عمرو بن عبدود
| عمرو بن عبدود | |
| نام کامل | عمرو بن عبد ود بن نصر بن مالک بن حسل عامری |
| زادروز | نامعلوم |
| زادگاه | مکه |
| وفات | ۵ق، خندق |
| مدفن | مدینه |
| آثار | |
| شناخته‌شده برای |
از پهلوانان قریش که در غزوه خندق به نبرد تن‌به‌تن امام علی علیه السلام آمد و به دست آن حضرت کشته شد |
عمرو بن عبد ود، از پهلوانان نامدار قریش از تیرهٔ بنی‌عامر بن لؤی، در غزوه خندق (۵ق) به نبرد تن‌به‌تن فراخواند و امام علی علیه السلام به مقابلهٔ او رفت و او را کشت.[۱] کشته شدن او سبب فروپاشی روحیهٔ سپاه احزاب شد و آنان با شکست عقب نشستند.[۲]
محتویات
نام و نسب
ابن هشام نسب او را «عمرو بن عبد ود بن نصر بن مالک بن حسل بن عامر بن لؤی» آورده است.[۳] او از تیرهٔ بنی‌مالک بن حسل از بنی‌عامر بن لؤی بود. ابن هشام می‌افزاید که نام او را «عمرو بن عبد ود» و «عمرو بن عبد» نیز گفته‌اند.[۴] پسرش حسل بن عمرو نیز در همان روز به دست امام علی علیه السلام کشته شد.[۵]
پیش از خندق
عمرو بن عبد ود در بدر جنگید و بر اثر زخم‌های سنگین از پای افتاد، از این رو در احد حاضر نشد.[۶] چون سپاه احزاب در سال پنجم هجری مدینه را محاصره کرد و خندق مانع پیشروی آنان شد، عمرو با نشانه‌ای بر خود بیرون آمد تا جایگاه خود را نشان دهد و مبارز طلبید.[۷]
زمینهٔ خندق
در سال پنجم هجری، قریش به سرکردگی ابوسفیان و قبایل غطفان به سرکردگی عیینه بن حصن و گروه‌هایی از بنی‌فزاره، بنی‌مره و اشجع، بر ضد مدینه هم‌پیمان شدند و سپاه احزاب را پدید آوردند.[۸] پیامبر (ص) دستور داد بر گرد مدینه خندق بکنند و مسلمانان در کندن آن با او همراه شدند؛ منافقان از این کار سستی کردند و پنهانی بازمی‌گشتند.[۹]
رویارویی با امام علی
عمرو بن عبد ود ایستاد و گفت: «مَنْ يُبَارِزُ؟»؛ «کیست که با من نبرد تن‌به‌تن کند؟»[۱۰] امام علی علیه السلام بیرون آمد و به او گفت: «ای عمرو، تو با خدا پیمان بسته بودی که هرگاه مردی از قریش تو را به یکی از دو کار بخواند، بپذیری.» عمرو گفت: آری. علی (ع) فرمود: «من تو را به خدا و پیامبرش و اسلام می‌خوانم.» عمرو گفت: «لَا حَاجَةَ لِي بِذَلِكَ»؛ «به آن نیازی ندارم.» علی (ع) فرمود: «پس تو را به نبرد تن‌به‌تن می‌خوانم.» عمرو گفت: «چرا ای پسر برادرم؟ به خدا دوست ندارم تو را بکشم.» علی (ع) فرمود: «لَكِنِّي وَاللَّهِ أُحِبُّ أَنْ أَقْتُلَكَ»؛ «اما من به خدا دوست دارم تو را بکشم.»[۱۱]
عمرو خشمگین شد، از اسب فرود آمد، اسب را پی کرد و بر چهرهٔ آن زد، سپس به سوی علی (ع) آمد. آن دو به نبرد پرداختند و علی (ع) او را کشت. سواران قریش پا به فرار گذاشتند و از خندق گریختند.[۱۲]
شعر و بازتاب
ابن اسحاق شعری را به امام علی علیه السلام نسبت داده که در آن آمده است: «نَصَرَ الْحِجَارَةَ مِنْ سَفَاهَةِ رَأْيِهِ * وَ نَصَرْتُ رَبَّ مُحَمَّدٍ بِصَوَابِي»؛ «او از نادانی رأی خود، سنگ‌ها را یاری کرد و من با درستی راهم پروردگار محمد را یاری کردم.»[۱۳] ابن هشام می‌افزاید که بیشتر دانشمندان شعر، انتساب این ابیات را به علی (ع) مورد تردید دانسته‌اند.[۱۴]
عکرمة بن ابی جهل نیز در حال فرار نیزهٔ خود را افکند و حسان بن ثابت در هجو او شعر گفت.[۱۵]
ارزیابی
کشته شدن عمرو بن عبد ود، نقطهٔ پایانی محاصرهٔ احزاب و از مشهورترین نبردهای تن‌به‌تن صدر اسلام است. منابع، این رویداد را نشانهٔ شجاعت امام علی علیه السلام و عامل فروپاشی روحیهٔ قریش دانسته‌اند.[۱۶] با این حال، جزئیات روایت‌ها و انتساب برخی اشعار، در منابع مورد اختلاف است.[۱۷]
پانویس
- ↑ ابن هشام، السیرة النبویة، ج۳، ص۷۰۹.
- ↑ ابن هشام، السیرة النبویة، ج۳، ص۷۰۹.
- ↑ ابن هشام، السیرة النبویة، ج۳، ص۷۳۲.
- ↑ ابن هشام، السیرة النبویة، ج۳، ص۷۳۲.
- ↑ ابن هشام، السیرة النبویة، ج۳، ص۷۳۲.
- ↑ ابن هشام، السیرة النبویة، ج۳، ص۷۰۹.
- ↑ ابن هشام، السیرة النبویة، ج۳، ص۷۰۹.
- ↑ ابن هشام، السیرة النبویة، ج۳، ص۷۰۱.
- ↑ ابن هشام، السیرة النبویة، ج۳، ص۷۰۱.
- ↑ ابن هشام، السیرة النبویة، ج۳، ص۷۰۹.
- ↑ ابن هشام، السیرة النبویة، ج۳، ص۷۰۹.
- ↑ ابن هشام، السیرة النبویة، ج۳، ص۷۰۹.
- ↑ ابن هشام، السیرة النبویة، ج۳، ص۷۰۹.
- ↑ ابن هشام، السیرة النبویة، ج۳، ص۷۰۹.
- ↑ ابن هشام، السیرة النبویة، ج۳، ص۷۰۹-۷۱۰.
- ↑ ابن هشام، السیرة النبویة، ج۳، ص۷۰۹ و ۷۳۲.
- ↑ ابن هشام، السیرة النبویة، ج۳، ص۷۰۹.
منابع
- ابن هشام، عبدالملک؛ السیرة النبویة، بیروت: دار المعرفة، بی‌تا؛ ج۳.
