مصباح المتهجد (کتاب): تفاوت بین نسخه‌ها

از دانشنامه‌ی اسلامی
پرش به ناوبری پرش به جستجو
(ویرایش)
 
(۶ نسخه‌ٔ میانی ویرایش شده توسط ۳ کاربر نشان داده نشده)
سطر ۷: سطر ۷:
 
|نویسنده= شیخ طوسی
 
|نویسنده= شیخ طوسی
  
|موضوع= فقه شیعه
+
|موضوع= ادعیه و زیارات
  
 
|زبان= عربی  
 
|زبان= عربی  
  
|تعداد جلد=1
+
|تعداد جلد=۱
  
 
|عنوان افزوده1=
 
|عنوان افزوده1=
سطر ۲۱: سطر ۲۱:
 
|افزوده2=
 
|افزوده2=
  
|لینک= * [http://lib.ahlolbait.ir/parvan/resource/37939/ کتاب مصباح المتهجد]
+
|لینک= [http://lib.ahlolbait.ir/parvan/resource/37939/ مصباح المتهجد و سلاح المتعبد]
  
 
}}
 
}}
{{منبع الکترونیکی معتبر|ماخذ=پایگاه}}
 
  
==نویسنده==
+
'''«مصباح المتهجد و سلاح المتعبد»''' تألیف [[شیخ طوسی|شیخ طوسى]] (م، ۴۶۰ ق) در موضوع [[دعا|ادعیه]] و [[زیارت|زیارات]] و اعمال [[مستحب|مستحبی]] در طول سال مى‌باشد. «مصباح المتهجد» از کتب معتبر [[شیعه]] به شمار مى آید و از زمان نگارش تا حال پیوسته مورد توجه علما و مردم بوده و آثار متعددی پیرامون نوشته شده است.
  
[[شیخ طوسی]]، ابوجعفر محمد بن حسن بن على بن حسن طوسى (385-460 هجرى).
+
==مؤلف==
 +
[[شیخ طوسی|شیخ ابوجعفر محمد طوسی]] (۳۸۵-۴۶۰ ق) معروف به «شیخ الطائفه»، از فقیهان، [[محدث|محدثان]] و عالمان بزرگ [[شیعه|شیعی]] در قرن پنجم هجری است. او در طوس به دنیا آمد و در سال ۴۰۸ق به [[بغداد]] مهاجرت کرد.
  
==موضوع==
+
از اساتید برجسته وی، [[شیخ مفید]]، [[ابن غضائری|حسین بن عبیداللَّه غضایری]] و [[سید مرتضی|سید مرتضی علم‌الهدی]] بوده اند.
  
ادعيه و زيارات.
+
وی صاحب آثار ارزشمند در [[علوم اسلامی]] از جمله دو کتاب فقهی "[[تهذیب الأحکام (کتاب)|تهذیب]]" و "[[الاستبصار (کتاب)|استبصار]]" از [[کتب اربعه]] جوامع [[حدیث|حدیثی]] شیعه می‌ باشد. عظمت او در [[فقه]] به حدی بود که تا مدت طولانی فقهای شیعه را تحت تاثیر آراء خود قرار داد، و فقه شیعه از حالت پویایی خود خارج شد.
  
==شيوه نگارش==  
+
==معرفی کتاب==
 +
هنگامى که شیخ طوسى در سال ۴۰۸ هجرى به [[بغداد]] وارد شد با استفاده از کتابخانه «شاپور» -که بعدها به دست جنایتکاران تاریخ در آتش سوخت- و همچنین با استفاده از کتابخانه استاد خود، [[سید مرتضی]] شروع به جمع آورى روایات [[اصول اربعمائه‌‌‌|اصول]] معتبره [[شیعه]] و کتاب هایى که به دست یاران [[ائمه اطهار|ائمه]] علیهم السلام نگاشته شده بود کرد. کتاب هاى ارزشمندى که تا آن زمان باقى بوده و شیخ طوسى در کتب خود به آنها اشاره دارد. وى کتاب [[تهذیب الأحکام (کتاب)|تهذیب الأحکام]] و [[استبصار]] و کتاب حاضر یعنى کتاب «مصباح المتهجد» را در همان زمان نگاشته است.
  
