سید علاءالدین گلستانه: تفاوت بین نسخهها
(تصحیح الگو) |
جز |
||
| (۸ نسخهٔ میانی ویرایش شده توسط ۴ کاربر نشان داده نشده) | |||
| سطر ۱: | سطر ۱: | ||
| − | {{ | + | {{شناسنامه عالم |
| + | |نام کامل = سید علاءالدین محمد حسینی گلستانه | ||
| + | |تصویر= | ||
| + | |زادروز = ۱۰۴۰ قمری | ||
| + | |زادگاه = [[اصفهان]] | ||
| + | |وفات = ۱۱۱۰ قمری | ||
| + | |مدفن = اصفهان | ||
| + | |اساتید = [[محمدباقر مجلسی|محمدباقر مجلسى]]،... | ||
| + | |شاگردان = سید ربیع اردستانى، محمدهاشم بن ابىطالب حسینى،... | ||
| + | |آثار = حدائق الحقائق فى شرح كلمات كلام اللَّه الناطق، بهجة الحدائق، منهج الیقین، روضة العرفا فى شرح الأسماء الحسنى، ترتیب مشیخة [[من لایحضره الفقیه (کتاب)|من لا یحضره الفقیه]]، أربعون حدیثاً، روضة الشهداء،... | ||
| + | }} | ||
| + | '''«سید علاءالدین محمد گلستانه»''' (م، ۱۱۱۰ ق)، محدث رجالی و متکلم برجسته [[شیعه]] در دوران [[صفویه|صفویه]] و از شاگردان [[علامه مجلسى|علامه مجلسی]] است. از جمله آثار گلستانه، شرحی بر «[[نهج البلاغه]]» با عنوان «حدائق الحقائق فى شرح كلمات كلام اللَّه الناطق» است. | ||
| − | + | ==زندگینامه== | |
| + | سید علاءالدین محمد حسینی گلستانه فرزند سید ابوتراب محمدعلى قاضى، حدودا بین سالهای ۱۰۳۰ تا ۱۰۴۰ قمری در [[اصفهان]] متولد شد. [[میرزا عبدالله افندی|میرزا عبداللَّه افندى]] در «[[ریاض العلماء (کتاب)|ریاض العلماء]]»، گلستانه را همدرس علّامه [[محمدباقر مجلسی|محمدباقر مجلسى]] (۱۱۱۰-۱۰۳۷ ق) و پدر خودش مىداند. | ||
| + | |||
| + | گلستانه، علاوه بر آن شاگرد [[علامه مجلسى]] بوده و كتاب «[[قواعد الأحکام (کتاب)|قواعد الأحكام]]» [[علامه حلی|علامه حلى]] را نیز نزد ایشان، قرائت نموده و مجلسى، در سال ۱۰۹۱ ق، براى وى علامت بلاغْ نوشته است. علاوه بر آن، علّامه مجلسى، داماد خانواده آنها نیز بوده است. در مصادر در این باره اختلاف است كه آیا علّامه مجلسى با خواهر وى یا با دختر خواهر وى [[ازدواج]] نموده است. منزل مسكونى سیّد علاءالدین گلستانه، در كوچه محلّ سكونت علّامه مجلسى -جنب [[مسجد جامع اصفهان]]- قرار داشته است. | ||
| + | |||
| + | از ایام جوانى و تحصیل علاءالدین گلستانه نیز اطلاع دقیقی در دست نیست؛ ولى در اواخر عمرش از عالمان موجّه و مورد توجه مردم و حاکمان [[صفویه|صفوى]] در [[اصفهان]] به شمار مى رفته، به طورى که دو بار به وى سِمت وزارت پیشنهاد شده؛ ولى او از شدت پارسایى و [[تقوا]]، از پذیرش آن خوددارى ورزیده است. آن چنان که از کتب [[تاریخ]] عصر گلستانه به دست مى آید، وى در اصفهان، مشغول امورات شرعى و تبلیغ [[احکام شرعی|احکام]] دین بوده است. گلستانه، شاگردانى را نیز تربیت نموده و به عدّهاى [[اجازه (علم الحدیث)|اجازه]] نقل روایت داده كه عبارتند از: سید ربیع اردستانى و محمدهاشم بن ابىطالب حسینى. | ||
| + | |||
| + | شیخ علی حزین لاهیجی در تاریخ خود در فصل «ذکر معدودی از افاضل معاصرین» میگوید: | ||
