سید محمد حجت کوه کمری: تفاوت بین نسخهها
(←منابع) |
مهدی موسوی (بحث | مشارکتها) (←تدریس و شاگردان) |
||
| (۱۲ نسخهٔ میانی ویرایش شده توسط ۲ کاربر نشان داده نشده) | |||
| سطر ۱: | سطر ۱: | ||
{{خوب}} | {{خوب}} | ||
| − | ''' | + | '''«آیتالله سید محمد حجت کوهکمری»''' (۱۳۱۰ - ۱۳۷۲ ق)، [[فقیه|فقیه]] اصولی و از مراجع تقلید بزرگ [[شیعه]] در قرن چهاردهم هجری است. او یکی از شاگردان برجسته [[شیخ عبد الکریم حائری یزدی|آیتالله حائری یزدی]] بود و پس از ایشان، سمت [[مرجعیت]] عالم تشیع و مدیریت [[حوزه علمیه قم|حوزه علمیه قم]] را به عهده داشت. بنای مدرسه حجتیه در [[قم]] از جمله خدمات اوست. |
{{شناسنامه عالم | {{شناسنامه عالم | ||
| − | ||نام کامل = سید محمد حجت کوهکمری | + | ||نام کامل = سید محمد حجت حسینی کوهکمری |
||تصویر= [[پرونده:حجت کوه کمری.jpg|230px]] | ||تصویر= [[پرونده:حجت کوه کمری.jpg|230px]] | ||
||زادروز = ۱۳۱۰ قمری | ||زادروز = ۱۳۱۰ قمری | ||
|زادگاه = [[تبریز|تبریز]] | |زادگاه = [[تبریز|تبریز]] | ||
|وفات = ۱۳۷۲ قمری | |وفات = ۱۳۷۲ قمری | ||
| − | |مدفن = [[قم]] | + | |مدفن = [[قم]]، مدرسه حجتیه |
| − | |اساتید = [[شیخ عبد الکریم حائری یزدی| | + | |اساتید = [[شیخ عبد الکریم حائری یزدی|شیخ عبدالکریم حائری یزدی]]، [[سید محمدکاظم طباطبائی یزدی|سید محمدکاظم یزدى]]، [[شیخ الشریعه اصفهانی]]، [[میرزا محمدحسین نائینی]]،... |
| − | |شاگردان = [[شیخ مرتضى حائرى یزدی|شیخ مرتضى حائرى]]، [[علامه طباطبایى|سید محمدحسین طباطبایى]]، [[سید محمد محقق داماد|سید محمد محقق داماد]]،... | + | |شاگردان = [[شیخ مرتضى حائرى یزدی|شیخ مرتضى حائرى]]، [[علامه طباطبایى|سید محمدحسین طباطبایى]]، [[سید محمد محقق داماد|سید محمد محقق داماد]]، [[سید محمدصادق لواسانی]]... |
|آثار = رساله استصحاب، کتاب البیع، جامع الاحادیث و الاصول، حاشیه بر [[کفایة الاصول (کتاب)|کفایة الاصول]]، لوامع الآثار الضروریة، مستدرک المستدرکات،... | |آثار = رساله استصحاب، کتاب البیع، جامع الاحادیث و الاصول، حاشیه بر [[کفایة الاصول (کتاب)|کفایة الاصول]]، لوامع الآثار الضروریة، مستدرک المستدرکات،... | ||
}} | }} | ||
==ولادت و نسب== | ==ولادت و نسب== | ||
| − | سید محمدحجت | + | سید محمدحجت حسینی کوهکمری در ماه [[شعبان]] ۱۳۱۰ هجرى قمرى در منطقه کوه کمر [[تبریز|تبریز]] متولد شد. او از [[سادات]] حسینى است و نسبش با ۲۵ واسطه به [[امام سجاد علیه السلام|امام سجاد]] علیه السلام میرسد.<ref>فقهای نامدار شیعه، عقیقی بخشایشی</ref> پدرش آیت الله [[سید علی آقا کوه کمری|سید على کوه کمری]]، که خود اهل فضل و دانش و کمالات معروف عصر خویش بود، از دوران کودکى تربیت فرزندش را به عهده گرفت. |
==تحصیلات و استادان== | ==تحصیلات و استادان== | ||
| − | نخستین مکتب درسى و محفل تربیتى سید محمد حجت محضر پر از صفا و معنویت پدرش بود. او در زادگاه خویش به جهت ذکاوت و هوش سرشار توانست در اندک زمان علاوه بر [[ادبیات عرب|ادبیات]] معمول و مقدمات [[فقه]] و [[اصول فقه|اصول]]، با علوم عقلى و [[ریاضی|ریاضیات]] نیز آشنا شود. | + | نخستین مکتب درسى و محفل تربیتى سید محمد حجت محضر پر از صفا و معنویت پدرش [[سید علی آقا کوه کمری|سید على کوه کمری]] بود. او در زادگاه خویش به جهت ذکاوت و هوش سرشار توانست در اندک زمان علاوه بر [[ادبیات عرب|ادبیات]] معمول و مقدمات [[فقه]] و [[اصول فقه|اصول]]، با علوم عقلى و [[ریاضی|ریاضیات]] نیز آشنا شود. سید محمد علاوه بر این علوم، در علم [[طب]] که معروف به طب قدیم بود وارد شد و آن را فراگرفت. همچنین وى با علم [[فیزیک]] و شیمى نیز در همان دوران جوانى آشنا گردید. |
