طالوت
"طالوت" از فرمانروایان بنیاسرائیل در زمان پیامبری اشموئیل و از نوادگان بنیامین فرزند حضرت یعقوب بود. طالوت از قدرت جسمانی و علمی مناسبی برخوردار بود و به همین دلیل به عنوان فرمانده بنیاسرائیل برای مبارزه با جالوت انتخاب شد و با وجود تعداد کم یاران، توانست دشمن را شکست دهد و بنیاسرائیل را از ظلم آنان برهاند.
معرفی اجمالی
"طالوت" اسم غیرعربی (عبری یا سریانی) و "عَلَم" است[۱] و در لغت به معنی مطلوب بوده و نام "شاؤل بن قیس" از نوادگان بنیامین فرزند یعقوب نبی علیهالسلام می باشد،[۲]
طالوت اولین پادشاه بنی اسرائیل است که در بعضی علوم متبحر بوده و دارای جثهای بزرگ، قوی، قهرمان و شجاع بوده است.[۳] وی ابتدا شهرتی نداشت و در مصر با پدرش در یکی از دهکدههای ساحل رودخانه زندگی میکرد و چهارپایان پدر را به چرا می برد و کشاورزی می کرد.[۴]
یادکرد قرآن از طالوت
نام «طالوت» دو بار در قرآن آمده است. نقل است که بنی اسرائیل بعد از درگذشت حضرت موسی علیه السلام مرتکب گناهان شده و از فرمان خدا سرپیچی میکردند، خداوند به همین جرم شخصی به نام جالوت را بر ایشان مسلط ساخت. وی بنی اسرائیل را آزار میداد و آنها را از سرزمینشان بیرون میکرد.[۵] احکام تورات را فرو میگذاشت از مردم باج میگرفت، سرانجام خداوند شمعون یا اشموئیل را بر بنی اسرائیل به پیامبری برگزید.[۶] بنی اسرائیل از او خواستند تا رهبر و امیری برای آنها انتخاب کند تا همگی تحت فرمان و هدایت او با دشمن نبرد کنند و عزت از دست رفته خود را بازیابند: «أَلَمْ تَرَ إِلَى الْمَلَإِ مِنْ بَنِي إِسْرَائِيلَ مِنْ بَعْدِ مُوسَىٰ إِذْ قَالُوا لِنَبِيٍّ لَهُمُ ابْعَثْ لَنَا مَلِكًا نُقَاتِلْ فِي سَبِيلِ اللَّهِ...».[۷] [۸]
اشموئیل با آن که میدانست قوم او پیمان شکن هستند و از جهاد سرباز خواهند زد، به فرمان خدا، طالوت را به فرماندهی آنان انتخاب کرد: «وَقَالَ لَهُمْ نَبِيُّهُمْ إِنَّ اللَّهَ قَدْ بَعَثَ لَكُمْ طَالُوتَ مَلِكًا...[۹]؛ و پیامبرشان به آنها گفت: خداوند طالوت را برای زمامداری شما مبعوث و انتخاب کرده است...»..[۱۰]
بنی اسرائیل که سابقه درخشانی در طول تاریخ زندگیشان نداشتند، باز دست به بهانه جویی زدند و برای فرمانده و رئیس لشکر امتیازاتی از نظر نسب و ثروت لازم میدانستند که در طالوت هیچکدام یافت نمیشد. نه از خاندان لاوی پسر حضرت یعقوب بود -که سابقه نبوت داشتند- و نه از خاندان حضرت یوسف و یهودا بود -که سابقه حکومت داشتند-؛ بلکه از خاندان بنیامین مردی گمنام و تهی دست بود، بنابراین بنی اسرائیل اعتراض کردند که ما از او سزاوارتریم.[۱۱]
اشموئیل در پاسخ آنها گفت: «... قَالَ إِنَّ اللَّهَ اصْطَفَاهُ عَلَيْكُمْ وَزَادَهُ بَسْطَةً فِي الْعِلْمِ وَالْجِسْمِ...»[۱۲]؛... گفت خدا او را بر شما برگزیده و او را در علم و (قدرت) جسم وسعت بخشیده است». و در ادامه میگوید: «...إِنَّ آيَةَ مُلْكِهِ أَنْ يَأْتِيَكُمُ التَّابُوتُ فِيهِ سَكِينَةٌ مِنْ رَبِّكُمْ... »[۱۳]؛... نشانه حکومت او این است که صندوق عهد به سوی شما خواهد آمد (همان صندوقی که) در آن آرامش از پروردگار و... قرار دارد». (منظور از تابوت یا صندوق عهد، همان صندوقی است که حضرت موسی علیه السلام در آن به رود نیل سپرده شد. این صندوق در جنگ ها باعث قوت و آرامش بنی اسرائیل بود ولی مدتی بود که آن را از دست داده بودند).
به هر حال بنی اسرائیل با آمدن صندوق عهد، فرمانروایی طالوت را (ظاهراً) پذیرفتند، طالوت فرماندهی سپاه را بر عهده گرفت و به جانب دشمن رفتند، اما برای امتحان سپاه خود و برای این که بفهمد چقدر از او اطاعت میکنند به ایشان گفت: «فَلَمَّا فَصَلَ طَالُوتُ بِالْجُنُودِ قَالَ إِنَّ اللَّهَ مُبْتَلِيكُمْ بِنَهَرٍ فَمَنْ شَرِبَ مِنْهُ فَلَيْسَ مِنِّي وَمَنْ لَمْ يَطْعَمْهُ فَإِنَّهُ مِنِّي إِلَّا مَنِ اغْتَرَفَ غُرْفَةً بِيَدِهِ...[۱۴]؛ پس زمانی که طالوت با سپاهیان بیرون رفت، گفت: خداوند شما را بوسیله یک نهر آب آزمایش میکند. آنها که به (هنگام تشنگی) از آن بنوشند از من نیستند و آنها که جز یک پیمانه با دست خود بیشتر از آن نخورند از من هستند...».
