القواعد الفقهیة (مصطفوی) (کتاب): تفاوت بین نسخه‌ها

از دانشنامه‌ی اسلامی
پرش به ناوبری پرش به جستجو
جز (مهدی موسوی صفحهٔ القواعد (کتاب) را به القواعد الفقهیة (مصطفوی) (کتاب) منتقل کرد)
سطر ۱: سطر ۱:
'''القواعد (مأئة قاعدة فقهیة معناً و مدركاً و مورداً)'''
+
{{مشخصات کتاب
{{مشخصات کتاب
 
  
 
|عنوان=
 
|عنوان=
سطر ۶: سطر ۵:
 
|تصویر=[[پرونده:القواعد الفقهیه.jpg|240px|وسط]]
 
|تصویر=[[پرونده:القواعد الفقهیه.jpg|240px|وسط]]
  
|نویسنده=محمدكاظم مصطفوى
+
|نویسنده=سید محمدکاظم مصطفوی
  
|موضوع=قواعد فقه
+
|موضوع=قواعد فقهی
  
 
|زبان=عربی
 
|زبان=عربی
  
|تعداد جلد=1
+
|تعداد جلد=۲
  
 
|عنوان افزوده1=
 
|عنوان افزوده1=
سطر ۲۴: سطر ۲۳:
 
|لینک=
 
|لینک=
  
}}  
+
}}
==مؤلف کتاب==
+
'''«القواعد؛ مأئة قاعدة فقهیة معنیً و مدركاً و مورداً»''' تألیف سید محمدكاظم مصطفوى (متولد ۱۳۳۱ ش)، کتابی مشتمل بر صد [[قواعد فقهی|قاعده فقهى]] است و در مورد هر قاعده، معنا و مدارک و موارد آن بیان می‌شود. عمده مدارک و مستند این قواعد، [[حدیث|روایات]] صحیح و [[اجماع]] فقها است.
 +
==محتواى كتاب==
 +
جلد اول کتاب شامل مقدمه مؤلف و یکصد قاعده فقهی و یک خاتمه می باشد. مؤلف در مقدمه، مباحثى همچون: تعریف [[قواعد فقهى|قاعده فقهى]]، اهمیت آن و تفاوت آن با قاعده [[اصول فقه|اصولى]] را مطرح كرده است. ترتیب چینش قواعد، بر اساس حروف الفبا بوده و مؤلف هر قاعده را به طور مختصر و مفید بررسی کرده است.
 +
مؤلف در بررسی قواعد، به بیان معنا، مدرک و موارد صد قاعده فقهی می‌پردازد. برای مثال، روش مؤلف در بیان «[[قاعده اتلاف]]»، به این شرح می‌باشد: معنای قاعده این گونه بیان شده است: «از بین بردن مال مسلمان، بدون اذن و رضایت او، عمدا یا از روی خطا، موجب ضمان می‌شود.» و مدرک آن از آیات [[قرآن]]، روایات و [[اجماع]] و تسالم [[فقها]] بررسی گردیده است. در ادامه به دو بحث درباره این قاعده و دو فرع پرداخته شده است.
  
سید محمدكاظم مصطفوى.(معاصر)
+
برخى دیگر از قواعد مطرح شده در این جلد عبارتند از:
  
==معرفى اجمالى كتاب القواعد==
+
قاعدة الائتمان، قاعدة الاحترام، قاعدة الاحسان، قاعدة الاذن بشى ء اذن فى لوازمه، قاعدة الارشاد، قاعدة الاشتراك، قاعدة اقامة الحدود الى من الیه الحكم، قاعدة الاقدام، قاعدة الاقرار، قاعدة الأقرب یمنع الا بعد، قاعدة الالزام، قاعدة الامتناع بالاختیار لاینافى الاختیار، قاعدة الامكان، قاعدة البناء على الاكثر، قاعدة البینة على المدعى والیمین على من انكر، قاعدة التجاوز، قاعدة التساقط، قاعدة التسامح فى ادلة السنن، قاعدة التصدیق الامین، قاعدة التعیین، قاعدة التقیة، قاعدة التلازم بین الصلاة والصوم و...
 +
جلد دوم نیز مشتمل بر مقدمه مؤلف، سه باب و یک خاتمه است. این جلد از کتاب به بررسی و تحقیق سه قاعده فقهی «[[قاعده لاضرر|لا ضرر]]»، «حجیة البینة» و «نفی العسر و الحرج»، با روشی نو و به سبک کتب درسی تدوین شده است، به گونه‌ای که در انتهای هر درس چکیده و سؤالاتی از آن درس آمده است.
  
