علی بن یونس عاملی: تفاوت بین نسخهها
پرش به ناوبری
پرش به جستجو
مهدی موسوی (بحث | مشارکتها) (ویرایش) |
مهدی موسوی (بحث | مشارکتها) |
||
| سطر ۱: | سطر ۱: | ||
| − | على بن محمد بن یونس عاملى نباطى | + | '''«زینالدین على بن محمد بن یونس عاملى نباطى بیاضى»''' (۸۰۵-۸۷۷ ق)، متکلم، مفسر، فقیه، ادیب و شاعر بزرگ [[شیعه]] در قرن نهم هجری است. شیخ علی نباطی علاوه بر مدارج علمی، در کمالات روحی و سیر معنوی نیز به درجات بالایی رسیده و [[ولایت|ولایت]] ناب در سراسر نوشتههای او مشهود است. کتاب «[[الصراط المستقیم إلی مستحقی التقدیم (کتاب)|الصراط المستقیم إلی مُستحقّیِ التقدیم]]» در زمینه اثبات ولایت [[امیرالمؤمنین]] علیهالسلام از مهمترین آثار اوست. |
| + | {{شناسنامه عالم | ||
| + | ||نام کامل = على بن محمد عاملى نباطى بیاضى | ||
| + | ||تصویر= | ||
| + | ||زادروز = ۸۰۵ قمری | ||
| + | |زادگاه = جبل عامل، [[لبنان]] | ||
| + | |وفات = ۸۷۷ قمری | ||
| + | |مدفن = | ||
| + | |اساتید = سید زینالدین علی بن دقماق، جمالالدین احمد بن حسین بن مطهر،... | ||
| + | |شاگردان = [[ابراهیم کفعمی|شیخ ابراهیم بن علی کفعمی]]، شیخ ناصر بویهی، شیخ شرفالدین بن سلیمان،... | ||
| + | |آثار = [[الصراط المستقیم إلی مستحقی التقدیم (کتاب)|الصراط المستقیم إلی مُستحقّی التقدیم]]، زبدة البیان و إنسان الإنسان، الباب المفتوح إلی ما قیل فی النفس والروح، مختصر الصحاح، المقام الأسنی فی تفسیر أسماء الله الحسنی، ذخیرة الإیمان،... | ||
| + | }} | ||
| + | ==زندگینامه== | ||
| − | + | زین الدین ابومحمد علی بن یونس نباطی بیاضی، به گفتۀ شیخ [[آقا بزرگ تهرانی]] در حدود سالهای ۸۰۴ یا ۸۰۵ هجری متولد شده است. | |
| − | + | در کلمات و سخنان بزرگان از علما پیرامون شخصیت او جز مدح و ستایش هیچ نمی بینیم؛ او عالمی فاضل و محقق، [[فقیه]]، مفسر و متکلم بوده و در عین حال ادیبی فرزانه و شاعر بوده است. همچنان که با اندک تأملی در آثار او به خوبی جنبه های فراوان علمی و روحی او بر انسان آشکار می گردد. | |
| − | + | بیاضی ذهنی نقّاد داشت و خصوصاً در بررسی مسائل [[علم کلام|کلامی]] و [[تاریخ اسلام|تاریخ صدر اسلام]] و نیز در دفاع از مبانی اعتقادی [[شیعه]] سختکوش بود. از این رو بزرگانی چون [[علامه مجلسى]]<ref>بحارالانوار، ج۱، ص۳۳.</ref>، [[شیخ حر عاملی]]<ref>امل الآمل، ج۱، ص۱۳۵.</ref>، [[کفعمی]]<ref>به نقل ریاض العلما، افندی اصفهانی، ج۴، ص۲۵۵ـ۲۵۶.</ref> و [[سید محمدباقر موسوی خوانساری|سید خوانساری]]،<ref>روضات الجنات، ج۴، ص۳۵۳ـ۳۵۴.</ref> او را با عنوانهای ستایش آمیزی چون دانشمند ثقه، علامه و وحید عصر ستوده و کمالات و فضایل وی را برشمرده اند. | |
| − | + | '''وفات:''' | |
| − | + | برادر بزرگ مرحوم [[ابراهیم کفعمی]] که هم عصر علامه علی بن یونس نباطی بوده، تاریخ وفات او را در سال ۸۷۷ هجری ذکر کرده است. | |
| − | == | + | ==استادان و شاگردان== |
