آیه 6 سوره تحریم
| <<5 | آیه 6 سوره تحریم | 7>> | |||||||||||||
| |||||||||||||||
محتویات
ترجمه های فارسی
ای کسانی که ایمان آوردهاید، خود را با خانواده خویش از آتش دوزخ نگاه دارید چنان آتشی که مردم (دلسخت کافر) و سنگ (خارا) آتشافروز اوست و بر آن دوزخ فرشتگانی بسیار درشتخو و دلسخت مأمورند که هرگز نافرمانی خدا را (در اجرای قهر و غضب حق) نخواهند کرد و آنچه به آنها حکم شود انجام دهند.
ای مؤمنان! خود و خانواده خود را از آتشی که هیزم آن انسان ها و سنگ ها است، حفظ کنید. بر آن فرشتگانی خشن و سخت گیر گمارده شده اند که از آنچه خدا به آنان دستور داده، سرپیچی نمی کنند، و آنچه را به آن مأمورند، همواره انجام می دهند.
اى كسانى كه ايمان آوردهايد، خودتان و كسانتان را از آتشى كه سوخت آن، مردم و سنگهاست حفظ كنيد: بر آن [آتش] فرشتگانى خشن [و] سختگير [گمارده شده] اند. از آنچه خدا به آنان دستور داده سرپيچى نمىكنند و آنچه را كه مأمورند انجام مىدهند.
اى كسانى كه ايمان آوردهايد، خود و خانواده خود را از آتشى كه هيزم آن مردم و سنگها هستند نگه داريد. فرشتگانى درشتگفتار و سختگير بر آن آتش موكّلند. هر چه خدا بگويد نافرمانى نمىكنند و همان مىكنند كه به آن مأمور شدهاند.
ای کسانی که ایمان آوردهاید خود و خانواده خویش را از آتشی که هیزم آن انسانها و سنگهاست نگه دارید؛ آتشی که فرشتگانی بر آن گمارده شده که خشن و سختگیرند و هرگز فرمان خدا را مخالفت نمیکنند و آنچه را فرمان داده شدهاند (به طور کامل) اجرا مینمایند!
ترجمه های انگلیسی(English translations)
معانی کلمات آیه
- قوا: فعل امر است از وقى گويند: ق، قيا، قوا، يعنى نگهداريد.
- وقود: وقد: افروخته شدن آتش. وقود: هيزم و نحو آن كه وسيله آتش افروزى است.
- حجارة: سنگها. مفرد آن حجر است، جمع ديگر آن احجار است كه در قرآن كريم يافته نيست.
- غلاظ: جمع غليظ ضد رقيق، ظاهرا منظور خشونت در عمل است نظير: جاهِدِ الْكُفَّارَ وَ الْمُنافِقِينَ وَ اغْلُظْ عَلَيْهِمْ آيه 9.
- شداد: جمع شديد به معنى سخت و محكم، منظور از آن قوي بودن است.[۱]
تفسیر آیه
تفسیر نور (محسن قرائتی)
يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا قُوا أَنْفُسَكُمْ وَ أَهْلِيكُمْ ناراً وَقُودُهَا النَّاسُ وَ الْحِجارَةُ عَلَيْها مَلائِكَةٌ غِلاظٌ شِدادٌ لا يَعْصُونَ اللَّهَ ما أَمَرَهُمْ وَ يَفْعَلُونَ ما يُؤْمَرُونَ «6»
اى كسانى كه ايمان آوردهايد! خود و خانواده خود را از آتشى كه هيزم آن مردمان (گنهكار) و سنگها هستند، حفظ كنيد. آتشى كه بر آن فرشتگانى درشت خو و سخت گير نگهبانند و خدا را در آنچه فرمانشان دهد، نافرمانى نكنند و آنچه را فرمان يابند انجام دهند.
نکته ها
«وقود» به معناى ماده اشتعال زاست، همچون نفت و زغال سنگ. لذا برخى مفسّران، مراد از «الْحِجارَةُ» را مواردى همچون زغالسنگ دانستهاند. در حديث مىخوانيم: سنگ آتشزا، همان كبريت و گوگرد است. «1»
در روايات آمده است كه جوانى با شنيدن اين آيه بر زمين افتاد و پيامبر اكرم صلى الله عليه و آله به او وعده بهشت داد و فرمود: «ذلِكَ لِمَنْ خافَ مَقامِي وَ خافَ وَعِيدِ» «2» بهشت مخصوص كسانى است كه از مقام من پروا داشته و از وعدههاى عذاب من بترسند.
در روايات مىخوانيم كه شيوه حفظ بستگان از آتش دوزخ، امر به معروف و نهى از منكر
«1». بحار، ج 17، ص 364.
«2». ابراهيم، 14.