مؤلف در مقدمه، مباحثى همچون: تعریف قاعده فقهى، اهمیت آن و تفاوت آن با قاعده اصولى را مطرح كرده است. برخى از قواعد مطرح شده در این كتاب عبارت اند از:
+
نویسنده در باب اول، به بررسی قاعده «لا ضرر» و جایگاه آن در فقه، معنای قاعده (نفی حکمی که به ضرر بندگان باشد) و مدارک اعتبار این قاعده منصوصه که معروف به [[حدیث]] «لاضرر و لاضرار فی الاسلام» می‌باشد، همت گمارده است.  
 +
مؤلف در باب دوم، به بررسی قاعده «حجیة البینة» و جایگاه آن پرداخته و بیان می‌کند که: «بیّنه» در لغت، به معنای وضوح و کشف است و در اصطلاح فقهی به [[شهادت (در فقه)|شهادت]] دو عادل گفته می‌شود.
  
قاعدة الائتمان، قاعدة الاتلاف، قاعدة الاحترام، قاعدة الاحسان، قاعدة الاذن بشى ء اذن فى لوازمه، قاعدة الارشاد، قاعدة الاشتراك، قاعدة اقامة الحدود الى من الیه الحكم، قاعدة الاقدام، قاعدة الاقرار، قاعدة الأقرب یمنع الا بعد، قاعدة الالزام، قاعدة الامتناع بالاختیار لاینافى الاختیار، قاعدة الامكان، قاعدة البناء على الاكثر، قاعدة البینة على المدعى والیمین على من انكر، قاعدة التجاوز، قاعدة التساقط، قاعدة التسامح فى ادلة السنن، قاعدة التصدیق الامین، قاعدة التعیین، قاعدة التقیة، قاعدة التلازم بین الصلاة والصوم، قاعدة التلف فى زمن الخیار من مال البائع، قاعدة التلف قبل القبض من مال البائع، قاعدة حجیة الظن فى الصلاة و...
+
مؤلف در باب سوم، به بررسی قاعده «نفی العسر و الحرج» پرداخته و در بحث معنای عسر و حرج، عسر را خلاف یسر و حرج (تنگنا) را خلاف سعه (گشایش) و معنای مشترک آن دو را «مشقت» می‌داند. وی این قاعده را به ادله اربعه ثابت می‌کند و مدلول آن را متسالم بین فقها و روایاتی که بر صحت آن دلالت دارد را در حد تواتر می‌داند.
  
==وضعیت نشر کتاب==
+
==منابع==
  
این كتاب به وسیله انتشارات [[جامعه]] مدرسین در سال 1412 ق چاپ و منتشر شده است.
+
* نرم افزار جامع اصول فقه، مرکز تحقیقات کامپیوتری علوم اسلامی.
 +
* کتابشناسی تفصیلی مذاهب اسلامی، محمدرضا ضمیری.
 
[[رده:منابع فقهی]]
 
[[رده:منابع فقهی]]
 
 
==منابع==
 
کتابشناسی تفصیلی مذاهب اسلامی/ نویسنده: محمدرضا ضمیری
 

نسخهٔ ‏۱۶ مارس ۲۰۲۴، ساعت ۱۱:۵۵

القواعد الفقهیه.jpg
نویسنده سید محمدکاظم مصطفوی
موضوع قواعد فقهی
زبان عربی
تعداد جلد ۲

«القواعد؛ مأئة قاعدة فقهیة معنیً و مدركاً و مورداً» تألیف سید محمدكاظم مصطفوى (متولد ۱۳۳۱ ش)، کتابی مشتمل بر صد قاعده فقهى است و در مورد هر قاعده، معنا و مدارک و موارد آن بیان می‌شود. عمده مدارک و مستند این قواعد، روایات صحیح و اجماع فقها است.