| − | چنانچه از گفته هاى خود آقاى حجت برمى آید، وى براى فراگیرى برخى از کتب حوزه نزد استاد حاضر نشده | + | چنانچه از گفته هاى خود آقاى حجت برمى آید، وى براى فراگیرى برخى از کتب حوزه نزد استاد حاضر نشده است، بلکه با مطالعه خویش توانسته حتى آن را تدریس کند. آقاى رازى از زبان وى مى گوید: به حقیر فرمودند همه شرح کبیر موسوم «[[ریاض المسائل (کتاب)|ریاض المسائل]]» [[سید علی طباطبایی|سید على طباطبایی]] را در نزد پدر خود در [[تبریز]] خواندم و جلدین [[شرح لمعه]] را با مطالعه تنها یعنى بدون این که نزد استاد خوانده باشم، دو دوره در تبریز درس گرفتم و پس از تکمیل سطوح به [[نجف]] اشرف عزیمت نمودم.<ref> همان.</ref> |
وى در سال ۱۳۳۰ هجرى قمرى در ۲۰ سالگى بود که راهى [[حوزه علمیه]] نجف گردید و در آن دیار نیز آن چه که در توان داشت براى رسیدن به منزلت عالى علمى و معنوى بکار گرفت. اساتیدى که آیت الله حجت در نجف در محفل درس آن ها حاضر گشت عبارتند از: | وى در سال ۱۳۳۰ هجرى قمرى در ۲۰ سالگى بود که راهى [[حوزه علمیه]] نجف گردید و در آن دیار نیز آن چه که در توان داشت براى رسیدن به منزلت عالى علمى و معنوى بکار گرفت. اساتیدى که آیت الله حجت در نجف در محفل درس آن ها حاضر گشت عبارتند از: | ||
*آیت الله [[سید محمدکاظم طباطبائی یزدی|سید محمدکاظم یزدى]] صاحب [[عروة الوثقى (کتاب)|عروه]]، (استاد [[فقه]]) | *آیت الله [[سید محمدکاظم طباطبائی یزدی|سید محمدکاظم یزدى]] صاحب [[عروة الوثقى (کتاب)|عروه]]، (استاد [[فقه]]) | ||
| − | *آیت الله | + | *آیت الله [[سید ابوتراب خوانساری|سید ابوتراب خوانسارى]]، (استاد [[حدیث]] و [[علم رجال|رجال]]) |
*آیت الله [[شیخ الشریعه اصفهانی|شیخ شریعت اصفهانى]] | *آیت الله [[شیخ الشریعه اصفهانی|شیخ شریعت اصفهانى]] | ||
| − | * | + | *آیت الله [[میرزا محمدحسین نائینی|میرزا محمدحسین نائینى]] |
| − | + | *آیت الله [[سید محمد فیروزآبادی]] | |
| − | *آیت الله سید | ||
*آیت الله [[آقا ضیاءالدین عراقی|آقا ضیاءالدین عراقى]].<ref> ریحانة الادب، ج۲، ص۲۴.</ref> | *آیت الله [[آقا ضیاءالدین عراقی|آقا ضیاءالدین عراقى]].<ref> ریحانة الادب، ج۲، ص۲۴.</ref> | ||
| − | مدت اقامت سید محمد حجت در حوزه علمیه [[نجف]] ۲۰ سال طول کشیده است. وى در این مدت هم دوره هاى تحصیل را در علوم مختلف به پایان رسانده و هم به منزلت بزرگ علمى نائل مى شود و در اواخر در حوزه نجف مسجد [[شیخ مرتضی انصاری|شیخ انصارى]] و مقبره [[میرزا محمدحسن شیرازی|میرزاى شیرازى]] شاهد درس باشکوه ایشان بوده است. آیت الله حجت در سال ۱۳۴۹ | + | آیت الله حجت در حوزه علمیه نجف، از بزرگانى چون [[شیخ الشریعه اصفهانى]]، [[میرزا محمدحسین نائینی|میرزا محمدحسین نائینى]]، [[سید ابوالحسن اصفهانی|سید ابوالحسن اصفهانى]]، [[سید محمد فیروزآبادی]]، [[شیخ عبد الکریم حائری یزدی|شیخ عبدالکریم حائرى]] و [[آقا ضیاءالدین عراقی|آقا ضیاءالدین عراقى]] اجازه [[اجتهاد]] و [[اجازه (علم الحدیث)|اجازه]] نقل روایتى نیز داشتند.<ref> علماء معاصرین، خیابانى، ص ۲۱۵.</ref> |
| + | |||
| + | مدت اقامت سید محمد حجت در حوزه علمیه [[نجف]] ۲۰ سال طول کشیده است. وى در این مدت هم دوره هاى تحصیل را در علوم مختلف به پایان رسانده و هم به منزلت بزرگ علمى نائل مى شود و در اواخر در حوزه نجف مسجد [[شیخ مرتضی انصاری|شیخ انصارى]] و مقبره [[میرزا محمدحسن شیرازی|میرزاى شیرازى]] شاهد درس باشکوه ایشان بوده است. آیت الله حجت در سال ۱۳۴۹ قمرى به جهت بیمارى و ناراحتى هاى جسمى به [[ایران|ایران]] بازمى گردد. | ||
| + | |||
| + | ==آثار و تألیفات== | ||
| + | آیت الله حجت در زمینه هاى گوناگون نیز کتاب هایى نگاشته اند و آثارى که از ایشان به جاى مانده فراوان است. هر چند مجموعه آثار ایشان در دسترس نیست و نوشته هاى ایشان در موضوعات مختلف عبارتند از: | ||
| + | [[پرونده:Hojjat (2).jpg|thumb|left|تقریرات درس آیتالله حجت کوهکمری]] | ||
| + | |||
| + | #رساله استصحاب، در [[اصول فقه|اصول]] | ||
| + | #کتاب البیع، در [[فقه]] | ||
| + | #جامع الاحادیث و الاصول، در [[حدیث|حدیث]] و [[علم رجال|رجال]] | ||
| + | #حاشیه بر [[کفایة الاصول (کتاب)|کفایة الاصول]] | ||
| + | #کتاب الصلوة | ||
