سخط: تفاوت بین نسخه‌ها

از دانشنامه‌ی اسلامی
پرش به ناوبری پرش به جستجو
(ویرایش)
 
(۴ نسخه‌ٔ میانی ویرایش شده توسط ۲ کاربر نشان داده نشده)
سطر ۱: سطر ۱:
 
{{ضعیف}}
 
{{ضعیف}}
{{منبع الکترونیکی معتبر|ماخذ=پایگاه}}
+
«سخط» به معنای خشم شدید، و در مقابل «رضا» و خوشنودی است. این کلمه در [[قرآن|قرآن کریم]] در مورد [[الله|خدای تعالی]] و انسانها به کار رفته است.
 +
==معنای لغوی==
  
از رذايل اخلاقى سخط و اعتراض به تقديرات خدا است و ضد آن [[رخا]] است.
+
'''السَّخَط و السُّخْط''': خشم شدیدى که مقتضى عقوبت و بد فرجامى است. این سخط از سوى [[خدا|خداى تعالى]]، نزول و فرستادن عقوبت است.<ref>ترجمه و تحقیق مفردات الفاظ قرآن، ج‌۲، ص: ۱۹۸ </ref>
  
راغب مى‌نويسد: سخط غضب شديدى است که مقتضى عقوبت است و سخط خداى تعالى به معناى نازل کردن عذاب است.
+
'''اَسخَطَ''': به غضب آوردن است مثل‌ [[آیه]] {{متن قرآن|«اتَّبَعُوا ما أَسْخَطَ اللَّهَ وَ کرِهُوا رِضْوانَهُ»}}<ref>[[سوره محمد]]/۲۸</ref>
  
همان طور که رضا از صفات پسنديده و لشکريان عقل و رحمان است سخط از لشکريان جهل و شيطان است و آن عبارت از ناخشنودى و اعتراض به اراده و تقديرات خداوندى است که از شاخه‌هاى ناخوشايندى به افعال الهى است.
+
ناگفته نماند سخط را صحاح و قاموس و اقرب الموارد، [[غضب]] مطلق گفته‌ اند، ولى [[راغب اصفهانی|راغب]] در آن «شدّت» را قید کرده است.<ref>قاموس قرآن، ج‌۳، ص ۲۴۴</ref>
  
اين صفت ناشى از ضعف معرفت به مقام ربوبيت و جهل به کمال حق و صفات و افعال خدا است و ضعف و يا نبود شناخت از آثار دوستى نفس و دنياطلبى است که چشم و گوش انسان را جز از شهوات و آرزوهاى دنيوى کور و کر مى‌کند چنين افراد به خاطر احتجاب و پوشيده بودن از مقامات روحانى و مراتب اهل معرفت از ابتلا و امتحان هايى که وسيله اصلاح نفس و تربيت دل‌هاى انسان‌ها است روى گردان مى‌شوند و از رو آوردن دنيا که بدترين فتنه امتحان است راضى و خوشحال مى‌گردند در حالى که از حضرت على عليه السلام روايت شده است:
+
==سخط خداوند==
  
"ان عظيم الاجر لمع عظيم البلاء و ما احب الله قوما الا ابتلاهم"؛ هنانا اجر بزرگ در مقابل مصيبت بزرگ است و هيچ گروهى را خدا دوست نداشته جز آن که آن‌ها را مبتلا کرده است.
+
در [[قرآن|قرآن کریم]] برخی آیات پیرامون '''سخط الهی''' آمده است، مانند:
  
