مصباح المتهجد (کتاب): تفاوت بین نسخه‌ها

از دانشنامه‌ی اسلامی
پرش به ناوبری پرش به جستجو
(ویرایش)
(ویرایش)
 
(۳ نسخه‌ٔ میانی ویرایش شده توسط ۲ کاربر نشان داده نشده)
سطر ۷: سطر ۷:
 
|نویسنده= شیخ طوسی
 
|نویسنده= شیخ طوسی
  
|موضوع= فقه شیعه
+
|موضوع= ادعیه و زیارات
  
 
|زبان= عربی  
 
|زبان= عربی  
  
|تعداد جلد=1
+
|تعداد جلد=۱
  
 
|عنوان افزوده1=
 
|عنوان افزوده1=
سطر ۲۱: سطر ۲۱:
 
|افزوده2=
 
|افزوده2=
  
|لینک= * [http://lib.ahlolbait.ir/parvan/resource/37939/ کتاب مصباح المتهجد]
+
|لینک= [http://lib.ahlolbait.ir/parvan/resource/37939/ مصباح المتهجد و سلاح المتعبد]
  
 
}}
 
}}
{{منبع الکترونیکی معتبر|ماخذ=پایگاه}}
+
 
 +
'''«مصباح المتهجد و سلاح المتعبد»''' تألیف [[شیخ طوسی|شیخ طوسى]] (م، ۴۶۰ ق) در موضوع [[دعا|ادعیه]] و [[زیارت|زیارات]] و اعمال [[مستحب|مستحبی]] در طول سال مى‌باشد. «مصباح المتهجد» از کتب معتبر [[شیعه]] به شمار مى آید و از زمان نگارش تا حال پیوسته مورد توجه علما و مردم بوده و آثار متعددی پیرامون نوشته شده است.
  
 
==مؤلف==
 
==مؤلف==
 +
[[شیخ طوسی|شیخ ابوجعفر محمد طوسی]] (۳۸۵-۴۶۰ ق) معروف به «شیخ الطائفه»، از فقیهان، [[محدث|محدثان]] و عالمان بزرگ [[شیعه|شیعی]] در قرن پنجم هجری است. او در طوس به دنیا آمد و در سال ۴۰۸ق به [[بغداد]] مهاجرت کرد.
  
[[شیخ طوسی]]، ابوجعفر محمد بن حسن بن على بن حسن طوسى (۳۸۵-۴۶۰ هجرى).
+
از اساتید برجسته وی، [[شیخ مفید]]، [[ابن غضائری|حسین بن عبیداللَّه غضایری]] و [[سید مرتضی|سید مرتضی علم‌الهدی]] بوده اند.
 
 
==شیوه نگارش==
 
 
 
موضوع این کتاب [[دعا|ادعیه]] و [[زیارت|زیارات]] است. [[شیخ طوسى]] در این کتاب به عباداتى که در طول سال [[مستحب]] است و دعاهاى مستحب اشاره دارد. شیخ طوسى بخشى از [[احکام]] فقهى که مربوط به عبادات مى شود را نیز در کتاب خود آورده است.
 
 
 
این کتاب شامل عنوان هاى فراوانى است که به برخى از آنها اشاره مى کنیم:
 
 
 
#[[طهارت]]
 
#[[نماز]]
 
#اعمال هفته
 
#اعمال روز [[جمعه]]
 
#دعاهاى هفته
 
#دعاهاى ماه [[رمضان]] و... .
 
 
 
==اعتبار کتاب==
 
 
 
کتاب مصباح المتهجد از کتاب هاى معتبر روایى [[شیعه]] به شمار مى آید و از زمان نگارش تا حال پیوسته مورد توجه علما و مردم بوده است. علماى بزرگ شیعه نیز آن را خلاصه، ترجمه و شرح کرده و تألیفات فراوانى در رابطه با آن نگاشته اند.
 
 
 
شخصیت هاى بزرگى مانند، [[سید ابن طاووس]] در [[اقبال الاعمال (کتاب)|إقبال الأعمال]]، [[شیخ عباس قمی]] در [[مفاتیح الجنان]] و [[کفعمی]] و [[علامه حلی]] در نوشته هاى خود از این کتاب بهره برده اند.
 
