سید محمد بادکوبه ای
این مدخل از دانشنامه هنوز نوشته نشده است.
محتوای فعلی بخشی از کتاب گلشن ابرار است که برای اینجا مناسب بوده است.
(احتمالا تصرف اندکی صورت گرفته است)
«آیتالله سید محمد بادکوبهای» (۱۲۸۵-۱۳۸۹ ق)، فقیه و مجتهد بزرگ شیعه در قرن ۱۴ هجری و از شاگردان سید حسین بادکوبهای بود. این عالم ربانی و مجاهد، علاوه بر تدریس و خطابه و اقامه نماز جماعت، در پی اجرای سیاستهای غربی رضاشاه، به مخالفت و اعتراض برخاست و نیز از آغاز نهضت امام خمینی در سال ۱۳۴۲ شمسی، در ردیف روحانیون مبارز قرار گرفت.
| |
| نام کامل | سید محمد حسینی بادکوبهای |
| زادروز | ۱۲۸۵ قمری |
| زادگاه | باکو، آذربایجان |
| وفات | ۱۳۸۹ قمری |
| مدفن | تبریز، وادی رحمت |
|
| |
| اساتید |
سید حسین بادکوبهای، ملا فتح الله اصفهانی، آخوند خراسانی، سید محمدکاظم یزدی،... |
| شاگردان |
سید مهدی دروازهای، میرزا عمران علیزاده، حاجی میرزا علی اکبر برازنده،... |
| آثار |
حاشیه بر عروة الوثقی، حاشیه بر کشف المراد،... |
محتویات
تحصیلات و استادان
سید محمد بادکوبهای فرزند آقا میر جبار مصطفی یوف، متولد سال ۱۲۸۵ هـ.ق در روستای مشقطع از توابع باکو[۱] آذربایجان بود. وی در سنین کودکی قدم به مکتب خانه گذاشت و دروس مقدماتی را از اساتید محلی فراگرفت. پس از آن برای تکمیل تحصیلات، راهی مشهد مقدس گردید و ادبیات فارسی و عربی، فقه و اصول را از اساتید آنجا آموخت. آن گاه با قدم هایی استوار و اراده ای پولادین عازم حوزه علمیه اصفهان شد و منطق، فلسفه و کلام را در مدت کوتاهی از استادان بزرگ حوزه اصفهان فراگرفت و به مقام استادی رسید.[۲]
سید محمد پس از تحصیل در اصفهان، راهی عتبات عالیات عراق گردید و سال های متمادی از محضر استادان بزرگ حوزه کهن نجف، علوم معقول و منقول را فراگرفت.
استادان بزرگوار ایشان عبارتند از:
- سید حسین بادکوبهای (۱۲۹۳ـ۱۳۵۸ هـ.ق)
- ملا فتح الله اصفهانی (۱۲۶۶ـ۱۳۳۹ هـ.ق)
- سید ابوالحسن اصفهانی (۱۲۸۴ـ۱۳۶۵ هـ.ق)
- محمدکاظم آخوند خراسانی (۱۲۵۵-۱۳۲۹ هـ.ق)
- سید محمدکاظم یزدی طباطبایی (۱۲۴۸ـ۱۳۳۷ هـ.ق)
فعالیتهای اجتماعی و سیاسی
آیت الله بادکوبهای پس از تحصیل و رسیدن به مدارج عالی علمی و اجتهاد به شهر بادکوبه بازگشت، که همزمان بود با حکومت تزاری روسیه بر سرزمین آذربایجان. حکومت تزار در نتیجه جنگ های تجاوزکارانه و تحمیل معاهدههای گلستان و ترکمنچای بر ایران، شهرهای دربند، باکو، شیروان، شکی، گنجه، لنکران، نخجوان و بخش جنوبی تالش را از این کشور جدا و به سرزمین های خود ملحق نمود. آیت الله بادکوبهای با وجود سختگیریها و آزار و اذیت های موجود، به تبلیغ احکام الهی و ترویج شریعت نبوی پرداخت.[۳]
تأسیس حوزه علمیه:
این مجاهد نستوه، با وجود فشار و سختگیریهای ضددینی بلشویکها، شروع به تأسیس حوزه علمیه نمود و شاگردان مستعدی پرورش داد.[۴] برخی از شاگردان او عبارتند از: آیت الله سید مهدی دروازهای[۵] و استاد میرزا عمران علیزاده[۶] و میرزا علیاکبر برازنده.