| + | «دیگر عمدة السادات میرزا علاء الدین محمد معروف به گلستانه است، از افاضل و اتقیاء بود و با والد مرحوم اختصاص تمام داشت، به [[عبادت]] و افاده بسر میبرد و بر کتب متداوله شرعیه تعلیقات دارد و روزگار به آسودگی و عزت داشت». | ||
| + | |||
| + | '''وفات:''' | ||
| + | |||
| + | سیّد عبدالحسین خاتونآبادى، در كتاب «وقایع السنین و الأعوام»، در وقایع سال ۱۱۰۰ ق، چنین مىنویسد: «فوت سیّد سند، فاضل زاهد، جامع كمالات دینى و دنیوى، '''میرزا علاءالدین محمّد''' پسر شاه ابوتراب گلستانه، صاحب شرح نهجالبلاغة در بیست و هفتم شهر [[ماه شوال|شوال]] هزار و صد، در شصت نُه سالگى». اما شیخ علی حزین (متولد ۱۱۰۳) گوید «من در سفر خود علاءالدین گلستانه را دیدم و با پدرم یگانگی داشته»؛ که این گفته حزین لاهیجى، قول دیگری را در باب وفات وی در [[اصفهان]] که سال ۱۱۱۰ ه.ق. است تأیید می کند. | ||
| + | |||
| + | == آثار و تألیفات == | ||
| + | علاءالدین گلستانه، بیشتر عمر علمىاش را در [[تفسیر قرآن]] و شرح [[احادیث]] [[معصوم|معصومان]] علیهمالسلام -به ویژه «[[نهج البلاغة|نهجالبلاغة]]»- صرف نموده و همه آثار وى، در این دو موضوع است. روش وى در نگارش آثار، شیوه خطابى است و تعداد قابل توجّهی از آثارش به فارسى نگاشته شده است تا عموم مردم بتوانند از آنها استفاده نمایند. از میان آثار وى، كتاب «منهج الیقین» و «روضة العرفا» و «اربعون حدیثا»، به صورت چاپ سنگى منتشر شده و [[نسخه خطی|نسخ خطّى]] سایر آثارش در كتابخانهها نگهدارى مىشوند. عناوین آثارش به شرح زیر است: | ||
| + | |||
| + | # حدائق الحقائق فى شرح كلمات كلام اللَّه الناطق (شرح کبیر [[نهج البلاغة|نهجالبلاغة]]) به عربى. مهمترین و مفصّلترین اثر گلستانه، این كتاب است. گلستانه، مدّت مدیدى از عمر خود را صرف تدریس و شرح «نهجالبلاغة» نموده است كه حاصل آن، تألیف چهار اثر درباره «نهجالبلاغة» است. او در این شرح، بسیارى از حوادث تاریخى و روایات مربوط به مطالب كتاب را نقل نموده و لغات را شرح كرده و بعضى مشكلات را در حواشى، توضیح داده است. به گفته صاحب «[[الذریعه الی تصانیف الشیعه|الذریعه]]» تا مقدار کمی بعد از [[خطبه شقشقیه|خطبه شقشقیه]] در سه مجلد تألیف یافته است. | ||
| + | # بهجة الحدائق (شرح صغیر نهجالبلاغة) به عربى. این اثر، شرح كوتاه گلستانه بر «نهجالبلاغة» است که آن را بعد از حدائق الحقائق، نگاشته است. این شرح نیز تاكنون به چاپ نرسیده و هفت نسخه از آن، شناسایى گردیده است. مرحوم علىاكبر غفّارى، در حواشى جلد هفتاد و چهارم «[[بحارالانوار]]»، از این شرح، استفاده نموده است. همچنین در برخى از نسخه چاپى نهجالبلاغة، ترجمه لغات، از این شرح نقل شده است. | ||
| + | # شرح الخطبة الشقشقیة. گویا بخشى از حدائق الحقائق وى كه شرح نهجالبلاغة است. | ||
| + | # شرح خطبه همّام. شرح مفصّلى است بر خطبه همّام. مولّف، این شرح را در ضمن كتابش «روضة العرفاء فى شرح الأسماء الحسنى» درج نموده است. | ||
| + | # منهج الیقین؛ و آن شرح فارسی رساله ای است که [[امام صادق علیه السلام|حضرت صادق]] (علیه السلام) برای اصحاب خویش نوشته و به مداومت و نظر کردن و عمل کردن به آن امر فرموده است. در برخى مصادر از آن به «وصيّت امام صادق (ع)» نيز تعبير شده است. این کتاب سید علاءالدین در سال ۱۰۸۱ ق. تدوين شده و شبیه کتاب «[[عین الحیاة (کتاب)|عین الحیاة]]» [[علامه مجلسى|علامه مجلسی]] است. | ||
