زیارت ناحیه مقدسه
زیارتنامهاى است که به امام زمان علیه السلام نسبت داده شده و شیخ طوسى با سند خود آن را روایت کرده است. به این صورت که از ناحیه مقدس حضرت حجت (عجل الله تعالی فرجه الشریف) این روایت به دست شیخ محمد بن غالب اصفهانى صادر شده است.
متن زیارت، خطاب به سیدالشهدا و شهداى کربلا است و نام یکایک آنان، اغلب با ذکر اوصاف و خصوصیاتشان و نیز اسامى قاتلان آن شهدا در آن آمده است.
این زیارت، در کتاب «اقبال الاعمال» ص ۵۷۳، از سید بن طاووس و نیز در بحارالانوار، ج ۹۸، ص ۲۶۹ از علامه مجلسی نقل شده است.[۱]
دو زیارت ناحیه مقدسه
کهنترین منبعی که متن این زیارت را با سندی نسبتاً مفصل ثبت کرده، کتاب «المزار الکبیر» نوشته محمدبنجعفر مشهدی (سده ششم هجری) است. ابنمشهدی این زیارت را به دو طریق از حسنبنمحمد طوسی (فرزند شیخ طوسی) نقل کرده است.
سلسله سند این روایت به این ترتیب است: حسنبنمحمد طوسی از پدرش (شیخ طوسی)، و او از محمدبناحمد بن عیاش، و او از ابومنصور بن عبدالمنعم بن نعمان بغدادی روایت میکند. بنابر این روایت، ابومنصور نقل کرده است که در سال ۲۵۲ ه.ق، به دست محمدبنغالب اصفهانی، این زیارت از ناحیه مقدسه (امام زمان(عج)) صادر شده است.
ابنمشهدی در کتاب خود، زیارت دیگری نقل کرده که هیچ سندی ندارد و فقط اشاره دارد که این زیارت از ناحیه مقدسه صادر شده است.
سید ابنطاووس (سده هفتم هجری) در کتاب «مصباح الزائر»، همین روایت دوم را نقل کرده و گفته است كه اين زيارتي است كه [سيد] مرتضـي علـم الهـدي امـام را با آن زیارت نموده است.
سند روایت
به اعتبار سند این زیارت اشکالاتی به این شرح وارد شده:
- محمد بن احمد بن عیّاش را برخی تضعیف کرده اند.
- ابومنصور بن عبدالمنعم بن نعمان بغدادی و محمدبنغالباصفهانی مجهول هستند و با بررسیهایی که صورت گرفت، تنها در سلسله نقل این زیارت، از آن دو یاد شده است و محتمل است اساساً وجود تاریخی نداشته باشند.[۲]




