اعلام‌ الدین‌ فی صفات‌ المومنین (کتاب): تفاوت بین نسخه‌ها

از دانشنامه‌ی اسلامی
پرش به ناوبری پرش به جستجو
 
(۷ نسخه‌ٔ میانی ویرایش شده توسط ۲ کاربر نشان داده نشده)
سطر ۱: سطر ۱:
==مؤلّف==
+
{{مشخصات کتاب
  
حسن بن ابی‌الحسن دیلمی (از علمای قرن هشتم هجری قمری)
+
|عنوان=
  
==زندگی‌نامه==
+
|تصویر= [[پرونده:اعلام الدین.jpg|240px|وسط]]
  
تاریخ ولادت و فوت مؤلف به طور دقیق مشخص نیست و آنچه مسلم و قطعی است، این كه او از علمای قرن هشتم هجری قمری بوده است. سید محمدامین عاملی، وفات او را در سال 841 ذكر كرده است.
+
|نویسنده= حسن بن محمد دیلمی
  
با بهره‌گیری از كلمات بزرگان علم پیرامون صفات او می‌توان چنین گفت: كه دیلمی، عارفی نامدار و فرزانه و متبحر در [[فقه]]، [[حدیث]]، [[عرفان]] و مغازی و سیره و از نامداران حوزه‌های علمیه [[شیعه]] بوده است. از حیث اعتماد و وثاقت او همین بس كه علامه مجلسی كتاب ارزشمند اعلام‌الدین و ارشادالقلوب آن بزرگوار را در [[بحارالانوار]] نقل كرده است. دیلمی در بین علمای شیعه از جایگاه شایسته و والایی برخوردار است.
+
|موضوع= اعتقادی و اخلاقی
  
==تألیفات==
+
|زبان= عربی
  
ارشاد القلوب الی الصواب، غررالاخبار و دررالاثار، اعلام‌الدین فی صفات المؤمنین اربعون حدیثاً.
+
|تعداد جلد= ۱
  
==معرفی اجمالی كتاب==
+
|عنوان افزوده1= تحقيق‌
  
موضوع كتاب در [[اصول]] و فروع دین و فضائل و رذائل اخلاقی و اعمالی بوده و یكی از مآخذ [[بحارالانوار]] می‌باشد.
+
|افزوده1= مؤسسه‌ آل‌‌البيت‌
  
دیلمی در كتاب خود «البرهان علی ثبوت الایمان»، كتاب ابوالصلاح را كه یك دوره فشرده اصول عقاید است و همچنین «الاربعون حدیثاً» تألیف ابن ودعان را هم به صورت كامل آورده است. او سند روایات را به علت مشهور بودن [[احادیث]] حذف کرده است با ابن همه ذكر می‌كند ولی روایات او را به جهت وثاقت و مقام دیلمی مستند دانسته‌اند.
+
|عنوان افزوده2=
  
دیلمی كتاب خود را طوری ترتیب داده كه هر كس با مطالعه آن با یك دروه [[اصول]] و [[فروع]] دین به صورت استدلالی و از راه روایات آشنا می‌شود.
+
|افزوده2=
  
او ابتدای كتاب خود را به بحث اصول دین اختصاص داده و مباحثی مانند اثبات وجود خدا با راه‌های عقلی، توحید، عدل و وجوب عصمت و راه‌های اثبات [[احكام]] شرع را بیان كرده پس از آن كلمات مبسوطی از ائمه علیهم‌السلام را در باب [[توحید]] ذكر نموده است.
+
|لینک= [http://lib.ahlolbait.com/parvan/resource/78855/ اعلام الدین فی صفات‌ المؤمنين]
  
بحث علم و جهل و ارزش علم و عالم از دیدگاه روایات، بحث بعدی كتاب می‌باشد. سپس بحث عظمت قرآن صفات مؤمن و اقسام مؤمنین را به طور مفصل بیان كرده است.
+
}}
 +
کتاب '''«أعلام‌ الدین‌ فی صفات‌ المؤمنین»'''، تألیف [[حسن بن محمد دیلمی]] از [[محدث|محدثان]] بزرگ [[شیعه]] در قرن هشتم هجری است. این کتاب مشتمل بر [[اصول دین|اصول]] و [[فروع دین]] و بیان فضائل اخلاقی و تذکر و [[عبرت|عبرت‌آموزی]] می‌باشد.  
 +
==مؤلف==
  