 
 
==تاریخ نگارش==
 
 
 
هنگامى که شیخ طوسى در سال ۴۰۸ هجرى به [[بغداد]] وارد شد با استفاده از کتابخانه «شاپور» -که بعدها به دست جنایتکاران تاریخ در آتش سوخت- و همچنین با استفاده از کتابخانه استاد خود، [[سید مرتضی]] شروع به جمع آورى روایات [[اصول اربعمائه‌‌‌|اصول]] معتبره [[شیعه]] و کتاب هایى که به دست یاران [[ائمه اطهار|ائمه]] علیهم السلام نگاشته شده بود کرد. کتاب هاى ارزشمندى که تا آن زمان باقى بوده و شیخ طوسى در کتب خود به آنها اشاره دارد.
 
 
 
وى کتاب [[تهذیب الأحکام]] و [[استبصار]] و کتاب حاضر یعنى کتاب «مصباح المتهجد» را در همان زمان نگاشته است.
 
 
 
==پیوست کتاب==
 
 
 
[[سید بن طاووس|سید رضى الدین ابوالقاسم على بن موسى بن طاووس]] در سال ۶۳۵ هجرى پنج کتاب در تکمیل کتاب مصباح المتهجد نگاشته است:
 
  
#[[فلاح السائل (کتاب)|فلاح السائل]] در اعمال شبانه روز
+
وی صاحب آثار ارزشمند در [[علوم اسلامی]] از جمله دو کتاب فقهی "[[تهذیب الأحکام (کتاب)|تهذیب]]" و "[[الاستبصار (کتاب)|استبصار]]" از [[کتب اربعه]] جوامع [[حدیث|حدیثی]] شیعه می‌ باشد. عظمت او در [[فقه]] به حدی بود که تا مدت طولانی فقهای شیعه را تحت تاثیر آراء خود قرار داد، و فقه شیعه از حالت پویایی خود خارج شد.
#زهرة الربیع در اعمال هفته
 
#[[الدروع الواقیة (کتاب)|الدروع الواقیة]] در اعمال ماه ها
 
#[[اقبال الاعمال (کتاب)|إقبال الأعمال]] در اعمال سال
 
#أسرار الصلاة
 
  
==خلاصه مصباح المتهجد==
+
==معرفی کتاب==
 +
هنگامى که شیخ طوسى در سال ۴۰۸ هجرى به [[بغداد]] وارد شد با استفاده از کتابخانه «شاپور» -که بعدها به دست جنایتکاران تاریخ در آتش سوخت- و همچنین با استفاده از کتابخانه استاد خود، [[سید مرتضی]] شروع به جمع آورى روایات [[اصول اربعمائه‌‌‌|اصول]] معتبره [[شیعه]] و کتاب هایى که به دست یاران [[ائمه اطهار|ائمه]] علیهم السلام نگاشته شده بود کرد. کتاب هاى ارزشمندى که تا آن زمان باقى بوده و شیخ طوسى در کتب خود به آنها اشاره دارد. وى کتاب [[تهذیب الأحکام (کتاب)|تهذیب الأحکام]] و [[استبصار]] و کتاب حاضر یعنى کتاب «مصباح المتهجد» را در همان زمان نگاشته است.
  
با توجه به استقبال فراوانى که از این کتاب شده [[شیخ طوسی|شیخ طوسى]] خود تصمیم به خلاصه کردن این کتاب گرفت تا بهتر مورد استفاده عموم قرار گیرد و نام آن را «مصباح المتهجد صغیر» نهاد.
+
موضوع کتاب «مصباح المتهجد» [[دعا|ادعیه]] و [[زیارت|زیارات]] است. [[شیخ طوسى]] در این کتاب به [[عبادت|عباداتى]] که در طول سال [[مستحب]] است و دعاهاى مستحب اشاره دارد. شیخ طوسى بخشى از [[احکام]] فقهى که مربوط به عبادات مى شود را نیز در کتاب خود آورده است. برخى از عنوان هاى این کتاب عبارت است از: [[طهارت]]، [[نماز]]، اعمال هفته، اعمال روز [[جمعه]]، دعاهاى هفته، دعاهاى ماه [[رمضان]] و... .
  
