احمد بن محمد بن خالد برقى: تفاوت بین نسخه‌ها

از دانشنامه‌ی اسلامی
پرش به ناوبری پرش به جستجو
(اخراج از قم‏)
(ویرایش)
 
(۶ نسخه‌ٔ میانی ویرایش شده توسط ۳ کاربر نشان داده نشده)
سطر ۱: سطر ۱:
شيخ ابو جعفر، احمد بن محمد بن خالد بن عبد الرحمن بن محمد بن على برقى، از راويان حديث و از فقهاى بزرگ شيعه و از ياران [[ائمه عليهم السلام]] به شمار مى‌ آيد.
+
'''احمد بن محمد بن خالد برقى''' (م، ۲۷۴ ق)، از راویان موثق [[حدیث|حدیث]] و علمای بزرگ [[شیعه|شیعه]] در قرن سوم قمری و یکی از اصحاب [[امام جواد علیه السلام|امام جواد]] و [[امام هادی علیه السلام|امام هادی]] (علیهما السلام) است. وی از محضر راویان بزرگی چون [[یونس بن عبدالرحمن]] و [[حسین بن سعید اهوازی|حسین بن سعید اهوازى]] نیز بهره برده است. احمد برقی در فنون مختلف علمی تبحر داشت و دو کتاب [[المحاسن]] و [[رجال برقی (کتاب)|طبقات الرجال]] از آثار مهم اوست.
 +
{{شناسنامه عالم
 +
||نام کامل = احمد بن محمد بن خالد برقى
 +
||تصویر=
 +
||زادروز = ۲۰۰ قمری
 +
|زادگاه = برق‌رود، [[قم]]
 +
|وفات =  ۲۷۴ قمری
 +
|مدفن =  قم
 +
|اساتید =  [[محمد بن ابی عمیر|محمد بن ابى عمیر]]، [[یونس بن عبدالرحمن]]، [[حسن بن محبوب|حسن بن محبوب]]،...
 +
|شاگردان = [[علی بن ابراهیم قمی|على بن ابراهیم قمی]]، [[محمد بن حسن صفار]]، [[عبدالله بن جعفر حمیری|عبدالله بن جعفر حمیرى]]،...
 +
|آثار = [[المحاسن]]، [[رجال برقی (کتاب)|طبقات الرجال]]، اختلاف الحدیث‌، کتاب البلدان، اخبار الأمم،...
 +
}}
 +
==زندگی‌نامه==
 +
ابوجعفر احمد بن محمد بن خالد بن عبدالرحمن بن محمد بن على برقى، حدود سال ۲۰۰ قمری در روستاى «برق‌رود» از توابع شهر [[قم]] به دنیا آمد. او اصالتاً از [[کوفه]] است. جد بزرگ او محمد بن على از یاران [[زید بن علی بن الحسین]] علیهم السلام بود که در برابر حکومت ظلم و ستم [[بنی امیه|بنى امیه]] قیام کرده و در زندان [[یوسف بن عمر ثقفی|یوسف بن عمر]] به شهادت رسید.
 +
خالد، پدر بزرگ احمد در حالى که کودکى خردسال بود همراه پدرش عبدالرحمن بن محمد از کوفه آواره شدند و به شهر قم پناه آوردند.
 +
شهر قم در آن زمان پناهگاه [[شیعیان]] بود و بسیارى از روات بزرگ شیعه در این شهر زندگى مى‌ کردند.
  