| − | با آنکه در خطّه جبل | + | با آنکه در خطّه جبل عامل، علمای فراوانی می زیسته اند و قاعدتا هر طالب علم از محضر بسیاری از آنان بهره می برد، اما از اساتید شیخ علی نباطی تنها نام دو نفر یافت شده که عبارتند از: |
#سید زین الدین علی بن دقماق | #سید زین الدین علی بن دقماق | ||
| سطر ۲۶: | سطر ۳۸: | ||
==آثار و تألیفات== | ==آثار و تألیفات== | ||
| − | از شیخ | + | از شیخ زین الدین نباطی بیاضی کتاب های فراوانی به یادگار مانده که در علوم و موضوعات مختلفی هستند و در اینجا تنها به ذکر چند کتاب بسنده می کنیم: |
| − | #[[الصراط المستقیم | + | #[[الصراط المستقیم إلی مستحقی التقدیم (کتاب)|الصراط المستقیم إلی مُستَحقّیِ التَّقدیم]]، کتابی ارزشمند در اثبات [[ولایت]] [[امیرالمومنین|امیرالمؤمنین]] علیه السلام است. شهرت بیاضی بیشتر به سبب تألیف این کتاب است که قوّت علمی و قدرت بیان او را نشان می دهد و برخی آن را در مباحث [[امامت]]، بهترین کتاب بعد از «الشافی» [[سید مرتضی]] و چه بسا برتر از آن می دانند.<ref>خوانساری، روضات، ج۴، ص۳۵۳ـ۳۵۴.</ref> به گفته مؤلف، در تألیف آن از ۲۸۲ اثر [[اهل سنت|عامه]] و [[امامیه]] استفاده شده است. در این کتاب مسائل مهم کلامی مطرح شده است، از جمله: اثبات خدا و صفات او؛ [[جبر]] و [[تفویض]]؛ وجوب [[مبعث حضرت محمد صلی الله علیه و آله|بعثت]]؛ [[عصمت]] انبیا؛ [[معجزه]]؛ اثبات وصی و صفات او؛ اثبات امامت [[امام علی]] علیه السلام؛ وجوب عصمت امام؛ نصّ [[پیامبر اسلام|پیامبر]] بر امامت علی و اولاد او علیهم السلام؛ علائم ظهور [[امام زمان عجل الله فرجه الشریف|امام مهدی]] علیه السلام؛ ردّ شبهات وارد شده بر [[شیعه]] امامیه. از اشاره بیاضی در «الصراط المستقیم»<ref>ج۱، ص۱۷۳.</ref> به «کیمیای سعادت» غزالی، می توان احتمال داد که وی با زبان فارسی آشنا بوده است. [[علامه مجلسی]]<ref>بحارالانوار، ج۱، ص۴۷.</ref> این اثر بیاضی را از مصادر «[[بحارالأنوار (کتاب)|بحارالأنوار]]» ذکر کرده است. این کتاب از منابع «[[الغدير (کتاب)|الغدیر]]» نیز هست که [[علامه امینی]] به آن علاقه بسیار داشته و برای دستیابی به آن کوشش بسیار کرده و یافتن آن را از عنایات [[اهل البیت|اهل بیت]] علیهم السلام شمرده است.<ref>نجومی حسینی، ص۸.</ref> «الصراط المستقیم» در سه مجلد با مقدمه ای از آیت اللّه [[سید شهاب الدین مرعشی نجفی]] در شرح احوال بیاضی در جلد اول و مقدمه ای از شیخ [[شیخ آقا بزرگ تهرانی|آقا بزرگ تهرانی]] در جلد دوم به چاپ رسیده است. |
| − | # | + | #الرسالة الیونسیة، که شرح «المقالة التکلیفیة» [[شهید اول]] است. |
| − | #زبدة البیان و إنسان الإنسان، منتخب [[مجمع البیان (کتاب)|مجمع البیان]] است. | + | #زبدة البیان و إنسان الإنسان، که منتخب تفسیر «[[مجمع البیان (کتاب)|مجمع البیان]]» است. |
| − | #الباب المفتوح إلی ما قیل فی النفس | + | #الباب المفتوح إلی ما قیل فی النفس والروح، که [[علامه مجلسى|علامه مجلسی]] تمام آن را در باب السماء و العالم «[[بحارالانوار]]» آورده است. |
#مختصر الصحاح، در [[علم لغت]]. | #مختصر الصحاح، در [[علم لغت]]. | ||
