سیری در نهج البلاغه (کتاب)
 | |
| نویسنده | مرتضی مطهری |
| موضوع | نهج البلاغه |
| زبان | فارسی |
| تعداد جلد | ۱ |
|
| |
کتاب «سیری در نهجالبلاغه» از تألیفات شهید مرتضی مطهری (م، ۱۳۵۸ ش) است. کوشش این کتاب همچنان که از نامش پیداست، سیری در دنیای پر از زیبایی و شگفتی کتاب شریف «نهج البلاغه» و معارف مختلف آن است.
مؤلف
مرتضی مطهری (۱۳۵۸-۱۲۹۸ ش) از اساتید حوزه علمیه قم و معروفترین سخنران در دو دهه قبل از انقلاب، و از نظریه پردازان اصلی جمهوری اسلامی ایران بود.
از جمله اساتید ایشان در راه کسب علم و دانش، علامه طباطبائی، سید محمد حجت، سید صدرالدین صدر و سید محمدتقى خوانسارى را می توان نام برد.
برخی دیگر از آثار ایشان عبارتند از: عدل الهی، تعلیم و تربیت در اسلام، آزادی معنوی، خدمات متقابل اسلام و ایران، حماسه حسینی.
شهید مطهرى در طول حیاتش سعی نمود جهانبینی اصیل اسلامى را از طریق درس و سخنرانى و تألیف کتاب ارائه نماید. سرانجام ایشان، در ۱۲ اردیبهشت ۱۳۵۸ به شهادت رسید.
محتوای کتاب
آنچه در این کتاب آمده است، مجموع مقالات مسلسلی است که در بیان سالهای ۵۱ و ۵۲ در مجله «مکتب اسلام» منتشر شده و اکنون بهصورت کتاب در اختیار خوانندگان قرار گرفته است.
استاد مطهری در مقدمه این کتاب از نحوه ی آشنایی خود با «نهج البلاغه» و دنیای پر راز و رمز آن سخن گفته و همچنین از استاد خود میرزا علی آقا شیرازی یادی نموده اند.
مؤلف کتاب «نهج البلاغه» را از نظر موضوعی به هفت بخش تقسیم نموده و توضیحاتی پیرامون آن داده است. در بخش نخست، نهجالبلاغه مجموعهای نفیس معرفی شده است که دارای دو امتیاز است: یکی فصاحت و بلاغت و دیگری چندجانبه و چندبعدی بودن. به اعتقاد نویسنده، هر یک از این دو امتیاز، بهتنهایی کافی است که به کلمات حضرت علی(ع) ارزش فراوان بدهد؛ ولی توأم شدن این دو با یکدیگر، یعنی اینکه سخنی در مسیرها و میدانهای مختلف و احیانا متضاد رفته و درعینحال، کمال فصاحت و بلاغت خود را در همه آنها حفظ کرده باشد، سخن آن حضرت را قریب به حد اعجاز قرار داده و به همین جهت سخن ایشان، در حد وسط کلام مخلوق و کلام خالق قرار گرفته است.
بخش دوم، به مباحث مربوط به الهیات و ماوراءالطبیعه اختصاصیافته و در مجموع خطبهها و نامهها و کلمات قصار، در حدود چهل نوبت، درباره این مطالب، بحث شده است. به اعتقاد نویسنده، شاید بتوان بحثهای توحیدی نهجالبلاغه را اعجابانگیزترین بحثهای آن دانست و بدون مبالغه، این بحثها باتوجهبه مجموع شرایط پدیدآمدن آنها، در حد اعجاز است.
عبادت و پرستش خداوند یکتا و ترک پرستش هر موجود دیگر، یکی از اصول تعلیمات پیامبران الهی است و تعلیمات هیچ پیامبری، از عبادات خالی نبوده است. ازاینرو در بخش سوم، جنبههای سلوک و عبادت در نهجالبلاغه، مورد بحث قرار گرفته است.
نویسنده معتقد است هرکسی یک دوره نهجالبلاغه را مطالعه کند، میبیند حضرت علی(ع) درباره حکومت و عدالت، حساسیت خاصی داشته و اهمیت و ارزش فراوانی برای آنها قائل است. بدین جهت در بخش چهارم، به این موضوع پرداخته شده است.
اهلبیت و خلافت، موعظه و حکمت، و دنیا و دنیاپرستی، سه بخش دیگر کتاب هستند.
بطور کلی استاد مطهری درباره سلوک و عبادت، حکومت و عدالت، خلافت، مواعظ، دنیاطلبی و الهیات و ماوراء الطبیعه از دیدگاه نهج البلاغه سخن گفته، هر چند ایشان بیان می کند که این سیری ناتمام و گردشی کوچک در دنیای نهج البلاغه است.
عناوین زیر از جمله مطالب این کتاب است:
- تأثیر و نفوذ نهج البلاغه و مسئله حکومت.
- اعترافات تلخ اهل بیت (علیهم السلام) و خلافت.
- انس و لذت زهد و عشق و پرستش.
- گناه زدایی، خود یابی و خدا یابی.
- آشنایی با منطق علی (علیه السلام) در نهج البلاغه.
- وابستگی ها و آزادگی ها.
- درجات عبادتها و تلقی نهج البلاغه از عبادت.
- عدل از جود بالاتر است.
منابع
- معرفی کتب استاد مطهری، در دسترس در مرتضی مطهری، بازیابی: ۱ بهمن ۱۳۹۲.
- نرم افزار دانشنامه علوی، مرکز تحقیقات کامپیوتری علوم اسلامی.
