جبن: تفاوت بین نسخه‌ها
پرش به ناوبری
پرش به جستجو
م‍ه‍دی موسوی (بحث | مشارکتها) |
م‍ه‍دی موسوی (بحث | مشارکتها) |
||
| (یک نسخهٔ میانیِ همین کاربر نمایش داده نشده است) | |||
| سطر ۱: | سطر ۱: | ||
{{متوسط}} | {{متوسط}} | ||
| − | + | '''«جُبن»''' به معنای ترس،<ref> مراد از آن، ترس نامعقول است نه معقول.</ref> یکی از رذایل [[اخلاق|اخلاقی]] می‌باشد که ناشی از تفریط در قوه‌ی [[غضب]] است؛ مثلا در مواردى که انتقام اُولى است، هیچ جنبشى و حرکتى نکند. قوه غضب در همه موجود است، ولى در بعضى از افراد ضعف و نقص راه مى‌یابد و در آنها جُبن پدیدار مى‌گردد. | |
| − | == زیان | + | ==زیان جبن و علاج آن== |
| − | + | «جُبن» از مهلکات بزرگ است و آدمى به سبب آن دچار صفات مذمومى مانند خوارى و [[ذلت نفس]] و ناگوارى زندگى مى‌شود و مردم در جان و مال او [[طمع]] مى‌کنند و در کارهاى خود بى‌ثبات و تنبل و راحت طلب مى‌گردد. از این رو از همه سعادت ها باز مى‌ماند و ستمکاران دست تجاوز بر او مى‌گشایند و انواع رسوائی ها را درباره خود و اهل خود تحمل مى‌کند و دشنام ها و [[تهمت]] هاى ناروا را مى‌شنود و نسبت به آنچه موجب ننگ و رسوائى است بى‌مبالات مى‌شود و مقاصد و امور مهم خود را مهمل و معطل مى‌گذارد؛ از این رو در [[شریعت]] از آن نکوهش شده است. | |
| − | و علاج آن - بعد از این که [[نفس]] را از مهلک بودن جبن و این که نوعی نقص است آگاه کرد - این است که انگیزه‌هاى غضب را در آنچه جبن به سبب آنها پدید مى‌آید، تحریک کند. از حکما نقل شده است که خود را در معرض مخاطرات شدید قرار می دادند تا ترسشان از بین برود. | + | و علاج آن - بعد از این که [[نفس]] را از مهلک بودن جبن و این که نوعی نقص است آگاه کرد -، این است که انگیزه‌هاى [[غضب]] را در آنچه جبن به سبب آنها پدید مى‌آید، تحریک کند. از حکما نقل شده است که خود را در معرض مخاطرات شدید قرار می دادند تا ترسشان از بین برود. |
| − | مورد دیگری که براى معالجه ترس سودمند است این است که با کسانى که خود را از شرّ و دشمنى او ایمن | + | مورد دیگری که براى معالجه ترس سودمند است این است که با کسانى که خود را از شرّ و دشمنى او ایمن مى‌دانند، وضع مخاصمه بگیرد تا نیروى غضب او تحریک شود و هنگامی که در نفس او ملکه [[شجاعت]] حاصل شد، آنگاه خویش را از این که تجاوز کند و دچار افراط شود نگاه دارد. |
| − | ==روایاتی در مذمت | + | ==روایاتی در مذمت جبن== |
| − | *در [[حدیث|حدیثی]] از [[امام حسن]] علیه السلام در تعریف جبن، می خوانیم: {{متن حدیث|قیل فما الجُبن قال الجرأة علی الصدیق والنُکول عن العدو}} | + | *در [[حدیث|حدیثی]] از [[امام حسن]] علیه السلام در تعریف جبن، می خوانیم: «{{متن حدیث|قیل فما الجُبن قال الجرأة علی الصدیق والنُکول عن العدو}}»؛ ترسو بودن آن است که در برابر دوستان جسور و در برابر دشمنان ناتوان باشی.<ref>[[تحف العقول]]، ص۲۲۵</ref> |