==ولادت‌==
+
احمد دوران جوانى را در محضر پدر بزرگوارش [[محمد بن خالد برقی|محمد بن خالد برقى]]، که خود از شخصیت‌هاى بزرگ شیعه و از [[مشایخ]] روایت و شخصیتى مورد اطمینان نزد [[امام موسى کاظم|امام کاظم]] و [[امام رضا]] علیهما السلام بود به کسب علم پرداخت.
احمد در روستاى« برق‌رود» از توابع شهر [[قم]] به دنيا آمد.او اصالتاً از [[كوفه]] است. جد بزرگ او محمد بن على از ياران [[زيد بن على]] بن الحسين عليهما السلام بود كه در برابر حكومت ظلم و ستم [[بنى اميه]] قيام كرده و در زندان يوسف بن عمر به شهادت رسيد.
+
 
خالد، پدر بزرگ احمد در حالى كه كودكى خردسال بود همراه پدرش عبد الرحمن بن محمد از كوفه آواره شدند و به شهر قم پناه آوردند.
+
[[احمد بن محمد بن عیسی اشعری|احمد بن محمد بن عیسى اشعرى]]، رئیس شهر [[قم]] و از راویان بزرگ شیعه، [[احمد بن محمد بن خالد برقى|احمد برقى]] را از شهر قم بیرون کرد، زیرا او در بین روایات خود [[حدیث مرسل|روایات مرسله]] و روایاتى که راویان آن ضعیف بوده ‌اند را نقل مى‌ کرده است. اما او پس از مدتى پشیمان شده و برقى را به شهر بازگردانده و از او معذرت خواهى کرد. بعد از وفات او نیز در [[تشییع جنازه|تشییع]] جنازه‌اش با سر و پاى برهنه شرکت کرد تا اهانتى را که به او کرده جبران نماید.
شهر قم در آن زمان پناهگاه [[شيعيان]] بود و بسيارى از روات بزرگ شيعه در اين شهر زندگى مى‌ كردند.
+
 
==دوران جوانى‌==
+
==شخصیت‌ علمی==
احمد دوران جوانى را در محضر پدر بزرگوارش محمد بن خالد برقى، كه خود از شخصيت‌هاى بزرگ شيعه و از [[مشايخ]] روايت و شخصيتى مورد اطمينان نزد [[امام موسى كاظم]] و [[امام رضا]] عليهما السلام بود به كسب علم پرداخت.
+
احمد برقی از شخصیت‌هاى برجسته راویان شیعه در قرن سوم هجرى به شمار مى ‌آید و بسیارى از احادیث [[شیخ صدوق]] و [[شیخ کلینی|شیخ کلینى]] به ایشان برمى‌ گردد.
==شخصيت‌==
+
 
وى از شخصيت‌هاى برجسته راويان شيعه در قرن سوم هجرى به شمار مى ‌آيد و بسيارى از احاديث [[شيخ صدوق]] و [[شيخ كلينى]] به ايشان برمى‌ گردد.
+
همانگونه که [[محدث نورى]] مى‌ فرماید: «[[شیخ طوسى]] و [[نجاشى]] احمد برقی را توثیق کرده ‌و او را مورد اطمینان دانسته ‌اند». او از ارزشمندترین راویان شیعه به شمار مى‌ آید و بسیارى از علما و فقهاى بزرگ شیعه که مجموعه‌ هاى روایتى نگاشته‌ اند از او روایت نقل کرده‌ اند.
همانگونه كه [[محدث نورى]] مى‌ فرمايد:« [[شيخ طوسى]] و [[نجاشى]] احمد را توثيق كرده ‌اند و او را مورد اطمينان دانسته ‌اند». او از ارزشمندترين راويان شيعه به شمار مى‌ آيد و بسيارى از علما و فقهاى بزرگ شيعه كه مجموعه‌ هاى روايتى نگاشته‌ اند از او روايت نقل كرده‌ اند.
+
 
