حسین بن مظفر حمدانی قزوینی
«حسین بن مظفر حمدانی قزوینی» (م، ۴۹۸ ق)، فقیه، متکلم و محدث برجسته شیعه در قرن پنجم هجری و از شاگردان شیخ طوسی است و بیشترین مجالست و معاشرت را با او داشت. «هتک استار الباطنیه» و «نصرة الحق» از آثار علمی اوست.
| نام کامل | حسین بن مظفر حمدانی قزوینی |
| زادگاه | قزوین |
| وفات | ۴۹۸ قمری |
| مدفن | نجف |
|
| |
| اساتید |
شیخ طوسی، حسین بن احمد قادسی بغدادی، طاهر بن عبداللّه طبری، حسن بن علی جوهری بغدادی،... |
| شاگردان |
حسن بن علی نیشابوری، محمد بن اسماعیل مشهدی، طالب بن علی ابهری، کابن ابی‌اللجیم مصدّری عجلی،... |
| آثار |
هتک استار الباطنیه، نصرة الحق، لؤلؤة التفکر فی المواعظ و الزواجر،... |
خاندان
ابوعبداللّه حسین بن مظفر بن علی بن حسین بن علی بن حمدان محیی‌الدین حمدانی قزوینی، از علمای امامیه در سده پنجم هجری و اهل و ساکن قزوین بوده است.[۱]
بعضی منابع، لقب «همدانی» را برای او ذکر کرده‌اند[۲] که بی‌شک تصحیفی از «حمدانی» است؛ زیرا منتسب به جدّ اعلای خود حمدان بوده است.[۳]
بنوحمدان از خاندان معروفی هستند که در طول تاریخ بسیاری از امرا، فقها و دانشمندان شیعه از این خاندان برخاستند.[۴] پدرش ابوالفرج مظفر بن علی نیز از بزرگان علمای امامیه و از شاگردان شیخ مفید (م ۴۱۳ هـ.ق) بوده است. منتجب‌الدین رازی، ابوالفرج را از سفرای امام زمان (علیه‌السلام) دانسته، ولی با توجه به این‌که ابوالفرج در دوران غیبت کبری می‌زیسته، سفارت او درست به نظر نمی‌آید.
تحصیل و استادان
حسین بن مظفر، از ابوعبداللّه حسین بن احمد قادسی بغدادی (م ۴۴۷ هـ.ق) روایت کرده است. در وطنش قزوین نیز به نقل روایت از ابوطیب طاهر بن عبداللّه طبری (م ۴۵۰ هـ.ق) و ابومحمد حسن بن علی جوهری بغدادی (م ۴۵۴ هـ.ق) می‌پرداخت.[۵]
شیخ منتجب‌الدین هم‌چنین خبر داده که ابوعبداللّه حمدانی سی سال در نجف اشرف از محضر شیخ طوسی نیز استفاده کرده، و جمیع آثار و مصنفات شیخ را نزد او خوانده و فرا گرفته است.[۶] این کلام منتجب‌الدین خالی از اشکال نیست؛ زیرا شیخ طوسی ابتدا ساکن بغداد بود، ولی با بروز فتنه در بغداد، در سال ۴۴۸ قمری (یا ۴۴۹ هـ.ق) به نجف اشرف هجرت کرده و تا پایان عمر (۴۶۰ هـ.ق) تنها حدود دوازده سال در نجف بوده است؛[۷] ولی به هر حال بعید نیست ابوعبداللّه حمدانی سالیان بسیاری در بغداد و نجف از محضر شیخ استفاده کرده باشد.
شاگردان
حسین بن مظفر حمدانی در قزوین به تدریس و روایت حدیث پرداخت و در اواخر عمر نیز، از مدرسین حوزه علمیه نجف بوده و شاگردانی داشته است، از جمله:
- ابوالقاسم حسن بن علی بن محمد نیشابوری،
- ابوالبرکات محمد بن اسماعیل مشهدی،
- طالب بن علی علوی حسینی ابهری،
- عبداللّه بن احمد بن حمزه جعفری زینبی قزوینی
- امیر کابن ابی‌اللجیم مصدّری عجلی (م ۵۱۴ هـ.ق).[۸]
آثار و تألیفات
حمدانی تألیفاتی داشته که عبارتند از:
- هتک استار الباطنیه، در ردّ بر اسماعیلیه که در آن زمان در قزوین و الموت تبلیغات و فعالیت‌های گسترده‌ای داشته‌اند؛
- نصرة الحق؛
- لؤلؤة التفکر فی المواعظ و الزواجر.[۹]
وفات
ابوعبداللّه حسین بن مظفر حمدانی، در سال ۴۹۸ هجری -یا به قولی در ۵۰۲ هجری (اوایل قرن ششم)- درگذشت. بزرگان و شعرا در سوگ او مرثیه‌های بسیار گفتند.[۱۰]
پانویس
- ↑ منتجب‌الدین رازی، علی بن عبدالله، فهرست منتجب‌الدین، ص۴۷.
- ↑ اردبیلی، محمد بن علی، جامع الرواة، ج۱، ص۲۵۵.
- ↑ ابن اثیر، علی بن محمد، اللباب فی تهذیب الانساب، ج۱، ص۳۸۶-۳۸۷.
- ↑ آقابزرگ تهرانی، محمدمحسن، طبقات اعلام الشیعه، ج۲، ص۶۸.
- ↑ رافعی، عبدالکریم بن محمد، التدوین فی اخبار قزوین، ج۲، ص۳۱۶.
- ↑ منتجب‌الدین رازی، علی بن عبدالله، فهرست منتجب‌الدین، ص۴۷.
- ↑ ابن اثیر، الكامل فی التاریخ، ج۸، ص۱۵۱؛ خویی، سید ابوالقاسم، معجم رجال الحدیث، ج۱۰، ص۱۶۸.
- ↑ ابن اثیر، اللباب فی تهذیب الانساب، ج۱، ص۳۸۷؛ منتجب‌الدین رازی، فهرست منتجب‌الدین، ص۸۰؛ عبدالکریم رافعی، التدوین فی اخبار قزوین، ج۲، ص۳۱۶.
- ↑ منتجب‌الدین رازی، فهرست منتجب‌الدین، ص۴۷.
- ↑ عبدالکریم رافعی، التدوین فی اخبار قزوین، ج۲، ص۴۶۲-۴۶۳؛ ابن اثیر، اللباب فی تهذیب الانساب، ص۳۸۷.
منابع
- "حسین بن مظفر حمدانی"، دائرة المعارف مؤلفان اسلامی، ج۳، ص۱۳۷-۱۳۸.
- "حسین بن مظفر حمدانی قزوینی"، پایگاه شعائر.
