آیه 183 سوره بقره

از دانشنامه‌ی اسلامی
نسخهٔ تاریخ ‏۱۲ فوریهٔ ۲۰۱۶، ساعت ۰۸:۴۰ توسط Quran (بحث | مشارکت‌ها) (صفحه‌ای تازه حاوی «{{قرآن در قاب|يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا كُتِبَ عَلَيْكُمُ الصِّيَامُ ك...» ایجاد کرد)
(تفاوت) → نسخهٔ قدیمی‌تر | نمایش نسخهٔ فعلی (تفاوت) | نسخهٔ جدیدتر ← (تفاوت)
پرش به ناوبری پرش به جستجو
مشاهده آیه در سوره

يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا كُتِبَ عَلَيْكُمُ الصِّيَامُ كَمَا كُتِبَ عَلَى الَّذِينَ مِنْ قَبْلِكُمْ لَعَلَّكُمْ تَتَّقُونَ

مشاهده آیه در سوره


<<182 آیه 183 سوره بقره 184>>
سوره : سوره بقره (2)
جزء : 2
نزول : مدینه

ترجمه های فارسی

ای اهل ایمان، بر شما هم روزه واجب گردید چنانکه امم گذشته را فرض شده بود، و این دستور برای آن است که پاک و پرهیزکار شوید.

ای اهل ایمان! روزه بر شما مقرّر و لازم شده، همان گونه که بر پیشینیان شما مقرّر و لازم شد، تا پرهیزکار شوید.

اى كسانى كه ايمان آورده‌ايد، روزه بر شما مقرر شده است، همان گونه كه بر كسانى كه پيش از شما [بودند] مقرر شده بود، باشد كه پرهيزگارى كنيد.

اى كسانى كه ايمان آورده‌ايد، روزه داشتن بر شما مقرر شد، همچنان كه بر كسانى كه پيش از شما بوده‌اند مقرر شده بود، تا پرهيزگار شويد.

ای افرادی که ایمان آورده‌اید! روزه بر شما نوشته شده، همان‌گونه که بر کسانی که قبل از شما بودند نوشته شد؛ تا پرهیزکار شوید.

ترجمه های انگلیسی(English translations)

O you who have faith! Prescribed for you is fasting as it was prescribed for those who were before you, so that you may be Godwary.

O you who believe! fasting is prescribed for you, as it was prescribed for those before you, so that you may guard (against evil).

O ye who believe! Fasting is prescribed for you, even as it was prescribed for those before you, that ye may ward off (evil);

O ye who believe! Fasting is prescribed to you as it was prescribed to those before you, that ye may (learn) self-restraint,-

معانی کلمات آیه

«الصِّیَامُ»: روزه.

تفسیر آیه

تفسیر نور (محسن قرائتی)


«183» يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا كُتِبَ عَلَيْكُمُ الصِّيامُ كَما كُتِبَ عَلَى الَّذِينَ مِنْ قَبْلِكُمْ لَعَلَّكُمْ تَتَّقُونَ‌

اى كسانى كه ايمان آورده‌ايد! روزه بر شما مقرّر گرديد، همانگونه كه بر كسانى كه پيش از شما بودند مقرّر شده بود، باشد كه پرهيزگار شويد.

نکته ها

تقوا، به معناى خويشتن دارى از گناه است. بيشتر گناهان، از دو ريشه غضب و شهوت سرچشمه مى‌گيرند و روزه، جلوى تندى‌هاى اين دو غريزه را مى‌گيرد و لذا سبب كاهش فساد و افزايش تقواست. «1»

به نظر مفسّران و دانشمندان علوم قرآنى، آياتى كه با خطاب‌ «يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا»* شروع شده‌اند، در مدينه نازل شده و جزء آيات مدنى مى‌باشند. فرمان روزه نيز همچون دستور جهاد و پرداخت زكات در سال دوّم هجرى صادر گرديده است.