| + | #لوامع الآثار الضروریة، در بررسى روایات نبویه در [[فروع دین|فروع]] و [[اصول دین|اصول]] | ||
| + | #مستدرک المستدرکات، در استدراک آن چه که از صاحب [[مستدرک الوسائل (کتاب)|مستدرک الوسائل]] به آن نپرداخته است. | ||
| + | #کتاب الوقف. | ||
| − | |||
==تدریس و شاگردان== | ==تدریس و شاگردان== | ||
| − | در سال ۱۳۴۹ قمرى آیت الله سید محمد حجت در [[قم]] اقامت گزید<ref> علماء معاصرین، خیابانى، ص ۲۱۴.</ref> و تدریس در این حوزه را آغاز نمود. در آن روزگار [[حوزه علمیه قم]] در سرآغاز شکوفایى خود قرار داشت و در رأس این حوزه علمیه انسان بزرگ و عالم اندیشمندی چون [[شیخ عبد الکریم حائری یزدی|آیت الله حائری]] قرار گرفته و این حوزه در سایه توجه و تلاش هاى ایشان مى رفت که از غربت عزلت در فراموشى بار دیگر در جهان اسلام مطرح شود و نامش شهره عالم گردد. | + | در سال ۱۳۴۹ قمرى آیت الله سید محمد حجت در [[قم]] اقامت گزید<ref> علماء معاصرین، خیابانى، ص ۲۱۴.</ref> و تدریس در این حوزه را آغاز نمود. در آن روزگار [[حوزه علمیه قم]] در سرآغاز شکوفایى خود قرار داشت و در رأس این حوزه علمیه انسان بزرگ و عالم اندیشمندی چون [[شیخ عبد الکریم حائری یزدی|آیت الله حائری]] قرار گرفته و این حوزه در سایه توجه و تلاش هاى ایشان مى رفت که از غربت عزلت در فراموشى بار دیگر در جهان [[اسلام]] مطرح شود و نامش شهره عالم گردد. |
| − | آیت الله حائرى که از سال ۱۳۴۰ | + | آیت الله حائرى که از سال ۱۳۴۰ قمرى مشغول سامان دادن این حوزه بود، توانسته بود کارهاى بسیار اساسى را انجام دهد. لیکن این براى آیت الله حائرى به معناى پایان یافتن مسئولیت نبود، بلکه براى ایشان که هنوز به عظمت حوزه علمیه قم مى اندیشید، حضور اساتیدى چون آیت الله حجت که تجربه تدریس و تربیت سال هاى متمادى حوزه علمیه [[نجف]] را داشت، بسیار مبارک و مغتنم بود، لذا آیت الله حائرى از همان ابتداى اقامت آیت الله حجت در قم با ایشان نسبت بسیار نزدیکى را برقرار مى سازد و آیت الله حجت در عین تدریس در حوزه، یکى از ملازمین و مشاورین آیت الله حائرى نیز قرار مى گیرد. |
آیت الله حجت کوه کمره ای چه در [[قم]] و چه در حوزه علمیه [[نجف]]، مورد توجه دوستداران علم و فضیلت بود و کسانى که از کیاست و هوش و استعداد برخوردار بودند از درک محضر ایشان غافل نمى شدند. آثار الحجه با تحلیل موقعیت علمى آیت الله حجت در حوزه علمیه قم مى نویسد: «پس از مرحوم [[شیخ عبد الکریم حائری یزدی|آیت الله حائرى]] (مؤسس حوزه) در میان زعماء گذشته حوزه علمیه قم، مرحوم آیت الله حجت از کسانى است که از حوزه تدریس فضلاى برجسته و دانشمندان بزرگ و علماى عالی مقام و مجتهدین عظام بیرون آمده و در شهرستان قم و [[حوزه علمیه]] و سایر شهرستان هاى دور و نزدیک [[ایران|ایران]] مشغول به تدریس و تصنیف و تألیف و خدمات دینى مى باشند». وى ۱۳۶ تن از شاگردان ایشان را که هر یک از علماى خدمتگذار و اساتید معروف بوده اند نام مى برد، از جمله: | آیت الله حجت کوه کمره ای چه در [[قم]] و چه در حوزه علمیه [[نجف]]، مورد توجه دوستداران علم و فضیلت بود و کسانى که از کیاست و هوش و استعداد برخوردار بودند از درک محضر ایشان غافل نمى شدند. آثار الحجه با تحلیل موقعیت علمى آیت الله حجت در حوزه علمیه قم مى نویسد: «پس از مرحوم [[شیخ عبد الکریم حائری یزدی|آیت الله حائرى]] (مؤسس حوزه) در میان زعماء گذشته حوزه علمیه قم، مرحوم آیت الله حجت از کسانى است که از حوزه تدریس فضلاى برجسته و دانشمندان بزرگ و علماى عالی مقام و مجتهدین عظام بیرون آمده و در شهرستان قم و [[حوزه علمیه]] و سایر شهرستان هاى دور و نزدیک [[ایران|ایران]] مشغول به تدریس و تصنیف و تألیف و خدمات دینى مى باشند». وى ۱۳۶ تن از شاگردان ایشان را که هر یک از علماى خدمتگذار و اساتید معروف بوده اند نام مى برد، از جمله: | ||
| − | # | + | #[[سید یونس موسوی اردبیلی|سید یونس موسوی اردبیلى]] |
#آقا مهدى حائرى | #آقا مهدى حائرى | ||
| − | # | + | #سید مهدى انگجى |
| − | # | + | #سید مرتضى ایروانى |