| + | # روضة العرفا و دوحة العلماء فى شرح الأسماء الحسنى، به عربى. از این كتاب، تا كنون شش نسخه شناسایى شده است. | ||
| + | # ترتیب مشیخة [[من لایحضره الفقیه (کتاب)|من لا یحضره الفقیه]] (رجال السیّد علاءالدین گلستانه)، که یک نسخه از آن در کتابخانه سپهسالار [[تهران]] موجود است. این اثر، در ۲۴ ورقه است و مؤلف در دایرههایى، اسانید و رجال ذكر شده در مشیخه «من لایحضره الفقیه» [[شیخ صدوق]] را مرتّب نموده است. | ||
| + | # أربعون حدیثاً. شامل شرح چهل [[حدیث]] است كه به چاپ رسیده و در نسخه چاپى، آن را اشتباهاً به [[محمدتقی آقا نجفی اصفهانی|آقا نجفى اصفهانى]] نسبت دادهاند. | ||
| + | # روضة الشهداء. | ||
| + | # فهرست «[[شرایع الاسلام (کتاب)|شرائع الإسلام]]»، اثر [[محقق حلی|محقّق حلّى]]. وى، این كتاب را در سال ۱۰۷۵ ق. نوشته است. | ||
| + | # فهرست چهار كتاب [[اهل سنّت]]. فهرستى است كه گلستانه بر كتابهای «جامع الاصول» [[مجدالدین ابن اثیر|ابن اثیر]]، «[[صحیح بخاری (کتاب)|صحیح بخارى]]»، «[[صحیح مسلم (کتاب)|صحیح مسلم]]» و بخشى از «[[شرح نهج البلاغه ابن ابی الحدید (کتاب)|شرح نهجالبلاغة ابن ابىالحدید]]»، نگاشته است. | ||
| + | # كتابت مثنوى «وامق و عذرا». مرحوم سنگلاخ در «امتحان الفضلاء»، بیان نموده كه نسخهاى از «[[مثنوی (قالب شعر)|مثنوى]] وامق و عذرا» سروده عنصرى را ملاحظه كرده كه به خط سید علاءالدین گلستانه، تحریر شده بود. | ||
| + | |||
| + | ==منابع== | ||
| + | *[http://majlesi.ahlolbait.com/content/%D9%85%D9%8A%D8%B1%D8%B2%D8%A7-%D8%B9%D9%84%D8%A7%D8%A1-%D8%A7%D9%84%D8%AF%D9%8A%D9%86-%DA%AF%D9%84%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86%D9%87 ميرزا علاءالدين گلستانه، سایت علامه مجلسی]، تاریخ بازیابی: ۱ اردیبهشت ۱۳۹۹. | ||
| + | *کتاب منهجالیقین، سید علاءالدین محمد گلستانه، تحقیق: سید مجتبی صحفی، قم، دارالحدیث، ۱۳۸۷. | ||
| − | |||
| − | |||
[[رده:علمای قرن یازدهم]] | [[رده:علمای قرن یازدهم]] | ||
| + | [[رده:علماء شیعه]] | ||
| + | [[رده:شارحان نهج البلاغه]] | ||
| + | [[رده:محدثان]] | ||
| + | [[رده:متکلمان]] | ||
نسخهٔ کنونی تا ۱ ژوئیهٔ ۲۰۲۶، ساعت ۱۶:۴۲
| نام کامل | سید علاءالدین محمد حسینی گلستانه |
| زادروز | ۱۰۴۰ قمری |
| زادگاه | اصفهان |
| وفات | ۱۱۱۰ قمری |
| مدفن | اصفهان |
|
| |
| اساتید |
محمدباقر مجلسى،... |
| شاگردان |
سید ربیع اردستانى، محمدهاشم بن ابىطالب حسینى،... |
| آثار |
حدائق الحقائق فى شرح كلمات كلام اللَّه الناطق، بهجة الحدائق، منهج الیقین، روضة العرفا فى شرح الأسماء الحسنى، ترتیب مشیخة من لا یحضره الفقیه، أربعون حدیثاً، روضة الشهداء،... |
«سید علاءالدین محمد گلستانه» (م، ۱۱۱۰ ق)، محدث رجالی و متکلم برجسته شیعه در دوران صفویه و از شاگردان علامه مجلسی است. از جمله آثار گلستانه، شرحی بر «نهج البلاغه» با عنوان «حدائق الحقائق فى شرح كلمات كلام اللَّه الناطق» است.