علماى دیگرى نیز این کتاب را خلاصه کرده اند از جمله:
+
==کتب مرتبط==
  
#شیخ نظام الدین سلیمان بن حسن مهرشتى با نام «قبس الإصباح فی تلخیص المصباح».
+
کتاب «مصباح المتهجد» از کتاب هاى معتبر روایى [[شیعه]] به شمار مى آید و از زمان نگارش تا حال پیوسته مورد توجه علما و مردم بوده است. علماى بزرگ شیعه نیز آن را خلاصه، ترجمه و شرح کرده و تألیفات فراوانى در رابطه با آن نگاشته اند.
#[[علامه حلی|علامه حلى]] که به درخواست وزیر محمد بن قوهدى کتاب «مصباح المتهجد» را خلاصه کرده و نام آن را «منهاج الصلاح فی مختصر المصباح» گذارده است. وى در پایان آن باب حادى عشر را، که یک دوره اصول [[عقاید]] مى باشد، آورده است.
 
  
==ترجمه و شرح کتاب==
+
شخصیت هاى بزرگى مانند، [[سید ابن طاووس]] در «[[اقبال الاعمال (کتاب)|إقبال الأعمال]]»، [[شیخ عباس قمی]] در «[[مفاتیح الجنان]]» و [[کفعمی]] و [[علامه حلی]] در نوشته هاى خود از این کتاب بهره برده اند.
  
علماى بزرگى نیز به ترجمه این کتاب پرداخته اند مانند:
+
سید بن طاووس همچنین در سال ۶۳۵ هجرى پنج کتاب در تکمیل کتاب مصباح المتهجد نگاشت، از جمله: [[فلاح السائل (کتاب)|فلاح السائل]] در اعمال شبانه روز، [[الدروع الواقیة (کتاب)|الدروع الواقیة]] در اعمال ماه هاو [[اقبال الاعمال (کتاب)|إقبال الأعمال]] در اعمال سال.
  
#سید على بن محمد بن اسد الله امامى اصفهانى معاصر با صاحب [[ریاض العلماء (کتاب)|ریاض]].
+
با توجه به استقبال فراوانى که از این کتاب شده [[شیخ طوسی|شیخ طوسى]] خود تصمیم به خلاصه کردن این کتاب گرفت تا بهتر مورد استفاده عموم قرار گیرد و نام آن را «مصباح المتهجد صغیر» نهاد. علماى دیگرى نیز این کتاب را خلاصه کرده اند از جمله: شیخ نظام الدین سلیمان بن حسن مهرشتى با نام «قبس الإصباح فی تلخیص المصباح» و [[علامه حلی|علامه حلى]] که به درخواست وزیر محمد بن قوهدى کتاب «مصباح المتهجد» را خلاصه کرده و نام آن را «منهاج الصلاح فی مختصر المصباح» گذارده است.  
#[[حاج شیخ عباس قمی|شیخ عباس قمى]]، وى کتاب مصباح المتهجد را در سال ۱۳۳۱ هجرى به فارسى ترجمه کرده است. این کتاب در حاشیه کتاب مصباح به چاپ رسیده است.
 
  
علماى بزرگى نیز کتاب مصباح المتهجد شیخ طوسى را شرح نموده اند مانند:
+
علماى بزرگى نیز به ترجمه این کتاب پرداخته اند مانند: سید على بن محمد بن اسد الله امامى اصفهانى معاصر با صاحب [[ریاض العلماء (کتاب)|ریاض]] و [[حاج شیخ عباس قمی|شیخ عباس قمى]]، که «مصباح المتهجد» را در سال ۱۳۳۱ هجرى به فارسى ترجمه کرده است. این کتاب در حاشیه کتاب مصباح به چاپ رسیده است.
  
#سید بهاءالدین على بن غیاث الدین عبدالکریم
+
علماى بزرگى نیز کتاب «مصباح المتهجد» را شرح نموده اند مانند: سید بهاءالدین على بن غیاث الدین عبدالکریم و سید زین الدین على بن عبدالحمید حسینى نجفى.
#سید زین الدین على بن عبدالحمید حسینى نجفى
 