| − | #منخل | + | #منخل الفلاح، که مختصر «[[مختلف الشيعة (کتاب)|مختلف الشیعه]]» [[علامه حلی]] است. |
#المقام الأسنی فی تفسیر أسماء الله الحسنی. | #المقام الأسنی فی تفسیر أسماء الله الحسنی. | ||
| + | #ذخیرة الإیمان یا أرجوزه فی الکلام، که منظومه ای است در [[علم کلام]]. | ||
#دیوان اشعار. | #دیوان اشعار. | ||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
==پانویس== | ==پانویس== | ||
| سطر ۴۶: | سطر ۵۴: | ||
==منابع== | ==منابع== | ||
| + | * [[دانشنامه جهان اسلام]]، "مدخل بیاضی" از سید علی میرشریفی. | ||
| + | *الصراط المستقیم إلى مستحقی التقدیم، تلخیص عباسعلی مردی، [http://al-athar.ir/home/Content?id=3394&code=3 پایگاه مؤسسه کتابشناسی شیعه]، بازیابی: ۲۰ اسفند ۱۳۹۲. | ||
| − | + | [[رده:علمای قرن نهم]][[رده:علماء شیعه]] | |
| − | + | [[رده:متکلمان]] | |
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | [[رده: | ||
| − | [[رده: | ||
[[رده:مفسرین قرآن]] | [[رده:مفسرین قرآن]] | ||
| − | |||
[[رده:ادیبان]] | [[رده:ادیبان]] | ||
| + | [[رده:شعرای عرب]] | ||
نسخهٔ کنونی تا ۱۳ ژانویهٔ ۲۰۲۶، ساعت ۰۹:۵۱
«زینالدین على بن محمد بن یونس عاملى نباطى بیاضى» (۸۰۵-۸۷۷ ق)، متکلم، مفسر، فقیه، ادیب و شاعر بزرگ شیعه در قرن نهم هجری است. شیخ علی نباطی علاوه بر مدارج علمی، در کمالات روحی و سیر معنوی نیز به درجات بالایی رسیده و ولایت ناب در سراسر نوشتههای او مشهود است. کتاب «الصراط المستقیم إلی مُستحقّیِ التقدیم» در زمینه اثبات ولایت امیرالمؤمنین علیهالسلام از مهمترین آثار اوست.
| نام کامل | على بن محمد عاملى نباطى بیاضى |
| زادروز | ۸۰۵ قمری |
| زادگاه | جبل عامل، لبنان |
| وفات | ۸۷۷ قمری |
|
| |
| اساتید |
سید زینالدین علی بن دقماق، جمالالدین احمد بن حسین بن مطهر،... |
| شاگردان |
شیخ ابراهیم بن علی کفعمی، شیخ ناصر بویهی، شیخ شرفالدین بن سلیمان،... |
| آثار |
الصراط المستقیم إلی مُستحقّی التقدیم، زبدة البیان و إنسان الإنسان، الباب المفتوح إلی ما قیل فی النفس والروح، مختصر الصحاح، المقام الأسنی فی تفسیر أسماء الله الحسنی، ذخیرة الإیمان،... |
زندگینامه
زین الدین ابومحمد علی بن یونس نباطی بیاضی، به گفتۀ شیخ آقا بزرگ تهرانی در حدود سالهای ۸۰۴ یا ۸۰۵ هجری متولد شده است.
در کلمات و سخنان بزرگان از علما پیرامون شخصیت او جز مدح و ستایش هیچ نمی بینیم؛ او عالمی فاضل و محقق، فقیه، مفسر و متکلم بوده و در عین حال ادیبی فرزانه و شاعر بوده است. همچنان که با اندک تأملی در آثار او به خوبی جنبه های فراوان علمی و روحی او بر انسان آشکار می گردد.
بیاضی ذهنی نقّاد داشت و خصوصاً در بررسی مسائل کلامی و تاریخ صدر اسلام و نیز در دفاع از مبانی اعتقادی شیعه سختکوش بود. از این رو بزرگانی چون علامه مجلسى[۱]، شیخ حر عاملی[۲]، کفعمی[۳] و سید خوانساری،[۴] او را با عنوانهای ستایش آمیزی چون دانشمند ثقه، علامه و وحید عصر ستوده و کمالات و فضایل وی را برشمرده اند.