زندگینامه
سید علاءالدین محمد حسینی گلستانه فرزند سید ابوتراب محمدعلى قاضى، حدودا بین سالهای ۱۰۳۰ تا ۱۰۴۰ قمری در اصفهان متولد شد. میرزا عبداللَّه افندى در «ریاض العلماء»، گلستانه را همدرس علّامه محمدباقر مجلسى (۱۱۱۰-۱۰۳۷ ق) و پدر خودش مىداند.
گلستانه، علاوه بر آن شاگرد علامه مجلسى بوده و كتاب «قواعد الأحكام» علامه حلى را نیز نزد ایشان، قرائت نموده و مجلسى، در سال ۱۰۹۱ ق، براى وى علامت بلاغْ نوشته است. علاوه بر آن، علّامه مجلسى، داماد خانواده آنها نیز بوده است. در مصادر در این باره اختلاف است كه آیا علّامه مجلسى با خواهر وى یا با دختر خواهر وى ازدواج نموده است. منزل مسكونى سیّد علاءالدین گلستانه، در كوچه محلّ سكونت علّامه مجلسى -جنب مسجد جامع اصفهان- قرار داشته است.
از ایام جوانى و تحصیل علاءالدین گلستانه نیز اطلاع دقیقی در دست نیست؛ ولى در اواخر عمرش از عالمان موجّه و مورد توجه مردم و حاکمان صفوى در اصفهان به شمار مى رفته، به طورى که دو بار به وى سِمت وزارت پیشنهاد شده؛ ولى او از شدت پارسایى و تقوا، از پذیرش آن خوددارى ورزیده است. آن چنان که از کتب تاریخ عصر گلستانه به دست مى آید، وى در اصفهان، مشغول امورات شرعى و تبلیغ احکام دین بوده است. گلستانه، شاگردانى را نیز تربیت نموده و به عدّهاى اجازه نقل روایت داده كه عبارتند از: سید ربیع اردستانى و محمدهاشم بن ابىطالب حسینى.
شیخ علی حزین لاهیجی در تاریخ خود در فصل «ذکر معدودی از افاضل معاصرین» میگوید: «دیگر عمدة السادات میرزا علاء الدین محمد معروف به گلستانه است، از افاضل و اتقیاء بود و با والد مرحوم اختصاص تمام داشت، به عبادت و افاده بسر میبرد و بر کتب متداوله شرعیه تعلیقات دارد و روزگار به آسودگی و عزت داشت».
وفات:
سیّد عبدالحسین خاتونآبادى، در كتاب «وقایع السنین و الأعوام»، در وقایع سال ۱۱۰۰ ق، چنین مىنویسد: «فوت سیّد سند، فاضل زاهد، جامع كمالات دینى و دنیوى، میرزا علاءالدین محمّد پسر شاه ابوتراب گلستانه، صاحب شرح نهجالبلاغة در بیست و هفتم شهر شوال هزار و صد، در شصت نُه سالگى». اما شیخ علی حزین (متولد ۱۱۰۳) گوید «من در سفر خود علاءالدین گلستانه را دیدم و با پدرم یگانگی داشته»؛ که این گفته حزین لاهیجى، قول دیگری را در باب وفات وی در اصفهان که سال ۱۱۱۰ ه.ق. است تأیید می کند.