 +
* {{متن قرآن|«أَفَمَنِ اتَّبَعَ رِضْوانَ اللَّهِ کمَنْ باءَ بِسَخَطٍ مِنَ اللَّهِ وَ مَأْواهُ جَهَنَّمُ وَ بِئْسَ الْمَصیرُ »}}<ref>[[سوره آل عمران]]/۱۶۲</ref> آیا کسى که رضاى پروردگار را پیروى مى ‌کند، همانند کسى است که به سوى خشم پروردگار بازگشته و جایگاهش [[جهنم]] است که بدجایگاهى است؟!
 +
* {{متن قرآن|«تَرى‌ کثیراً مِنْهُمْ یتَوَلَّوْنَ الَّذینَ کفَرُوا لَبِئْسَ ما قَدَّمَتْ لَهُمْ أَنْفُسُهُمْ أَنْ سَخِطَ اللَّهُ عَلَیهِمْ وَ فِی الْعَذابِ هُمْ خالِدُونَ »}}<ref>[[سوره مائده]]/۸۰</ref> مى ‌بینى بسیارى از آنها را که با کافران پیوند دوستى دارند، چه بد اعمالى از پیش براى معاد خود فرستادند؛ اعمالى که خشم الهى را در پى دارد و براى همیشه در عذاب خواهند بود.»
 +
* {{متن قرآن|«ذلِک بِأَنَّهُمُ اتَّبَعُوا ما أَسْخَطَ اللَّهَ وَ کرِهُوا رِضْوانَهُ فَأَحْبَطَ أَعْمالَهُمْ»}}<ref>[[سوره محمد]]/۲۸</ref> این، براى آن است که پیروى از خشم پروردگار کردند و از آنچه باعث خشنودى اوست، کراهت داشتند؛ در نتیجه خداوند کارهایشان را نابود کرد.»
 +
 +
==سخط بندگان==
 +
 +
'''سخط''' در بندگان از رذایل [[اخلاق|اخلاقى]] و اعتراض به تقدیرات [[خدا]] است و ضد آن «[[رضا]]» است. مانند آنچه در این آیه کریمه آمده است:
 +
{{متن قرآن|«وَ مِنْهُمْ مَنْ یلْمِزُک فِی الصَّدَقاتِ فَإِنْ أُعْطُوا مِنْها رَضُوا وَ إِنْ لَمْ یعْطَوْا مِنْها إِذا هُمْ یسْخَطُونَ‌ »}}<ref>[[سوره توبه]]/۵۸</ref> گروهى از آنها درباره صدقات از تو عیب مى‌گیرند. البته اگر سهمى به آنها داده شود، راضى مى‌شوند و اگر چیزى به آنها داده نشود، خشمگین مى‌ گردند.»
 +
 +
همان طور که رضا از صفات پسندیده و لشکریان [[عقل]] و رحمان است، سخط از لشکریان [[جهل]] و [[شیطان|شیطان]] است و آن عبارت از ناخشنودى و اعتراض به اراده و تقدیرات خداوندى است که از شاخه‌هاى ناخوشایندى به افعال الهى است.
 +
 +
این صفت ناشى از ضعف [[معرفت]] به مقام ربوبیت و جهل به کمال حق و صفات و افعال خدا است و ضعف و یا نبود شناخت از آثار دوستى نفس و [[دنیاطلبی|دنیاطلبى]] است که چشم و گوش [[انسان]] را جز از [[شهوت رانی|شهوات]] و [[آرزو|آرزوهاى]] دنیوى کور و کر مى‌کند. چنین افراد به خاطر احتجاب و پوشیده بودن از مقامات روحانى و مراتب اهل معرفت، از ابتلا و امتحان هایى که وسیله اصلاح [[نفس]] و تربیت دل‌هاى انسان‌ها است روى گردان مى‌شوند و از رو آوردن دنیا که بدترین [[فتنه]] امتحان است راضى و خوشحال مى‌گردند، در حالى که از [[امام علی علیه السلام|حضرت على]] علیه السلام روایت شده است: "ان عظیم الاجر لمع عظیم البلاء و ما احب الله قوما الا ابتلاهم"؛ همانا اجر بزرگ در مقابل مصیبت بزرگ است و هیچ گروهى را خدا دوست نداشته جز آن که آن‌ها را مبتلا کرده است.<ref> [http://thesaurus.islamicdoc.org/thesaurus/ سخط، اصطلاحنامه جامع علوم اسلامی] بازیابی: ۳ اسفند ۹۲.
 +
</ref>
 +
 +
==پانویس==
 +
<references />
 
==منابع==
 
==منابع==
* [http://thesaurus.islamicdoc.org/thesaurus/ سخط، اصطلاحنامه جامع علوم اسلامی] بازیابی: 3 اسفند 92.
+
*[[قرآن|قرآن کریم]].
 +
*ترجمه و تحقیق [[مفردات قرآن راغب (کتاب)|مفردات الفاظ قرآن]]، راغب اصفهانی، ترجمه غلامرضا خسروی حسینی.
 +
*[[قاموس قرآن (کتاب)|قاموس قرآن]]، سید علی اکبر قرشی، دارالکتب الاسلامیه، تهران،۱۳۷۱.
 +
*[http://thesaurus.islamicdoc.org/thesaurus/ سخط، اصطلاحنامه جامع علوم اسلامی] بازیابی: ۳ اسفند ۹۲.
  
 
[[رده:صفات ناپسند]]
 
[[رده:صفات ناپسند]]
 +
[[رده:مقاله های مرتبط به دانشنامه]]

نسخهٔ کنونی تا ‏۱۲ اکتبر ۲۰۲۰، ساعت ۱۳:۲۱

«سخط» به معنای خشم شدید، و در مقابل «رضا» و خوشنودی است. این کلمه در قرآن کریم در مورد خدای تعالی و انسانها به کار رفته است.

