مهاجرت شداد به [[بیت المقدس|بیت‌المقدّس]] سخن گفته و اشاره کرده که شدّاد تا اواخر عمر خود در آنجا به‌سر برده است.<ref>رجوع کنید به ابن‌عبدالبر، ج۲، ص۶۹۴.</ref> شدّاد در سال ۵۸ در ۷۵ سالگی در بیت‌المقدّس درگذشت و همانجا مدفون شد.<ref>ابن‌حبان، ج۳، ص۱۸۵ـ۱۸۶؛ مزی، ج۱۲، ص۳۹۲ قس ابن‌سعد، ج۷، ص۴۰۱.</ref>
 +
 
 +
ابوحاتم رازی<ref>ج۳، قسم۲، ص۳۱۵.</ref> از محمد بن عبدالرحمن، نواده او نام برده و به اقامت او در بیت‌المقدس اشاره کرده است. وی از پدر و جدش، شداد بن أوس روایت نقل کرده و از او ابراهیم‌ بن محمد بن یوسف فریابی [[حدیث|حدیث]] نقل کرده است.<ref>رازی، همانجا.</ref>
 +
 
 +
==پانویس==
 +
{{پانویس}}
 +
==منابع==
 +
*[[دانشنامه جهان اسلام (کتاب)|دانشنامه جهان اسلام]]، مدخل "شداد بن اوس" از سعید شفیعی.
  
 
[[رده:اصحاب پیامبر]]
 
[[رده:اصحاب پیامبر]]

نسخهٔ کنونی تا ‏۲۳ ژوئن ۲۰۲۰، ساعت ۱۰:۱۲

Icon-encycolopedia.jpg

این صفحه مدخلی از دانشنامه جهان اسلام است

(احتمالا تصرف اندکی صورت گرفته است)


شَدّاد بن أوس بن ثابت انصاری نجاری مدنی، محدّث و صحابی.

شدّاد از قبیله بنی‌حُدَیله بود که نسب آنها به عمرو بن مالک‌ بن نجّار می‌رسید.[۱] وی برادرزاده حسان‌ بن ثابت، شاعر مشهور صدر اسلام بود.[۲] کنیه او را أبویعلی و أبوعبدالرحمن ذکر کرده‌اند.[۳]

پدر شدّاد بن اوس از جمله انصاری بود که در بیعت عقبه حضور داشت[۴] و به گفته ابن‌سعد،[۵] عثمان بعد از مهاجرت مسلمانان از مکه به مدینه، در خانه اوس‌ بن ثابت اقامت گزید. همچنین پیامبر در جریان عقد مؤاخات میان مهاجران و انصار، میان اوس‌ بن ثابت و عثمان پیمان برادری بست.[۶]

درباره شداد بن أوس و حضور او در غزوات پیامبر اختلاف‌ نظر وجود دارد. برخی از حضور او در غزوه بدر سخن گفته‌اند اما بخاری[۷] در این مطلب تردید کرده است. به نوشته واقدی،[۸] اوس در جنگ بدر و دیگر نبردهای پیامبر حضور داشت و در زمان خلافت عثمان‌ بن عفان،[۹] و به تصریح ابن‌حبان،[۱۰] در سال ۳۵ درگذشت. هر چند ابن‌ سعد[۱۱] و ابن‌عبدالبر[۱۲] در خبری دیگر به نقل از عبداللّه‌ بن محمد بن عماره انصاری از شهادت اوس در جنگ احد سخن گفته‌اند. شعری از حسان‌ بن ثابت[۱۳] در ذکر کشته شدن أوس‌ بن ثابت دلیلی بر درستی خبر شهادت اوس در جنگ احد است.[۱۴] مادر وی، صُرَیمَه یا صُرمَه نیز از بنی‌عَدیبن نجار بود.[۱۵]

وی به زهد شهرت داشت و معاصرانش او را بدین خصلت ستوده‌اند.[۱۶] درباره عبادت و ورع وی داستانهایی نقل شده است.[۱۷] شدّاد پس از فتح شام در زمان خلیفه دوم به امارت حِمص گماشته شد.[۱۸]

شدّاد چهار پسر به نامهای یعلی، محمد، عبدالوهاب و منذر داشت و دختری با نام خزرج.[۱۹] شدّاد از کعب‌الأحبار روایت کرده و از وی أسامة بن عمیر هُذَلی، خالد بن مَعدان، پسرانش محمد و یعلی و کسان دیگری روایت کرده‌اند.[۲۰] روایات وی در صحاح سته نقل شده است.[۲۱]

