جعفر بن محمد حسنی
«جعفر بن محمد حسنی طالبی علوی»، معروف به «ابوعبدالله الحسنی» (۲۲۴-۳۰۸ ق) از محدثان و راویان موثق شیعه در قرن سوم و چهارم هجری است. او از نوادگان امام حسن (علیه‌السلام) و یکی از شخصیت‌های برجسته خاندان حسنی در عصر غیبت صغری بود که در بین شیعیان به عنوان شخصی موجّه و مورد اعتماد شناخته می‌شد. دو کتاب «التاریخ العلوی» و «الصخرة و البئر» از تألیفات اوست.
| نام کامل | جعفر بن محمد حسنی طالبی علوی |
| زادروز | ۲۲۴ قمری |
| زادگاه | سامرا |
| وفات | ۳۰۸ قمری |
| مدفن | کوفه |
|
| |
| اساتید |
محمد بن علی بن خلف عطار، عیسی بن مهران، عمر بن علی فلّاس،... |
| شاگردان |
ابوبکر شافعی، محمد بن عمر جعابی، محمد ابن ابی‌الثلج، ابوالمفضل شیبانی،.... |
| آثار |
التاریخ العلوی، الصخرة و البئر،... |
محتویات
زندگی‌نامه
ابوعبدالله جعفر بن محمد بن جعفر بن حسن بن جعفر بن حسن بن حسن بن علی بن ابی‌طالب (علیه‌السلام)، در سال ۲۲۴ قمری در شهر سامرا متولد شد.[۱] جعفر بن محمد حسنی از نوادگان امام حسن (علیه‌السلام) بود.[۲]
جعفر بن محمد در خاندانی تولد و پرورش یافت که همواره به علم و تقوا مشهور بودند و سابقه‌ای طولانی در مبارزه برای عدالت و دفاع از حق داشتند. پدرش، محمد بن جعفر، از شخصیت‌های شناخته‌شده خاندان حسنی بود و اجدادش نیز همواره در برابر ظلم و ستم حکومت‌های زمان خود ایستادگی کرده بودند.[۳]
جعفر بن محمد در کوفه زندگی می‌کرد و به عنوان فردی شریف، محترم و شیعه مذهب شناخته می‌شد و در میان طالبیان، شخصی موجه به شمار می‌رفت.[۴] در ایام زندگی او، خاندان حسنی همواره تحت فشار حکومت‌های عباسی بودند. این دوره از تاریخ اسلام، شاهد قیام‌های متعددی از سوی علویان بود که به دنبال احقاق حق و برقراری عدالت بودند. جعفر بن محمد به عنوان یکی از اعضای این خاندان، در این فضای پرتنش نقش‌هایی ایفا کرده است. میراث جعفر بن محمد در خاندان حسنی و نقش او در حفظ ارزش‌های اسلامی و علوی، همواره مورد توجه مورخان و پژوهشگران تاریخ اسلام بوده است.[۵]
وفات:
به نقلی ابوعبدالله جعفر حسنی، در روز چهارشنبه اول ماه ذی القعده سال ۳۰۸ هجری از دنیا رفت.[۶] البته درباره سال درگذشت وی تواریخ دیگری نیز ذکر شده است؛ برخی آن را سال ۳۲۰[۷] و برخی دیگر ۳۵۸[۸] و برخی حتی ۳۸۰ هجری[۹] نیز گفته‌اند، که البته پذیرش دو قول اخیر با توجه به سال ولادت وی، چندان پذیرفتنی به نظر نمی‌رسد. محل وفات او نیز مشخص نیست، اما با توجه به اینکه او در کوفه زندگی می‌کرد، احتمالاً در همان منطقه وفات یافته است.
فعالیت‌های علمی
جعفر بن محمد بن جعفر الحسنی به دلیل جایگاهش در میان سادات حسنی و نقشش در نقل حدیث، از چهره‌های مهم تاریخ شیعه در قرن سوم هجری محسوب می‌شود. او نه تنها به عنوان یک راوی حدیث، بلکه به عنوان فردی شریف و محترم در جامعه کوفه شناخته می‌شد.[۱۰]
ابوعبدالله حسنی در حفظ و انتقال میراث حدیثی و علمی شیعه نقش داشت. او در دوران زندگی خود از کسانی چون محمد بن علی بن خلف عطار، عیسی بن مهران و عمر بن علی فلّاس حدیث شنید.[۱۱]
او خود محدث بزرگی بود و در میان شیعیان به اعتماد شناخته شد و احادیث شنیده خویش را که از واسطه‌های اندکی برخوردار بود، به دیگران نیز منتقل می‌کرد.[۱۲] ابوبکر شافعی، محمد بن عمر جعابی، محمد بن احمد (ابن ابی‌الثلج) و ابوالمفضل شیبانی از شاگردان روایی او هستند.[۱۳]
همچنین برخی آثار علمی جعفر حسنی عبارتند از: «الصخرة و البئر» و «التاریخ العلوی» است.[۱۴]
پانویس
- ↑ احمد نجاشی، رجال النجاشی، ج۱، ص۱۲۲.
- ↑ محمد عبیدلی نسابه، تهذیب الانساب ونهایه الاعقاب، ص۹۷.
- ↑ تاریخ الإسلام، محمد ذهبی، ج۲۳، ص۲۳۱.
- ↑ حلی، حسن بن علی، رجال ابن داوود، ص۶۵.
- ↑ تاریخ الإسلام، ج۲۳، ص۲۳۱.
- ↑ رجال نجاشی، ج۱، ص۳۱۲؛ خطیب بغدادی، تاریخ بغداد، ج۷، ص۲۱۴.
- ↑ آقابزرگ تهرانی، طبقات اعلام الشیعه، ج۱، ص۷۵.
- ↑ ابن حجر عسقلانی، لسان المیزان، ج۲، ص۱۲۷.
- ↑ علامه حلی، خلاصة الاقوال، ص۹۱.
- ↑ تاریخ الإسلام، محمد ذهبی، ج۲۳، ص۲۳۱.
- ↑ خطیب بغدادی، احمد بن علی، تاریخ بغداد، ج۷، ص۲۱۳.
- ↑ نجاشی، احمد بن علی، رجال النجاشی، ج۱، ص۱۲۲.
- ↑ خطیب بغدادی، احمد بن علی، تاریخ بغداد، ج۷، ص۲۱۴.
- ↑ اردبیلی، محمد بن علی، جامع الرواة، ج۱، ص۱۵۷.
منابع
- دائرةالمعارف مؤلفان اسلامی، مدخل "جعفر حسنی"، ج۲، ص۱۵۶.
- "وفات جعفر بن محمد بن جعفر بن حسن"، پایگاه جامع تاریخ.
- نرم‌افزار دایرة‌المعارف چهارده معصوم علیهم‌السلام، مؤسسه تبیان.
