اثبات الوصیة للامام علی بن ابیطالب (کتاب)
«إثبات الوصية للإمام على بن ابىطالب» تألیف علی بن حسین مسعودی (م ۳۴۵ ق)، کتابی ارزشمند در موضوع اثبات امامت و وصایت امام على(علیهالسلام) و نیز شامل مطالبى پيرامون زندگى پيامبر اسلام(صلی الله علیه وآله) و ساير ائمه(علیهمالسلام) است.
 | |
| نویسنده | علی بن حسین مسعودی |
| موضوع | اثبات امامت امام على علیهالسلام |
| زبان | عربی |
| تعداد جلد | ۱ |
|
| |
مؤلف
ابوالحسن على بن حسين هذلى مسعودی (حدود ۲۸۰-۳۴۵ ق)، متکلم، مورخ و جغرافیدان بزرگ شیعه در قرن چهارم هجری است. عبدالله بن جعفر حمیری، محمد بن یعقوب کلینی و محمد بن جریر طبری را از اساتید او برشمرده اند.
مسعودی علاوه بر بهرهگيرى از علوم مختلف مانند لغت، ادبيات، فقه، تاريخ، جغرافيا و فلسفه، به زبانهاى فارسى، هندى، يونانى، رومى و سريانى آشنا بود. وی در میان تاریخنگاران مسلمان و غیرمسلمان، جایگاه ویژهای دارد و او را مورد تمجید قرار دادهاند.
شرححال نگاران شيعه، مسعودى را از اصحاب اماميه دانسته و به تشيع وى تصريح كردهاند. وى اهتمام بسيارى براى ثبت زندگانى امام على علیهالسلام و ذكر مناقب و فضائل آن حضرت كرده است. برخی از تألیفات او عبارتند از: مروج الذهب، التنبیه و الإشراف، حدائق الاذهان فی اخبار اهل بیت النبی، اخبار الزمان و من أباده الحدثان، الاستبصار فی الامامة، اثبات الوصیة لعلی بن ابیطالب.
معرفی کتاب
همان گونه كه از نام کتاب «اثبات الوصية للامام على بن ابىطالب(ع)» پيداست، موضوع بحث در اين اثر، اثبات وصايت و خلافت بلافصل امام على(علیه السلام) از پيامبر اسلام(صلی الله علیه وآله) اختصاص دارد؛ اما به مناسبت، از ساير ائمه(علیهم السلام) هم سخن گفته و نيمى از کتاب را به آنان اختصاص داده است.
هدف مؤلف آن بوده كه تسلسل وصايت و جانشينى را در میان انبياء اثبات کند و به امیرالمؤمنین(ع) و امامان(ع) پس از او متصل نمايد. از ين جهت، شرحى از زندگى پيامبران از آدم تا خاتم همراه جانشينان آنان ارائه مىدهد. بدین ترتیب، «اثبات الوصية» در دو قسم تنظيم شده است: قسمت نخست درباره حجتهاى الهى از حضرت آدم تا حضرت محمد(صلی الله علیه وآله) و قسمت دوم، درباره حجج الهى از پيامبر(ص) تا حضرت مهدى(عج) است.
مؤلف کتاب برای مطالب خود منبعى ذكر نكرده و غالباً سلسله اسناد خود را نياورده است. البته در قسمت دوم، تا حدودى به برخى راویان اشاره كرده، لیکن آن هم سند كاملى برای روايات به شمار نمىرود، بلكه فقط به چند نفر از راویان میانى اشاره مىكند. او داستان زندگى و معجزات انبيا و ائمه(ع) را به صورت پيوسته نقل مىكند و تنها گاهى با عبارت «رُوى» مطالب را از همديگر تفكیک كرده است.
مطالب «اثبات الوصية» در منابع مهمى همچون «الكافى» و «بصائر الدرجات» و كتب مشابه حديثى يا تاريخ ائمه(ع) وجود دارد.
نویسندگان بعدى نيز به طور گستردهاى از مسعودی نقل كردهاند و کتاب او در میان كسانى چون صاحب «الخرائج و الجرائح» و مناقب نویسان بعدى رواج داشته و علامه مجلسى نيز از آن در «بحارالانوار» فراوان بهره برده است.
کتاب «إثبات الوصية لعلی بن أبیطالب» همچنین توسط محمدجواد نجفى (متوفای ۱۴۱۹ ق) به فارسى ترجمه شده است.
منابع
- نرم افزار سیره معصومان، مرکز تحقیقات کامپیوتری علوم اسلامی.