درباره مواضع سیاسی و گرایش کلامی شدّاد، اطلاع چندانی در دست نیست. بر اساس برخی شواهد به علویان گرایش داشته است[۲۲] و وقتی معاویه از او خواست بر منبر از علی علیه‌السلام بدگویی کند، از این کار سرباز زد.[۲۳] همچنین، نپیوستن به اصحاب جمل و یاری کردن امیرالمؤمنین علی علیه‌السلام[۲۴] و نقل روایات فضائل علی علیه‌السلام، از دیگر شواهد این امر است.

ابن‌سعد[۲۵] بدون اشاره به تاریخ دقیق، از مهاجرت شداد به بیت‌المقدّس سخن گفته و اشاره کرده که شدّاد تا اواخر عمر خود در آنجا به‌سر برده است.[۲۶] شدّاد در سال ۵۸ در ۷۵ سالگی در بیت‌المقدّس درگذشت و همانجا مدفون شد.[۲۷]

ابوحاتم رازی[۲۸] از محمد بن عبدالرحمن، نواده او نام برده و به اقامت او در بیت‌المقدس اشاره کرده است. وی از پدر و جدش، شداد بن أوس روایت نقل کرده و از او ابراهیم‌ بن محمد بن یوسف فریابی حدیث نقل کرده است.[۲۹]

پانویس

  1. رجوع کنید به ابن‌خیاط، ص۱۵۶؛ ابن‌عبدالبر، ج۱، ص۱۱۷؛ ابن‌عساکر، ج۲۲، ص۴۰۵، ۴۱۷.
  2. ابن‌سعد، ج۳، ص۵۰۳، ج۷، ص۴۰۱؛ رازی، ج۲، قسم۱، ص۳۲۸.
  3. رجوع کنید به ابن‌عبدالبر، ج۲، ص۶۹۴؛ ابن‌حجر، ج۳، ص۳۱۹.
  4. ابن‌سعد، ج۳، ص۵۰۳؛ ابن‌عبدالبر، ج۱، ص۱۱۷.
  5. ج۳، ص۵۵ـ۵۶.
  6. ابن‌سعد، ج۳، ص۵۶.
  7. ج۲، قسم۲، ص۲۲۴.
  8. ابن‌عبدالبر، ج۱، ص۱۱۷.
  9. ابن‌سعد، ج۳، ص۵۰۳.
  10. ج۳، ص۱۰.
  11. همانجا.
  12. همانجا.
  13. ص۱۱۶.
  14. رجوع کنید به ابن‌حجر، ج۱، ص۱۴۴، ج۳، ص۳۱۹ـ۳۲۰.
  15. ابن‌عساکر، ج۲۲، ص۴۰۴.
  16. رجوع کنید به ابن‌عبدالبر، ج۲، ص۶۹۴ـ۶۹۵؛ ابن‌عساکر، ج۲۲، ص۴۱۰.
  17. رجوع کنید به ابن‌عساکر، ج۲۲، ص۴۱۵ـ۴۱۶؛ مزی، ج۱۲، ص۳۹۱.
  18. مزی، ج۱۲، ص۳۹۰.
  19. ابن‌عساکر، ج۲۲، ص۴۰۹؛ مزی، ج۱۲، ص۳۹۲.
  20. رجوع کنید به مزی، ج۱، ص۳۹۰.
  21. رجوع کنید به مزی، ج۱۲، ص۳۹۲.
  22. رجوع کنید به ابن‌عساکر، ج۲۲، ص۴۱۶.
  23. رجوع کنید به مفید، ص۹۶ـ۹۷.
  24. رجوع کنید به خزاز قمی، ص۱۸۰ـ۱۸۲.
  25. ج۷، ص۴۰۱.
  26. رجوع کنید به ابن‌عبدالبر، ج۲، ص۶۹۴.
  27. ابن‌حبان، ج۳، ص۱۸۵ـ۱۸۶؛ مزی، ج۱۲، ص۳۹۲ قس ابن‌سعد، ج۷، ص۴۰۱.
  28. ج۳، قسم۲، ص۳۱۵.
  29. رازی، همانجا.

منابع