[[شيخ طوسى]] در اين كتاب به عباداتى كه در طول سال [[مستحب]] است و [[دعا]]هاى مستحب اشاره دارد. شيخ طوسى بخشى از [[احكام]] فقهى كه مربوط به عبادات مى شود را نيز در كتاب خود آورده است.
+
موضوع کتاب «مصباح المتهجد» [[دعا|ادعیه]] و [[زیارت|زیارات]] است. [[شیخ طوسى]] در این کتاب به [[عبادت|عباداتى]] که در طول سال [[مستحب]] است و دعاهاى مستحب اشاره دارد. شیخ طوسى بخشى از [[احکام]] فقهى که مربوط به عبادات مى شود را نیز در کتاب خود آورده است. برخى از عنوان هاى این کتاب عبارت است از: [[طهارت]]، [[نماز]]، اعمال هفته، اعمال روز [[جمعه]]، دعاهاى هفته، دعاهاى ماه [[رمضان]] و... .
  
==اعتبار كتاب==
+
==کتب مرتبط==
  
كتاب مصباح المتهجد از كتاب هاى معتبر روايى [[شیعه]] به شمار مى آيد و از زمان نگارش تا حال پيوسته مورد توجه علما و مردم بوده است. علماى بزرگ شيعه نيز آن را خلاصه، ترجمه و شرح كرده و تأليفات فراوانى در رابطه با آن نگاشته اند.
+
کتاب «مصباح المتهجد» از کتاب هاى معتبر روایى [[شیعه]] به شمار مى آید و از زمان نگارش تا حال پیوسته مورد توجه علما و مردم بوده است. علماى بزرگ شیعه نیز آن را خلاصه، ترجمه و شرح کرده و تألیفات فراوانى در رابطه با آن نگاشته اند.
  
شخصيت هاى بزرگى مانند [[كفعمی]]، [[سيد ابن طاووس]]، [[علامه حلی]] و [[شیخ عباس قمی]] در نوشته هاى خود از اين كتاب بهره برده اند.
+
شخصیت هاى بزرگى مانند، [[سید ابن طاووس]] در «[[اقبال الاعمال (کتاب)|إقبال الأعمال]]»، [[شیخ عباس قمی]] در «[[مفاتیح الجنان]]» و [[کفعمی]] و [[علامه حلی]] در نوشته هاى خود از این کتاب بهره برده اند.
  
==تاريخ نگارش==
+
سید بن طاووس همچنین در سال ۶۳۵ هجرى پنج کتاب در تکمیل کتاب مصباح المتهجد نگاشت، از جمله: [[فلاح السائل (کتاب)|فلاح السائل]] در اعمال شبانه روز، [[الدروع الواقیة (کتاب)|الدروع الواقیة]] در اعمال ماه هاو [[اقبال الاعمال (کتاب)|إقبال الأعمال]] در اعمال سال.
  
هنگامى كه شيخ طوسى در سال 408 هجرى به [[بغداد]] وارد شد با استفاده از كتابخانه «شاپور» كه بعدها به دست جنايتكاران تاريخ در آتش سوخت و همچنين با استفاده از كتابخانه استاد خود، [[سید مرتضی]] شروع به جمع آورى روايات اصول معتبره [[شيعه]] و كتاب هايى كه به دست ياران ائمه عليهم السلام نگاشته شده بود كرد. كتاب هاى ارزشمندى كه تا آن زمان باقى بوده و شيخ طوسى در كتب خود به آنها اشاره دارد.
+
با توجه به استقبال فراوانى که از این کتاب شده [[شیخ طوسی|شیخ طوسى]] خود تصمیم به خلاصه کردن این کتاب گرفت تا بهتر مورد استفاده عموم قرار گیرد و نام آن را «مصباح المتهجد صغیر» نهاد. علماى دیگرى نیز این کتاب را خلاصه کرده اند از جمله: شیخ نظام الدین سلیمان بن حسن مهرشتى با نام «قبس الإصباح فی تلخیص المصباح» و [[علامه حلی|علامه حلى]] که به درخواست وزیر محمد بن قوهدى کتاب «مصباح المتهجد» را خلاصه کرده و نام آن را «منهاج الصلاح فی مختصر المصباح» گذارده است.  
  
