شریک بن عبدالله نخعی

شریک بن عبدالله بن سنان نخعی، از بزرگان شهر کوفه بود و جدش سنان نخعی، مکنّی به ابوشریک در جنگ قادسیه بر علیه سپاهیان ساسانی حضور داشت.

منصور دوانقی دومین خلیفه عباسی از شریک بن عبدالله درخواست کرد که مقام قضاوت شهر بزرگ کوفه را بر عهده گیرد؛ ولی وی امتناع ورزید و سرانجام با تأکید منصور این پست را بر عهده گرفت و تا آخر عمر منصور، آن را اداره کرد. در زمان مهدی عباسی سومین خلیفه عباسی نیز این مقام را برای خویش حفظ نمود، ولی پس از مدتی مهدی -و به روایتی هادی چهارمین خلیفه عباسی- وی را از قضاوت عزل کرد.

گفته شده که شریک بن عبدالله، در زمان خلافت مهدی عباسی بر وی وارد شد و مهدی به او گفت که باید یکی از این سه کار را بپذیرد: یا در کوفه قضاوت کند؛ یا فرزندش را آموزش دهد و یا یک بار بر سر سفره‌اش بنشیند و غذایش را بخورد. شریک گرچه از هر سه امتناع داشت، ولی چون ناچار بود یکی را اختیار کند، تصمیم گرفت آسان‌ترین آن‌ها را برگزیند. بدین لحاظ به مهدی عباسی گفت: خوردن طعام در سفره تو برای من آسان‌تر از کارهای دیگر است. او یک وعده غذای لذیذ و بی‌نظیر در سفره مهدی عباسی تناول کرد و به خانه‌اش برگشت، ولی همان غذا کار خود را کرد و او را برای همیشه به دربار عباسیان وابسته نمود. فضل بن ربیع گفت: به خدا سوگند، شریک پس از خوردن آن طعام، هم آموزش فرزندان خلیفه، هم همنشینی با عباسیان و هم قضاوت کوفه را بر عهده گرفت.

علمای اهل سنت این عالم و قاضی معروف اهل سنت را توثیق کرده اند و محمد بن سعد درباره‌اش گوید: «و کان شریک ثقة مأموناً، کثیر الحدیث و کان یغلط کثیراً»؛ شریک موثق و مورد اطمینان بود، حدیث‌های فراوانی نقل کرد و در نقل حدیث اشتباهات فراوانی دارد.

شریک بن عبدالله نخعی سرانجام در عصر هارون الرشید در اول ماه ذی القعده سال ۱۷۷ قمری وفات یافت و هارون که در آن زمان در "حیره" بسر می‌برد، با شنیدن خبر مرگ وی به سوی کوفه حرکت کرد، ولی در میان راه خبردار شد که موسی بن عیسی عاملش در کوفه بر وی نماز خوانده و او را دفن نموده است؛ از این جهت، پیش از ورود به کوفه، به حیره برگشت.

منابع

• نرم‌افزار دایرة‌المعارف چهارده معصوم علیهم‌السلام، مؤسسه تبیان.