آثار و بركات روزه‌

تقوا و خداترسى، در ظاهر و باطن، مهم‌ترين اثر روزه است. روزه، يگانه عبادت مخفى است. نماز، حج، جهاد، زكات و خمس را مردم مى‌بينند، امّا روزه ديدنى نيست. روزه، اراده انسان را تقويت مى‌كند. كسى كه يك ماه نان وآب وهمسر خود را كنار گذاشت، مى‌تواند نسبت به مال وناموس ديگران خود را كنترل كند. روزه، باعث تقويت عاطفه است. كسى كه يك ماه مزه‌ى گرسنگى را چشيد، درد آشنا مى‌شود ورنج گرسنگان را احساس ودرك مى‌كند. رسول خدا صلى الله عليه و آله فرمودند: روزه، نصف صبر است. «2» روزه‌ى مردمان عادّى، همان خوددارى از نان و آب و همسر است، امّا در روزه خواص علاوه بر اجتناب از مفطرات، اجتناب از گناهان نيز لازم است، و روزه‌ى خاصّ‌الخاص علاوه بر اجتناب از مفطرات و

«1». كافى، ج 2، ص 18.

«2». تفسير المنار.

جلد 1 - صفحه 282

پرهيز از گناهان، خالى بودن دل از غير خداست. «1» روزه، انسان را شبيه فرشتگان مى‌كند، فرشتگانى كه از خوردن و آشاميدن و شهوت دورند. «2»

رسول خدا صلى الله عليه و آله فرمودند: هركس ماه رمضان را براى خدا روزه بدارد، تمام گناهانش بخشيده مى‌شود. «3» چنانكه در حديث قدسى نيز آمده است كه خداوند مى‌فرمايد: «الصوم لى و انا اجزى به» روزه براى من است و من آن را پاداش مى‌دهم. «4»

اهميّت روزه به قدرى است كه در روايات پاداش بسيارى از عبادات را همچون پاداش روزه دانسته‌اند. «5» هرچند كه روزه بر امّت‌هاى پيشين نيز واجب بوده، ولى روزه‌ى ماه رمضان، مخصوص انبيا بوده است و در امّت اسلامى، روزه رمضان بر همه واجب شده است. «6»

رسول‌خدا صلى الله عليه و آله كه فرمود: براى هر چيز زكاتى است و زكات بدنها، روزه است. «7»

پیام ها

1- خطابِ زيبا، گامى براى تأثير گذارى پيام است. «يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا»

در حديثى از تفسير مجمع‌البيان مى‌خوانيم: لذّت خطاب‌ «يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا» سختى روزه را آسان مى‌كند. اگر والدين بخواهند كه فرزندشان به سخنانشان گوش دهند، بايد آنان را زيبا صدا زنند.

2- از شيوه‌هاى تبليغ آن است كه دستورات مشكل، آسان جلوه داده شود. اين آيه مى‌فرمايد: فرمان روزه مختص شما مسلمانان نيست، در امّت‌هاى پيشين نيز اين قانون بوده است. و عمل به دستورى كه براى همه امّت‌ها بوده، آسان‌تر از دستورى است كه تنها براى يك گروه باشد. «كَما كُتِبَ عَلَى الَّذِينَ مِنْ قَبْلِكُمْ»

3- قرآن، فلسفه بعضى احكام همچون روزه را بيان داشته است. زيرا اگر مردم نتيجه‌ى كارى را بدانند، در انجام آن نشاط بيشترى از خود نشان مى‌دهند.

«لَعَلَّكُمْ تَتَّقُونَ»

«1». تفسير روح‌البيان.

«2». صاحب جواهر، نقل از آيةاللَّه جوادى.

«3». تفسير مراغى.

«4». تفسير مراغى.

«5». كافى، ج 2، ص 100.

«6». تفسير نورالثقلين.

«7». بحار، ج 69، ص 380.

