سید حسین کوه کمره ای
«آیتالله سید حسین کوهکمرهای» معروف به «سید حسین تُرک» (م، ۱۲۹۹ ق)، فقیه اصولی و از مراجع بزرگ شیعه در قرن سیزدهم هجری و از شاگردان شیخ انصاری و شیخ محمدحسن نجفی بود. علامه کوه کمرهای، در فقه و اصول استادی ماهر بود و آثار متعددی در این علوم تألیف نمود.
| نام کامل | سید حسین کوهکمرهای |
| زادگاه | کوه کمر، تبریز |
| وفات | ۱۲۹۹ قمری |
| مدفن | العماره، عراق |
|
| |
| اساتید |
شیخ مرتضی انصاری، سید ابراهیم موسوی قزوینی، شیخ محمدحسن نجفی، شیخ علی کاشفالغطاء،... |
| شاگردان |
|
| آثار |
وسیلة النجاة، حاشیه فرائدالاصول، الذخیرة، مناسک حج، الرسالة العملیة، الاجارة، القضاء،... |
محتویات
ولادت و نسب
سید حسین کوه کمری فرزند محمد بن حسن، در روستای ارونق یا کوه کمر تبریز (در آذربایجان شرقی) به دنیا آمد. نَسَب شریفش با ۲۴ واسطه به امام سجاد علیهالسلام می رسید.
آیتالله سید علی آقا کوه کمری -پدر سید محمد حجت کوه کمری- برادرزاده سید حسین کوه کمری است.
تحصیل و استادان
حسین کوه کمرهای ابتدا در تبریز مقدمات علوم و سطوح فقه و اصول را نزد میرزا احمد مجتهد و فرزندش میرزا لطفعلی مجتهد به پایان برد و سپس عازم عراق شد. سالها در عتبات از محضر شیخ علی کاشف الغطاء، سید ابراهیم موسوی قزوینی (صاحب ضوابط)، شیخ محمدحسن نجفی (صاحب جواهر) و مخصوصاً شیخ مرتضی انصاری به خوبی بهرهمند بود و استادی و اجتهاد او زبانزد همه فضلا و اساتید بزرگ قرار گرفت.
سید حسین در زمان شیخ انصاری درس استادش را برای تعداد زیادی از فضلا تقریر میکرد و شیخ مرتضی بخاطر علم و تقوایی که در او سراغ داشت، از او تجلیل میکرد، تا جایی که احتیاطات و بعض امور را به او محول نمود.
تدریس و شاگردان
سید حسین ترک پس از فوت شیخ انصاری بر کرسی تدریس نشست و تقریرات درسی شیخ را جلو میبرد و متجاوز از ۸۰۰ نفر از علمای بزرگ در درس او حاضر میشدند که امثال محمد فاضل شربیانی، محمدحسن مامقانی، شیخ محمد طه نجف و صدها نفر دیگر از شاگردان این سید استاد بودند.
مرحوم آیت الله سید حسین کوه کمرهای مجتهدی مشهور و معروف بود و حوزه درسی معتبری داشت، هر روز طبق معمول در ساعت معین به یکی از مسجدهای نجف میآمد و تدریس می کرد و بخاطر اهتمام و جدیت عجیب در درس و بحث، کلاس درس را به ندرت تعطیل میکرد.
آثار و تألیفات
مرحوم واعظ خیابانی با استناد به قول شاگرد فاضل آیت الله کوه کمری، شیخ محمدحسن ممقانی، درباره تالیفات وی میگوید: آنها به قدر یک ظرف بزرگ مملوّی که حملش مشکل باشد، بود، ولی به واسطه ضعف خط و عدم روابط در ذیل صفحات، تدوین آنها صعب و ضایع گردید.
برخی آثار علمی و قلمی آیت الله کوهکمری بدین قرار است:
۱. وسیلة النجاة
۲. الاجارة
۳. الارث
۴. استصحاب
۵. الزکاة
۶. القضاء
۷. الرسالة العملیة
۸. الذخیرة (حواشی بر قواعد شهید اول)
۹. تقریرات درس استادش آیتالله سید ابراهیم موسوی قزوینی
۱۰. حاشیة فرائد الاصول
۱۱. حاشیة النخبة (محمدابراهیم کرباسی)
۱۲. مناسک حج
۱۳. رسالة فی مقدمة الواجب
۱۴. الخلل فی الحج (ناتمام است)
۱۵. الصلاة
۱۶. رسالة البرائة
۱۷. بعض الرسائل الفتوائیة
۱۸. اجوبة المسائل المتفرقة
۱۹. تقریرات دروس فقهی و اصولی استادش شیخ انصاری.
ویژگیهای اخلاقی
آیت الله کوه کمرهای گذشته از مقام علمی و فقهی، در زهد، تقوا، ایثار، گذشت، تواضع، علوّ طبع و حسن اخلاق، نادرۀ دوران بود. شهید مرتضی مطهری در بیان مقام اخلاص و بی علاقگی ایشان به دنیا مینویسد: «یک روز آن مرحوم از جایی برمیگشت و نیم ساعت بیشتر به وقت درس باقی نمانده بود، فکر کرد در این وقت کم اگر به خانه برود به کاری نمیرسد، بهتر است برود به محل تدریس و به انتظار شاگردان بنشیند. وقتی به مدرس رسید هنوز کسی نیامده بود، ولی دید در یک گوشه مسجد، شیخ ژولیدهای با چند شاگرد نشسته و تدریس میکند، مرحوم سید حسین سخنان او را گوش کرد، با کمال تعجب احساس کرد که این شیخ ژولیده بسیار محققانه بحث میکند.
روز دیگر راغب شد عملاً زودتر بیاید و به سخنان شیخ گوش کند، او چنین کار را انجام داد و اعتقاد روز پیشین خود افزوده گشت. این عمل چند روز تکرار شد. برای مرحوم سید حسین یقین حاصل شد که این شیخ از خودش فاضلتر است و او از درس این شیخ استفاده میکند و اگر شاگردان خودش به جای درس او به درس این شیخ حاضر شوند بهره بیشتری خواهند برد. اینجا بود که خود را میان تسلیم و عناد، مخیّر دید. روز دیگر، که شاگردان آمدند و جمع شدند، گفت: رفقا امروز میخواهم مطلب تازهای به شما بگویم. این شیخ که در آن کنار با چند شاگرد نشسته، از من برای تدریس شایستهتر است و خود من هم از او استفاده میکنم، همه با هم میرویم به درس او، از آن روز در محضر و حلقه شاگردان شیخ ژولیده که چشمهایش اندکی تراخم داشت و آثار فقر در او دیده میشد حاضر شدند. این شیخ ژولیده پوش همان است که بعدها به نام حاج شیخ مرتضی انصاری معروف شد.»
وفات
مرحوم آیت الله سید حسین کوه کمرهای، سرانجام در بیست و سوم رجب سال ۱۲۹۹ قمری جهان فانی را وداع نمود و در محله العماره، در مقابل مقبره استادش شیخ محمدحسن نجفی، به خاک سپرده شد.
به خاطر این که هنگام رحلت ایشان، اولادی از او باقی نمانده بود، همه کتابها خطی و چاپی باقی مانده، به فرزند برادرزادهاش آیتالله سید محمد حجت کوه کمری منتقل گردید و ایشان نیز ضمن استفاده از آنها در مباحثاتش، به تحقیقات آن وحید عصر اشاره میکرد.
منابع
- روزشمار مرکز پژوهشهای اسلامی صدا و سیما.
- عدل الهی، شهید مطهری.
- سایت شعائر.
- ویکی فقه.
