على بن جعفر هميناوى
«علی بن جعفر همیناوی» از اصحاب و وکیلان دانشمند امام هادی و امام حسن عسکری علیهماالسلام و از راویان موثق بود.[۱] در مورد او نزد متوکل عباسی -به اتهام وکالت برای امام هادی علیهالسلام- سعایت کردند و متوکل او را حبس کرد و اراده کشتن او را داشت؛ اما به دعای حضرت هادى آزاد شد و به مکه رفت.
| نام کامل | علی بن جعفر همیناوی |
| زادگاه | بغداد |
| وفات | قرن سوم قمری |
|
| |
| شاگردان |
احمد بن معافی ثعلبی، احمد بن محمد طبری، موسی بن جعفر بن وهب،... |
| آثار |
مسائل ابی الحسن العسکری (علیهالسلام)،... |
محتویات
زندگینامه
«علی بن جعفر همانی (همینیایی)» اهل همینیا یا همانیه، روستایی اطراف بغداد بود. علی بن جعفر از موقعیت ممتازی در نزد امام هادی و امام حسن عسکری (علیهماالسّلام) برخوردار بود.
علی بن جعفر نزد امام هادی علیه السلام از منزلت والایی برخوردار بود؛ چنانکه نقل شده، زمانی میان علی بن جعفر و فارِس بن حاتم نزاعی رخ داد. ابراهیم بن محمد همدانی نامهای به امام نوشت و در آن خواستار حکمیت و داوری شد و پرسید: «وظیفه ما اطاعت از کدامیک است؟» حضرت در پاسخ فرمود: «علی بن جعفر (که خداوند ما را همچنان از او بهرهمند سازد) نه دربارهاش شکی رواست و نه پرسشی سزا و بالاتر از آن است که با فارس سنجیده شود. علی را نزد ما منزلتی است والا، پس خواستههای خود را از او طلب کنید و از فارس بترسید و مانع از دخالت او در کارهایتان شوید. این دستور را تو و همه پیروان و مطیعان اهل ناحیه و شهرت به کار بندید. اخبار فریبکاری و شبههانگیزی فارس به دستم رسیده است، به او کمترین اهمیتی ندهید، انشاءالله.»[۲]
آزادی از زندان متوکل:
از علی بن جعفر نزد متوکل عباسی به اتهام وکالت برای امام هادی(ع) بدگویی و سعایت کردند و به همین دلیل، متوکل دستور داد او را در سامرا زندانی کنند. مدت حبس او زیاد شد و او ناچار با صرف سه هزار دینار عبدالله بن خاقان را به وساطت خواست تا در راه آزادی او تلاش کند. عبدالله بن خاقان هم ماجرا را با متوکل در میان گذاشت، اما خلیفه گفت: «ای عبدالله! اگر درباره ات شکی داشتم میگفتم که تو رافضی هستی، این مرد وکیل فلانی (امام هادی) است و من تصمیم دارم که او را بکشم.» این خبر به گوش علی بن جعفر رسید و او نامهای به این مضمون به امام هادی (علیهالسّلام) نوشت: «آقای من! خدا را، خدا را! مرا دریاب که به خدا میترسم متزلزل و مردد شوم.» امام در پاسخ نوشت: «حال که میبینم وضع تو به این حد رسیده است، دربارهات به خدا روی میآورم و دعا خواهم کرد.» این نامه در شب جمعه به دست علی رسید. صبح جمعه، متوکل بیمار شد و بیماریش سخت شد و در روز دوشنبه به اوج خود رسید. پس دستور داد تمام زندانیانی که نامهایشان بر او عرضه میشد را آزاد کنند تا اینکه به نام علی بن جعفر رسید. از عبدالله پرسید: «چرا دیگر درباره او با من سخنی نگفتی؟» عبدالله گفت: «دیگر هرگز از او یادی نخواهم کرد.» اما متوکل دستور داد که او را به سرعت آزاد کنند و از او حلالیت طلبید. علی هم به دستور امام به مکه رفت و مجاور آنجا شد و متوکل مرضش بهبودى حاصل کرد.[۳]
فعالیتهای علمی
علی بن جعفر فردی فاضل بود؛[۴] و در مورد ثقه بودن وی اتفاق نظر وجود دارد.[۵] در منابع حدیثی، روایاتی از او نقل شده است. علی بن جعفر را از راویان نص امام هادی(ع) بر امامت امام عسکری(ع) شمردهاند.[۶]
احمد بن معافی ثعلبی و احمد بن محمد طبری[۷] و موسی بن جعفر بن وهب از او روایت کرده اند. کتابی نیز با عنوان «مسائل ابی الحسن العسکری» به علی بن جعفر منسوب است.[۸]
پانویس
- ↑ شیخ طوسی، رجال الطوسی، ص۴۳۲.
- ↑ کشی، رجال الکشی، ج۲، ص۸۰۷؛ خویی، معجم رجال الحدیث، ج۲، ص۳۲۱.
- ↑ کشی، اختیار معرفة الرجال، ج۲، ص۸۶۵-۸۶۶؛ مامقانی، تنقیح المقال، ج۲ ص۲۷۱.
- ↑ شیخ طوسی، الغیبه، ص۳۵۰.
- ↑ نمازی شاهرودی، مستدرکات علم رجال الحدیث، ج۵، ص۳۱۶.
- ↑ ابنشهرآشوب، المناقب، ج۴، ص۴۲۲.
- ↑ نجاشی، رجال نجاشی، ص۲۸۰.
- ↑ نجاشی، رجال نجاشی، ص۲۸۰؛ حسن حلی، رجال ابن داود، ص۲۶۰.
منابع
- "علی بن جعفر همانی"، دائرةالمعارف اسلامی طهور.
- "علی همانی"، دائرة المعارف مؤلفان اسلامی، ج۱، ص۵۶۲.
- منتهی الآمال، شیخ عباس قمی، قسمت دوم، باب دوازدهم: در تاريخ امام دهم.