وفات:
برادر بزرگ مرحوم ابراهیم کفعمی که هم عصر علامه علی بن یونس نباطی بوده، تاریخ وفات او را در سال ۸۷۷ هجری ذکر کرده است.
استادان و شاگردان
با آنکه در خطّه جبل عامل، علمای فراوانی می زیسته اند و قاعدتا هر طالب علم از محضر بسیاری از آنان بهره می برد، اما از اساتید شیخ علی نباطی تنها نام دو نفر یافت شده که عبارتند از:
- سید زین الدین علی بن دقماق
- شیخ جمال الدین احمد بن حسین بن مطهر
او که حدود ۷۰ سال در مهد علم و دانش می زیسته و دریای موّاج علم و دانش بوده، یقیناً شاگردان فراوانی تربیت نموده است؛ برخی از شاگردان او عبارتند از:
- شیخ ناصر بویهی (م ۸۵۳ هجری)
- شیخ ابراهیم بن علی کفعمی، صاحب مصباح (م ۹۰۵ هجری)
- شیخ شرف الدین بن سلیمان
آثار و تألیفات
از شیخ زین الدین نباطی بیاضی کتاب های فراوانی به یادگار مانده که در علوم و موضوعات مختلفی هستند و در اینجا تنها به ذکر چند کتاب بسنده می کنیم:
- الصراط المستقیم إلی مُستَحقّیِ التَّقدیم، کتابی ارزشمند در اثبات ولایت امیرالمؤمنین علیه السلام است. شهرت بیاضی بیشتر به سبب تألیف این کتاب است که قوّت علمی و قدرت بیان او را نشان می دهد و برخی آن را در مباحث امامت، بهترین کتاب بعد از «الشافی» سید مرتضی و چه بسا برتر از آن می دانند.[۵] به گفته مؤلف، در تألیف آن از ۲۸۲ اثر عامه و امامیه استفاده شده است. در این کتاب مسائل مهم کلامی مطرح شده است، از جمله: اثبات خدا و صفات او؛ جبر و تفویض؛ وجوب بعثت؛ عصمت انبیا؛ معجزه؛ اثبات وصی و صفات او؛ اثبات امامت امام علی علیه السلام؛ وجوب عصمت امام؛ نصّ پیامبر بر امامت علی و اولاد او علیهم السلام؛ علائم ظهور امام مهدی علیه السلام؛ ردّ شبهات وارد شده بر شیعه امامیه. از اشاره بیاضی در «الصراط المستقیم»[۶] به «کیمیای سعادت» غزالی، می توان احتمال داد که وی با زبان فارسی آشنا بوده است. علامه مجلسی[۷] این اثر بیاضی را از مصادر «بحارالأنوار» ذکر کرده است. این کتاب از منابع «الغدیر» نیز هست که علامه امینی به آن علاقه بسیار داشته و برای دستیابی به آن کوشش بسیار کرده و یافتن آن را از عنایات اهل بیت علیهم السلام شمرده است.[۸] «الصراط المستقیم» در سه مجلد با مقدمه ای از آیت اللّه سید شهاب الدین مرعشی نجفی در شرح احوال بیاضی در جلد اول و مقدمه ای از شیخ آقا بزرگ تهرانی در جلد دوم به چاپ رسیده است.
- الرسالة الیونسیة، که شرح «المقالة التکلیفیة» شهید اول است.
- زبدة البیان و إنسان الإنسان، که منتخب تفسیر «مجمع البیان» است.
- الباب المفتوح إلی ما قیل فی النفس والروح، که علامه مجلسی تمام آن را در باب السماء و العالم «بحارالانوار» آورده است.
- مختصر الصحاح، در علم لغت.
- منخل الفلاح، که مختصر «مختلف الشیعه» علامه حلی است.
- المقام الأسنی فی تفسیر أسماء الله الحسنی.
- ذخیرة الإیمان یا أرجوزه فی الکلام، که منظومه ای است در علم کلام.
- دیوان اشعار.
پانویس
منابع
- دانشنامه جهان اسلام، "مدخل بیاضی" از سید علی میرشریفی.
- الصراط المستقیم إلى مستحقی التقدیم، تلخیص عباسعلی مردی، پایگاه مؤسسه کتابشناسی شیعه، بازیابی: ۲۰ اسفند ۱۳۹۲.