| − | *[[امام علی علیه السلام|امیرالمؤمنین]] علیه السلام فرمود: {{متن حدیث|الجبن و الحرص والبخل غرائز سوء یجمعها سوء الظن بالله سبحانه}} | + | *[[امام علی علیه السلام|امیرالمؤمنین]] علیه السلام فرمود: «{{متن حدیث|الجبن و الحرص والبخل غرائز سوء یجمعها سوء الظن بالله سبحانه}}»؛ ترس و [[حرص]] و [[بخل]]، صفات زشتی است که در [[سوء ظن|سوءظن]] به خداوند سبحان خلاصه می شود.<ref>[[غرر الحکم]]، ص۲۹۲</ref> |
| − | *[[امام باقر]] علیه السلام فرمود: {{متن حدیث|... وَلَا یکونُ الْمُؤْمِنُ جَبَاناً وَ لَاحَرِیصاً و | + | *[[امام باقر]] علیه السلام فرمود: «{{متن حدیث|... وَلَا یکونُ الْمُؤْمِنُ جَبَاناً وَ لَاحَرِیصاً و لَاشَحِیحاً}}»؛ انسان باایمان نه ترسو است و نه حریص و نه بخیل.<ref>[[وسائل الشیعة]]، ج۹، ص۴۰</ref> |
| − | *امیرالمؤمنین علیه السلام فرمود: {{متن حدیث|لاتشرکنّ فی رأیک جَباناً یضعفک عن الامر الامور و یعظم علیک ما لیس بعظیم}} | + | *امیرالمؤمنین علیه السلام فرمود: «{{متن حدیث|لاتشرکنّ فی رأیک جَباناً یضعفک عن الامر الامور و یعظم علیک ما لیس بعظیم}}»؛ هرگز با انسان ترسو، مشورت نکن؛ چرا که تو را از کارهای مهم باز می دارد و موضوعات کوچک را در نظر تو بزرگ جلوه می دهد.<ref>غررالحکم، ص۴۴۲</ref> |
| + | |||
| + | *[[پیامبر اسلام|رسول خدا]] صلی الله علیه و آله فرمود: «{{متن حدیث|... مَن أَحَسَّ مِن نَفسِهِ جُبناً فَلَا یَغزُ}}»؛ کسی که در خود ترسی احساس می کند، در جنگ شرکت نکند.<ref>[[مستدرک الوسائل]]، ج۱۱، ص۱۲۵</ref> | ||
| − | |||
==پانویس== | ==پانویس== | ||
<references /> | <references /> | ||
==منابع== | ==منابع== | ||
| − | *[http://www.downloadbook.org/maasumin/np/tarsou.HTM سایت دانلود بوک، بخش با | + | |
| − | * | + | *[http://www.downloadbook.org/maasumin/np/tarsou.HTM "ترس"، نوشته جمعی از پژوهشگران، سایت دانلود بوک، بخش با معصومین]. |
| + | *علم اخلاق اسلامی، ج‍لال‌ال‍دی‍ن م‍ج‍ت‍ب‍وی، (ترج‍م‍ه ج‍ام‍ع ال‍س‍ع‍ادات، ت‍أل‍ی‍ف ملا م‍ه‍دی ن‍راق‍ی). | ||
| + | |||
[[رده:اخلاق فردی]] | [[رده:اخلاق فردی]] | ||
[[رده:صفات ناپسند]] | [[رده:صفات ناپسند]] | ||
نسخهٔ کنونی تا ۱۲ اکتبر ۲۰۲۶، ساعت ۱۳:۳۸
«جُبن» به معنای ترس،[۱] یکی از رذایل اخلاقی می‌باشد که ناشی از تفریط در قوه‌ی غضب است؛ مثلا در مواردى که انتقام اُولى است، هیچ جنبشى و حرکتى نکند. قوه غضب در همه موجود است، ولى در بعضى از افراد ضعف و نقص راه مى‌یابد و در آنها جُبن پدیدار مى‌گردد.