وى كتاب [[تهذیب الأحكام]] و [[استبصار]] و كتاب حاضر يعنى كتاب «مصباح المتهجد» را در همان زمان نگاشته است.
+
علماى بزرگى نیز به ترجمه این کتاب پرداخته اند مانند: سید على بن محمد بن اسد الله امامى اصفهانى معاصر با صاحب [[ریاض العلماء (کتاب)|ریاض]] و [[حاج شیخ عباس قمی|شیخ عباس قمى]]، که «مصباح المتهجد» را در سال ۱۳۳۱ هجرى به فارسى ترجمه کرده است. این کتاب در حاشیه کتاب مصباح به چاپ رسیده است.
  
==ارزش كتاب==
+
علماى بزرگى نیز کتاب «مصباح المتهجد» را شرح نموده اند مانند: سید بهاءالدین على بن غیاث الدین عبدالکریم و سید زین الدین على بن عبدالحمید حسینى نجفى.
  
اين كتاب از منابع مهم كتاب هاى [[دعا]] و [[زيارت]] است كه بعد از [[شيخ طوسى]] تا اين زمان نوشته شده و كتاب هايى كه علماى [[شيعه]] درباره دعا و [[زيارت]] نگاشته اند مانند مصباح كفعمى، إقبال الأعمال سيد ابن طاووس و [[مفاتیح الجنان]] شيخ عباس قمى همه از اين كتاب بهره برده اند و از آن استفاده فراوان كرده اند.
+
==نسخه‌ها و چاپ کتاب==
  
==پيوست كتاب==
+
*نسخه اى در کتابخانه [[آستان قدس رضوی]] که تاریخ نگارش آن به چهل سال بعد از وفات [[شیخ طوسی|شیخ طوسى]] برمى گردد، یعنى سال ۵۰۰ هجرى.
 +
*نسخه اى در کتابخانه شیخ اسماعیل انصارى که تاریخ نگارش آن ۱۰۸۲ هجرى است.
 +
*نسخه اى چاپ شده که متعلق به [[حاج شیخ عباس قمی|شیخ عباس قمى]]، صاحب [[مفاتیح الجنان (کتاب)|مفاتیح الجنان]] مى باشد.
  
سيد رضى الدين ابوالقاسم على بن موسى بن طاووس در سال 635 هجرى پنج كتاب در تكميل كتاب مصباح المتهجد نگاشته است:
+
چاپ فعلی این کتاب نیز توسط استاد على اصغر مروارید و حجت الاسلام شیخ ابوذر بیدار، تصحیح و تحقیق شده و براى آن مقدمه اى آورده اند. در پایان آن نیز فهرست آیات و سوره ها، فهرست لغات، فهرست روز و ماه و سال، فهرست أعلام و... آمده است.
 
 
# فلاح السائل در اعمال شبانه روز
 
# زهرة الربيع در اعمال هفته
 
# الدروع الواقية در اعمال ماه ها
 
# إقبال الأعمال در اعمال سال
 
# أسرار الصلاة
 
 
 
==خلاصه==
 
 
 
با توجه به استقبال فراوانى كه از اين كتاب شده شيخ طوسى خود تصميم به خلاصه كردن اين كتاب گرفت تا بهتر مورد استفاده عموم قرار گيرد و نام آن را «مصباح المتهجد صغير» نهاد.
 
 
 
علماى ديگرى نيز اين كتاب را خلاصه كرده اند از جمله:
 
 
 
# شيخ نظام الدين سليمان بن حسن مهرشتى با نام «قبس الإصباح في تلخيص المصباح».
 
# علامه حلى كه به درخواست وزير محمد بن قوهدى كتاب «مصباح المتهجد» را خلاصه كرده و نام آن را «منهاج الصلاح في مختصر المصباح» گذارده است.
 
 
 
وى در پايان آن باب حادى عشر را، كه يك دوره اصول عقايد مى باشد، آورده است.
 
 
 
==ترجمه==
 
 
 
علماى بزرگى نيز به ترجمه اين كتاب پرداخته اند مانند:
 
 
 
# سيد على بن محمد بن اسد الله امامى اصفهانى معاصر با صاحب رياض
 
# شيخ عباس قمى، وى كتاب مصباح المتهجد را در سال 1331 هجرى به فارسى ترجمه كرده است. اين كتاب در حاشيه كتاب مصباح به چاپ رسيده است.
 