  
==نسخه هاى خطى==  
+
==نسخه‌ها و چاپ کتاب==  
  
#نسخه اى در کتابخانه [[آستان قدس رضوی]] که تاریخ نگارش آن به چهل سال بعد از وفات [[شیخ طوسی|شیخ طوسى]] برمى گردد یعنى سال ۵۰۰ هجرى.
+
*نسخه اى در کتابخانه [[آستان قدس رضوی]] که تاریخ نگارش آن به چهل سال بعد از وفات [[شیخ طوسی|شیخ طوسى]] برمى گردد، یعنى سال ۵۰۰ هجرى.
#نسخه اى در کتابخانه شیخ اسماعیل انصارى که تاریخ نگارش آن ۱۰۸۲ هجرى است.
+
*نسخه اى در کتابخانه شیخ اسماعیل انصارى که تاریخ نگارش آن ۱۰۸۲ هجرى است.
#نسخه اى چاپ شده که متعلق به [[حاج شیخ عباس قمی|شیخ عباس قمى]]، صاحب [[مفاتیح الجنان (کتاب)|مفاتیح الجنان]] مى باشد.
+
*نسخه اى چاپ شده که متعلق به [[حاج شیخ عباس قمی|شیخ عباس قمى]]، صاحب [[مفاتیح الجنان (کتاب)|مفاتیح الجنان]] مى باشد.
  
چاپ فعلی این این کتاب، چاپى خوب و ارزشمند است و استاد على اصغر مروارید و حجت الاسلام شیخ ابوذر بیدار آن را تصحیح و تحقیق کرده و براى آن مقدمه اى آورده اند. در پایان آن نیز هفت فهرست آمده که عبارتند از:
+
چاپ فعلی این کتاب نیز توسط استاد على اصغر مروارید و حجت الاسلام شیخ ابوذر بیدار، تصحیح و تحقیق شده و براى آن مقدمه اى آورده اند. در پایان آن نیز فهرست آیات و سوره ها، فهرست لغات، فهرست روز و ماه و سال، فهرست أعلام و... آمده است.
  
#فهرست آیات و سوره ها
+
==منابع==
#فهرست لغات
 
#فهرست روز و ماه و سال
 
#فهرست أعلام
 
#فهرست أمکنه
 
#فهرست قبایل
 
#فهرست عناوین کتاب
 
  
==منبع==
+
* [[نرم افزار جامع الاحادیث ۵ / ۳|نرم افزار جامع الاحادیث]]، مرکز تحقیقات کامپیوتری علوم اسلامی.
[http://www.ahl-ul-bayt.org/fa.php/page,Home سایت اهل البیت]
 
  
==متن کتاب ==
+
==متن کتاب==
[http://lib.ahlolbait.ir/parvan/resource/37939/ '''کتاب مصباح المتهجد''']
+
[http://lib.ahlolbait.ir/parvan/resource/37939/ '''مصباح المتهجد''']
<br />
 
 
[[رده:منابع حدیثی]]
 
[[رده:منابع حدیثی]]
 
[[رده:منابع زیارات و ادعیه]]
 
[[رده:منابع زیارات و ادعیه]]
 
[[رده:آثار شیخ طوسی]]
 
[[رده:آثار شیخ طوسی]]
 
{{حدیث}}
 
{{حدیث}}

نسخهٔ کنونی تا ‏۷ ژوئیهٔ ۲۰۲۱، ساعت ۰۸:۰۷

مصباح المتهجد.jpg
نویسنده شیخ طوسی
موضوع ادعیه و زیارات
زبان عربی
تعداد جلد ۱

مصباح المتهجد و سلاح المتعبد

«مصباح المتهجد و سلاح المتعبد» تألیف شیخ طوسى (م، ۴۶۰ ق) در موضوع ادعیه و زیارات و اعمال مستحبی در طول سال مى‌باشد. «مصباح المتهجد» از کتب معتبر شیعه به شمار مى آید و از زمان نگارش تا حال پیوسته مورد توجه علما و مردم بوده و آثار متعددی پیرامون نوشته شده است.

مؤلف

شیخ ابوجعفر محمد طوسی (۳۸۵-۴۶۰ ق) معروف به «شیخ الطائفه»، از فقیهان، محدثان و عالمان بزرگ شیعی در قرن پنجم هجری است. او در طوس به دنیا آمد و در سال ۴۰۸ق به بغداد مهاجرت کرد.

از اساتید برجسته وی، شیخ مفید، حسین بن عبیداللَّه غضایری و سید مرتضی علم‌الهدی بوده اند.

وی صاحب آثار ارزشمند در علوم اسلامی از جمله دو کتاب فقهی "تهذیب" و "استبصار" از کتب اربعه جوامع حدیثی شیعه می‌ باشد. عظمت او در فقه به حدی بود که تا مدت طولانی فقهای شیعه را تحت تاثیر آراء خود قرار داد، و فقه شیعه از حالت پویایی خود خارج شد.