زیان جبن و علاج آن
«جُبن» از مهلکات بزرگ است و آدمى به سبب آن دچار صفات مذمومى مانند خوارى و ذلت نفس و ناگوارى زندگى مى‌شود و مردم در جان و مال او طمع مى‌کنند و در کارهاى خود بى‌ثبات و تنبل و راحت طلب مى‌گردد. از این رو از همه سعادت ها باز مى‌ماند و ستمکاران دست تجاوز بر او مى‌گشایند و انواع رسوائی ها را درباره خود و اهل خود تحمل مى‌کند و دشنام ها و تهمت هاى ناروا را مى‌شنود و نسبت به آنچه موجب ننگ و رسوائى است بى‌مبالات مى‌شود و مقاصد و امور مهم خود را مهمل و معطل مى‌گذارد؛ از این رو در شریعت از آن نکوهش شده است.
و علاج آن - بعد از این که نفس را از مهلک بودن جبن و این که نوعی نقص است آگاه کرد -، این است که انگیزه‌هاى غضب را در آنچه جبن به سبب آنها پدید مى‌آید، تحریک کند. از حکما نقل شده است که خود را در معرض مخاطرات شدید قرار می دادند تا ترسشان از بین برود.
مورد دیگری که براى معالجه ترس سودمند است این است که با کسانى که خود را از شرّ و دشمنى او ایمن مى‌دانند، وضع مخاصمه بگیرد تا نیروى غضب او تحریک شود و هنگامی که در نفس او ملکه شجاعت حاصل شد، آنگاه خویش را از این که تجاوز کند و دچار افراط شود نگاه دارد.
روایاتی در مذمت جبن
- در حدیثی از امام حسن علیه السلام در تعریف جبن، می خوانیم: «قیل فما الجُبن قال الجرأة علی الصدیق والنُکول عن العدو»؛ ترسو بودن آن است که در برابر دوستان جسور و در برابر دشمنان ناتوان باشی.[۲]
- امیرالمؤمنین علیه السلام فرمود: «الجبن و الحرص والبخل غرائز سوء یجمعها سوء الظن بالله سبحانه»؛ ترس و حرص و بخل، صفات زشتی است که در سوءظن به خداوند سبحان خلاصه می شود.[۳]
- امام باقر علیه السلام فرمود: «... وَلَا یکونُ الْمُؤْمِنُ جَبَاناً وَ لَاحَرِیصاً و لَاشَحِیحاً»؛ انسان باایمان نه ترسو است و نه حریص و نه بخیل.[۴]
- امیرالمؤمنین علیه السلام فرمود: «لاتشرکنّ فی رأیک جَباناً یضعفک عن الامر الامور و یعظم علیک ما لیس بعظیم»؛ هرگز با انسان ترسو، مشورت نکن؛ چرا که تو را از کارهای مهم باز می دارد و موضوعات کوچک را در نظر تو بزرگ جلوه می دهد.[۵]
- رسول خدا صلی الله علیه و آله فرمود: «... مَن أَحَسَّ مِن نَفسِهِ جُبناً فَلَا یَغزُ»؛ کسی که در خود ترسی احساس می کند، در جنگ شرکت نکند.[۶]
پانویس
- ↑ مراد از آن، ترس نامعقول است نه معقول.
- ↑ تحف العقول، ص۲۲۵
- ↑ غرر الحکم، ص۲۹۲
- ↑ وسائل الشیعة، ج۹، ص۴۰
- ↑ غررالحکم، ص۴۴۲
- ↑ مستدرک الوسائل، ج۱۱، ص۱۲۵
منابع
- "ترس"، نوشته جمعی از پژوهشگران، سایت دانلود بوک، بخش با معصومین.
- علم اخلاق اسلامی، ج‍لال‌ال‍دی‍ن م‍ج‍ت‍ب‍وی، (ترج‍م‍ه ج‍ام‍ع ال‍س‍ع‍ادات، ت‍أل‍ی‍ف ملا م‍ه‍دی ن‍راق‍ی).