 
 
==شرح==
 
 
 
علماى بزرگى نيز كتاب مصباح المتهجد شيخ طوسى را شرح نموده اند مانند:
 
 
 
# سيد بهاءالدين على بن غياث الدين عبدالكريم
 
# سيد زين الدين على بن عبدالحميد حسينى نجفى
 
 
 
==عناوين==
 
 
 
اين كتاب شامل عنوان هاى فراوانى است كه به برخى از آنها اشاره مى كنيم:
 
 
 
# طهارة
 
# نماز و نماز شب و صبح
 
# اعمال هفته
 
# اعمال روز [[جمعه]]
 
# دعاهاى هفته
 
# دعاهاى ماه [[رمضان]] و...
 
 
 
==نسخه هاى خطى==
 
 
 
# نسخه اى در [[كتابخانه آستان قدس رضوی]] كه تاريخ نگارش آن به چهل سال بعد از وفات شيخ طوسى برمى گردد يعنى سال 500 هجرى.
 
# نسخه اى در كتابخانه شيخ اسماعيل انصارى كه تاريخ نگارش آن 1082 هجرى است.
 
# نسخه اى چاپ شده كه متعلق به شيخ عباس قمى، صاحب مفاتيح الجنان مى باشد.
 
 
 
==چاپ==
 
 
 
اين چاپ، چاپى خوب و ارزشمند است و استاد على اصغر مرواريد و حجت الاسلام شيخ ابوذر بيدار آن را تصحيح و تحقيق كرده و براى آن مقدمه اى آورده اند.
 
 
 
در پايان آن نيز هفت فهرست آمده كه عبارتند از:
 
 
 
# فهرست آيات و سوره ها
 
# فهرست لغات
 
# فهرست روز و ماه و سال
 
# فهرست أعلام  
 
# فهرست أمكنه
 
# فهرست قبايل
 
# فهرست عناوين كتاب
 
  
 
==منابع==
 
==منابع==
[http://www.ahl-ul-bayt.org/fa.php/page,Home  سایت اهل البیت]
 
  
== متن کتاب مصباح المتهجد==
+
* [[نرم افزار جامع الاحادیث ۵ / ۳|نرم افزار جامع الاحادیث]]، مرکز تحقیقات کامپیوتری علوم اسلامی.
* [http://lib.ahlolbait.ir/parvan/resource/37939/ کتاب مصباح المتهجد]
 
  
 +
==متن کتاب==
 +
[http://lib.ahlolbait.ir/parvan/resource/37939/ '''مصباح المتهجد''']
 
[[رده:منابع حدیثی]]
 
[[رده:منابع حدیثی]]
 
[[رده:منابع زیارات و ادعیه]]
 
[[رده:منابع زیارات و ادعیه]]
 +
[[رده:آثار شیخ طوسی]]
 
{{حدیث}}
 
{{حدیث}}

نسخهٔ کنونی تا ‏۷ ژوئیهٔ ۲۰۲۱، ساعت ۰۸:۰۷

مصباح المتهجد.jpg
نویسنده شیخ طوسی
موضوع ادعیه و زیارات
زبان عربی
تعداد جلد ۱

مصباح المتهجد و سلاح المتعبد

«مصباح المتهجد و سلاح المتعبد» تألیف شیخ طوسى (م، ۴۶۰ ق) در موضوع ادعیه و زیارات و اعمال مستحبی در طول سال مى‌باشد. «مصباح المتهجد» از کتب معتبر شیعه به شمار مى آید و از زمان نگارش تا حال پیوسته مورد توجه علما و مردم بوده و آثار متعددی پیرامون نوشته شده است.

مؤلف

شیخ ابوجعفر محمد طوسی (۳۸۵-۴۶۰ ق) معروف به «شیخ الطائفه»، از فقیهان، محدثان و عالمان بزرگ شیعی در قرن پنجم هجری است. او در طوس به دنیا آمد و در سال ۴۰۸ق به بغداد مهاجرت کرد.

از اساتید برجسته وی، شیخ مفید، حسین بن عبیداللَّه غضایری و سید مرتضی علم‌الهدی بوده اند.

وی صاحب آثار ارزشمند در علوم اسلامی از جمله دو کتاب فقهی "تهذیب" و "استبصار" از کتب اربعه جوامع حدیثی شیعه می‌ باشد. عظمت او در فقه به حدی بود که تا مدت طولانی فقهای شیعه را تحت تاثیر آراء خود قرار داد، و فقه شیعه از حالت پویایی خود خارج شد.

