حر بن یزید ریاحی: تفاوت بین نسخه‌ها

از دانشنامه‌ی اسلامی
پرش به ناوبری پرش به جستجو
جز (افزودن محتوا با منبع جدید)
سطر ۱: سطر ۱:
{{نیازمند ویرایش فنی}}
+
حُرّ بن یزید ریاحی، فرمانده بخشی از سپاه عبیدالله‌ بن زیاد در واقعه کربلا که به سبب ندامت از اقدام خود و پیوستن به امام حسین علیه‌السلام، نزد شیعیان حرمتی خاص دارد.
  
حُرّبن یزید ریاحی، فرمانده بخشی از سپاه عبیدالله‌ بن زیاد در واقعه کربلا، که به سبب ندامت از اقدام خود و پیوستن به امام حسین علیه‌السلام، نزد شیعیان حرمتی خاص دارد.
+
==نسب حر==
  
== نسب حر ==
+
حرّ‌ بن یزید بن ناجیة‌ بن قَعْنَب‌ بن عَتّاب‌ بن حارث‌ بن عمرو‌ بن هَمّام به بن و ریاح‌ بن یربوع‌ بن حَنْظَلَه، از تیره‌های قبیله تمیم منتسب است (دواداری نام وی را جَریر بن یزید، یافعی، حارث‌ بن یزید و ابن‌ عماد، حرث‌ بن یزید ذکر کرده‌اند که صحیح نیست.) و از این‌ رو وی را ریاحی، یربوعی، حَنظَلی و تمیمی خوانده‌اند.
  
حرّ‌بن یزید بن ناجیة‌بن قَعْنَب‌ بن عَتّاب‌ بن حارث‌ بن عمرو‌بن هَمّام به بنوریاح‌بن یربوع‌بن حَنْظَلَه، از تیره‌های قبیله تمیم، منتسب است(دواداری نام وی را جَریربن یزید،یافعی، حارث‌بن یزید و ابن‌عماد، حرث‌ بن یزید ذکر کرده‌اند که صحیح نیست.) و ازاین‌رو، وی را ریاحی، یربوعی، حَنظَلی و تمیمی خوانده‌اند.
+
خاندان حرّ در زمان جاهلیت و در دوره اسلام از بزرگان بودند.  
  
خاندان حرّ در زمان جاهلیت و در دوره اسلام از بزرگان بودند.
+
==تولد حر==
  
== تولد حر ==
+
تاریخ تولد حرّ معلوم نیست؛ اگر گزارش‌های حاکی از حضور پسران وی در واقعه [[کربلا]] صحت داشته باشد، وی احتمالاً در سال‌های نخست هجری به دنیا آمده است.
  
تاریخ تولد حرّ معلوم نیست؛ اگر گزارش‌های حاکی از حضور پسران وی در واقعه کربلا صحت داشته باشد، وی احتمالاً در سال‌های نخست هجری به دنیا آمده است.
+
==خاندان حر==
  
== خاندان حر ==
+
شهید والاقدر عاشورا، حر از خاندان‌های معروف [[عراق]] و از رؤسای کوفیان بود. به درخواستِ ابن زیاد، برای مبارزه با [[امام حسین]] علیه السلام فراخوانده شد و به سرکردگی هزار سوار برگزیده گشت. گفته‌اند وقتی از [[دارالاماره]] [[کوفه]] با مأموریت بستن راه بر امام حسین علیه السلام بیرون آمد، ندایی شنید که: ای حر! مژده باد تو را [[بهشت]]...<ref>قاموس الرجال، ج3، ص103، امالی صدوق، ص131.</ref>
  