| − | # | + | #[[شیخ مرتضى حائرى یزدی|شیخ مرتضى حائرى]] |
| − | #آقا سید محسن حجت (فرزند ایشان) | + | #آقا سید محسن حجت کوهکمری (فرزند ایشان) |
#آقا شیخ محسن مشکینى | #آقا شیخ محسن مشکینى | ||
#آقا حجت مهدى اراکى | #آقا حجت مهدى اراکى | ||
| سطر ۵۷: | سطر ۷۰: | ||
#[[سید محمد محقق داماد|سید محمد محقق داماد]] | #[[سید محمد محقق داماد|سید محمد محقق داماد]] | ||
#شیخ عبدالحسن غروى تبریزى | #شیخ عبدالحسن غروى تبریزى | ||
| − | # | + | #[[سید محمدصادق لواسانی]] |
#آقا سید حسین بدلا | #آقا سید حسین بدلا | ||
#شیخ اسدالله کاشانى | #شیخ اسدالله کاشانى | ||
| سطر ۶۴: | سطر ۷۷: | ||
#شیخ محمدباقر عرفانى بیهودى.<ref> آثار الحجة،محمد رازى، ج۱، ص۱۹۴.</ref> | #شیخ محمدباقر عرفانى بیهودى.<ref> آثار الحجة،محمد رازى، ج۱، ص۱۹۴.</ref> | ||
| − | == | + | ==فعالیتهای اجتماعی== |
| − | آیت الله حجت در | + | [[پرونده:Hojjat (1).jpg|thumb|left|افتتاح مدرسه حجتیه (در تصویر [[علامه طباطبایی]] به مدعوین خوش آمد میگوید)]] |
| + | پس از رحلت [[شیخ عبد الکریم حائری یزدی|آیت الله حائرى]] در سال ۱۳۵۵ قمرى، آیت الله حجت کوه کمره اى از جمله سه تن از کسانى بود که آیت الله حائرى امور اداره [[حوزه علمیه قم]] را براى آن ها وصیت و سفارش کرده بود.<ref> آیینه دانشوارن، ریحان یزدى، ص ۵۳.</ref> چنانچه در کتاب علماى معاصرین آمده است، حاج شیخ عبدالکریم یزدى حائرى پیش از آن که بدرود جهان گفته باشد، آیت الله حجت را به [[نماز]] خواندن در جاى خود در [[مسجد]] حضرت تعیین و به وصایت و نیابت او در انجام کلیه امور مذهبى چند ماه پیش از وفات خود تنصیص فرمودند.<ref> علماء معاصرین، ملا على خیابانى، ص ۲۱۵.</ref> | ||
| − | + | همچنین پس از رحلت آیت الله حائرى، [[مرجعیت]] آیت الله حجت نیز مطرح گردید. وى به لحاظ این که در زمان حیات آیت الله حائرى مورد توجه ایشان بود، مرحوم آیت الله حائرى احتیاطات خود را به ایشان ارجاع مى دادند. کمکم داراى مقلد شده تا فوت مرحوم حاج شیخ و پس از ایشان جمع کثیرى از مقلدین حاج شیخ به ایشان گرویدند.<ref> آثار الحجة، جلد ۱، ص ۱۱۳ با اندکى تغییر و تصرف.</ref> تا این که با رحلت آیت الله [[سید ابوالحسن اصفهانی|سید ابوالحسن اصفهانى]] و آیت الله [[سید حسین طباطبائی قمی|سید حسین قمى]]، مؤمنین از سراسر جهان اسلام به ایشان متوجه مى شوند. آیت الله حجت بعد از [[آیت الله بروجردی|آیت الله بروجردى]] اولین مرجع عالم تشیع بود و میلیونها [[شیعه]] از ایشان [[تقلید|تقلید]] مى کردند.<ref> همان.</ref> | |
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | + | دوره پس از رحلت آیت الله حائرى داراى ویژگى هاى بخصوص عصر ایشان نبوده است. در روزگارى که آیت الله حائرى بنیان حوزه علمیه قم را بنا نهاد و بر کالبد نیم جان آن روح تازه دمید، عصر مشکلات و سخت ترین روزهاى علماى [[اسلام]] و حوزه هاى علمیه است چرا که در این دوره حوزه مستقیماً در معرض حملات ناجوانمردانه حاکم وقت، رضاخان پهلوى قرار گرفته بود و او هر چه مى توانست براى جلوگیرى از سامان یافتن حوزه انجام مى داد. اما در دوره پس از رحلت آیت الله حائرى، هر چند همچنان فشارها وجود داشت، لیکن حوزه علمیه در جهان مختلف داراى استحکام و ثبات بود. و حکومت پهلوى نیز که این بار پسرش محمدرضا در رأس امور بود اندکى محتاطانه با علماء و حوزه برخورد مى کرد. علماء در این دوره توانسته اند علاوه بر استحکام پایه هاى حوزه علمیه به گسترش آن در قم و سایر شهرهاى [[ایران]] نیز بپردازند. | |
| − | + | آیت الله حجت در این دوره توانست چندین کار مهم و اساسى در حوزه علمیه [[قم]] انجام دهد. وى پس از قرار گرفتن در رأس حوزه، در کنار سامان دادن به وضع معیشتى طلاب که آن روزها به سختى زندگى خود را مى گذراندند، در جهت اسکان و فراهم ساختن زمینه رشد و تحصیل آنان نیز تلاش کرد. مدرسه حجتیه ایشان که به وسعت ۱۳ هزار مترمربع با ۱۲۶ حجره و با مدرس و مسجد ساخته شد در همین راستا بود. | |