محتواى كتاب

جلد اول کتاب شامل مقدمه مؤلف و یکصد قاعده فقهی و یک خاتمه می باشد. مؤلف در مقدمه، مباحثى همچون: تعریف قاعده فقهى، اهمیت آن و تفاوت آن با قاعده اصولى را مطرح كرده است. ترتیب چینش قواعد، بر اساس حروف الفبا بوده و مؤلف هر قاعده را به طور مختصر و مفید بررسی کرده است. مؤلف در بررسی قواعد، به بیان معنا، مدرک و موارد صد قاعده فقهی می‌پردازد. برای مثال، روش مؤلف در بیان «قاعده اتلاف»، به این شرح می‌باشد: معنای قاعده این گونه بیان شده است: «از بین بردن مال مسلمان، بدون اذن و رضایت او، عمدا یا از روی خطا، موجب ضمان می‌شود.» و مدرک آن از آیات قرآن، روایات و اجماع و تسالم فقها بررسی گردیده است. در ادامه به دو بحث درباره این قاعده و دو فرع پرداخته شده است.

برخى دیگر از قواعد مطرح شده در این جلد عبارتند از:

قاعدة الائتمان، قاعدة الاحترام، قاعدة الاحسان، قاعدة الاذن بشى ء اذن فى لوازمه، قاعدة الارشاد، قاعدة الاشتراك، قاعدة اقامة الحدود الى من الیه الحكم، قاعدة الاقدام، قاعدة الاقرار، قاعدة الأقرب یمنع الا بعد، قاعدة الالزام، قاعدة الامتناع بالاختیار لاینافى الاختیار، قاعدة الامكان، قاعدة البناء على الاكثر، قاعدة البینة على المدعى والیمین على من انكر، قاعدة التجاوز، قاعدة التساقط، قاعدة التسامح فى ادلة السنن، قاعدة التصدیق الامین، قاعدة التعیین، قاعدة التقیة، قاعدة التلازم بین الصلاة والصوم و... جلد دوم نیز مشتمل بر مقدمه مؤلف، سه باب و یک خاتمه است. این جلد از کتاب به بررسی و تحقیق سه قاعده فقهی «لا ضرر»، «حجیة البینة» و «نفی العسر و الحرج»، با روشی نو و به سبک کتب درسی تدوین شده است، به گونه‌ای که در انتهای هر درس چکیده و سؤالاتی از آن درس آمده است.

نویسنده در باب اول، به بررسی قاعده «لا ضرر» و جایگاه آن در فقه، معنای قاعده (نفی حکمی که به ضرر بندگان باشد) و مدارک اعتبار این قاعده منصوصه که معروف به حدیث «لاضرر و لاضرار فی الاسلام» می‌باشد، همت گمارده است. مؤلف در باب دوم، به بررسی قاعده «حجیة البینة» و جایگاه آن پرداخته و بیان می‌کند که: «بیّنه» در لغت، به معنای وضوح و کشف است و در اصطلاح فقهی به شهادت دو عادل گفته می‌شود.

مؤلف در باب سوم، به بررسی قاعده «نفی العسر و الحرج» پرداخته و در بحث معنای عسر و حرج، عسر را خلاف یسر و حرج (تنگنا) را خلاف سعه (گشایش) و معنای مشترک آن دو را «مشقت» می‌داند. وی این قاعده را به ادله اربعه ثابت می‌کند و مدلول آن را متسالم بین فقها و روایاتی که بر صحت آن دلالت دارد را در حد تواتر می‌داند.

منابع

  • نرم افزار جامع اصول فقه، مرکز تحقیقات کامپیوتری علوم اسلامی.
  • کتابشناسی تفصیلی مذاهب اسلامی، محمدرضا ضمیری.