علامه امینی در مورد ایشان می گوید: «از خدمات علامه سید محمد (بادکوبهای)، یکی تأسیس دانشسرای دینی بود که تعداد زیادی دانشجو داشت و خود در آن تدریس می کرد و علی رغم حمله ضدّ دینی بلشویکها، رونق روزافزون یافت».[۷]
تبعید به سیبری:
در سال (۱۹۳۶ م) جمهوری آذربایجان به اتحاد جماهیر شوروی پیوست. در خلال این سال ها آزار و اذیت مسلمانان افزایش یافت و بسیاری از مساجد، اماکن مذهبی و مدارس علمیه تخریب گردید. حکومت وقت بسیاری از مخالفین دولت و مبارزین را یا کشت و یا تبعید کرد. فقیه مبارز، آیت الله بادکوبهای در نتیجه ترویج تعالیم الهی و نشر معارف اسلامی و افشای ماهیت رژیم کمونیستی به مدت پانزده سال با اعمال شاقه به سیبری غربی[۸] تبعید شد. او با سپری نمودن ایام تبعید به بادکوبه بازگشت و فعالیتهای خود را از سر گرفت.
هجرت به اردبیل:
با گسترش فعالیتهای سیاسی و فرهنگی آیت الله بادکوبهای، مخالفان نتوانستند بار دیگر وجود وی را نادیده بگیرند و این بار به اتهام همکاری با حزب مساوات،[۹] به مدت نه ماه در زیر زمین مخوف سازمان اطلاعات شوروی زندانی شد؛ اما پس از مدتی تبرئه و آزاد شد.[۱۰] بعد از آزادی از زندان، دوستان وی وسایل سفر ایشان و خانوادهاش را به اردبیل فراهم نمودند. ایشان همزمان با حکومت رضاخان وارد اردبیل گردید و فعالیتهای خویش را آغاز نمود. معظم له در مدت اقامت دو ساله در اردبیل، در خانه خویش شروع به تدریس و تربیت طلاب کرد.[۱۱] وی همچنین در یکی از مساجد معروف اردبیل به نام مسجد «سرچشمه» به اقامه نماز جماعت می پرداخت.[۱۲]
تبعید به تبریز:
در پی اجرای سیاستهای غربی رضاشاه، حضرت آیت الله بادکوبهای به مخالفت و اعتراض برخاسته و در نتیجه به تبریز تبعید میگردد و به اجبار در مدرسه طالبیه اقامت میگزیند. اقامت اجباری وی در مدرسه طالبیه با وساطت برخی از دوستان، از جمله آقای احمد وهابزاده و آقای سطوة السلطنه پایان یافته و ایشان در منزل خویش در تبریز سکنی می گزیند.[۱۳]
همگام با امام خمینی:
مجاهد عالی قدر آیت الله بادکوبهای، از آغاز نهضت امام خمینی در سال ۱۳۴۲ ش، در ردیف روحانیون مبارز قرار گرفته و حمایت و پشتیبانی خویش را از حرکتهای انقلابی حضرت امام اعلام داشت.[۱۴] این عالم بزرگ با سخنرانی های شیرین و جذاب خود در آگاهی مردم تبریز نقش اساسی داشت.
مبارزه با انجمنهای ایالتی و ولایتی:
با تصویب انجمنهای ایالتی و ولایتی و تبدیل قسم به قرآن به قسم به کتاب آسمانی و دخالت زنان در انتخابات و حذف قید اسلام، آیت الله بادکوبهای در کنار جامعه روحانیت آذربایجان در تاریخ (۱۲/۸/۱۳۴۱) با ارسال تلگرافی به آیت الله سید محمد بهبهانی خواستار لغو این تصویبنامه شدند.