| − | + | آیت الله حجت در کنار این مدرسه، کتابخانه اى نیز تأسیس کردند که ۱۰۰۰ جلد کتاب در زمینه هاى مختلف در آن وجود دارد و امروزه محل مطالعه طلاب و محققین است. از دیگر تلاش هاى آیت الله حجت، جمع آورى کتاب ها و [[نسخه خطی|نسخه هاى خطى]] از نوشته هاى علمای بزرگوار بود که امروزه ذخایرى بسیار گرانسنگ از گذشته است.<ref> این آثار در کتابخانه خصوصى فرزند ایشان، حجة الاسلام حاج سید حسن حجت است و فهرستى از آن نیز منتشر شده است.</ref> | |
| − | + | ==وفات== | |
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | + | مرحوم آیت الله سید محمد حجت کوهکمری، سرانجام در روز دوشنبه سوم [[جمادى الاول]] ۱۳۷۲ قمرى (برابر با دی ماه ۱۳۳۱ شمسی)، جان به جان آفرین تسلیم کرد. مقبره وى در جلو [[مسجد]] مدرسه حجتیه در [[قم]] واقع شده است. | |
| − | |||
==پانویس== | ==پانویس== | ||
<references /> | <references /> | ||
==منابع== | ==منابع== | ||
| − | * | + | |
| − | *جامعه مدرسین، مجله نور علم، | + | *[[ستارگان حرم (کتاب)|ستارگان حرم]]، سعید عباسزاده، جلد ۱. |
| + | *جامعه مدرسین، مجله نور علم، شماره ۱۰. | ||
| + | |||
{{سنجش کیفی | {{سنجش کیفی | ||
|سنجش=شده | |سنجش=شده | ||
| سطر ۱۱۳: | سطر ۱۱۵: | ||
==آرشیو عکس و تصویر== | ==آرشیو عکس و تصویر== | ||
<gallery mode="packed" heights="170"> | <gallery mode="packed" heights="170"> | ||
| − | پرونده:مولانا.jpg|از راست: سید احمد موسوی خویی، [[علی غروی علیاری]]، [[سید محمد حجت کوه کمری|سید محمد حجت حسینی کوه | + | پرونده:سیدحجت (2).jpg|alt=آیت الله العظمی سید محمد حجت کوه کمری و پدرشان|سید محمد حجت حسینی کوه کمری در دامان [[سید علی آقا کوه کمری|سید علی حسینی کوه کمری]] |
| − | + | پرونده:مولانا.jpg|از راست: سید احمد موسوی خویی، [[علی غروی علیاری]]، [[سید محمد حجت کوه کمری|سید محمد حجت حسینی کوه کمری]]، [[سید علی مولانا]] و سید مرتضی موسوی تبریزی (مستنبط) | |
| + | پرونده:سیدحجت (10).jpg|سید محمد حجت حسینی کوه کمری | ||
| + | پرونده:حسین طباطبایی بروجردی (66).jpg|از راست: ناشناس، [[بروجردی، حسین|سید حسین احمدی طباطبائی بروجردی]] و سید محمد حجت حسینی کوه کمری | ||
| + | پرونده:سیدحجت (7).jpg|سید محمد حجت حسینی کوه کمری در منزل شخصی | ||
| + | پرونده:سیدحجت (8).jpg|سید محمد حجت حسینی کوه کمری و شاگردانش در [[حرم حضرت معصومه علیها السلام|حرم حضرت معصومه سلام الله علیها]] | ||
| + | پرونده:سیدحجت (5).jpg|سید محمد حجت حسینی کوه کمری | ||
| + | پرونده:سیدحجت (9).jpg|حضور سید محمد حجت حسینی کوه کمری در مراسم کلنگ زنی مدرسه حجتیه | ||
| + | پرونده:سیدحجت (6).jpg|دستخط سید محمد حجت حسینی کوه کمری | ||
| + | پرونده:سیدحجت (1).jpg|اقامه نماز میت سید محمد حجت حسینی کوه کمری توسط سید حسین احمدی طباطبائی بروجردی | ||
| + | پرونده:سیدحجت (4).jpg|آرامگاه سید محمد حجت حسینی کوه کمری | ||
| + | پرونده:سیدحجت (3).jpg|مقبره سید محمد حجت حسینی کوه کمری در جلو مسجد مدرسه حجتیه در [[قم]] | ||
</gallery> | </gallery> | ||
| − | [[رده:علمای قرن چهاردهم]] | + | [[رده:علمای قرن چهاردهم|حجت کوه کمری،سید محمد]] |
| + | [[رده:علماء شیعه]] | ||
| + | [[رده:فقیهان]] | ||
[[رده:مجتهدین]] | [[رده:مجتهدین]] | ||
| + | [[رده:اصولیون]] | ||
[[رده:مراجع تقلید]] | [[رده:مراجع تقلید]] | ||
| − | [[رده: | + | [[رده:مدفونین در قم]] |
| − | |||
[[رده: مقاله های مرتبط به دانشنامه]] | [[رده: مقاله های مرتبط به دانشنامه]] | ||
نسخهٔ کنونی تا ۵ ژوئیهٔ ۲۰۲۶، ساعت ۱۴:۵۸
«آیتالله سید محمد حجت کوهکمری» (۱۳۱۰ - ۱۳۷۲ ق)، فقیه اصولی و از مراجع تقلید بزرگ شیعه در قرن چهاردهم هجری است. او یکی از شاگردان برجسته آیتالله حائری یزدی بود و پس از ایشان، سمت مرجعیت عالم تشیع و مدیریت حوزه علمیه قم را به عهده داشت. بنای مدرسه حجتیه در قم از جمله خدمات اوست.
