شرح حکم نهج البلاغه (کتاب)

از دانشنامه‌ی اسلامی
(تغییرمسیر از شرح حکم نهج البلاغه)
پرش به ناوبری پرش به جستجو
Ketab308.jpg
نویسنده شيخ عباس قمى
موضوع شرح نهج البلاغه
زبان عربی
تعداد جلد ۱

کتاب «شرح حِکَم نهج‌البلاغه» تألیف شیخ عباس قمى (م، ۱۳۵۹ ق)، شرحى به زبان عربى، بر کلمات قصار و حکمت‌هاى امام علی (علیه‌السلام) در «نهج‌البلاغه» است.

مؤلف

حاج شیخ عباس قمى (۱۳۵۹-۱۲۹۴ ق)، محدث بزرگ شیعه و متولد در قم و متوفی در نجف است. او در نجف از محضر اساتید بزرگی چون سید محمد کاظم یزدی، میرزا محمدتقی شیرازی و میرزا حسین نورى کسب علم نمود.

محدث قمی در زمان خود، از مربیان و معلمان اخلاق اسلامی در میان مردم و حوزه‌های علمیه شناخته می شد. سید علی‌نقی فیض‌الاسلام، سید محمدهادی میلانی و حیدرقلی سردار کابلی از شاگردان او هستند.

برخی از تألیفات مهم شیخ عباس قمی عبارتند از: مفاتیح الجنان، سفینة البحار، منتهى الآمال، فواید الرضویة، تتمة المنتهی و نفس المهموم.

محتوای کتاب

شیخ عباس قمى ‌ضمن ترتیب کلمات قصار و حکمت‌هاى نهج‌البلاغه براساس حروف الفباء، بر هر کدام از آن‌ها شرحى کوتاه نگاشته است. تبیین لغات مشکل، توضیح مراد از هر حکمت و آوردن نمونه‌هایى از اشعار براى تبیین مفهوم حکمتها، از جمله کارهایى است که مؤلف محترم در این کتاب انجام داده است.

مؤلف محترم گاهی در ضمن شرح حکمت‌ها، به مسائل مهم تاریخى، ادبى و دینى اشاراتى دارد. او در مواضع بسیار، از کتاب‌هاى «شرح ابن ابى‌الحدید» و «شرح ابن میثم بحرانى» بهره جسته، که مصحّح در جاى خود به آن‌ها اشاره کرده است.

روش تصحیح کتاب - آن‌گونه که مصحّح ذکر کرده است - استخراج منقولات و مقابله آن‌ها با منابع اصلى از کتاب‌هاى زبان، ادبیات، تاریخ، حدیث و دواوین شعرا است. علاوه بر این، ضبط اَعلام و ضبط صحیح متون لغوى و شعرى و اضافه نمودن تعلیقات لازم در حواشى کتاب، از جمله کارهاى دیگر مصحح است.

منابع

  • "معرفى توصیفى چند کتاب و پایان‌نامه"، مجله نهج‌البلاغه، بهار ۱۳۸۴، شماره ۱۳و۱۴.
  • نرم افزار دانشنامه علوی، مرکز تحقیقات کامپیوتری علوم اسلامی.
مسابقه از خطبه ۱۳۳ و ۱۳۳ و ۱۶۷ نهج البلاغه