طائف: تفاوت بین نسخه‌ها

از دانشنامه‌ی اسلامی
پرش به ناوبری پرش به جستجو
(ویرایش)
 
سطر ۱: سطر ۱:
{{مدخل دائرة المعارف|[[فرهنگ قرآن]]}}
+
'''«طائف»'''، نام شهری از بلاد [[حجاز]] است که حدودا در ۷۰ کیلومتری جنوب شرقی [[مکه]] قرار دارد. این شهر شامل دو محله است: یکى به نام طائف [[ثقیف]] و دیگرى به نام رهط. در قدیم این شهر را «وجّ» مى نامیدند و پس از آن که در اطراف آن حصار کشیدند، «طائف» نامیده شد؛ زیرا طائف به معنای دور چیزی چرخیدن و طواف کردن است.
  
'''طائف'''، نام شهر و بلاد [[قبیله ثقیف|ثقیف]] در وادى اى است که ابتداى آن «لقیم» و انتهاى آن «رهط» ـ که دو ده هستند ـ باشد. نیز از بلاد [[حجاز]] و مقام عشیره ثقیف و دوازده فرسنگ تا [[مکه]] معظمه فاصله دارد. این شهر شامل دو محله است: یکى به نام طائف ثقیف و دیگرى به نام رهط. در قدیم این شهر را «وجّ» مى نامیدند و پس از آن که در اطراف آن حصار کشیدند، طائف نامیده شد. این شهر در پشت کوه غزوان واقع شده است.<ref>لغت نامه، ج۹، ص۱۳۴۲۱، «طائف».</ref>  
+
[[یاقوت حموی]] نوشته‌ است که طائف در مغرب [[نجد]]، در رشته کوه سراه، نزدیک کوهستان غزوان و در وادی وَجّ واقع است.<ref>یاقوت حموی، معجم‌البلدان، ج۴، ص۹.</ref> طائف به سبب ارتفاع بسیار از سطح دریا، برخلاف آب و هوای گرم و سوزان [[شبه جزیره عربستان]]، دارای آب و هوای معتدل و مطبوع است.
 +
==طائف در دوره اسلامی==
 +
مقارن ظهور [[دین اسلام]]، قوم [[ثقیف]] و حمیر و تیره‌ای از [[قریش]] در طائف سکونت داشتند.<ref>یاقوت حموی، معجم‌البلدان، ج۴، ص۹.</ref> یکی از بت‌های معروف اعراب در [[جاهلیت]]، به نام «[[لات]]»، در طائف قرار داشت. بازار عُکاظ و حَباشه از جمله بازارهای مهم اعراب بود که در طائف و اطراف آن برپا می‌شد. به نوشتۀ جرجی زیدان، عرب‌ها از هر سو به بازار عکاظ می‌رفتند و قریش نیز در برپایی و جذابیت آن می‌کوشید.<ref>جرجی زیدان، تاریخ‌ التمدن الاسلامی، ج۱، ص۲۹.</ref>  
  
طائف در سال نهم هجرى با صلح از جانب سپاه [[اسلام]] فتح گردید.<ref>معجم البلدان، ج۴، ص ۹-۱۲.</ref>
+
در سال دهم [[بعثت]]، [[پیامبر اسلام]] صلی‌الله‌علیه‌وآله‌ به طائف رفت و ثقیف و سران طائف را به [[اسلام]] فراخواند، اما بی‌نتیجه بود. قریش در مبارزات خود با پیامبر همواره از حمایت ثقیف برخوردار بود.  
  
در [[قرآن]] از این شهر، همراه با شهر [[مکه]] و در مقام پاسخگویى به سخن مشرکان براى انتخاب پیامبر و [[نزول قرآن]]، با عنوان «قریتین» ذکر شده که در آیه ۳۱ [[سوره زخرف]] آمده است<ref>همچنین این آیه بیانگر این است که مکه و طائف، دو شهر مهم جامعه عصر بعثت نزد عرب جاهلى بوده اند.</ref> و از اعلام شبه مصرّح قرآن شمرده مى شود:
+
پیامبر اکرم بعد از [[فتح مکه]] و فراغت از [[جنگ حنین]] در سال هشتم هجری، ‌در [[غزوه]] ‌ای که به «[[غزوه طائف]]» مشهور است، بیست روز طائف را محاصره کرد، ولی درگیری چندانی رخ نداد. اما در سال نهم، هیئتی از ثقیف رهسپار [[مدینه]] شدند و بعد از پذیرش اسلام به طائف بازگشتند.<ref>ابن‌ سعد، الطبقات الکبری، ج۱، ص۲۳۷.</ref>  
  