شهید والاقدر عاشورا، حر از خاندان‌های معروف [[عراق]] و از رؤسای کوفیان بود. به درخواستِ ابن زیاد، برای مبارزه با [[امام حسین]] علیه السلام فراخوانده شد و به سرکردگی هزار سوار برگزیده گشت. گفته‌اند وقتی از [[دارالاماره]] [[کوفه]]، با مأموریت بستن راه بر امام حسین علیه السلام بیرون آمد، ندایی شنید که: ای حر! مژده باد تو را [[بهشت]]...<ref> قاموس الرجال، ج 3، ص 103، امالی صدوق، ص 131.</ref>
+
بنابر برخی منابعِ متأخر، پسران و برادر و غلام حرّ نیز هم‌زمان با حر به امام حسین پیوستند و در واقعه کربلا به شهادت رسیدند، اما این مطالب به سبب اشاره نشدن به آنها در منابع متقدم، چندان درخور اعتماد نمی‌نمایند.
بنابر برخی منابعِ متأخر، پسران و برادر و غلام حرّ نیز هم‌زمان با حرّ به امام حسین پیوستند و در واقعه کربلا به شهادت رسیدند، اما این مطالب، به سبب اشاره نشدن به آنها در منابع متقدم، چندان درخور اعتماد نمی‌نمایند.
 
  
== ملحق شدن حر به امام حسین علیه السلام ==
+
==ملحق شدن حر به امام حسین علیه السلام==
  
در منزل «قصر بنی مقاتل» یا «شراف»، راه را بر امام بست و مانع از حرکت آن حضرت به سوی کوفه شد. کاروان حسینی را همراهی کرد تا به [[کربلا]] رسیدند و امام در آن جا فرود آمد. حر وقتی فهمید کار جنگ با حسین بن علی علیهماالسلام جدی است، صبح عاشورا به بهانه آب دادن اسب خویش، از اردوگاه عمر سعد جدا شد و به کاروان حسین علیه السلام و جبهه حق پیوست.  
+
در منزل «قصر بنی مقاتل» یا «شراف» راه را بر امام بست و مانع از حرکت آن حضرت به سوی کوفه شد. کاروان حسینی را همراهی کرد تا به [[کربلا]] رسیدند و امام در آنجا فرود آمد. حر وقتی فهمید کار جنگ با حسین بن علی علیهماالسلام جدی است، صبح عاشورا به بهانه آب دادن اسب خویش، از اردوگاه عمر سعد جدا شد و به کاروان حسین علیه السلام و جبهه حق پیوست.
  
توبه کنان کنار خیمه‌های امام آمد و اظهار پشیمانی کرد، سپس اذن میدان طلبید. این انتخاب شگفت و برگزیدن راه [[بهشت]] بر [[دوزخ]] از حر، چهره‌ای دوست داشتنی و قهرمان ساخت. حر با اذن امام به میدان رفت و در خطابه‌ای مؤثر، سپاه کوفه را به خاطر جنگیدن با حسین علیه السلام توبیخ کرد. چیزی نمانده بود که سخنان او، گروهی از سربازان عمر سعد را تحت تأثیر قرار داده از جنگ با سیدالشهداء منصرف سازد، که سپاه عمر سعد، او را هدف تیرها قرار داد. نزد امام بازگشت و پس از لحظاتی دوباره به میدان رفت و با رجزخوانی، به مبارزه پرداخت و پس از نبردی دلیرانه به شهادت رسید.  
+
توبه کنان کنار خیمه‌های امام آمد و اظهار پشیمانی کرد، سپس اذن میدان طلبید. این انتخاب شگفت و برگزیدن راه [[بهشت]] بر [[دوزخ]] از حر، چهره‌ای دوست داشتنی و قهرمان ساخت. حر با اذن امام به میدان رفت و در خطابه‌ای مؤثر، سپاه کوفه را به خاطر جنگیدن با حسین علیه السلام توبیخ کرد. چیزی نمانده بود که سخنان او گروهی از سربازان عمر سعد را تحت تأثیر قرار داده از جنگ با سیدالشهداء منصرف سازد که سپاه عمر سعد او را هدف تیرها قرار داد. نزد امام بازگشت و پس از لحظاتی دوباره به میدان رفت و با رجزخوانی، به مبارزه پرداخت و پس از نبردی دلیرانه به شهادت رسید.  
  