اما قوم پیمان شکن بنی اسرائیل به محض رسیدن به آب، تا رفع تشنگی از آن خوردند، به جز عده قلیلی از ایشان که به عهد خویش وفا کردند. بنابراین طالوت اکثریت را رها کرد و با بقیه به سوی جالوت شتافت.[۱۵] در ادامه باز هم از آن تعداد کم، گروهی از کم بودن نفرات سپاه خود اظهار ناراحتی کردند ولی گروهی که ایمانشان قویتر بود گفتند: «...كَمْ مِنْ فِئَةٍ قَلِيلَةٍ غَلَبَتْ فِئَةً كَثِيرَةً بِإِذْنِ اللَّهِ...[۱۶]؛... چه بسیار گروههای کوچک که به فرمان خدا بر گروههای عظیم پیروز شدند...».
به هر حال، دو سپاه در برابر هم قرار میگیرند، سپاه طالوت از خدا طلب یاری مینمایند و جالوت بدست جوانی شجاع به نام حضرت داوود علیه السلام کشته میشود و سپاهش فرار میکنند.
جمع کثیری از مفسران، عدد یاران طالوت را در پیکار با جالوت، با تعداد مهاجران و انصار یعنی یاران پیامبر اسلام صلی الله علیه و آله در جنگ بدر و با شمار اصحاب امام زمان عجل الله تعالی فرجه الشریف برابر دانسته و ۳۱۳ نفر برشمردهاند.[۱۷]
سرانجام طالوت
قرآن به سرگذشت و سرانجام طالوت اشاره نکرده است و در این مورد اختلافاتی وجود دارد؛ برخی گویند غرور پیروزی او را از راه حق دور ساخت و به سبب محبوبیتی که حضرت داوود در بنی اسرائیل داشت، نسبت به او حسادت کرد و در نبردی که با فلسطینیان داشت کشته شد.[۱۸] برخی گویند در اثر این حسادت به توبه و پشیمانی روی آورد و آواره بیابان ها شد. محل دفن او را "اران"[۱۹] گفتهاند.[۲۰]
پانویس
- ↑ راغب اصفهانی، مفردات، تهران، مرتضوی، ۱۳۷۴، دوم، ج ۲، ص ۵۲۰.
- ↑ قاموس کتاب مقدس، مستر هاکس، بیروت، ۱۹۲۸م، ص ۵۱۱.
- ↑ اعلام قرآن، شبستری، عبدالحسین، قم، دفتر تبلیغات اسلامی، ۱۳۷۹، اول، ص ۵۳۱.
- ↑ ناصر مکارم شیرازی، تفسیر نمونه، تهران، دارالکتب الاسلامیه، ۱۳۷۱، ج ۲، ص ۱۶۷.
- ↑ طباطبائی محمدحسین، تفسیر المیزان، ترجمه محمدباقر موسوی همدانی، تهران، دفتر انتشارات اسلامی، ج ۲، ص ۴۴۹.
- ↑ احمد سید جوادی، بهاءالدین خرمشاهی و کامران فانی، دایره المعارف تشیع، تهران، نشر شهید سعید محبی، ۱۳۸۳، اول، پیشین، ص ۴۵۲.
- ↑ سوره بقره/۲۴۶.
- ↑ تفسیر نمونه، پیشین، ص ۱۶۶.
- ↑ سوره بقره، آیه ۲۴۷.
- ↑ ترجمه آیات از آیت الله مکارم شیرازی میباشد.
- ↑ تفسیر المیزان، پیشین، ص ۴۴۹، نمونه، پیشین، ص ۱۴۸.
- ↑ سوره بقره، آیه ۲۴۷.
- ↑ سوره بقره،آیه ۲۴۸.
- ↑ سوره بقره،آیه ۲۴۹.
- ↑ تفسیر نمونه، پیشین، ص ۱۶۹-۱۶۸.
- ↑ سوره بقره،آیه ۲۴۹.
- ↑ دایرةالمعارف تشیع، پیشین، ص ۲۵۳.
- ↑ خزائلی، اعلام قرآن، تهران، امیرکبیر، ۱۳۷۱، چهارم، ص ۴۲۳.
- ↑ اران نام تاریخی بخشی از منطقه جنوب قفقاز مابین ساحل شمالی رود ارس و رود کورا شامل قره باغ علیا در جمهوری آذربایجان فعلی است.
- ↑ دایرةالمعارف تشیع، پیشین، ص ۲۵۳.
منابع
- "طالوت"، علی محمودی، دانشنامه پژوهه، تاریخ بازیابی: ۳۰ دی ۱۳۹۱.
- قصههای قرآن برگرفته از تفسیر نمونه، مکارم شیرازی/حسین حسینی، ص ۳۵۵ـ۳۴۹، تهران، دارالکتب الاسلامیه، ۱۳۸۶ش.
