آیه 2 سوره فجر
| <<1 | آیه 2 سوره فجر | 3>> | |||||||||||||
| |||||||||||||||
محتویات
ترجمه های فارسی
و قسم به ده شب (اول ذیحجه که بندگان خدا به دعا و ذکر مشغولند).
و به شب های ده گانه
و به شبهاى دهگانه،
و سوگند به شبهاى دهگانه،
و به شبهای دهگانه،
ترجمه های انگلیسی(English translations)
معانی کلمات آیه
«لَیَالٍ عَشْرٍ»: شبهای دهگانه. برخی گفتهاند که مراد ده شب و روز ماه ذیالحجّه است که شاهد بزرگترین و تکان دهندهترین اجتماعات مسلمین جهان در سرزمین وحی است و عید قربان در آن انجام میپذیرد. بعضی هم آن را شبهای دهگانه آخر رمضان میدانند که لیلةالقدر در آن است. گروهی هم آن را ده شبانهروز اوّل ماه محرم میشمارند که عاشوراء در آن است. ولی نکره بودن آن، علاوه از بیان عظمت، بیانگر نامعیّن و نامحدود بودن چنین شبهائی است.
تفسیر آیه
تفسیر نور (محسن قرائتی)
وَ الْفَجْرِ «1» وَ لَيالٍ عَشْرٍ «2» وَ الشَّفْعِ وَ الْوَتْرِ «3» وَ اللَّيْلِ إِذا يَسْرِ «4» هَلْ فِي ذلِكَ قَسَمٌ لِذِي حِجْرٍ «5»
«1» به سپيده دم سوگند. «2» به شبهاى ده گانه سوگند. «3» به زوج و فرد سوگند. «4» به شب سوگند آنگاه كه سپرى شود. «5» آيا (در اين سوگندها) براى اهل خرد، سوگندى مهم نيست؟
نکته ها
«فجر» به معناى شكافتن است و مراد از آن، شكافتن تاريكى با سپيده دم است كه زمان مقدّس و با ارزشى است و در آن هنگام، جنبندهها به تكاپو مىافتند و صبح و روز تازهاى را آغاز مىكنند.
در حديثى مراد از فجر را حضرت مهدى عليه السلام دانسته «الفجر هو القائم عليه السلام» كه شب تاريك ظلم و فساد، به صبح قيام آن حضرت برچيده خواهد شد. «1»
«حِجْرٍ» به معناى منع و مراد از آن عقل است كه انسان را از كار خلاف منع مىكند. چنانكه «محجور» به معناى ممنوع التصرف است.
در روايات، براى «شفع» به معناى زوج و «وتر» به معناى فرد، مصاديق زيادى گفته شده است، از جمله اينكه مراد از وتر، روز نهم ذىالحجه (روز عرفه) و مراد از شفع روز دهم
«1». تفسير برهان.
جلد 10 - صفحه 472
ذىالحجه (عيد قربان) است و يا مراد از شفع، دو كوه صفا و مروه است و مراد از وتر، كعبه كه يكى است. و يا مراد از وتر، خداوند يكتا و مراد از شفع، مخلوقاتاند كه همه جفت و زوج هستند، يا مراد نماز مستحبّى شفع و وتر است كه در سحر خوانده مىشود و يا مراد از شفع، روز نهم و دهم ذى الحجه و وتر، شب مشعر است. «1»
زمان خيلى ارزشمند و بلكه مقدّس است و نبايد آن را بيهوده از دست دهيم. خداوند به تمام بخشهاى زمان سوگند ياد كرده است؛
«وَ الصُّبْحِ» «2»* به صبح سوگند، «وَ الضُّحى» «3» به چاشت سوگند، «وَ النَّهارِ» «4»* به روز سوگند، «وَ الْعَصْرِ» «5» به عصر سوگند.
جالب آنكه به سحر سه بار سوگند ياد كرده است؛ «وَ اللَّيْلِ إِذا يَسْرِ» «6»، «وَ اللَّيْلِ إِذا عَسْعَسَ» «7»، «وَ اللَّيْلِ إِذْ أَدْبَرَ» «8» (به شب سوگند آنگاه كه رو به آخر مىرود، يعنى به هنگام سحر سوگند.)
مراد از «لَيالٍ عَشْرٍ»، يا ده شب آخر ماه مبارك رمضان است كه شبهاى قدر در آن قرار گرفته و يا ده شب اول ماه ذى الحجه است كه روز عرفه و عيد قربان را شامل مىشود.
پیام ها
1- زمان، مقدّس و قابل سوگند است. «وَ الْفَجْرِ»
2- بعضى ايام از قداست ويژهاى برخوردار است. «وَ لَيالٍ عَشْرٍ»
3- ساعات پايان شب كه سالكان در آن سير معنوى دارند، از قداست خاصّى برخوردار است. «وَ اللَّيْلِ إِذا يَسْرِ»
4- مخاطبان قرآن، اهل خردند. «لِذِي حِجْرٍ»
«1». تفسير نور الثقلين.
«2». مدثر، 34.
«3». ضحى، 1.
«4». شمس، 3.
«5». عصر، 1.
«6». فجر، 4.
«7». تكوير، 17.
«8». مدثر، 33.
تفسير نور(10جلدى)، ج10، ص: 473
پانویس
منابع
- تفسیر نور، محسن قرائتی، تهران:مركز فرهنگى درسهايى از قرآن، 1383 ش، چاپ يازدهم
- اطیب البیان فی تفسیر القرآن، سید عبدالحسین طیب، تهران:انتشارات اسلام، 1378 ش، چاپ دوم
- تفسیر اثنی عشری، حسین حسینی شاه عبدالعظیمی، تهران:انتشارات ميقات، 1363 ش، چاپ اول
- تفسیر روان جاوید، محمد ثقفی تهرانی، تهران:انتشارات برهان، 1398 ق، چاپ سوم
- برگزیده تفسیر نمونه، ناصر مکارم شیرازی و جمعي از فضلا، تنظیم احمد علی بابایی، تهران: دارالکتب اسلامیه، ۱۳۸۶ش
- تفسیر راهنما، علی اکبر هاشمی رفسنجانی، قم:بوستان كتاب(انتشارات دفتر تبليغات اسلامي حوزه علميه قم)، 1386 ش، چاپ پنجم