== حر در زیارت ناحیه مقدسه ==
+
==حر در زیارت ناحیه مقدسه==
  
در زیارت ناحیه مقدسه از وی چنین یاد شده است: السَّلامُ عَلی الحُرِّ بْنِ الرِّیاحِیّ.
+
در زیارت ناحیه مقدسه از وی چنین یاد شده است: «السَّلامُ عَلی الحُرِّ بْنِ الرِّیاحِیّ».
  
== رجز حر ==
+
==رجز حر==
  
 
رجز او چنین بود:
 
رجز او چنین بود:
سطر ۳۷: سطر ۳۶:
 
که حاکی از شجاعت او در شمشیرزنی در دفاع از سیدالشهدا و حق دانستن این راه بود.
 
که حاکی از شجاعت او در شمشیرزنی در دفاع از سیدالشهدا و حق دانستن این راه بود.
  
== امام حسین علیه السلام بر بالین حر ==
+
==امام حسین علیه السلام بر بالین حر==
  
حسین بن علی علیهماالسلام بر بالین حر حضور یافت و خطاب به آن شهید، فرمود: تو همان گونه که مادرت نامت را «حر» گذاشته است. حر و آزاده‌ای، آزاد در دنیا و سعادتمند در [[آخرت]]! «اَنْتَ الحُر کما سَمتْک اُمک، وَ اَنْتَ الحُر فِی الدنیا وَ اَنْتَ الحُر فِی الاخِرَةِ» و دست بر چهره‌اش کشید.<ref> همان.</ref>[امام حسین]] علیه السلام با دستمالی سرِ حر را بست.  
+
حسین بن علی علیهماالسلام بر بالین حر حضور یافت و خطاب به آن شهید، فرمود: تو همان گونه که مادرت نامت را «حر» گذاشته است. حر و آزاده‌ای، آزاد در دنیا و سعادتمند در [[آخرت]]! «اَنْتَ الحُر کما سَمتْک اُمک، وَ اَنْتَ الحُر فِی الدنیا وَ اَنْتَ الحُر فِی الاخِرَةِ» و دست بر چهره‌اش کشید.<ref>همان.</ref>[امام حسین]] علیه السلام با دستمالی سرِ حر را بست.
  
== قبر حر ==
+
==قبر حر==
  
پس از عاشورا [[بنی‌تمیم]] او را در فاصله یک میلی از امام حسین علیه السلام دفن کردند، همانجا که قبر کنونی اوست؛ بیرونِ [[کربلا]] در جایی که در قدیم به آن «نواویس » می‌گفته‌اند.<ref> الحسین فی طریقه الی الشهاده، ص 97.</ref> نقل است شاه اسماعیل صفوی قبر حر را گشود و پیکرش را سالم یافت، چون خواست پارچه‌ای را که بر سرش بسته بود باز کند، خون جاری شد و دوباره آن را بستند، آن گاه بر قبرش قبه‌ای ساختند.<ref> سفینة البحار، ج 1، ص 242 به نقل از انوار نعمانیه، سید نعمت الله جزایری.</ref>
+
پس از عاشورا [[بنی‌تمیم]] او را در فاصله یک میلی از امام حسین علیه السلام دفن کردند، همانجا که قبر کنونی اوست؛ بیرونِ [[کربلا]] در جایی که در قدیم به آن «نواویس» می‌گفته‌اند.<ref>الحسین فی طریقه الی الشهاده، ص97.</ref> نقل است شاه اسماعیل صفوی قبر حر را گشود و پیکرش را سالم یافت، چون خواست پارچه‌ای را که بر سرش بسته بود، باز کند. خون جاری شد و دوباره آن را بستند، آنگاه بر قبرش قبه‌ای ساختند.<ref>سفینة البحار، ج1، ص242 به نقل از انوار نعمانیه، سید نعمت الله جزایری.</ref>
  
در دوره قاجار، مادر آقاخان محلاتی اقدام به تعمیر بقعه نمود و نیز صحنی قلعه‌ مانند برای آن بنا نهاد تا، در مقابل خطر راهزنان، مأمنی برای زائران باشد.
+
در دوره قاجار، مادر آقاخان محلاتی اقدام به تعمیر بقعه نمود و نیز صحنی قلعه‌ مانند برای آن بنا نهاد تا در مقابل خطر راهزنان، مأمنی برای زائران باشد.
  