برخى از بزرگان عناوين كتاب‌هاى خود را نيز از او گرفته‌ اند مانند: [[ثواب الأعمال]] و عقاب الأعمال، [[علل الشرايع]]، قرائن و [[خصال]].
+
برقى مطابق با آنچه رجالیون آورده اند از اصحاب [[امام جواد علیه السلام|امام جواد]](ع) و [[امام هادی علیه السلام|امام هادى]](ع) است<ref>شیخ طوسی، رجال الطوسی، ج۱، ص۳۸۳؛ شیخ طوسی، الفهرست، ج۱، ص۱۱۶. نقل از دانشنامه جهان اسلام.</ref> ولى در منابع موجود [[حدیث|حدیثى]] که بدون واسطه از این دو بزرگوار نقل کرده باشد به چشم نمى‏‌خورد. [[شیخ کلینی|شیخ کلینى]] در کتاب شریف [[الکافی (کتاب)|کافى]] حدیثى از احمد، بدون واسطه از [[امام رضا علیه السلام|امام رضا]](ع) نقل کرده، ولى این حدیث در اصطلاح اهل رجال [[حدیث مرسل|مرسل]] نامیده مى ‏شود؛ یعنى واسطه‌‏اى بوده که ذکر نشده است، زیرا چنانچه گذشت، احمد متولد سال ۲۰۰ هجری است و شهادت امام رضا(ع) در ۲۰۳ اتفاق افتاد، پس به طور طبیعى این راوى نمى‌‏تواند از آن بزرگوار حدیث شنیده باشد.
==اخراج از قم‌==
+
 
[[احمد بن محمد بن عيسى اشعرى]]، رئيس شهر قم و از راويان بزرگ شيعه، [[احمد بن محمد بن خالد برقى]] را از شهر قم بيرون كرد، زيرا او در بين روايات خود [[حدیث مرسل|روايات مرسله]] و رواياتى كه راويان آن ضعيف بوده ‌اند را نقل مى‌ كرده است.
+
==اساتید و شاگردان‌==
اما او پس از مدتى پشيمان شده و [[برقى]] را به شهر بازگردانده و از او معذرت خواهى كرد. بعد از وفات او نيز در تشييع جنازه‌اش با سر و پاى برهنه شركت كرد تا اهانتى را كه به او كرده جبران نمايد.
+
احمد برقی به غیر از پدر خود، در محضر برخى از روات و علماى بزرگ [[شیعه|شیعه]] به کسب علم و فراگیرى دانش پرداخته است، از جمله:
 +
 
 +
*[[حماد بن عیسی|حماد بن عیسى]]
 +
*[[محمد بن ابی عمیر|محمد بن ابى عمیر]]
 +
*[[محمد بن سنان]]
 +
*[[یونس بن عبدالرحمن]]
 +
*[[حسن بن محبوب|حسن بن محبوب]]
 +
*[[حسین بن سعید اهوازی|حسین بن سعید اهوازى]].
 +
 
 +
همچنین شخصیت‌هاى بزرگى در محضر درس وى به کسب علم پرداخته‌ اند که هر کدام ستاره‌اى درخشان در آسمان علم و فقاهت مى ‌باشند، مانند:
 +
 
 +
*[[ابراهیم بن هاشم قمی|ابراهیم بن هاشم]]
 +
*[[علی بن ابراهیم قمی|على بن ابراهیم قمی]]
 +
*[[محمد بن حسن صفار]]
 +
*[[محمد بن یحیی عطار قمی]]
 +
*[[محمد بن على بن محبوب قمى|محمد بن على بن محبوب]]
 +
*[[محمد بن حسن بن ولید|محمد بن حسن بن ولید]]
 +
*[[محمد بن احمد بن یحیی اشعری قمی|محمد بن احمد بن یحیى]]
 +
*[[عبدالله بن جعفر حمیری|عبدالله بن جعفر حمیرى]]
 +
*[[سهل بن زیاد|سهل بن زیاد]].
 +
 