تفسير نور(10جلدى)، ج‌1، ص: 283

تفسیر اثنی عشری (حسینی شاه عبدالعظیمی)



يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا كُتِبَ عَلَيْكُمُ الصِّيامُ كَما كُتِبَ عَلَى الَّذِينَ مِنْ قَبْلِكُمْ لَعَلَّكُمْ تَتَّقُونَ (183)

بعد از آن حكم وجوب روزه را بيان فرمايد:

يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا: اى كسانى كه ايمان آورده‌ايد به خدا و رسول و معتقدات حقه ايمانيه. در منهج از حضرت صادق عليه السّلام مروى است كه چون نداى الهى بندگان را موجب لذت ايشان است، لذا آن را توطئه‌

تفسير اثنا عشرى، ج‌1، ص: 333

اوامر و نواهى فرموده تا تعب مشقت تكليف را زايل كند. «1» كُتِبَ عَلَيْكُمُ الصِّيامُ‌: واجب شد بر شما روزه داشتن، كَما كُتِبَ عَلَى الَّذِينَ مِنْ قَبْلِكُمْ‌: چنانچه واجب شده بود بر آنانكه پيش از شما بودند همه امت انبياء از حضرت آدم عليه السّلام تا حضرت خاتم صلّى اللّه عليه و آله و سلّم.

چون منع نفس از مفطرات موجب شكستن قوه نفس امّاره و هدم بناى قوه شهوانيه است كه مستلزم باشد انبعاث قوه مطمئنه را بر طاعت الهى، لذا فرمايد: روزه را بر شما واجب نموديم، لَعَلَّكُمْ تَتَّقُونَ‌: براى اينكه بپرهيزيد از معاصى كه: روزه هادم شهوت است كه مبدء معاصى است.

در كتاب علل الشرايع- صدوق رحمه اللّه روايت نموده در مسائلى كه يهودى از حضرت رسول صلّى اللّه عليه و آله و سلّم سؤال كند، گفت: خبر ده مرا براى چه خدا واجب فرمود روزه را بر امت تو سى روز و بر امتهاى ديگر بيشتر؟ فرمود: چون آدم از شجره تناول نمود باقى ماند در شكم او سى روز، پس واجب فرمود بر ذرّيه او سى روز گرسنگى و تشنگى را، و آنچه مى‌خورند تفضل است از خداوند عز و جل. و همچنين بر آدم عليه السّلام سى روز بود، پس واجب فرمود آن را بر امت من، و آيه شريفه را تلاوت فرمود كُتِبَ عَلَيْكُمُ الصِّيامُ‌ (الخ). يهودى گفت: راست گفتى، چيست جزاى كسى كه سى روز را روزه دارد؟ فرمود: نيست هيچ مؤمنى روزه دارد ماه مضان را براى رضا خدا مگر آنكه واجب فرمايد بر او هفت صفت را: 1- آب شدن حرام از بدنش. 2- نزديكى به رحمت الهى. 3- كفاره ترك اولى پدرش آدم. 4- آسان شدن سكرات مرگ. 5- امان از گرسنگى و تشنگى قيامت. 6- دخول بهشت و برائت از آتش. 7- اطعام از ثمرات بهشتى. يهودى گفت: راست گفتى. «2»

«1» منهج الصادقين، جلد اوّل، صفحه 386.

«2» تفسير برهان، جلد اوّل، صفحه 180، حديث اوّل (ذيل آيه)

تفسير اثنا عشرى، ج‌1، ص: 334


تفسیر روان جاوید (ثقفى تهرانى)


يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا كُتِبَ عَلَيْكُمُ الصِّيامُ كَما كُتِبَ عَلَى الَّذِينَ مِنْ قَبْلِكُمْ لَعَلَّكُمْ تَتَّقُونَ (183)

ترجمه‌

اى كسانيكه ايمان آورديد نوشته شد بر شما روزه چنانچه نوشته شد بر آنانكه بودند پيش از شما باشد كه شما پرهيزكار شويد..