{{متن قرآن|«وقالوا لَولا نُزِّلَ هـذا القُرءانُ عَلى رَجُل مِنَ القَریتَینِ عَظیم»}}.<ref>مراد از «قریتین» دو قریه مکه و طائف است. (جامع البیان، ج۱۳، جزء۲۵، ص۸۳ ؛ مجمع البیان، ج۹-۱۰، ص۷۱).</ref>([[سوره زخرف]]/۳۱)
+
در [[قرآن]] از طائف، همراه با شهر [[مکه]] و در مقام پاسخگویى به سخن مشرکان براى انتخاب پیامبر و [[نزول قرآن]]، با عنوان «قریتین» ذکر شده است و از اَعلام شِبه مصرّح قرآن شمرده مى شود: {{متن قرآن|«وقالوا لَولا نُزِّلَ هذا القُرءانُ عَلى رَجُل مِنَ القَریتَینِ عَظیم»}}.<ref>[[سوره زخرف]]، آیه ۳۱.</ref> مراد از «قریتین» دو قریه مکه و طائف است.<ref> جامع البیان، ج۱۳، جزء۲۵، ص۸۳؛ مجمع البیان، ج۹-۱۰، ص۷۱.</ref> همچنین این آیه بیانگر این است که مکه و طائف، دو شهر مهم جامعه عصر بعثت نزد عرب جاهلى بوده اند.
 +
 
 +
طائف در دورۀ [[عباسیان]] (۱۳۲ـ۶۵۶ ق)، به سبب قرار گرفتن مقبرۀ [[عبدالله بن عباس]] در آن و نقشی که به عنوان سپر دفاعی در مقابل حملات قبایل بدوی داشت، اهمیت داشت.
 +
 
 +
از طائف اشخاص نامداری برخاسته‌اند، از جمله: مُغیرة بن شُعبه، [[زیاد بن ابیه]]، امیة بن ابی‌الصلت ثقفی (شاعر)، [[حجاج بن یوسف|حجاج ‌بن یوسف ثقفی]]، حارث ‌بن کَلده ثقفی (طبیب مشهور عرب) و نضر بن حارث.<ref>محمدبن حبیب بغدادی، المحبر، ج۱، ص۲۰۰.</ref>
 +
 
 +
همچنین آثار تاریخی متعددی در طائف وجود دارد، از جمله [[مسجد]] ابن ‌عباس، مسجد عداس، مسجد الهادی، قبرستانی با سنگ‌قبرهایی متعلق به قرن‌های چهارم و پنجم هجری که با [[خط کوفی]] و [[خط نسخ]] روی آن‌ها نوشته شده و قصر معروف شبرا.
  
 
==پانویس==
 
==پانویس==
 
{{پانویس}}
 
{{پانویس}}
 
==منابع==
 
==منابع==
* فرهنگ قرآن، جلد ۱۹، صفحه ۱۶۹.
+
*[[دائرة المعارف بزرگ اسلامی|دائرةالمعارف بزرگ اسلامی]]، مدخل "طائف"، جلد ۱۶ صفحه ۷۲۲۶.   
 +
* [[فرهنگ قرآن]]، اکبر رفسنجانی، جلد ۱۹، صفحه ۱۶۹.
  
[[رده:شهرهای عربستان]]
+
[[رده:شهرهای عربستان]][[رده:جغرافیای تاریخی عربستان]]

نسخهٔ کنونی تا ‏۳ فوریهٔ ۲۰۲۶، ساعت ۱۶:۲۰

«طائف»، نام شهری از بلاد حجاز است که حدودا در ۷۰ کیلومتری جنوب شرقی مکه قرار دارد. این شهر شامل دو محله است: یکى به نام طائف ثقیف و دیگرى به نام رهط. در قدیم این شهر را «وجّ» مى نامیدند و پس از آن که در اطراف آن حصار کشیدند، «طائف» نامیده شد؛ زیرا طائف به معنای دور چیزی چرخیدن و طواف کردن است.