معرفی کتاب

هنگامى که شیخ طوسى در سال ۴۰۸ هجرى به بغداد وارد شد با استفاده از کتابخانه «شاپور» -که بعدها به دست جنایتکاران تاریخ در آتش سوخت- و همچنین با استفاده از کتابخانه استاد خود، سید مرتضی شروع به جمع آورى روایات اصول معتبره شیعه و کتاب هایى که به دست یاران ائمه علیهم السلام نگاشته شده بود کرد. کتاب هاى ارزشمندى که تا آن زمان باقى بوده و شیخ طوسى در کتب خود به آنها اشاره دارد. وى کتاب تهذیب الأحکام و استبصار و کتاب حاضر یعنى کتاب «مصباح المتهجد» را در همان زمان نگاشته است.

موضوع کتاب «مصباح المتهجد» ادعیه و زیارات است. شیخ طوسى در این کتاب به عباداتى که در طول سال مستحب است و دعاهاى مستحب اشاره دارد. شیخ طوسى بخشى از احکام فقهى که مربوط به عبادات مى شود را نیز در کتاب خود آورده است. برخى از عنوان هاى این کتاب عبارت است از: طهارت، نماز، اعمال هفته، اعمال روز جمعه، دعاهاى هفته، دعاهاى ماه رمضان و... .

کتب مرتبط

کتاب «مصباح المتهجد» از کتاب هاى معتبر روایى شیعه به شمار مى آید و از زمان نگارش تا حال پیوسته مورد توجه علما و مردم بوده است. علماى بزرگ شیعه نیز آن را خلاصه، ترجمه و شرح کرده و تألیفات فراوانى در رابطه با آن نگاشته اند.

شخصیت هاى بزرگى مانند، سید ابن طاووس در «إقبال الأعمال»، شیخ عباس قمی در «مفاتیح الجنان» و کفعمی و علامه حلی در نوشته هاى خود از این کتاب بهره برده اند.

سید بن طاووس همچنین در سال ۶۳۵ هجرى پنج کتاب در تکمیل کتاب مصباح المتهجد نگاشت، از جمله: فلاح السائل در اعمال شبانه روز، الدروع الواقیة در اعمال ماه هاو إقبال الأعمال در اعمال سال.

با توجه به استقبال فراوانى که از این کتاب شده شیخ طوسى خود تصمیم به خلاصه کردن این کتاب گرفت تا بهتر مورد استفاده عموم قرار گیرد و نام آن را «مصباح المتهجد صغیر» نهاد. علماى دیگرى نیز این کتاب را خلاصه کرده اند از جمله: شیخ نظام الدین سلیمان بن حسن مهرشتى با نام «قبس الإصباح فی تلخیص المصباح» و علامه حلى که به درخواست وزیر محمد بن قوهدى کتاب «مصباح المتهجد» را خلاصه کرده و نام آن را «منهاج الصلاح فی مختصر المصباح» گذارده است.

علماى بزرگى نیز به ترجمه این کتاب پرداخته اند مانند: سید على بن محمد بن اسد الله امامى اصفهانى معاصر با صاحب ریاض و شیخ عباس قمى، که «مصباح المتهجد» را در سال ۱۳۳۱ هجرى به فارسى ترجمه کرده است. این کتاب در حاشیه کتاب مصباح به چاپ رسیده است.

علماى بزرگى نیز کتاب «مصباح المتهجد» را شرح نموده اند مانند: سید بهاءالدین على بن غیاث الدین عبدالکریم و سید زین الدین على بن عبدالحمید حسینى نجفى.

نسخه‌ها و چاپ کتاب

  • نسخه اى در کتابخانه آستان قدس رضوی که تاریخ نگارش آن به چهل سال بعد از وفات شیخ طوسى برمى گردد، یعنى سال ۵۰۰ هجرى.
  • نسخه اى در کتابخانه شیخ اسماعیل انصارى که تاریخ نگارش آن ۱۰۸۲ هجرى است.
  • نسخه اى چاپ شده که متعلق به شیخ عباس قمى، صاحب مفاتیح الجنان مى باشد.

چاپ فعلی این کتاب نیز توسط استاد على اصغر مروارید و حجت الاسلام شیخ ابوذر بیدار، تصحیح و تحقیق شده و براى آن مقدمه اى آورده اند. در پایان آن نیز فهرست آیات و سوره ها، فهرست لغات، فهرست روز و ماه و سال، فهرست أعلام و... آمده است.

منابع

متن کتاب

مصباح المتهجد