تفسير

عياشى از حضرت صادق (ع) روايت نموده كه پرسيدند از اين آيه و آيه كتب عليكم القتال فرمود اين آيات شامل است تمام مسلمانان و هر كس را كه مقر به نبوت و دعوت ظاهره است اگرچه اهل ضلال و نفاق باشد و در مجمع از آنحضرت نقل نموده است كه لذت نداء برده است زحمت عبادت و عناء را و مراد از آنانكه بودند پيش از اهل ايمان و اسلام پيغمبران سابقه و امم سالفه است و از امير المؤمنين (ع) روايت شده كه اول آنها آدم (ع) است يعنى روزه عبادتى است كه از قديم بوده و هيچ امتى نبوده مگر آنكه خداوند روزه را بر آن امت واجب فرموده و اين حكم اختصاص بمسلمانان ندارد و باين بيان ترغيب بر عمل و تطييب بر نفس فرموده‌اند و روزه موجب پرهيزكارى ميشود زيرا كسر قواى شهويه را مينمايد و علت عمده معصيت همان است و در حديث وارد شده است كه كسيكه استطاعت نكاح را ندارد روزه بگيرد كه براى او نافع است و در مجمع از حضرت صادق روايت نموده است كه هشام بن الحكم سؤال نمود از علت وجوب روزه حضرت فرمود حكمت روزه تساوى غنى و فقير است و اين براى آنستكه خدا اراده فرموده غنى طعم گرسنگى را بچشد و از حال دل فقير با خبر شود و رقت نمايد بر او و رحم كند باو و در بعضى آثار وارد شده كه روزه براى امتياز بنده مطيع از عاصى فرض شده است و در حديث قدسى آمده كه هر عملى از پسر آدم براى او است مگر روزه كه براى من است و من پاداش او را ميدهم و شايد اختصاص صوم بخداوند از ميان اعمال براى آن باشد كه چون راه حلق و جلق مسدود ميشود راه وصول بحق مفتوح ميگردد

جلد 1 صفحه 225

حجاب چهره جان ميشود غبار تنم‌

خوش آنزمان كه ازين چهره پرده برفكنم‌

اطیب البیان (سید عبدالحسین طیب)


يا أَيُّهَا الَّذِين‌َ آمَنُوا كُتِب‌َ عَلَيكُم‌ُ الصِّيام‌ُ كَما كُتِب‌َ عَلَي‌ الَّذِين‌َ مِن‌ قَبلِكُم‌ لَعَلَّكُم‌ تَتَّقُون‌َ (183)

