جاذبه و دافعه علی علیه السلام (کتاب)
 | |
| نویسنده | مرتضی مطهری |
| موضوع | فضایل امام علی (ع) |
| زبان | فارسی |
| تعداد جلد | ۱ |
| انتشارات | صدرا |
|
| |
کتاب «جاذبه و دافعه علی علیه‌السلام» مجموعه‌ای است از چهار سخنرانی شهید مرتضی مطهری، درباره شخصیت امیرالمؤمنین (علیه‌السلام) از نظر جاذبه و دافعه فوق‌العاده و اینکه آن حضرت، میزانى براى سنجش فطرت‌های سالم و فطرت‌هاى آلوده است.
مؤلف
مرتضی مطهری (۱۳۵۸-۱۲۹۸ ش) از اساتید حوزه علمیه قم و معروفترین سخنران در دو دهه قبل از انقلاب، و از نظریه پردازان اصلی جمهوری اسلامی بود.
از جمله اساتید ایشان در راه کسب علم و دانش، علامه طباطبائی، سید محمد حجت، سید صدرالدین صدر و سید محمدتقى خوانسارى را می توان نام برد.
برخی دیگر از آثار ایشان عبارتند از: عدل الهی، تعلیم و تربیت در اسلام، آزادی معنوی، آشنایی با علوم اسلامی و حماسه حسینی.
شهید مطهرى در طول حیاتش سعی نمود ایدئولوژى اصیل اسلامى را از طریق درس و سخنرانى و تألیف کتاب ارائه نماید. او سرانجام، در ۱۲ اردیبهشت ۱۳۵۸ توسط منافقین به شهادت رسید.
معرفی کتاب
کتاب «جاذبه و دافعه علی علیه‌السلام» شامل چهار سخنرانی استاد شهید مرتضی مطهری، که در روزهای ۱۸ تا ۲۱ ماه مبارک رمضان سال ۱۳۸۸ قمری (۱۳۴۶ ش) در حسینیه ارشاد تهران ایراد شده است.
ناشر با بیان اینکه کتاب حاضر از نظر موضوعی و تحلیلی، یکی از شاهکارهای نویسنده شمرده می‌شود، یادآورشده که این اثر برای اولین بار در سال ۱۳۴۹ ش. منتشر شد و چاپ‌های متعدد آن، نشانه استقبال کم‌نظیر مردم است.
محتوای کتاب
این کتاب از یک مقدمه و دو بخش تنظیم شده است. در مقدمه کتاب، کلیاتی درباره جذب و دفع به طور عموم، و جاذبه و دافعه‌ی انسانها به طور خصوصی بحث شده است. مرتضی مطهری با بیان اینکه قانون «جذب و دفع» یک قانون عمومى است که بر سرتاسر نظام آفرینش حکومت مىکند، انسانها را از این نظر به چهار گروه تقسیم کرده و افزوده است: علی علیه السلام از مردانى است که هم جاذبه دارد و هم دافعه، و جاذبه و دافعه او سخت نیرومند است. شاید در تمام قرون و اعصار، جاذبه و دافعهاى به نیرومندى جاذبه و دافعه علی علیه السلام پیدا نکنیم.
در بخش اول، جاذبه امام علی علیه السلام - که همواره دلهایی را به سوی خود کشیده و می کشد -، و فلسفه آن و فایده و اثر آن موضوع بحث قرار گرفته است. شهید مطهری می‌گوید: علی علیه السلام مقیاس و میزانى است براى سنجش فطرتها و سرشتها؛ آن که فطرتى سالم و سرشتى پاک دارد از وى نمىرنجد، ولو اینکه شمشیرش بر او فرود آید، و آن که فطرتى آلوده دارد به او علاقهمند نگردد، ولو اینکه احسانش کند، چون على جز تجسم حقیقت چیزى نیست.
در بخش دوم، دافعه نیرومند آن حضرت که چگونه عناصری را به سختی طرد می کرد و دور می انداخت، توضیح و تشریح شده است؛ ثابت شده که علی علیه السلام دونیرویی بوده است و هر کس که بخواهد در مکتب او پرورش یابد، باید دونیرویی باشد. در این بخش، با اشاره به دشمن‌سازی آن حضرت در طول زندگی، سه گروه (قاسطین، ناکثین و مارقین) به عنوان دشمنان حضرت علی(ع) در دوران خلافتش معرفی شده‌اند. نویسنده، بسنده کردن در بخش دوم به بحث از خوارج (مارقین) را به عنوان یکی از نواقص کتاب خودش یاد کرده، زیرا طبقات دیگری نیز هستند که مشمول دافعه حضرت علی(ع) می‌شوند.
مرتضی مطهری می‌پرسد: چرا امام علی(ع) محبوب دلها و معشوق انسانهاست؟ سپس بعد از ذکر عواملی مانند فداکاری، آزادگی، حکمت، عدالت، شجاعت و سخاوت، آن را به تنهایی پاسخ صحیح ندانسته و سرانجام تصریح می‌کند: على(ع) از آن نظر محبوب است که پیوند الهى دارد. دلهاى ما بهطور ناخودآگاه در اعماق خویش با حق پیوستگى دارد، و چون على(ع) را آیت بزرگ حق و مظهر صفات حق مىیابند، به او عشق مىورزند. در حقیقت، پشتوانه عشق على(ع) پیوند جانها با حضرت حق است که براى همیشه در فطرتها نهاده شده، و چون فطرتها جاودانى است، مهر على(ع) نیز جاودان است.
همچنین سؤالهای زیر از جمله پرسش‌هایی است که این کتاب در صدد پاسخگویی به آنهاست:
- ویژگی های یک شخصیت معتدل در برخوردهای فردی و اجتماعی چیست؟
- روابط فردی و اجتماعی خود را چگونه تنظیم کنیم؟
- اسلام تا چه حدی دستور جذب افراد و گروه ها را داده و چه حدی برای دفع آنها معین نموده است؟
- نحوه صحیح جذب افراد و گروه ها و همچنین نحوه صحیح دفع آنها چگونه است؟
- رمز جاذبه وجود نازنین علی علیه السلام در چیست؟
- معنی حقیقی محبت، اکسیر محبت، مکتب محبت و عشق.
- بهترین وسیله تهذیب نفس چیست؟
- اصول عقاید خوارج و ممیّزات آنها چیست؟
- تفقّه در دین و رمز جاودانگی اسلام.