 +
==آثار و تألیفات‌==
 +
احمد برقی از ستاره‌شناسان بود و کتابى در [[علم نجوم]] تألیف کرده است. [[احمد بن علی نجاشی|نجاشى]] و [[شیخ طوسى]] بر این مطلب گواهى داده اند.<ref> فرج المهموم فى تاریخ علماء النجوم، سید ابن طاووس، ص  ۱۲۳.</ref> همچنین [[مسعودی|مسعودى]] مى گوید: از جمله کسانی که در [[تاریخ]]، کتاب نوشته اند احمد بن محمد بن خالد برقى است و نام کتابش «تبیان» مى باشد.<ref> مروج الذهب، مسعودى، ج  ۱، ص  ۱۴.</ref> او استاد دو [[نحو|نحوى]] معروف [[ابن فارس|احمد بن فارس]] (صاحب مجمل اللغه) و ابوالفضل علاس بن محمد است که استادان [[صاحب بن عباد]] شمرده مى شوند.<ref> اعیان الشیعه، سید محسن امین، ج ۳، ص ۱۰۷.</ref>
 +
 
 +
نجاشى و دیگر رجال شناسان صد کتاب برای او در ابواب مختلف ذکر کرده اند که تنها برخی از آنها باقیمانده است. برخی از کتابهای او عبارتند از:
 +
 
 +
#[[المحاسن]]، که شامل یکصد باب از ابواب [[فقه]] و [[حکمت|حکمت]] و آداب و علل شرعیه و [[توحید]] و سایر مراتب [[اصول دین|اصول]] و [[فروع دین|فروع]] دین مى ‌باشد که فقط بخشى از آن به دست ما رسیده است.  
 +
#[[رجال برقی (کتاب)|طبقات الرجال]]
 +
#اختلاف الحدیث‌
 +
#کتاب البلدان
 +
#الانساب
 +
#اخبار الأمم
 +
#التراجم و التعاطف
 +
#آداب النفس
 +
#کتاب المکاسب.
  
==اساتيد==
 
احمد به غير از پدر خود، در محضر برخى از روات و علماى بزرگ شيعه به كسب علم و فراگيرى دانش پرداخته است مانند:
 
#[[معاوية بن وهب]]
 
#[[حماد بن عيسى]]
 
#[[محمد بن ابى عمير]]
 
#[[هارون بن جهم]]
 
#[[محمد بن سنان]]
 
#[[يونس بن عبد الرحمان]]
 
#[[حسن بن محبوب]]
 
#[[على بن حكم]]
 
#[[حسين بن سعيد اهوازى]] و بسيارى از روات و ياران ائمه عليهم السلام.
 
==شاگردان‌==
 
شخصيت‌هاى بزرگى در محضر درس وى به كسب علم پرداخته‌ اند كه هر كدام ستاره‌اى درخشان در آسمان علم و فقاهت مى ‌باشند، بزرگانى مانند:
 
#[[ابراهيم بن هاشم]]
 
#[[على بن ابراهيم بن هاشم]]
 
#[[محمد بن حسن صفار]]
 
#[[محمد بن يحيى عطار]]
 
#[[سعد بن عبد الله]]
 
#[[محمد بن على بن محبوب]]
 
#[[محمد بن حسن بن وليد]]
 
#[[محمد بن احمد بن يحيى]]
 
#[[عبد الله بن جعفر حميرى]]
 
#[[سهل بن زياد]] و بسيارى ديگر از روات معتبر شيعه.
 
==تأليفات‌==
 
احمد بن محمد بن خالد برقى تأليفات فراوانى دارد از جمله:
 
#[[المحاسن]]، كه شامل يكصد باب از ابواب فقه و حكمت و آداب و علل شرعيه و [[توحيد]] و ساير مراتب [[اصول دین|اصول]] و [[فروع دین|فروع]] دين مى ‌باشد كه فقط بخشى از آن به دست ما رسيده است. اين كتاب يك مجموعه بزرگ فقهى به شمار مى‌ رود.
 