جلد 10 - صفحه 128
آنان است كه اگر قبول كردند، آنان را از آتش حفظ كردهاى و اگر نپذيرفتند، تو به وظيفهات عمل كردهاى. «ان اطاعوك كنت قد وقيتهم و ان عصوك قد قضيت ما عليك» «1»
در روايتى مىخوانيم: «رحم الله رجلا قال يا اهلاه! صلاتكم صيامكم زكاتكم مسكينكم يتيمكم جيرانكم» «2» رحمت خدا بر كسىكه به خانوادهاش هشدار دهد كه مراقب نماز و روزه و زكات و فقرا و ايتام و همسايگانتان باشيد.
شايد «وَقُودُهَا النَّاسُ»، اشاره به تجسّم عمل انسان در قيامت باشد كه خصلتها و اعمال زشت او در دنيا، در آن روز آتشگيره مىشود.
مسئوليّت انسان در برابر خانواده
در آيات متعدّدى از قرآن به رسالت انسان در برابر خانوادهاش اشاره شده است، از جمله:
«قُوا أَنْفُسَكُمْ وَ أَهْلِيكُمْ ناراً» «3»
«وَ أْمُرْ أَهْلَكَ بِالصَّلاةِ وَ اصْطَبِرْ عَلَيْها» «4» اهل خود را به نماز فرمان ده و بر آن پايدارى كن.
«وَ أَنْذِرْ عَشِيرَتَكَ الْأَقْرَبِينَ» «5» نزديكترين بستگانت را هشدار ده.
«يا بُنَيَّ أَقِمِ الصَّلاةَ وَ أْمُرْ بِالْمَعْرُوفِ» «6» فرزندم! نماز به پا دار و امر به معروف كن.
«قُلْ لِأَزْواجِكَ وَ بَناتِكَ وَ نِساءِ الْمُؤْمِنِينَ» «7» اى پيامبر! به زنان و دختران خود و سپس زنان مؤمنان بگو ...
«إِنَّ الْخاسِرِينَ الَّذِينَ خَسِرُوا أَنْفُسَهُمْ وَ أَهْلِيهِمْ يَوْمَ الْقِيامَةِ» «8»* زيانكاران واقعى كسانى هستند كه خود و خانوادهشان در قيامت باختهاند.
«إِنَّا كُنَّا قَبْلُ فِي أَهْلِنا مُشْفِقِينَ» «9» مردان خدا در مورد خانواده دغدغه دارند و بىتفاوت نيستند.
«وَ كانَ يَأْمُرُ أَهْلَهُ بِالصَّلاةِ» «10» پيامبر، همواره خانوادهاش را به نماز سفارش مىكرد.
در روايات نيز توجّه بسيارى به اين موضوع شده كه چند نمونهاى ذكر مىشود:
«1». تفسير نور الثقلين.
«2». تفسير مراغى.
«3». تحريم، 6.
«4». طه، 132.
«5». شعراء، 214.
«6». لقمان، 17.
«7». احزاب، 59.
«8». زمر، 15.
«9». طور، 26.
«10». مريم، 55.
جلد 10 - صفحه 129
امام على عليه السلام مىفرمايد: «علموا انفسكم و اهليكم الخير و ادبوهم» «1» به خود و خانوادهتان خير بياموزيد و آنان را ادب كنيد.
پيامبر اكرم صلى الله عليه و آله فرمودند: كلكم راع و كلكم مسؤل عن رعيته ... الرجل راع على اهل بيته ... فالمرئة راعية على اهل بيت بعلها و ولده «2» همه شما نسبت به زير دست خود مسئول هستيد. مرد، مسئول خانوادهاش، زن مسئول شوهر و فرزندش است.
پيامبر اسلام صلى الله عليه و آله مىفرمايد: «مروا صبيانكم بالصلاة اذا بلغوا سبع سنين و اضربوهم على تركها اذا بلغوا تسعا و فرقوا بينهم فى المضاجع اذا بلغوا عشرا» «3» همين كه فرزندتان به هفت سالگى رسيد، آنان را به نماز فرمان دهيد و همين كه نه ساله شدند، سختگيرى تا مرز تنبيه بدنى مانعى ندارد و بستر و رختخواب آنان را در ده سالگى جدا كنيد.
قرآن در سوره مدّثر، تعداد فرشتگان دوزخ را نوزده نفر مىداند: «عَلَيْها تِسْعَةَ عَشَرَ» «4» و شايد وصف «غِلاظٌ شِدادٌ» در اين آيه (6 تحريم)، حالات همان نوزده فرشته باشد.
شايد مراد از «لا يَعْصُونَ اللَّهَ ما أَمَرَهُمْ»، همان فرمان خداوند نسبت به گرفتن و بستن و در آتش انداختن دوزخيان باشد كه در جاى ديگر مىخوانيم. «خُذُوهُ فَغُلُّوهُ ثُمَّ الْجَحِيمَ صَلُّوهُ» «5» و يا «خُذُوهُ فَاعْتِلُوهُ إِلى سَواءِ الْجَحِيمِ ثُمَّ صُبُّوا فَوْقَ رَأْسِهِ مِنْ عَذابِ الْحَمِيمِ» «6»
چون در ميان فرشتگان نيز سلسله مراتب وجود دارد، «وَ ما مِنَّا إِلَّا لَهُ مَقامٌ مَعْلُومٌ» «7» شايد مراد از «يَفْعَلُونَ ما يُؤْمَرُونَ» همان فرمانهايى باشد كه فرشتگان برتر به فرشتگان تحت امر خود مىدهند، آنان نيز بدون چون و چرا اطاعت مىكنند.