او مواعظ و وصایایی از [[پیامبر اسلام]] و [[ائمه اطهار]] علیهم‌السلام را آورده و بحث مفصلی در ثواب الاعمال و عقاب الاعمال ضمیمه كتاب خود كرده است و در خاتمه نصایح و مواعظی از [[امام علی]] علیه‌السلام را بیان نموده است.
+
مؤلّف کتاب، «[[حسن بن محمد دیلمی|حسن بن ابی‌الحسن دیلمی]]»، از [[محدث|محدثان]] قرن هشتم هجری و از شاگردان [[شهید اول]] و [[فخر المحققین|فخر المحققین حلی]] است.
 +
 
 +
دیلمی، عارفی نامدار و فرزانه و متبحر در [[فقه]]، [[حدیث]]، [[عرفان]] و [[تاریخ]] و از نامداران حوزه‌های علمیه [[شیعه]] بود که با تألیف آثار ارزشمندی چون «[[ارشاد القلوب]]»، «[[غرر الاخبار و درر الآثار (کتاب)|غررالاخبار و دررالآثار]]» و «'''اعلام الدین'''» در وعظ و ارشاد مردم کوشید.
 +
 
 +
وی در بین علمای شیعه از جایگاه شایسته و والایی برخوردار است و [[علامه مجلسى|علامه مجلسی]] دو کتاب ارزشمند اعلام‌ الدین و ارشاد القلوب آن بزرگوار را در [[بحارالانوار]] خود نقل کرده است. [[ابن فهد حلی]] صاحب «[[عدة الداعى و نجاح الساعی (کتاب)|عدة الداعی]]» از شاگردان مبرز اوست.
 +
 
 +
==معرفی کتاب==
 +
 
 +
[[شیخ آقا بزرگ تهرانی|آقا بزرگ تهرانی]] در «[[الذریعه الی تصانیف الشیعه|الذریعه]]» درباره «اعلام‌ الدین» می نویسد: «این کتاب از حسن دیلمی است و از کتاب «[[غرر الاخبار و درر الآثار (کتاب)|غرر الاخبار]]» او ظاهر می شود که مولف آن را در اواسط قرن هشتم تالیف نموده است و از مآخذ [[بحارالانوار]] می باشد و نیز شاگردش «امیر محمد اشرف» در کتاب «فضایل السادات» بسیار از آن روایت نقل کرده است».
 +
 
 +
[[حسن بن محمد دیلمی]] در مقدمه این کتاب، به غربت و تنهایی اش در اواخر عمر اشاره نموده و به قلّت کتب و کمبود انیس و مذاکر، از قدر ناشناسی مردم ملول و دلتنگ است و هدف از نوشتن کتاب را همان تذکر و [[عبرت|عبرت آموزی]] ذکر می کند. او می گوید: کمی از بسیارِ آداب دینی را تحریر کردم ... تا اینکه تذکر و هشداری بر خودم و راهگشا و عبرتی بر آنکه بعد از من می ماند باشد.
 +
==محتوای کتاب==
 +
دیلمی کتاب خود را طوری ترتیب داده که هر کس با مطالعه آن با یک دروه [[اصول دین|اصول]] و [[فروع دین]] به صورت استدلالی و از راه [[حدیث|احادیث]] آشنا می‌شود. او ابتدای کتاب خود را به بحث اصول دین اختصاص داده و مباحثی مانند اثبات وجود [[الله|خدا]] با راه‌های عقلی، [[توحید]]، [[عدالت|عدل]] و وجوب [[عصمت]] و راه‌های اثبات [[احکام شرعی|احکام شرع]] را بیان کرده و پس از آن کلمات مبسوطی از [[ائمه اطهار|ائمه]] علیهم‌السلام را در باب توحید ذکر نموده است. بحث علم و جهل و ارزش علم و عالم از دیدگاه روایات، بحث بعدی کتاب می‌باشد. سپس بحث عظمت [[قرآن]]، صفات مؤمن و اقسام مؤمنین را به طور مفصل بیان کرده است.
 +
 