#العويص
 
#التبصرة
 
#الرجال
 
#البلدان
 
#اختلاف الحديث‌
 
==وفات‌==
 
احمد بن محمد برقى پس گذراندن عمرى پر بركت در سال 274 يا 280 هجرى چشم از جهان فرو بست
 
 
==پانویس==  
 
==پانویس==  
<references/>
+
<references />
 +
 
 
==منابع==
 
==منابع==
بخش کتابشناسی نرم افزار جامع الحادیث نور3.5
+
*بخش کتابشناسی [[نرم افزار جامع الاحادیث ۵ / ۳|نرم افزار جامع الاحادیث نور]] ۳/۵.
 +
*[[دانشنامه جهان اسلام (کتاب)|دانشنامه جهان اسلام]]، مدخل "برقی ابوجعفر احمد بن محمد بن خالد" از محمد جواد شبیری.
 +
*[[ستارگان حرم (کتاب)|ستارگان حرم]]، جلد ۱، مقاله "راوی بزرگ قم احمد بن محمد بن خالد برقی" از سید جعفر ربانى.
 +
 
 +
[[رده: راویان حدیث]]
 +
[[رده: اصحاب امام جواد علیه السلام]]
 +
[[رده:اصحاب امام هادی علیه السلام]]
 +
[[رده:علمای قرن سوم]]
 +
[[رده:راویان ثقه]]

نسخهٔ کنونی تا ‏۲۹ مهٔ ۲۰۲۱، ساعت ۱۱:۰۵

احمد بن محمد بن خالد برقى (م، ۲۷۴ ق)، از راویان موثق حدیث و علمای بزرگ شیعه در قرن سوم قمری و یکی از اصحاب امام جواد و امام هادی (علیهما السلام) است. وی از محضر راویان بزرگی چون یونس بن عبدالرحمن و حسین بن سعید اهوازى نیز بهره برده است. احمد برقی در فنون مختلف علمی تبحر داشت و دو کتاب المحاسن و طبقات الرجال از آثار مهم اوست.

نام کامل احمد بن محمد بن خالد برقى
زادروز ۲۰۰ قمری
زادگاه برق‌رود، قم
وفات ۲۷۴ قمری
مدفن قم

Line.png

اساتید

محمد بن ابى عمیر، یونس بن عبدالرحمن، حسن بن محبوب،...

شاگردان

على بن ابراهیم قمی، محمد بن حسن صفار، عبدالله بن جعفر حمیرى،...

آثار

المحاسن، طبقات الرجال، اختلاف الحدیث‌، کتاب البلدان، اخبار الأمم،...

زندگی‌نامه

ابوجعفر احمد بن محمد بن خالد بن عبدالرحمن بن محمد بن على برقى، حدود سال ۲۰۰ قمری در روستاى «برق‌رود» از توابع شهر قم به دنیا آمد. او اصالتاً از کوفه است. جد بزرگ او محمد بن على از یاران زید بن علی بن الحسین علیهم السلام بود که در برابر حکومت ظلم و ستم بنى امیه قیام کرده و در زندان یوسف بن عمر به شهادت رسید. خالد، پدر بزرگ احمد در حالى که کودکى خردسال بود همراه پدرش عبدالرحمن بن محمد از کوفه آواره شدند و به شهر قم پناه آوردند. شهر قم در آن زمان پناهگاه شیعیان بود و بسیارى از روات بزرگ شیعه در این شهر زندگى مى‌ کردند.

احمد دوران جوانى را در محضر پدر بزرگوارش محمد بن خالد برقى، که خود از شخصیت‌هاى بزرگ شیعه و از مشایخ روایت و شخصیتى مورد اطمینان نزد امام کاظم و امام رضا علیهما السلام بود به کسب علم پرداخت.

احمد بن محمد بن عیسى اشعرى، رئیس شهر قم و از راویان بزرگ شیعه، احمد برقى را از شهر قم بیرون کرد، زیرا او در بین روایات خود روایات مرسله و روایاتى که راویان آن ضعیف بوده ‌اند را نقل مى‌ کرده است. اما او پس از مدتى پشیمان شده و برقى را به شهر بازگردانده و از او معذرت خواهى کرد. بعد از وفات او نیز در تشییع جنازه‌اش با سر و پاى برهنه شرکت کرد تا اهانتى را که به او کرده جبران نماید.