| |
| نام کامل | سید محمد حجت حسینی کوهکمری |
| زادروز | ۱۳۱۰ قمری |
| زادگاه | تبریز |
| وفات | ۱۳۷۲ قمری |
| مدفن | قم، مدرسه حجتیه |
|
| |
| اساتید |
شیخ عبدالکریم حائری یزدی، سید محمدکاظم یزدى، شیخ الشریعه اصفهانی، میرزا محمدحسین نائینی،... |
| شاگردان |
شیخ مرتضى حائرى، سید محمدحسین طباطبایى، سید محمد محقق داماد، سید محمدصادق لواسانی... |
| آثار |
رساله استصحاب، کتاب البیع، جامع الاحادیث و الاصول، حاشیه بر کفایة الاصول، لوامع الآثار الضروریة، مستدرک المستدرکات،... |
محتویات
ولادت و نسب
سید محمدحجت حسینی کوهکمری در ماه شعبان ۱۳۱۰ هجرى قمرى در منطقه کوه کمر تبریز متولد شد. او از سادات حسینى است و نسبش با ۲۵ واسطه به امام سجاد علیه السلام میرسد.[۱] پدرش آیت الله سید على کوه کمری، که خود اهل فضل و دانش و کمالات معروف عصر خویش بود، از دوران کودکى تربیت فرزندش را به عهده گرفت.
تحصیلات و استادان
نخستین مکتب درسى و محفل تربیتى سید محمد حجت محضر پر از صفا و معنویت پدرش سید على کوه کمری بود. او در زادگاه خویش به جهت ذکاوت و هوش سرشار توانست در اندک زمان علاوه بر ادبیات معمول و مقدمات فقه و اصول، با علوم عقلى و ریاضیات نیز آشنا شود. سید محمد علاوه بر این علوم، در علم طب که معروف به طب قدیم بود وارد شد و آن را فراگرفت. همچنین وى با علم فیزیک و شیمى نیز در همان دوران جوانى آشنا گردید.
چنانچه از گفته هاى خود آقاى حجت برمى آید، وى براى فراگیرى برخى از کتب حوزه نزد استاد حاضر نشده است، بلکه با مطالعه خویش توانسته حتى آن را تدریس کند. آقاى رازى از زبان وى مى گوید: به حقیر فرمودند همه شرح کبیر موسوم «ریاض المسائل» سید على طباطبایی را در نزد پدر خود در تبریز خواندم و جلدین شرح لمعه را با مطالعه تنها یعنى بدون این که نزد استاد خوانده باشم، دو دوره در تبریز درس گرفتم و پس از تکمیل سطوح به نجف اشرف عزیمت نمودم.[۲]
وى در سال ۱۳۳۰ هجرى قمرى در ۲۰ سالگى بود که راهى حوزه علمیه نجف گردید و در آن دیار نیز آن چه که در توان داشت براى رسیدن به منزلت عالى علمى و معنوى بکار گرفت. اساتیدى که آیت الله حجت در نجف در محفل درس آن ها حاضر گشت عبارتند از:
- آیت الله سید محمدکاظم یزدى صاحب عروه، (استاد فقه)
- آیت الله سید ابوتراب خوانسارى، (استاد حدیث و رجال)
- آیت الله شیخ شریعت اصفهانى
- آیت الله میرزا محمدحسین نائینى
- آیت الله سید محمد فیروزآبادی
- آیت الله آقا ضیاءالدین عراقى.[۳]
آیت الله حجت در حوزه علمیه نجف، از بزرگانى چون شیخ الشریعه اصفهانى، میرزا محمدحسین نائینى، سید ابوالحسن اصفهانى، سید محمد فیروزآبادی، شیخ عبدالکریم حائرى و آقا ضیاءالدین عراقى اجازه اجتهاد و اجازه نقل روایتى نیز داشتند.[۴]
مدت اقامت سید محمد حجت در حوزه علمیه نجف ۲۰ سال طول کشیده است. وى در این مدت هم دوره هاى تحصیل را در علوم مختلف به پایان رسانده و هم به منزلت بزرگ علمى نائل مى شود و در اواخر در حوزه نجف مسجد شیخ انصارى و مقبره میرزاى شیرازى شاهد درس باشکوه ایشان بوده است. آیت الله حجت در سال ۱۳۴۹ قمرى به جهت بیمارى و ناراحتى هاى جسمى به ایران بازمى گردد.