 
==پانویس==
 
==پانویس==
سطر ۵۲: سطر ۵۱:
 
==منابع==
 
==منابع==
 
* جواد محدثی، فرهنگ عاشورا، صفحه 145.
 
* جواد محدثی، فرهنگ عاشورا، صفحه 145.
 
+
* دانشنامه جهان اسلام، "مدخل حر" از  سیده‌ رقیه میرابوالقاسمى، موسسه دائرة المعارف الفقه الاسلامي، در دسترس در [http://lib.eshia.ir/23019/1/6011/%D9%86%D8%AF%D8%A7%D9%85%D8%AA کتابخانه مدرسه فقاهت]، بازیابی: 5 اسفند 1392.
*دانشنامه جهان اسلام ،"مدخل حر" از  سیده‌رقیه میرابوالقاسمى ،موسسه دائرة المعارف الفقه الاسلامي،در دسترس در[http://lib.eshia.ir/23019/1/6011/%D9%86%D8%AF%D8%A7%D9%85%D8%AA کتابخانه مدرسه فقاهت]، بازیابی: 5 اسفند 1392.
 
  
 
{{الگو:واقعه عاشورا}}
 
{{الگو:واقعه عاشورا}}
 
[[رده:شهدای کربلا]]
 
[[رده:شهدای کربلا]]

نسخهٔ ‏۲۷ فوریهٔ ۲۰۱۴، ساعت ۰۶:۳۵

حُرّ بن یزید ریاحی، فرمانده بخشی از سپاه عبیدالله‌ بن زیاد در واقعه کربلا که به سبب ندامت از اقدام خود و پیوستن به امام حسین علیه‌السلام، نزد شیعیان حرمتی خاص دارد.

نسب حر

حرّ‌ بن یزید بن ناجیة‌ بن قَعْنَب‌ بن عَتّاب‌ بن حارث‌ بن عمرو‌ بن هَمّام به بن و ریاح‌ بن یربوع‌ بن حَنْظَلَه، از تیره‌های قبیله تمیم منتسب است (دواداری نام وی را جَریر بن یزید، یافعی، حارث‌ بن یزید و ابن‌ عماد، حرث‌ بن یزید ذکر کرده‌اند که صحیح نیست.) و از این‌ رو وی را ریاحی، یربوعی، حَنظَلی و تمیمی خوانده‌اند.

خاندان حرّ در زمان جاهلیت و در دوره اسلام از بزرگان بودند.

تولد حر

تاریخ تولد حرّ معلوم نیست؛ اگر گزارش‌های حاکی از حضور پسران وی در واقعه کربلا صحت داشته باشد، وی احتمالاً در سال‌های نخست هجری به دنیا آمده است.

خاندان حر

شهید والاقدر عاشورا، حر از خاندان‌های معروف عراق و از رؤسای کوفیان بود. به درخواستِ ابن زیاد، برای مبارزه با امام حسین علیه السلام فراخوانده شد و به سرکردگی هزار سوار برگزیده گشت. گفته‌اند وقتی از دارالاماره کوفه با مأموریت بستن راه بر امام حسین علیه السلام بیرون آمد، ندایی شنید که: ای حر! مژده باد تو را بهشت...[۱]

بنابر برخی منابعِ متأخر، پسران و برادر و غلام حرّ نیز هم‌زمان با حر به امام حسین پیوستند و در واقعه کربلا به شهادت رسیدند، اما این مطالب به سبب اشاره نشدن به آنها در منابع متقدم، چندان درخور اعتماد نمی‌نمایند.

ملحق شدن حر به امام حسین علیه السلام

در منزل «قصر بنی مقاتل» یا «شراف» راه را بر امام بست و مانع از حرکت آن حضرت به سوی کوفه شد. کاروان حسینی را همراهی کرد تا به کربلا رسیدند و امام در آنجا فرود آمد. حر وقتی فهمید کار جنگ با حسین بن علی علیهماالسلام جدی است، صبح عاشورا به بهانه آب دادن اسب خویش، از اردوگاه عمر سعد جدا شد و به کاروان حسین علیه السلام و جبهه حق پیوست.