شخصیت‌ علمی

احمد برقی از شخصیت‌هاى برجسته راویان شیعه در قرن سوم هجرى به شمار مى ‌آید و بسیارى از احادیث شیخ صدوق و شیخ کلینى به ایشان برمى‌ گردد.

همانگونه که محدث نورى مى‌ فرماید: «شیخ طوسى و نجاشى احمد برقی را توثیق کرده ‌و او را مورد اطمینان دانسته ‌اند». او از ارزشمندترین راویان شیعه به شمار مى‌ آید و بسیارى از علما و فقهاى بزرگ شیعه که مجموعه‌ هاى روایتى نگاشته‌ اند از او روایت نقل کرده‌ اند.

برقى مطابق با آنچه رجالیون آورده اند از اصحاب امام جواد(ع) و امام هادى(ع) است[۱] ولى در منابع موجود حدیثى که بدون واسطه از این دو بزرگوار نقل کرده باشد به چشم نمى‏‌خورد. شیخ کلینى در کتاب شریف کافى حدیثى از احمد، بدون واسطه از امام رضا(ع) نقل کرده، ولى این حدیث در اصطلاح اهل رجال مرسل نامیده مى ‏شود؛ یعنى واسطه‌‏اى بوده که ذکر نشده است، زیرا چنانچه گذشت، احمد متولد سال ۲۰۰ هجری است و شهادت امام رضا(ع) در ۲۰۳ اتفاق افتاد، پس به طور طبیعى این راوى نمى‌‏تواند از آن بزرگوار حدیث شنیده باشد.

اساتید و شاگردان‌

احمد برقی به غیر از پدر خود، در محضر برخى از روات و علماى بزرگ شیعه به کسب علم و فراگیرى دانش پرداخته است، از جمله:

همچنین شخصیت‌هاى بزرگى در محضر درس وى به کسب علم پرداخته‌ اند که هر کدام ستاره‌اى درخشان در آسمان علم و فقاهت مى ‌باشند، مانند:

آثار و تألیفات‌

احمد برقی از ستاره‌شناسان بود و کتابى در علم نجوم تألیف کرده است. نجاشى و شیخ طوسى بر این مطلب گواهى داده اند.[۲] همچنین مسعودى مى گوید: از جمله کسانی که در تاریخ، کتاب نوشته اند احمد بن محمد بن خالد برقى است و نام کتابش «تبیان» مى باشد.[۳] او استاد دو نحوى معروف احمد بن فارس (صاحب مجمل اللغه) و ابوالفضل علاس بن محمد است که استادان صاحب بن عباد شمرده مى شوند.[۴]

نجاشى و دیگر رجال شناسان صد کتاب برای او در ابواب مختلف ذکر کرده اند که تنها برخی از آنها باقیمانده است. برخی از کتابهای او عبارتند از:

  1. المحاسن، که شامل یکصد باب از ابواب فقه و حکمت و آداب و علل شرعیه و توحید و سایر مراتب اصول و فروع دین مى ‌باشد که فقط بخشى از آن به دست ما رسیده است.
  2. طبقات الرجال
  3. اختلاف الحدیث‌
  4. کتاب البلدان
  5. الانساب
  6. اخبار الأمم
  7. التراجم و التعاطف
  8. آداب النفس
  9. کتاب المکاسب.

پانویس

  1. شیخ طوسی، رجال الطوسی، ج۱، ص۳۸۳؛ شیخ طوسی، الفهرست، ج۱، ص۱۱۶. نقل از دانشنامه جهان اسلام.
  2. فرج المهموم فى تاریخ علماء النجوم، سید ابن طاووس، ص ۱۲۳.
  3. مروج الذهب، مسعودى، ج ۱، ص ۱۴.
  4. اعیان الشیعه، سید محسن امین، ج ۳، ص ۱۰۷.

منابع