دشمنی با اسرائیل:
پس از جنگ شش روزه بین اعراب و اسرائیل در خرداد ماه سال ۱۳۴۶، آیت الله بادکوبهای تلاش و فعالیت خویش را علیه اسرائیل آغاز نمود. در این زمینه از سوی علمای قم اعلامیهای در جهت حمایت از اعراب و لزوم جمع آوری کمک های مادی برای آسیب دیدگان و آوارگان فلسطینی صادر شد. آیت الله بادکوبهای همراه آیات عظام سید ابوالفضل خسروشاهی، سید مرتضی مستنبط غروی، سید کاظم موسوی شبستری و سید محمدعلی قاضی طباطبایی، با صدور اعلامیهای در تبریز، برای کمک به آوارگان مسلمان فلسطینی مساعدت و یاری خواستند. متن اعلامیه چنین است: «بسم الله الرحمن الرحیم. برادران ایمانی، به منظور کمک به برادران مسلمان آسیب دیده، بازماندگان مقتولین در راه دفاع از حریم مقدس اسلام که از طرف حضرات آیات عظام و مراجع تقلید که اعلام فرمودهاند، امید است اهالی محترم آذربایجان از مساعدت دریغ نفرموده، از کمک به برادران اسلامی به حساب شماره یک بانک صادرات شعبه قم از تأدیه وجه خودداری نفرمایند که عندالله مأجور خواهند شد».[۱۵]
نماز جماعت و منبر:
آیت الله بادکوبهای در کنار کارهای سیاسی، علمی و اجتماعی، صبح و شام در مسجد «ویجویه» (ورجی)، و ظهرها در مسجد بازار کفاشان[۱۶] نماز جماعت اقامه می کرد.[۱۷] روزهای جمعه منبر می رفت و قرآن را در دست گشوده و از روی آن می خواند و تفسیر و موعظه میکرد؛ خود میگریست و دیگران را میگریاند.[۱۸]
آثار و تألیفات
از آیت الله محمد بادکوبهای آثار گرانبهایی نیز به جای مانده است، که از جمله آنها می توان به حاشیه بر «عروة الوثقی» و حاشیه بر «کشف المراد» علامه حلی اشاره کرد، که هنوز به چاپ نرسیدهاند.[۱۹]
آیت الله بادکوبهای کتابخانه بزرگی داشت که حاوی کتابهای نفیس چاپ و خطی بود. بنابر وصیت آن فقیه بزرگوار، همه کتابهایش به کتابخانه آیتالله مرعشی در قم انتقال یافت و هم اکنون در آن گنجینه بزرگ نگهداری می شود.[۲۰]
وفات
مرحوم آیتالله سید محمد بادکوبهای، سرانجام پس از سال ها خدمت به اسلام و مسلمین و تحمل رنجها، شکنجهها و سختیها، روز سه شنبه، هفتم جمادی الثانی ۱۳۸۹ هـ.ق (برابر با تیرماه ۱۳۴۸ ش) جان به جان آفرین تسلیم نمود. پیکر پاک این عالم ربانی و مجاهد نامدار، پس از تشییع باشکوه توسط ده ها هزار نفر، در وادی رحمت شهرستان تبریز به خاک سپرده شد.[۲۱]
پانویس
- ↑ باکو یکی از مهمترین مراکز شیعه نشین جمهوری آذربایجان بوده و هم اینک پایتخت آن کشور است. نام این شهر به صورت های باکو، بادکوبه، باکوبه و... تلفظ می گردد.
- ↑ زندگینامه دست نوشت داماد آیت الله بادکوبهای.
- ↑ زندگینامه دست نوشت داماد آیت الله بادکوبهای.
- ↑ همان.
- ↑ همان، ج ۲، ص ۲۸۳.
- ↑ همان.
- ↑ شهیدان راه فضیلت، علامه امینی، ص ۵۴۵.
- ↑ سیبری دشتی است پهناور که تمام شمال آسیا را فراگرفته و از کوههای اورال (مرز طبیعی میان اروپا و آسیا) تا اقیانوس آرام کشیده شده و از شمال به اقیانوس منجمد شمالی محدود است. (لغت نامه دهخدا، ج ۸، ص ۱۲۲۳۴).
- ↑ این حزب به نام «ینی مساوات» مساوات نوین از مؤتلفان جبهه خلق است. محمد امین رسول زاده در سال (۱۹۱۸ م) جمهوری آذربایجان را تأسیس نمود و پایه حزب مساوات را در سال (۱۹۱۱ م) بنا نهاد. (جمهوری آذربایجان، بهناز اسدی کیا، ص ۱۱۰ـ۱۱۱).
- ↑ زندگینامه دست نوشت داماد آیت الله بادکوبهای.
- ↑ مصاحبه با آیت الله مفتی الشیعه.
- ↑ زندگینامه دست نوشت داماد آیت الله بادکوبهای.
- ↑ همان.
- ↑ اسناد انقلاب اسلامی، انتشارات مرکز اسناد انقلاب اسلامی، ج ۳، ص ۱۰۳ و ۱۰۷.
- ↑ جلوه محراب، مرکز بررسی اسناد تاریخی وزارت اطلاعات، ص ۲۱۴.
- ↑ هم اکنون هر دو مسجد به نام ایشان معروف است.
- ↑ زندگینامه دست نوشت داماد آیت الله بادکوبهای؛ خاطرات فقیه اخلاقی آیت الله احمدی میانجی، ص ۱۳۳.
- ↑ نامداران تاریخ، میرزا عمران علیزاده، ج۲، ص۳۴۱.
- ↑ زندگینامه دست نوشت داماد آیت الله بادکوبهای.
- ↑ همان.
- ↑ همان.
منابع
- تلخیص از مجموعه گلشن ابرار، جلد ۵، زندگینامه "سید محمد بادکوبهای" از محمد الوانساز خویی.
آرشیو عکس و تصویر
آرامگاه سید محمد حسینی بادکوبه ای در وادی رحمت تبریز