 +
مؤلف مواعظ و وصایایی از [[پیامبر اسلام]] و [[ائمه اطهار]] علیهم‌السلام را آورده و بحث مفصلی در ثواب الاعمال و عقاب الاعمال ضمیمه کتاب خود کرده است و در خاتمه نصایح و مواعظی از [[امام علی]] علیه‌السلام را بیان نموده است. وی افزون بر سخنان و اشعاری از بزرگان و دانشمندان، اشعاری نيز از خود آورده است.
 +
 
 +
دیلمی از [[نهج البلاغه]] بسیار نقل کرده است. وی در «اعلام‌ الدین» خود، کتاب ابوالصلاح حلبی «البرهان علی ثبوت الایمان»، را که یک دوره فشرده اصول عقاید است و همچنین «الاربعون حدیثاً» تألیف ابن ودعان را به صورت کامل آورده است.
 +
 
 +
مصنف [[سند حدیث|سند]] روایات را به علت مشهور بودن [[احادیث]] حذف کرده است، ولی دیگران روایات او را به جهت وثاقت و مقام دیلمی مستند دانسته‌اند.
  
 
==وضعیت نشر==
 
==وضعیت نشر==
  
كتاب اعلام‌الدین در یك جلد به زبان عربی از طرف مؤسسه آل البیت قم، در سال 1408 هـ.ق به چاپ رسیده است.
+
موسسه آل البیت قم در سال ۱۴۰۸ هـ.ق، کتاب اعلام‌الدین را در یک جلد به زبان عربی به چاپ رسانده و در مقدمه آن آورده است که اساس کار ما، نسخه ای بوده است که در کتابخانه [[آستان قدس رضوی]] به شماره ۳۸۱ موجود است.  
  
 
==منابع==
 
==منابع==
حافظ فرزانه/ مرکز مطالعات و پژوهش‌هاي فرهنگي حوزه علميه، سایت اندیشه قم
 
 
==متن کتاب اعلام الدین==
 
[http://lib.ahlolbait.com/parvan/resource/60942/اعلام‌-الدين‌-في‌-صفات‌-المومنين  1.اعلام الدین]
 
 
[http://lib.ahlolbait.com/parvan/resource/78855/اعلام-الدين--في-صفات-المومنين  2.اعلام الدین]
 
  
 +
*مرکز مطالعات و پژوهش‌های فرهنگی حوزه علمیه، حافظ فرزانه، سایت اندیشه قم.
 +
*[[گلشن ابرار (کتاب)|گلشن ابرار]]، جلد ۴، زندگینامه "حسن بن محمد الدیلمى" از نعمت‌الله فروغی.
 +
*"أعلام الدین فی صفات المؤمنین"، پایگاه حدیث نت.
 
[[رده:منابع حدیثی]]
 
[[رده:منابع حدیثی]]
[[رده:منابع اعتقادی]]
+
[[رده:کتابهای اعتقادی]]
 +
[[رده:کتاب‌های اخلاق اسلامی]]
 
{{حدیث}}
 
{{حدیث}}

نسخهٔ کنونی تا ‏۲۴ دسامبر ۲۰۲۳، ساعت ۱۵:۳۳

اعلام الدین.jpg
نویسنده حسن بن محمد دیلمی
موضوع اعتقادی و اخلاقی
زبان عربی
تعداد جلد ۱
تحقيق‌ مؤسسه‌ آل‌‌البيت‌

اعلام الدین فی صفات‌ المؤمنين

کتاب «أعلام‌ الدین‌ فی صفات‌ المؤمنین»، تألیف حسن بن محمد دیلمی از محدثان بزرگ شیعه در قرن هشتم هجری است. این کتاب مشتمل بر اصول و فروع دین و بیان فضائل اخلاقی و تذکر و عبرت‌آموزی می‌باشد.

مؤلف

مؤلّف کتاب، «حسن بن ابی‌الحسن دیلمی»، از محدثان قرن هشتم هجری و از شاگردان شهید اول و فخر المحققین حلی است.