معنای لغوی

السَّخَط و السُّخْط: خشم شدیدى که مقتضى عقوبت و بد فرجامى است. این سخط از سوى خداى تعالى، نزول و فرستادن عقوبت است.[۱]

اَسخَطَ: به غضب آوردن است مثل‌ آیه «اتَّبَعُوا ما أَسْخَطَ اللَّهَ وَ کرِهُوا رِضْوانَهُ»[۲]

ناگفته نماند سخط را صحاح و قاموس و اقرب الموارد، غضب مطلق گفته‌ اند، ولى راغب در آن «شدّت» را قید کرده است.[۳]

سخط خداوند

در قرآن کریم برخی آیات پیرامون سخط الهی آمده است، مانند:

  • «أَفَمَنِ اتَّبَعَ رِضْوانَ اللَّهِ کمَنْ باءَ بِسَخَطٍ مِنَ اللَّهِ وَ مَأْواهُ جَهَنَّمُ وَ بِئْسَ الْمَصیرُ »[۴] آیا کسى که رضاى پروردگار را پیروى مى ‌کند، همانند کسى است که به سوى خشم پروردگار بازگشته و جایگاهش جهنم است که بدجایگاهى است؟!
  • «تَرى‌ کثیراً مِنْهُمْ یتَوَلَّوْنَ الَّذینَ کفَرُوا لَبِئْسَ ما قَدَّمَتْ لَهُمْ أَنْفُسُهُمْ أَنْ سَخِطَ اللَّهُ عَلَیهِمْ وَ فِی الْعَذابِ هُمْ خالِدُونَ »[۵] مى ‌بینى بسیارى از آنها را که با کافران پیوند دوستى دارند، چه بد اعمالى از پیش براى معاد خود فرستادند؛ اعمالى که خشم الهى را در پى دارد و براى همیشه در عذاب خواهند بود.»
  • «ذلِک بِأَنَّهُمُ اتَّبَعُوا ما أَسْخَطَ اللَّهَ وَ کرِهُوا رِضْوانَهُ فَأَحْبَطَ أَعْمالَهُمْ»[۶] این، براى آن است که پیروى از خشم پروردگار کردند و از آنچه باعث خشنودى اوست، کراهت داشتند؛ در نتیجه خداوند کارهایشان را نابود کرد.»

سخط بندگان

سخط در بندگان از رذایل اخلاقى و اعتراض به تقدیرات خدا است و ضد آن «رضا» است. مانند آنچه در این آیه کریمه آمده است: «وَ مِنْهُمْ مَنْ یلْمِزُک فِی الصَّدَقاتِ فَإِنْ أُعْطُوا مِنْها رَضُوا وَ إِنْ لَمْ یعْطَوْا مِنْها إِذا هُمْ یسْخَطُونَ‌ »[۷] گروهى از آنها درباره صدقات از تو عیب مى‌گیرند. البته اگر سهمى به آنها داده شود، راضى مى‌شوند و اگر چیزى به آنها داده نشود، خشمگین مى‌ گردند.»

همان طور که رضا از صفات پسندیده و لشکریان عقل و رحمان است، سخط از لشکریان جهل و شیطان است و آن عبارت از ناخشنودى و اعتراض به اراده و تقدیرات خداوندى است که از شاخه‌هاى ناخوشایندى به افعال الهى است.

این صفت ناشى از ضعف معرفت به مقام ربوبیت و جهل به کمال حق و صفات و افعال خدا است و ضعف و یا نبود شناخت از آثار دوستى نفس و دنیاطلبى است که چشم و گوش انسان را جز از شهوات و آرزوهاى دنیوى کور و کر مى‌کند. چنین افراد به خاطر احتجاب و پوشیده بودن از مقامات روحانى و مراتب اهل معرفت، از ابتلا و امتحان هایى که وسیله اصلاح نفس و تربیت دل‌هاى انسان‌ها است روى گردان مى‌شوند و از رو آوردن دنیا که بدترین فتنه امتحان است راضى و خوشحال مى‌گردند، در حالى که از حضرت على علیه السلام روایت شده است: "ان عظیم الاجر لمع عظیم البلاء و ما احب الله قوما الا ابتلاهم"؛ همانا اجر بزرگ در مقابل مصیبت بزرگ است و هیچ گروهى را خدا دوست نداشته جز آن که آن‌ها را مبتلا کرده است.[۸]

پانویس

  1. ترجمه و تحقیق مفردات الفاظ قرآن، ج‌۲، ص: ۱۹۸
  2. سوره محمد/۲۸
  3. قاموس قرآن، ج‌۳، ص ۲۴۴
  4. سوره آل عمران/۱۶۲
  5. سوره مائده/۸۰
  6. سوره محمد/۲۸
  7. سوره توبه/۵۸
  8. سخط، اصطلاحنامه جامع علوم اسلامی بازیابی: ۳ اسفند ۹۲.

منابع