آثار و تألیفات
آیت الله حجت در زمینه هاى گوناگون نیز کتاب هایى نگاشته اند و آثارى که از ایشان به جاى مانده فراوان است. هر چند مجموعه آثار ایشان در دسترس نیست و نوشته هاى ایشان در موضوعات مختلف عبارتند از:
.jpg)
- رساله استصحاب، در اصول
- کتاب البیع، در فقه
- جامع الاحادیث و الاصول، در حدیث و رجال
- حاشیه بر کفایة الاصول
- کتاب الصلوة
- لوامع الآثار الضروریة، در بررسى روایات نبویه در فروع و اصول
- مستدرک المستدرکات، در استدراک آن چه که از صاحب مستدرک الوسائل به آن نپرداخته است.
- کتاب الوقف.
تدریس و شاگردان
در سال ۱۳۴۹ قمرى آیت الله سید محمد حجت در قم اقامت گزید[۵] و تدریس در این حوزه را آغاز نمود. در آن روزگار حوزه علمیه قم در سرآغاز شکوفایى خود قرار داشت و در رأس این حوزه علمیه انسان بزرگ و عالم اندیشمندی چون آیت الله حائری قرار گرفته و این حوزه در سایه توجه و تلاش هاى ایشان مى رفت که از غربت عزلت در فراموشى بار دیگر در جهان اسلام مطرح شود و نامش شهره عالم گردد.
آیت الله حائرى که از سال ۱۳۴۰ قمرى مشغول سامان دادن این حوزه بود، توانسته بود کارهاى بسیار اساسى را انجام دهد. لیکن این براى آیت الله حائرى به معناى پایان یافتن مسئولیت نبود، بلکه براى ایشان که هنوز به عظمت حوزه علمیه قم مى اندیشید، حضور اساتیدى چون آیت الله حجت که تجربه تدریس و تربیت سال هاى متمادى حوزه علمیه نجف را داشت، بسیار مبارک و مغتنم بود، لذا آیت الله حائرى از همان ابتداى اقامت آیت الله حجت در قم با ایشان نسبت بسیار نزدیکى را برقرار مى سازد و آیت الله حجت در عین تدریس در حوزه، یکى از ملازمین و مشاورین آیت الله حائرى نیز قرار مى گیرد.
آیت الله حجت کوه کمره ای چه در قم و چه در حوزه علمیه نجف، مورد توجه دوستداران علم و فضیلت بود و کسانى که از کیاست و هوش و استعداد برخوردار بودند از درک محضر ایشان غافل نمى شدند. آثار الحجه با تحلیل موقعیت علمى آیت الله حجت در حوزه علمیه قم مى نویسد: «پس از مرحوم آیت الله حائرى (مؤسس حوزه) در میان زعماء گذشته حوزه علمیه قم، مرحوم آیت الله حجت از کسانى است که از حوزه تدریس فضلاى برجسته و دانشمندان بزرگ و علماى عالی مقام و مجتهدین عظام بیرون آمده و در شهرستان قم و حوزه علمیه و سایر شهرستان هاى دور و نزدیک ایران مشغول به تدریس و تصنیف و تألیف و خدمات دینى مى باشند». وى ۱۳۶ تن از شاگردان ایشان را که هر یک از علماى خدمتگذار و اساتید معروف بوده اند نام مى برد، از جمله:
- سید یونس موسوی اردبیلى
- آقا مهدى حائرى
- سید مهدى انگجى
- سید مرتضى ایروانى
- شیخ مرتضى حائرى
- آقا سید محسن حجت کوهکمری (فرزند ایشان)
- آقا شیخ محسن مشکینى
- آقا حجت مهدى اراکى
- آقا میرزا محمدعلى طباطبایى
- سید محمدحسین طباطبایى (صاحب المیزان)
- شیخ قربانعلى اعتمادى تبریزى
- میرزا محمد بنایى
- سید محمد محقق داماد
- شیخ عبدالحسن غروى تبریزى
- سید محمدصادق لواسانی
- آقا سید حسین بدلا
- شیخ اسدالله کاشانى
- شیخ احمد عراقى
- شیخ ابوطالب تجلیل
- شیخ محمدباقر عرفانى بیهودى.[۶]
فعالیتهای اجتماعی
.jpg)
پس از رحلت آیت الله حائرى در سال ۱۳۵۵ قمرى، آیت الله حجت کوه کمره اى از جمله سه تن از کسانى بود که آیت الله حائرى امور اداره حوزه علمیه قم را براى آن ها وصیت و سفارش کرده بود.[۷] چنانچه در کتاب علماى معاصرین آمده است، حاج شیخ عبدالکریم یزدى حائرى پیش از آن که بدرود جهان گفته باشد، آیت الله حجت را به نماز خواندن در جاى خود در مسجد حضرت تعیین و به وصایت و نیابت او در انجام کلیه امور مذهبى چند ماه پیش از وفات خود تنصیص فرمودند.[۸]
همچنین پس از رحلت آیت الله حائرى، مرجعیت آیت الله حجت نیز مطرح گردید. وى به لحاظ این که در زمان حیات آیت الله حائرى مورد توجه ایشان بود، مرحوم آیت الله حائرى احتیاطات خود را به ایشان ارجاع مى دادند. کمکم داراى مقلد شده تا فوت مرحوم حاج شیخ و پس از ایشان جمع کثیرى از مقلدین حاج شیخ به ایشان گرویدند.[۹] تا این که با رحلت آیت الله سید ابوالحسن اصفهانى و آیت الله سید حسین قمى، مؤمنین از سراسر جهان اسلام به ایشان متوجه مى شوند. آیت الله حجت بعد از آیت الله بروجردى اولین مرجع عالم تشیع بود و میلیونها شیعه از ایشان تقلید مى کردند.[۱۰]
دوره پس از رحلت آیت الله حائرى داراى ویژگى هاى بخصوص عصر ایشان نبوده است. در روزگارى که آیت الله حائرى بنیان حوزه علمیه قم را بنا نهاد و بر کالبد نیم جان آن روح تازه دمید، عصر مشکلات و سخت ترین روزهاى علماى اسلام و حوزه هاى علمیه است چرا که در این دوره حوزه مستقیماً در معرض حملات ناجوانمردانه حاکم وقت، رضاخان پهلوى قرار گرفته بود و او هر چه مى توانست براى جلوگیرى از سامان یافتن حوزه انجام مى داد. اما در دوره پس از رحلت آیت الله حائرى، هر چند همچنان فشارها وجود داشت، لیکن حوزه علمیه در جهان مختلف داراى استحکام و ثبات بود. و حکومت پهلوى نیز که این بار پسرش محمدرضا در رأس امور بود اندکى محتاطانه با علماء و حوزه برخورد مى کرد. علماء در این دوره توانسته اند علاوه بر استحکام پایه هاى حوزه علمیه به گسترش آن در قم و سایر شهرهاى ایران نیز بپردازند.
