محمد بن عیسی ترمذی
«محمد بن عیسی ترمذی» (۲۰۹-۲۷۹ ق)، فقیه، محدّث و رجالی مشهور اهل سنت در قرن سوم هجری و از شاگردان محمد بن اسماعیل بخاری است. مهمترین كتاب او «الجامع الصحيح» معروف به «سُنن ترمذی»، از جمله «صحاح سته» میباشد.
| نام کامل | محمد بن عیسی ترمذی |
| زادروز | ۲۰۹ قمری |
| زادگاه | ترمذ |
| وفات | ۲۷۹ قمری |
|
| |
| اساتید |
محمد بن اسماعیل بخاری، محمد بن بشار بندار، زياد بن يحيى حسّانى، يعقوب بن ابراهیم دورقی،... |
|
| |
| آثار |
الجامع الصحيح، الشمائل المحمدية، تسمية اصحاب رسولاللّه، التاريخ، الزهد، الاسماء و الكُنى، الآثار الموقوفة،... |
ولادت و وفات
تاريخ تولد ابوعيسى محمد بن عيسى بن سَورَة سُلَمى ترمذی را به تفاوت ۲۰۹ یا ۲۱۰ قمرى ذكر كردهاند. از آنجا كه ترمذى به «بوغى» نيز شهرت داشته، برخى چون فؤاد سزگين در «تاريخ التراث العربى»، زادگاه او را بوغ روستایى در شش فرسخى ترمذ، دانسته است. اما بر طبق سخنى از ترمذى، جدّ او اهل مرو بوده و در روزگار ليث بن سيّار به ترمذ مهاجرت و در آنجا توطّن كرده و ترمذى نيز در آنجا متولد شده است.
محمد بن عیسی ترمذی در سال ۲۷۹ هجرى قمرى درگذشت.
تحصیلات و اساتید
ترمذى براى تحصيل از ترمذ به شهرهاى ديگر، چون خراسان و عراق و حجاز رفت. او با ديگر مؤلفان صحاح سته معاصر بوده و هر شش مؤلف مشایخ و استادان مشتركى چون محمد بن بشار بُندار، ابوموسى محمد بن مُثنّى، زياد بن يحيى حسّانى، عمرو بن على فلاّس، يعقوب بن ابراهیم دَورقي و غيره داشتهاند. مهمترين استاد ترمذى، محمد بن اسماعیل بخاری، استاد او در فقه و حديث و رجال بوده و ترمذى با وى مباحثات و مناظراتى داشته است.
آثار و تألیفات
کتابهاى متعددى از ترمذی نام بردهاند كه عبارتند از:
- الجامع الصحيح یا «سُنن ترمذی»،
- الشمائل المحمدية و الحضائل المصطفوية،
- تسمية اصحاب رسولاللّه، كه در آن به ذكر عشرۀ مبشّره و ديگر اصحاب رسول اكرم(ص) پرداخته است.
- التاريخ،
- رباعيات الحديث،
- الزهد،
- الاسماء و الكُنى،
- الآثار الموقوفة.
منابع
- دانشنامه جهان اسلام، مدخل "ترمذی"، ج۷، ص۲۳۷-۲۳۸.