دیلمی، عارفی نامدار و فرزانه و متبحر در فقه، حدیث، عرفان و تاریخ و از نامداران حوزه‌های علمیه شیعه بود که با تألیف آثار ارزشمندی چون «ارشاد القلوب»، «غررالاخبار و دررالآثار» و «اعلام الدین» در وعظ و ارشاد مردم کوشید.

وی در بین علمای شیعه از جایگاه شایسته و والایی برخوردار است و علامه مجلسی دو کتاب ارزشمند اعلام‌ الدین و ارشاد القلوب آن بزرگوار را در بحارالانوار خود نقل کرده است. ابن فهد حلی صاحب «عدة الداعی» از شاگردان مبرز اوست.

معرفی کتاب

آقا بزرگ تهرانی در «الذریعه» درباره «اعلام‌ الدین» می نویسد: «این کتاب از حسن دیلمی است و از کتاب «غرر الاخبار» او ظاهر می شود که مولف آن را در اواسط قرن هشتم تالیف نموده است و از مآخذ بحارالانوار می باشد و نیز شاگردش «امیر محمد اشرف» در کتاب «فضایل السادات» بسیار از آن روایت نقل کرده است».

حسن بن محمد دیلمی در مقدمه این کتاب، به غربت و تنهایی اش در اواخر عمر اشاره نموده و به قلّت کتب و کمبود انیس و مذاکر، از قدر ناشناسی مردم ملول و دلتنگ است و هدف از نوشتن کتاب را همان تذکر و عبرت آموزی ذکر می کند. او می گوید: کمی از بسیارِ آداب دینی را تحریر کردم ... تا اینکه تذکر و هشداری بر خودم و راهگشا و عبرتی بر آنکه بعد از من می ماند باشد.

محتوای کتاب

دیلمی کتاب خود را طوری ترتیب داده که هر کس با مطالعه آن با یک دروه اصول و فروع دین به صورت استدلالی و از راه احادیث آشنا می‌شود. او ابتدای کتاب خود را به بحث اصول دین اختصاص داده و مباحثی مانند اثبات وجود خدا با راه‌های عقلی، توحید، عدل و وجوب عصمت و راه‌های اثبات احکام شرع را بیان کرده و پس از آن کلمات مبسوطی از ائمه علیهم‌السلام را در باب توحید ذکر نموده است. بحث علم و جهل و ارزش علم و عالم از دیدگاه روایات، بحث بعدی کتاب می‌باشد. سپس بحث عظمت قرآن، صفات مؤمن و اقسام مؤمنین را به طور مفصل بیان کرده است.

مؤلف مواعظ و وصایایی از پیامبر اسلام و ائمه اطهار علیهم‌السلام را آورده و بحث مفصلی در ثواب الاعمال و عقاب الاعمال ضمیمه کتاب خود کرده است و در خاتمه نصایح و مواعظی از امام علی علیه‌السلام را بیان نموده است. وی افزون بر سخنان و اشعاری از بزرگان و دانشمندان، اشعاری نيز از خود آورده است.

دیلمی از نهج البلاغه بسیار نقل کرده است. وی در «اعلام‌ الدین» خود، کتاب ابوالصلاح حلبی «البرهان علی ثبوت الایمان»، را که یک دوره فشرده اصول عقاید است و همچنین «الاربعون حدیثاً» تألیف ابن ودعان را به صورت کامل آورده است.

مصنف سند روایات را به علت مشهور بودن احادیث حذف کرده است، ولی دیگران روایات او را به جهت وثاقت و مقام دیلمی مستند دانسته‌اند.

وضعیت نشر

موسسه آل البیت قم در سال ۱۴۰۸ هـ.ق، کتاب اعلام‌الدین را در یک جلد به زبان عربی به چاپ رسانده و در مقدمه آن آورده است که اساس کار ما، نسخه ای بوده است که در کتابخانه آستان قدس رضوی به شماره ۳۸۱ موجود است.

منابع

  • مرکز مطالعات و پژوهش‌های فرهنگی حوزه علمیه، حافظ فرزانه، سایت اندیشه قم.
  • گلشن ابرار، جلد ۴، زندگینامه "حسن بن محمد الدیلمى" از نعمت‌الله فروغی.
  • "أعلام الدین فی صفات المؤمنین"، پایگاه حدیث نت.