آیت الله حجت در این دوره توانست چندین کار مهم و اساسى در حوزه علمیه قم انجام دهد. وى پس از قرار گرفتن در رأس حوزه، در کنار سامان دادن به وضع معیشتى طلاب که آن روزها به سختى زندگى خود را مى گذراندند، در جهت اسکان و فراهم ساختن زمینه رشد و تحصیل آنان نیز تلاش کرد. مدرسه حجتیه ایشان که به وسعت ۱۳ هزار مترمربع با ۱۲۶ حجره و با مدرس و مسجد ساخته شد در همین راستا بود.
آیت الله حجت در کنار این مدرسه، کتابخانه اى نیز تأسیس کردند که ۱۰۰۰ جلد کتاب در زمینه هاى مختلف در آن وجود دارد و امروزه محل مطالعه طلاب و محققین است. از دیگر تلاش هاى آیت الله حجت، جمع آورى کتاب ها و نسخه هاى خطى از نوشته هاى علمای بزرگوار بود که امروزه ذخایرى بسیار گرانسنگ از گذشته است.[۱۱]
وفات
مرحوم آیت الله سید محمد حجت کوهکمری، سرانجام در روز دوشنبه سوم جمادى الاول ۱۳۷۲ قمرى (برابر با دی ماه ۱۳۳۱ شمسی)، جان به جان آفرین تسلیم کرد. مقبره وى در جلو مسجد مدرسه حجتیه در قم واقع شده است.
پانویس
- ↑ فقهای نامدار شیعه، عقیقی بخشایشی
- ↑ همان.
- ↑ ریحانة الادب، ج۲، ص۲۴.
- ↑ علماء معاصرین، خیابانى، ص ۲۱۵.
- ↑ علماء معاصرین، خیابانى، ص ۲۱۴.
- ↑ آثار الحجة،محمد رازى، ج۱، ص۱۹۴.
- ↑ آیینه دانشوارن، ریحان یزدى، ص ۵۳.
- ↑ علماء معاصرین، ملا على خیابانى، ص ۲۱۵.
- ↑ آثار الحجة، جلد ۱، ص ۱۱۳ با اندکى تغییر و تصرف.
- ↑ همان.
- ↑ این آثار در کتابخانه خصوصى فرزند ایشان، حجة الاسلام حاج سید حسن حجت است و فهرستى از آن نیز منتشر شده است.
منابع
- ستارگان حرم، سعید عباسزاده، جلد ۱.
- جامعه مدرسین، مجله نور علم، شماره ۱۰.
آرشیو عکس و تصویر
سید محمد حجت حسینی کوه کمری در دامان سید علی حسینی کوه کمری
از راست: سید احمد موسوی خویی، علی غروی علیاری، سید محمد حجت حسینی کوه کمری، سید علی مولانا و سید مرتضی موسوی تبریزی (مستنبط)
سید محمد حجت حسینی کوه کمری
از راست: ناشناس، سید حسین احمدی طباطبائی بروجردی و سید محمد حجت حسینی کوه کمری
سید محمد حجت حسینی کوه کمری در منزل شخصی
سید محمد حجت حسینی کوه کمری و شاگردانش در حرم حضرت معصومه سلام الله علیها
سید محمد حجت حسینی کوه کمری
حضور سید محمد حجت حسینی کوه کمری در مراسم کلنگ زنی مدرسه حجتیه
دستخط سید محمد حجت حسینی کوه کمری
اقامه نماز میت سید محمد حجت حسینی کوه کمری توسط سید حسین احمدی طباطبائی بروجردی
آرامگاه سید محمد حجت حسینی کوه کمری
مقبره سید محمد حجت حسینی کوه کمری در جلو مسجد مدرسه حجتیه در قم
.jpg)
.jpg)
.jpg)
.jpg)
.jpg)
.jpg)
.jpg)
.jpg)
.jpg)
.jpg)
.jpg)