یاقوت حموی نوشته‌ است که طائف در مغرب نجد، در رشته کوه سراه، نزدیک کوهستان غزوان و در وادی وَجّ واقع است.[۱] طائف به سبب ارتفاع بسیار از سطح دریا، برخلاف آب و هوای گرم و سوزان شبه جزیره عربستان، دارای آب و هوای معتدل و مطبوع است.

طائف در دوره اسلامی

مقارن ظهور دین اسلام، قوم ثقیف و حمیر و تیره‌ای از قریش در طائف سکونت داشتند.[۲] یکی از بت‌های معروف اعراب در جاهلیت، به نام «لات»، در طائف قرار داشت. بازار عُکاظ و حَباشه از جمله بازارهای مهم اعراب بود که در طائف و اطراف آن برپا می‌شد. به نوشتۀ جرجی زیدان، عرب‌ها از هر سو به بازار عکاظ می‌رفتند و قریش نیز در برپایی و جذابیت آن می‌کوشید.[۳]

در سال دهم بعثت، پیامبر اسلام صلی‌الله‌علیه‌وآله‌ به طائف رفت و ثقیف و سران طائف را به اسلام فراخواند، اما بی‌نتیجه بود. قریش در مبارزات خود با پیامبر همواره از حمایت ثقیف برخوردار بود.

پیامبر اکرم بعد از فتح مکه و فراغت از جنگ حنین در سال هشتم هجری، ‌در غزوه ‌ای که به «غزوه طائف» مشهور است، بیست روز طائف را محاصره کرد، ولی درگیری چندانی رخ نداد. اما در سال نهم، هیئتی از ثقیف رهسپار مدینه شدند و بعد از پذیرش اسلام به طائف بازگشتند.[۴]

در قرآن از طائف، همراه با شهر مکه و در مقام پاسخگویى به سخن مشرکان براى انتخاب پیامبر و نزول قرآن، با عنوان «قریتین» ذکر شده است و از اَعلام شِبه مصرّح قرآن شمرده مى شود: «وقالوا لَولا نُزِّلَ هذا القُرءانُ عَلى رَجُل مِنَ القَریتَینِ عَظیم».[۵] مراد از «قریتین» دو قریه مکه و طائف است.[۶] همچنین این آیه بیانگر این است که مکه و طائف، دو شهر مهم جامعه عصر بعثت نزد عرب جاهلى بوده اند.

طائف در دورۀ عباسیان (۱۳۲ـ۶۵۶ ق)، به سبب قرار گرفتن مقبرۀ عبدالله بن عباس در آن و نقشی که به عنوان سپر دفاعی در مقابل حملات قبایل بدوی داشت، اهمیت داشت.

از طائف اشخاص نامداری برخاسته‌اند، از جمله: مُغیرة بن شُعبه، زیاد بن ابیه، امیة بن ابی‌الصلت ثقفی (شاعر)، حجاج ‌بن یوسف ثقفی، حارث ‌بن کَلده ثقفی (طبیب مشهور عرب) و نضر بن حارث.[۷]

همچنین آثار تاریخی متعددی در طائف وجود دارد، از جمله مسجد ابن ‌عباس، مسجد عداس، مسجد الهادی، قبرستانی با سنگ‌قبرهایی متعلق به قرن‌های چهارم و پنجم هجری که با خط کوفی و خط نسخ روی آن‌ها نوشته شده و قصر معروف شبرا.

پانویس

  1. یاقوت حموی، معجم‌البلدان، ج۴، ص۹.
  2. یاقوت حموی، معجم‌البلدان، ج۴، ص۹.
  3. جرجی زیدان، تاریخ‌ التمدن الاسلامی، ج۱، ص۲۹.
  4. ابن‌ سعد، الطبقات الکبری، ج۱، ص۲۳۷.
  5. سوره زخرف، آیه ۳۱.
  6. جامع البیان، ج۱۳، جزء۲۵، ص۸۳؛ مجمع البیان، ج۹-۱۰، ص۷۱.
  7. محمدبن حبیب بغدادی، المحبر، ج۱، ص۲۰۰.

منابع

مسابقه از خطبه ۱۸۳ نهج البلاغه