سید الحکمای تبریزی

«حکیم میر سید علی مرعشی تبریزی» معروف به «سید الحکما» (۱۲۰۲-۱۳۱۶ ق)، فقیه، طبیب و حکیم بزرگ شیعه در قرن سیزدهم و چهاردهم قمری و از شاگردان مبرّز صاحب جواهر و شیخ انصاری بود. از آثار متعدد و متنوع سید الحکما، احاطۀ او به فنون علمی به ویژه طب و فقه مشهود است.

نام کامل	سید علی حسینی مرعشی تبریزی
زادروز	۱۲۰۲ قمری
زادگاه	تبریز
وفات	۱۳۱۶ قمری
مدفن	نجف، وادی السلام
اساتید	شیخ محمدحسن نجفی، شیخ انصاری، حکیم سبزواری، سید ابراهیم موسوی قزوینی،...
آثار	جامع العلل، شرح قانون، قانون العلاج، شرح مکاسب، حاشیه جواهر الکلام،...

زندگی‌نامه

شرف الدین میر سید علی فرزند سید محمد حسینی مرعشی، منجم و تاجر تبریزی، در سال ۱۲۰۲ قمری در تبریز متولد گردید. او از سادات بزرگ مرعشی و از نسل علامه جهان قوام الدین مرعشی علیه الرحمه است.

سید الحکما، پدربزرگ آیت الله سید شهاب الدین مرعشی نجفی و والد گرامی علامه نسّابه سید محمود مرعشی رحمة الله علیه می باشد، که این دودمان مرعشی اکثرا از مروجین بزرگ اسلامی بودند.

تحصیلات و استادان

سید الحکما سالیانی دراز در عتبات عالیات در جمله افاضل شاگردان سید ابراهیم موسوی قزوینی (صاحب ضوابط) و شیخ محمدحسن نجفی (صاحب جواهر) و شیخ مرتضی انصاری بود و به مراتب علم و اخلاق سرآمد اقران گردید.

سید الحکما همچنین حدود پانزده سال از بهترین سنوات عمر شریفش در دارالعلم اصفهان به فراگیری علوم مختلف مخصوصا پزشکی و دینی سپری شد و پس از آن این پزشک جسمی و روحی عازم سبزوار گردید و چند سالی نیز از کرسی درس حاج ملاهادی سبزواری دروس حکمت و کلام و الهیات آموخت و به «سید الحکما» نیز معروف گردید. صاحب تراجم علما، هم او را سید العلما و هم سید الاطباء و هم سید الحکما می نامند و این القاب به او زیبد.

خدمات علمی و اجتماعی

سید الحکما مدتى در تهران در محله سرچشمه به پزشکى مشغول بوده و مدتى نیز در مشهد و تبریز به مداواى بیماران مشغول بود، که این دوره مصادف با دوران ولایت‌عهدى مظفر‌الدین شاه قاجاراست.

او در بازگشت به تهران همچنان به طبابت مشغول بود و نقل است که او براى نخستین بار در ایران (قبل از آمدن دندان مصنوعى از اورپا)، یک دست دندان مصنوعى را از عاج فیل تهیه نمود که به کمک فنرى که براى آن تعبیه کرده بود؛ آن را در درون دهان استقرار مى‌بخشید. همچنین صاحب «ریحانة الادب» نوشته است: او با مواد شیمیائی (کیمیائی) زنبور عسل مصنوعی می ساخت و عجایب و کراماتی در زندگی از او مشاهده شد.

گفته شده شیخ محمد عبده، مفتی جامع الازهر مصر، به این دانشمند خیلی علاقه داشت و به او اظهار صمیمیت نموده، با وی مکاتبه می کرد و در ضمن نامه هایش قصیده در مدح این سید بزرگوار به عربی فصیح سرود و برایش ارسال داشت.

آثار و تألیفات

این دانشمند جامع که خود مدرسی قابل بود، آثاری به این شرح از خویش به جا گذاشت:

قانون العلاج؛ از آثار سيد الحکمای تبريزی

1. جامع العلل، در شرح انوار الملکوت علامه حلی.
2. شرح قانون ابن سینا.
3. شرح طب.
4. علت زکام.
5. شرح طب النبى(ص).
6. شرح طب الائمه(ص).
7. حاشیه منتهى المقال.
8. حاشیه جواهر الکلام.
9. تاریخ تبریز.
10. راه تعیین قبله.
11. قانون العلاج.
12. شرح منظومه سبزوارى.
13. شرح مکاسب شیخ انصارى.
14. شرح لمعه شهید ثانى.
15. رسائلى در جفر و رمل.

وفات

مرحوم سید الحکما تبریزی، در سال ۱۳۱۶ قمری در سن ۱۱۴ سالگی جهان فانی را وداع نمود و در وادی السلام نجف به خاک سپرده شد.

منابع

• "حسینی تبریزی، سید علی بن محمد"، ویکی نور.
• "سید الحکما تبریزی"، سایت شعائر.

آرشیو عکس و تصویر

• 

  از راست: سید شمس الدین محمود حسینی مرعشی نجفی، سید شهاب الدین حسینی مرعشی نجفی و سید علی حسینی مرعشی تبریزی

• 

  سید علی حسینی مرعشی تبریزی