جویریه بنت حارث
«جُوَیریه» از قبیله خُزاعه و از همسران پیامبر اکرم صلى الله علیه و آله بود. وى در «غزوه المُرَیسیع» که در سال پنجم هجرى رخ داد، به اسارت سپاه اسلام درآمد و سپس پیامبر صلى الله علیه و آله وى را به همسرى برگزید.[۱]
مفسّران، نزول آیات «يَا أَيُّهَا النَّبِيُّ قُلْ لِأَزْوَاجِكَ إِنْ كُنْتُنَّ تُرِدْنَ الْحَيَاةَ الدُّنْيَا وَزِينَتَهَا فَتَعَالَيْنَ أُمَتِّعْكُنَّ وَأُسَرِّحْكُنَّ سَرَاحًا جَمِيلًا 💠[۲] وَإِنْ كُنْتُنَّ تُرِدْنَ اللَّهَ وَرَسُولَهُ وَالدَّارَ الْآخِرَةَ فَإِنَّ اللَّهَ أَعَدَّ لِلْمُحْسِنَاتِ مِنْكُنَّ أَجْرًا عَظِيمًا[۳]» را درباره تقاضاى همسران پیامبر از جمله جویریه در مورد افزایش نفقه دانستهاند و رسول خدا صلى الله علیه و آله ضمن مقاومت در برابر زیادهطلبى آنان، ایشان را بین سازگارى با وضع موجود یا طلاق مخیر کرد.[۴]
نیز مقصود از «مِمَّا أَفَاءَ اللَّهُ عَلَيْكَ» در آیه «يَا أَيُّهَا النَّبِيُّ إِنَّا أَحْلَلْنَا لَكَ أَزْوَاجَكَ اللَّاتِي آتَيْتَ أُجُورَهُنَّ وَمَا مَلَكَتْ يَمِينُكَ مِمَّا أَفَاءَ اللَّهُ عَلَيْكَ ...»[۵]، را جویریه دانستهاند که خداوند او را به صورت «فَىء» به پیامبر صلى الله علیه و آله بازگرداند؛[۶]
همچنین بنابر اقوالى مقصود از «تُرْجِي مَنْ تَشَاءُ» در آیه «تُرْجِي مَنْ تَشَاءُ مِنْهُنَّ وَتُؤْوِي إِلَيْكَ مَنْ تَشَاءُ ...»[۷] جویریه است.[۸]
پانویس
- ↑ الاستیعاب، ج۴، ص۳۶۶؛ اسدالغابه، ج۷، ص۵۷؛ البدایة والنّهایه، ج۸، ص۵۴.
- ↑ سوره احزاب، آیه ۲۸.
- ↑ همان، آیه ۲۹.
- ↑ جامعالبیان، ج۱۱، جزء۲۱، ص۱۸۹؛ مجمعالبیان، ج۷-۸، ص۵۵۵.
- ↑ سوره احزاب، آیه ۵۰.
- ↑ النکت والعیون، ماوردى، ج۴، ص۴۱۳؛ مجمعالبیان، ج۷-۸، ص۵۷۱.
- ↑ سوره احزاب، آیه ۵۱.
- ↑ مجمعالبیان، ج۷-۸، ص۵۷۴؛ تفسیر ابن ابىحاتم، ج۱۰، ص۳۱۴۵.
منابع
- فرهنگ قرآن، جلد ۱۰.