(اي‌ كساني‌ ‌که‌ گرويديد ‌بر‌ ‌شما‌ روزه‌ واجب‌ شد چنانچه‌ ‌بر‌ كساني‌ ‌که‌ پيش‌ ‌از‌ ‌شما‌ بودند واجب‌ گرديد شايد ‌که‌ ‌شما‌ پرهيزگار شويد) روزه‌ ‌در‌ شريعت‌ اسلام‌ عبارت‌ ‌از‌ امساك‌ ‌از‌ مفطرات‌، ‌از‌ اول‌ طلوع‌ فجر ‌تا‌ زوال‌ حمره‌ مشرقيه‌ ‌است‌ و ‌از‌ عبادات‌ بسيار بزرگ‌ ‌است‌ و يكي‌ ‌از‌ امور پنجگانه‌ ‌است‌ ‌که‌ اسلام‌ ‌بر‌ ‌آنها‌ بنا ‌شده‌ و ‌در‌ كتاب‌ جواهر نزديك‌ ‌به‌ سي‌ حديث‌ ‌در‌ فضيلت‌ ‌آن‌ ذكر نموده‌ مانند اينكه‌ روزه‌ سپر ‌از‌ آتش‌ ‌است‌، و بواسطه‌ روزه‌ بنده‌ داخل‌ بهشت‌ ميگردد، و خواب‌ روزه‌دار عبادت‌ و سكوتش‌ تسبيح‌ و عملش‌ مقبول‌ و دعائش‌ مستجاب‌ ‌است‌ و ملائكه‌ ‌براي‌ ‌او‌ دعاء ميكنند و ‌غير‌ اينها ‌از‌ اخبار ‌که‌ بيانش‌ موجب‌ تطويل‌ ‌است‌ و ‌در‌ اغلب‌ كتب‌ فارسي‌ مانند زاد المعاد و مفاتيح‌ و رسائل‌ عمليه‌ ‌هم‌ مذكور ‌است‌ و روزه‌ ‌هم‌ محكوم‌ باحكام‌ اربعة ‌يعني‌ واجب‌ و مستحب‌ّ و مكروه‌ و حرام‌ ‌است‌: روزه‌ واجب‌ مانند روزه‌ ماه‌ مبارك‌ رمضان‌ و روزه‌ قضا و روزه‌ فرزند بزرگتر ‌از‌ جانب‌ پدر ‌بعد‌ ‌از‌ فوت‌ ‌او‌ و روزه‌اي‌ ‌که‌ باجاره‌ ‌ يا ‌ نذر ‌ يا ‌ عهد ‌ يا ‌ قسم‌ واجب‌ شود و روزه‌ كفارات‌ و روزه‌ بدل‌ هدي‌ و روزه‌ حرام‌ مانند روزه‌ عيد فطر و عيد قربان‌ و روزه‌ زن‌ ‌با‌ نهي‌ شوهر و همچنين‌ فرزند ‌با‌ نهي‌ والدين‌ ‌در‌ صورتي‌ ‌که‌ روزه‌ واجب‌ نباشد و روزه‌ مسافر ‌غير‌ ‌از‌ مواردي‌ ‌که‌ استثناء ‌شده‌ و روزه‌ نذر حرام‌ و روزه‌ مريض‌ ‌با‌ خوف‌ ضرر و روزه‌ وصال‌ و روزه‌ صمت‌ ‌که‌ ‌در‌ امم‌ سابقه‌ بوده‌، و روزه‌ مكروه‌ مانند روزه‌ عرفه‌ ‌با‌ حصول‌ ضعف‌ ‌در‌ دعاء ‌ يا ‌ اشتباه‌ هلال‌ و روزه‌ تاسوعا و عاشوراء تبعا لبني‌ امية، و روزه‌ ميزبان‌ ‌با‌ نهي‌ ميهمان‌ ‌ يا ‌ عكس‌ ‌آن‌، و كراهت‌ ‌در‌ عبادات‌ منافات‌ ‌با‌ عبادت‌ ندارد زيرا ممكن‌ ‌است‌ عملي‌ عبادي‌ و داراي‌ ثواب‌

جلد 2 - صفحه 327

‌باشد‌ ولي‌ تركش‌ بواسطه‌ امري‌ ‌که‌ اهم‌ ‌از‌ آنست‌ اولي‌ ‌باشد‌، و روزه‌ ‌در‌ ‌غير‌ موارد وجوب‌ و حرمت‌ و كراهت‌ مطلقا مستحب‌ّ ‌است‌.

يا أَيُّهَا الَّذِين‌َ آمَنُوا خطاب‌ بمؤمنين‌ ‌با‌ اينكه‌ كفار ‌هم‌ مكلف‌ بفروع‌ ميباشند ‌براي‌ اينست‌ ‌که‌ عبادت‌ ‌از‌ كافر صحيح‌ نيست‌ ‌تا‌ وقتي‌ ‌که‌ ايمان‌ آورد و هنگامي‌ ‌که‌ ايمان‌ آورد داخل‌ ‌در‌ زمره‌ مخاطبين‌ ميگردد.

كُتِب‌َ عَلَيكُم‌ُ الصِّيام‌ُ ‌يعني‌ روزه‌ ‌بر‌ ‌شما‌ جعل‌ شد بهر نحوي‌ ‌که‌ جاعل‌ قرار داده‌ ‌از‌ واجب‌ و مستحب‌ّ، و ممكن‌ ‌است‌ كتب‌ بمعني‌ فرض‌ ‌باشد‌ ‌اگر‌ مراد روزه‌ ماه‌ رمضان‌ ‌باشد‌ چنانچه‌ ‌از‌ آيات‌ ‌بعد‌ معلوم‌ ميشود.