معرفی کتاب

هنگامى که شیخ طوسى در سال ۴۰۸ هجرى به بغداد وارد شد با استفاده از کتابخانه «شاپور» -که بعدها به دست جنایتکاران تاریخ در آتش سوخت- و همچنین با استفاده از کتابخانه استاد خود، سید مرتضی شروع به جمع آورى روایات اصول معتبره شیعه و کتاب هایى که به دست یاران ائمه علیهم السلام نگاشته شده بود کرد. کتاب هاى ارزشمندى که تا آن زمان باقى بوده و شیخ طوسى در کتب خود به آنها اشاره دارد. وى کتاب تهذیب الأحکام و استبصار و کتاب حاضر یعنى کتاب «مصباح المتهجد» را در همان زمان نگاشته است.

موضوع کتاب «مصباح المتهجد» ادعیه و زیارات است. شیخ طوسى در این کتاب به عباداتى که در طول سال مستحب است و دعاهاى مستحب اشاره دارد. شیخ طوسى بخشى از احکام فقهى که مربوط به عبادات مى شود را نیز در کتاب خود آورده است. برخى از عنوان هاى این کتاب عبارت است از: طهارت، نماز، اعمال هفته، اعمال روز جمعه، دعاهاى هفته، دعاهاى ماه رمضان و... .

کتب مرتبط

کتاب «مصباح المتهجد» از کتاب هاى معتبر روایى شیعه به شمار مى آید و از زمان نگارش تا حال پیوسته مورد توجه علما و مردم بوده است. علماى بزرگ شیعه نیز آن را خلاصه، ترجمه و شرح کرده و تألیفات فراوانى در رابطه با آن نگاشته اند.

شخصیت هاى بزرگى مانند، سید ابن طاووس در «إقبال الأعمال»، شیخ عباس قمی در «مفاتیح الجنان» و کفعمی و علامه حلی در نوشته هاى خود از این کتاب بهره برده اند.

سید بن طاووس همچنین در سال ۶۳۵ هجرى پنج کتاب در تکمیل کتاب مصباح المتهجد نگاشت، از جمله: فلاح السائل در اعمال شبانه روز، الدروع الواقیة در اعمال ماه هاو إقبال الأعمال در اعمال سال.

با توجه به استقبال فراوانى که از این کتاب شده شیخ طوسى خود تصمیم به خلاصه کردن این کتاب گرفت تا بهتر مورد استفاده عموم قرار گیرد و نام آن را «مصباح المتهجد صغیر» نهاد. علماى دیگرى نیز این کتاب را خلاصه کرده اند از جمله: شیخ نظام الدین سلیمان بن حسن مهرشتى با نام «قبس الإصباح فی تلخیص المصباح» و علامه حلى که به درخواست وزیر محمد بن قوهدى کتاب «مصباح المتهجد» را خلاصه کرده و نام آن را «منهاج الصلاح فی مختصر المصباح» گذارده است.

علماى بزرگى نیز به ترجمه این کتاب پرداخته اند مانند: سید على بن محمد بن اسد الله امامى اصفهانى معاصر با صاحب ریاض و شیخ عباس قمى، که «مصباح المتهجد» را در سال ۱۳۳۱ هجرى به فارسى ترجمه کرده است. این کتاب در حاشیه کتاب مصباح به چاپ رسیده است.

علماى بزرگى نیز کتاب «مصباح المتهجد» را شرح نموده اند مانند: سید بهاءالدین على بن غیاث الدین عبدالکریم و سید زین الدین على بن عبدالحمید حسینى نجفى.

نسخه‌ها و چاپ کتاب

  • نسخه اى در کتابخانه آستان قدس رضوی که تاریخ نگارش آن به چهل سال بعد از وفات شیخ طوسى برمى گردد، یعنى سال ۵۰۰ هجرى.
  • نسخه اى در کتابخانه شیخ اسماعیل انصارى که تاریخ نگارش آن ۱۰۸۲ هجرى است.
  • نسخه اى چاپ شده که متعلق به شیخ عباس قمى، صاحب مفاتیح الجنان مى باشد.

چاپ فعلی این کتاب نیز توسط استاد على اصغر مروارید و حجت الاسلام شیخ ابوذر بیدار، تصحیح و تحقیق شده و براى آن مقدمه اى آورده اند. در پایان آن نیز فهرست آیات و سوره ها، فهرست لغات، فهرست روز و ماه و سال، فهرست أعلام و... آمده است.

منابع

متن کتاب

مصباح المتهجد