هم خودتان را حفظ كنيد، «قُوا أَنْفُسَكُمْ» و هم از خداوند بخواهيد شما را حفظ كند.
رَبَّنا ... قِنا عَذابَ النَّارِ «8»
«1». تفسير مراغى.
«2». مجموعه و رام، ج 1، ص 6.
«3». بحار، ج 85، ص 134.
«4». مدثر، 30.
«5». حاقه، 30- 31.
«6». دخان، 47- 48.
«7». صافات، 164.
«8». بقره، 201.
جلد 10 - صفحه 130
پیام ها
1- ايمان داشتن كافى نيست، حفظ آن از خطرات و آسيبها مهم است. پس بايد مراقبت كرد. «يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا قُوا أَنْفُسَكُمْ»
2- اولين گام در اصلاحات، اصلاح خود و بستگان و سپس اصلاح جامعه است.
در اين آيه، اصلاح خود و بستگان و سپس در آيه نهم، اصلاح جامعه از طريق جهاد با كفّار و منافقان آمده است. «قُوا أَنْفُسَكُمْ وَ أَهْلِيكُمْ»
3- ايمان به معاد و دوزخ، نقش مهمى در ايجاد تقوا و اصلاح خود و ديگران دارد. «قُوا أَنْفُسَكُمْ وَ أَهْلِيكُمْ ناراً وَقُودُهَا النَّاسُ وَ الْحِجارَةُ»
4- تربيت دينى فرزندان، بر عهده مدير خانواده است. «قُوا أَنْفُسَكُمْ وَ أَهْلِيكُمْ ناراً»
5- نفس انسان، سركش است و نياز به حفاظت دارد. «قُوا أَنْفُسَكُمْ»
6- اولىترين فرد به حفظ انسان، خود انسان است. «قُوا أَنْفُسَكُمْ»
7- تا زنجير از پاى خود باز نكنيم، نمىتوانيم ديگران را آزاد كنيم. خودسازى شرط موفقيّت در ساختن خانواده و جامعه است. «قُوا أَنْفُسَكُمْ وَ أَهْلِيكُمْ»
8- كيفر رها كردن خانواده و نزديكان، هيزم آتش دوزخ شدن است. «وَقُودُهَا النَّاسُ وَ الْحِجارَةُ»
9- كسانى كه در دنيا سنگدل باشند، «فَهِيَ كَالْحِجارَةِ أَوْ أَشَدُّ قَسْوَةً» «1» در آن روز نيز در رديف سنگ قرار مىگيرند. «وَقُودُهَا النَّاسُ وَ الْحِجارَةُ»
10- در مديريّت، مسئول هر كار بايد با آن كار سنخيّت داشته باشد. اگر مسئول دوزخ، غلاظ و شداد نباشد، يا خودش اذيّت مىشود و يا به رسالت خود درست عمل نمىكند. «عَلَيْها مَلائِكَةٌ غِلاظٌ شِدادٌ»
11- گرچه انسانِ معصيت كار به دوزخ مىرود، امّا فرشتگان دوزخ، در عذاب كردن او معصيت خدا را نخواهند كرد. «لا يَعْصُونَ اللَّهَ ما أَمَرَهُمْ»
«1». بقره، 74.
جلد 10 - صفحه 131
12- فرشتگان، نه دستورات گذشته را تمرّد كرده و مىكنند، «ما أَمَرَهُمْ» نه دستوراتى كه بعداً به آنان داده مىشود. «ما يُؤْمَرُونَ»
پانویس
- ↑ تفسير احسن الحديث، سید علی اکبر قرشی، ج11، ص236
منابع
- تفسیر نور، محسن قرائتی، تهران:مركز فرهنگى درسهايى از قرآن، 1383 ش، چاپ يازدهم
- اطیب البیان فی تفسیر القرآن، سید عبدالحسین طیب، تهران:انتشارات اسلام، 1378 ش، چاپ دوم
- تفسیر اثنی عشری، حسین حسینی شاه عبدالعظیمی، تهران:انتشارات ميقات، 1363 ش، چاپ اول
- تفسیر روان جاوید، محمد ثقفی تهرانی، تهران:انتشارات برهان، 1398 ق، چاپ سوم
- برگزیده تفسیر نمونه، ناصر مکارم شیرازی و جمعي از فضلا، تنظیم احمد علی بابایی، تهران: دارالکتب اسلامیه، ۱۳۸۶ش
- تفسیر راهنما، علی اکبر هاشمی رفسنجانی، قم:بوستان كتاب(انتشارات دفتر تبليغات اسلامي حوزه علميه قم)، 1386 ش، چاپ پنجم