كَما كُتِب‌َ عَلَي‌ الَّذِين‌َ مِن‌ قَبلِكُم‌ ‌از‌ ‌اينکه‌ جمله‌ استفاده‌ ميشود ‌که‌ روزه‌ ‌از‌ عباداتي‌ ‌است‌ ‌که‌ ‌در‌ جميع‌ اديان‌ سابقه‌ بوده‌، ولي‌ خصوصيات‌ ‌آن‌ ‌از‌ لحاظ وقت‌ و تعداد و غيره‌ ممكن‌ ‌است‌ متفاوت‌ ‌باشد‌.

لَعَلَّكُم‌ تَتَّقُون‌َ يكي‌ ‌از‌ نتايج‌ بزرگ‌ روزه‌ حصول‌ تقوي‌ ‌است‌ زيرا روزه‌ تمرين‌ ‌بر‌ ترك‌ مشتهيات‌ نفس‌ ‌است‌.

برگزیده تفسیر نمونه


(آیه 183)- روزه سر چشمه تقوا- به دنبال چند حکم مهم اسلامی در اینجا به بیان یکی دیگر از این احکام که از مهمترین عبادات محسوب می‌شود می‌پردازد و آن روزه است، و با همان لحن تأکید آمیز گذشته می‌گوید: «ای کسانی که ایمان آورده‌اید روزه بر شما نوشته شده است آن گونه که بر امتهایی که قبل از شما بودند، نوشته شده بود» (یا أَیُّهَا الَّذِینَ آمَنُوا کُتِبَ عَلَیْکُمُ الصِّیامُ کَما کُتِبَ عَلَی الَّذِینَ مِنْ قَبْلِکُمْ).

و بلافاصله فلسفه این عبادت انسان ساز و تربیت آفرین را در یک جمله کوتاه اما بسیار پرمحتوا چنین بیان می‌کند: «شاید پرهیزکار شوید» (لَعَلَّکُمْ تَتَّقُونَ).

سایرتفاسیر این آیه را می توانید در سایت قرآن مشاهده کنید:

تفسیر های فارسی

ترجمه تفسیر المیزان

تفسیر خسروی

تفسیر عاملی

تفسیر جامع

تفسیر های عربی

تفسیر المیزان

تفسیر مجمع البیان

تفسیر نور الثقلین

تفسیر الصافی

تفسیر الکاشف

روایات مرتبط با تفسیر آیه

۱۱ - حفص بن غیاث نخعى مى گوید: «سمعت أبا عبداللّه(ع) یقول: ان شهر رمضان لم یفرض اللّه صیامه على أحد من الأمم قبلنا، فقلت له: فقول اللّه عز و جل «یأیها الذین ءامنوا کتب علیکم الصیام کما کتب على الذین من قبلکم» قال: انما فرض اللّه صیام شهر رمضان على الأنبیاء دون الأمم ففضل به هذه الأمة ...;[۱] از امام صادق(ع) شنیدم که مى فرمود: روزه ماه رمضان بر هیچ یک از امتهاى پیشین واجب نبوده است. به آن حضرت عرض کردم: خداوند در قرآن مى فرماید: «اى افرادى که ایمان آورده اید، روزه بر شما نوشته شد همان گونه که بر کسانى که قبل از شما بودند نوشته شد». حضرت فرمودند: روزه ماه رمضان، تنها بر پیامبران آن امتها واجب بوده نه خود امتها و خداوند با واجب کردن روزه رمضان بر امت اسلام، آنان را (بر دیگر امتها) برترى داد ... ».

پانویس

  1. من لایحضره الفقیه، ج ۲، ص ۶۱، ح ۱۴; نورالثقلین، ج ۱، ص ۱۶۲، ح ۵۴۶.

منابع