طهارت از حدث

«طهارت از حَدَث» -كه با انجام وضو، غسل يا تیمّم حاصل مى‌شود-، شرط صحت برخى عبادات همچون نماز است. مراد از «حَدَث»، اموری است که موجب وضو، غسل و یا تیمّم می‌شود، مانند خروج ادرار و جنابت. اين نوع طهارت -که در مقابل «طهارت از خَبَث» قرار دارد، حالتى روحانى و معنوى است و در انجام آن قصد قربت لازم است.

اسباب و اقسام طهارت از حدث

سبب وجوب یا استحباب طهارت، پیدایش «حدَث»، اعم از حدث اصغر و اکبر است.

• حدث اصغر، که موجب وضو می‌شود عبارتند از: خروج ادرار، مدفوع، باد معده، خواب، زایل شدن عقل و برخی اقسام استحاضه.

• حدث اکبر، که موجب غسل می‌گردد عبارتند از: جنابت؛ حیض؛ نفاس؛ استحاضه و مسّ میّت پس از سرد شدن و پیش از غسل دادن میّت. چنانکه مرگ نیز موجب غسل میّت می‌شود.

طهارت از حدث -از جهت دیگر- دو قسم است:

• اول، طهارت با آب، که به گونه وضو یا غسل انجام می‌شود. اولی را که برطرف کننده حدث اصغر است، طهارت صغری و دومی را که برطرف کننده حدث اکبر است، طهارت کبری می‌نامند.

• دوم، طهارت با خاک، که به گونه تیمّم صورت می‌گیرد و بدل از طهارت صغری و کبری است.

از این سه نوع طهارت (وضو و غسل و تیمّم) به «طهارات ثلاث» یاد می‌شود. طهارت با آب اصل است و عدول از آن به طهارت با خاک تنها در موارد استثنایی و ضرورت است.

مصادیق واجب و مستحب طهارت از حدث

الف. طهارت از حدث (با وضو، غسل يا تيمم) برای به جا آوردن اعمال زیر واجب است:

• نماز واجب، جز نماز میت.
• طواف واجب.
• مسّ نوشته‌های قرآن.
• مسّ نامهای خداوند تعالی، پیامبر اکرم صلّی اللّه‌ علیه وآله و به قول مشهور، اهل بیت علیهم السّلام.
• ماندن در مسجد و به قول گروهی، مشاهد مشرّفه.
• دخول در مسجد الحرام و مسجد النبی صلّی اللّه‌ علیه وآله، حتی بدون مکث و در حدّ عبور.

در چهار مورد نخست، طهارت از حدث اصغر و اکبر، هر دو واجب است؛ اما در چهار مورد آخر، تنها طهارت از حدث اکبر واجب است.

ب. به جز موارد مذکور، طهارت در موارد زیادی مستحب است، مانند:

• طلب حاجت از خداوند تعالی؛
• همراه داشتن قرآن کریم؛
• به جا آوردن مناسک حج، جز طواف و نماز (که واجب است)؛
• نماز میت؛
• زیارت اهل قبور؛
• تلاوت قرآن؛
• داخل شدن در مسجد؛
• هنگام خوابیدن؛
• برای عروس و داماد در شب زفاف؛
• داخل کردن میّت در قبر.

منابع

• فرهنگ فقه مطابق مذهب اهل بیت علیهم‌السلام، مدخل "طهارت"، ج۵، ص۲۳۵.

فقه/احکام

عبادات: تقلید، طهارت، نماز، روزه، خمس، زکات، حج اموال: خرید و فروش، شرکت، صلح، اجاره، مزارعه، مساقات، وکالت، قرض، حواله، رهن، ضامن شدن، کفالت، امانت، عاریه، ارث، غصب آداب و رفتار: ازدواج، طلاق، خوردن و آشامیدن، نذر و عهد، قسم، امر به معروف و نهی از منکر، صید ، ذبح، وصیت، مال پیدا شده، وقف، دفاع، مسائل مستحدثه

رده ها: احکام | احکام عبادی | احکام اقتصادی | احکام خانواده | احکام روابط اجتماعی |اصطلاحات احکام|مراجع تقلید