توبه کنان کنار خیمه‌های امام آمد و اظهار پشیمانی کرد، سپس اذن میدان طلبید. این انتخاب شگفت و برگزیدن راه بهشت بر دوزخ از حر، چهره‌ای دوست داشتنی و قهرمان ساخت. حر با اذن امام به میدان رفت و در خطابه‌ای مؤثر، سپاه کوفه را به خاطر جنگیدن با حسین علیه السلام توبیخ کرد. چیزی نمانده بود که سخنان او گروهی از سربازان عمر سعد را تحت تأثیر قرار داده از جنگ با سیدالشهداء منصرف سازد که سپاه عمر سعد او را هدف تیرها قرار داد. نزد امام بازگشت و پس از لحظاتی دوباره به میدان رفت و با رجزخوانی، به مبارزه پرداخت و پس از نبردی دلیرانه به شهادت رسید.

حر در زیارت ناحیه مقدسه

در زیارت ناحیه مقدسه از وی چنین یاد شده است: «السَّلامُ عَلی الحُرِّ بْنِ الرِّیاحِیّ».

رجز حر

رجز او چنین بود:


اِنی اَنَا الحُر وَ مَأوَی الضیفِ اَضْرِبُ فی اَعناقِکم بِالسیفِ

عَنْ خَیرِ مَن حَل بِأرضِ الخَیفِ اَضْرِبُکم وَلا اَری مِن حَیفٍ.[۲]

که حاکی از شجاعت او در شمشیرزنی در دفاع از سیدالشهدا و حق دانستن این راه بود.

امام حسین علیه السلام بر بالین حر

حسین بن علی علیهماالسلام بر بالین حر حضور یافت و خطاب به آن شهید، فرمود: تو همان گونه که مادرت نامت را «حر» گذاشته است. حر و آزاده‌ای، آزاد در دنیا و سعادتمند در آخرت! «اَنْتَ الحُر کما سَمتْک اُمک، وَ اَنْتَ الحُر فِی الدنیا وَ اَنْتَ الحُر فِی الاخِرَةِ» و دست بر چهره‌اش کشید.[۳][امام حسین]] علیه السلام با دستمالی سرِ حر را بست.

قبر حر

پس از عاشورا بنی‌تمیم او را در فاصله یک میلی از امام حسین علیه السلام دفن کردند، همانجا که قبر کنونی اوست؛ بیرونِ کربلا در جایی که در قدیم به آن «نواویس» می‌گفته‌اند.[۴] نقل است شاه اسماعیل صفوی قبر حر را گشود و پیکرش را سالم یافت، چون خواست پارچه‌ای را که بر سرش بسته بود، باز کند. خون جاری شد و دوباره آن را بستند، آنگاه بر قبرش قبه‌ای ساختند.[۵]

در دوره قاجار، مادر آقاخان محلاتی اقدام به تعمیر بقعه نمود و نیز صحنی قلعه‌ مانند برای آن بنا نهاد تا در مقابل خطر راهزنان، مأمنی برای زائران باشد.

پانویس

  1. قاموس الرجال، ج3، ص103، امالی صدوق، ص131.
  2. بحارالانوار، ج45، ص14.
  3. همان.
  4. الحسین فی طریقه الی الشهاده، ص97.
  5. سفینة البحار، ج1، ص242 به نقل از انوار نعمانیه، سید نعمت الله جزایری.

منابع

  • جواد محدثی، فرهنگ عاشورا، صفحه 145.
  • دانشنامه جهان اسلام، "مدخل حر" از سیده‌ رقیه میرابوالقاسمى، موسسه دائرة المعارف الفقه الاسلامي، در دسترس در کتابخانه مدرسه فقاهت، بازیابی: 5 اسفند 1392.
11.jpg
واقعه عاشورا
قبل از واقعه
شرح واقعه
پس از واقعه
بازتاب واقعه
وابسته ها