آثار و تألیفات
علاءالدین گلستانه، بیشتر عمر علمىاش را در تفسیر قرآن و شرح احادیث معصومان علیهمالسلام -به ویژه «نهجالبلاغة»- صرف نموده و همه آثار وى، در این دو موضوع است. روش وى در نگارش آثار، شیوه خطابى است و تعداد قابل توجّهی از آثارش به فارسى نگاشته شده است تا عموم مردم بتوانند از آنها استفاده نمایند. از میان آثار وى، كتاب «منهج الیقین» و «روضة العرفا» و «اربعون حدیثا»، به صورت چاپ سنگى منتشر شده و نسخ خطّى سایر آثارش در كتابخانهها نگهدارى مىشوند. عناوین آثارش به شرح زیر است:
- حدائق الحقائق فى شرح كلمات كلام اللَّه الناطق (شرح کبیر نهجالبلاغة) به عربى. مهمترین و مفصّلترین اثر گلستانه، این كتاب است. گلستانه، مدّت مدیدى از عمر خود را صرف تدریس و شرح «نهجالبلاغة» نموده است كه حاصل آن، تألیف چهار اثر درباره «نهجالبلاغة» است. او در این شرح، بسیارى از حوادث تاریخى و روایات مربوط به مطالب كتاب را نقل نموده و لغات را شرح كرده و بعضى مشكلات را در حواشى، توضیح داده است. به گفته صاحب «الذریعه» تا مقدار کمی بعد از خطبه شقشقیه در سه مجلد تألیف یافته است.
- بهجة الحدائق (شرح صغیر نهجالبلاغة) به عربى. این اثر، شرح كوتاه گلستانه بر «نهجالبلاغة» است که آن را بعد از حدائق الحقائق، نگاشته است. این شرح نیز تاكنون به چاپ نرسیده و هفت نسخه از آن، شناسایى گردیده است. مرحوم علىاكبر غفّارى، در حواشى جلد هفتاد و چهارم «بحارالانوار»، از این شرح، استفاده نموده است. همچنین در برخى از نسخه چاپى نهجالبلاغة، ترجمه لغات، از این شرح نقل شده است.
- شرح الخطبة الشقشقیة. گویا بخشى از حدائق الحقائق وى كه شرح نهجالبلاغة است.
- شرح خطبه همّام. شرح مفصّلى است بر خطبه همّام. مولّف، این شرح را در ضمن كتابش «روضة العرفاء فى شرح الأسماء الحسنى» درج نموده است.
- منهج الیقین؛ و آن شرح فارسی رساله ای است که حضرت صادق (علیه السلام) برای اصحاب خویش نوشته و به مداومت و نظر کردن و عمل کردن به آن امر فرموده است. در برخى مصادر از آن به «وصيّت امام صادق (ع)» نيز تعبير شده است. این کتاب سید علاءالدین در سال ۱۰۸۱ ق. تدوين شده و شبیه کتاب «عین الحیاة» علامه مجلسی است.
- روضة العرفا و دوحة العلماء فى شرح الأسماء الحسنى، به عربى. از این كتاب، تا كنون شش نسخه شناسایى شده است.
- ترتیب مشیخة من لا یحضره الفقیه (رجال السیّد علاءالدین گلستانه)، که یک نسخه از آن در کتابخانه سپهسالار تهران موجود است. این اثر، در ۲۴ ورقه است و مؤلف در دایرههایى، اسانید و رجال ذكر شده در مشیخه «من لایحضره الفقیه» شیخ صدوق را مرتّب نموده است.
- أربعون حدیثاً. شامل شرح چهل حدیث است كه به چاپ رسیده و در نسخه چاپى، آن را اشتباهاً به آقا نجفى اصفهانى نسبت دادهاند.
- روضة الشهداء.
- فهرست «شرائع الإسلام»، اثر محقّق حلّى. وى، این كتاب را در سال ۱۰۷۵ ق. نوشته است.
- فهرست چهار كتاب اهل سنّت. فهرستى است كه گلستانه بر كتابهای «جامع الاصول» ابن اثیر، «صحیح بخارى»، «صحیح مسلم» و بخشى از «شرح نهجالبلاغة ابن ابىالحدید»، نگاشته است.
- كتابت مثنوى «وامق و عذرا». مرحوم سنگلاخ در «امتحان الفضلاء»، بیان نموده كه نسخهاى از «مثنوى وامق و عذرا» سروده عنصرى را ملاحظه كرده كه به خط سید علاءالدین گلستانه، تحریر شده بود.
منابع
- ميرزا علاءالدين گلستانه، سایت علامه مجلسی، تاریخ بازیابی: ۱ اردیبهشت ۱۳۹۹.
- کتاب منهجالیقین، سید علاءالدین محمد گلستانه، تحقیق: سید مجتبی صحفی، قم، دارالحدیث، ۱۳۸۷.
