زبیر بن عوام: تفاوت بین نسخهها
مهدی موسوی (بحث | مشارکتها) |
|||
| سطر ۱: | سطر ۱: | ||
{{متوسط}} | {{متوسط}} | ||
| − | ''' | + | '''«زبیر بن عوام اسدى»'''، [[صحابی]] و پسر عمّه [[رسول خدا]] صلى الله علیه وآله، از نخستین گروندگان به [[اسلام]] و از مهاجران به [[حبشه]] است.<ref>النّسب، ص۲۰۵؛ الطّبقات، ج۳، ص۱۰۰-۱۰۳؛ اسدالغابه، ج۲، ص۱۹۶-۱۹۹.</ref> او پس از [[بیعت]] با [[امام علی علیه السلام|امیرالمؤمنین على]] علیهالسلام آن را نقض کرد و از آتش افروزان [[جنگ جمل]] شد.<ref>تاریخ یعقوبى، ج۲، ص۱۷۸-۱۸۰؛ تاریخ طبرى، ج۲، ص۴۵۱.</ref> |
| − | == زندگینامه == | + | ==زندگینامه== |
| − | پدر زبیر، عوّام بن خُویلد برادر [[خدیجه کبری|حضرت خدیجه]] (سلام الله علیها) بود و مادرش، [[صفیه دختر عبد المطلب|صفیّه بنت عبدالمطلب]]، زنی شجاع و مبارز در تاریخ [[اسلام]] می باشد. با این حساب، زبیر پسر | + | پدر زبیر، عوّام بن خُویلد برادر [[خدیجه کبری|حضرت خدیجه]] (سلام الله علیها) بود و مادرش، [[صفیه دختر عبد المطلب|صفیّه بنت عبدالمطلب]]، زنی شجاع و مبارز در تاریخ [[اسلام]] می باشد. با این حساب، زبیر پسر عمّهی [[پیامبر اسلام|حضرت محمد]] (صلى الله علیه و آله) و [[حضرت علی]] (علیه السلام) محسوب می شود. [[قصی بن کلاب|قصیّ بن کلاب]] نیز، جد مشترک زبیر و پیامبر اکرم (صلى الله علیه و آله) است. |
| − | زبیر همچنین شوهر أسماء دختر [[ابوبکر]] بود، که به نوعی باجناق پیامبر اکرم (صلى الله علیه و آله) محسوب می شد. مشهورترین فرزندش [[عبدالله بن زبیر]] است که در برخی فتنه ها و حوادث صدر اسلام مؤثر بود. | + | زبیر همچنین شوهر أسماء دختر [[ابوبکر]] بود، که به نوعی باجناق [[پیامبر اکرم]] (صلى الله علیه و آله) محسوب می شد. مشهورترین فرزندش [[عبدالله بن زبیر]] است که در برخی فتنه ها و حوادث صدر اسلام مؤثر بود. |
زبیر به نقلی پنجمین یا ششمین مردی است که مسلمان شد و از کاتبان [[وحی]] الهی بوده است. وی در همه [[غزوات پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله|غزوات]] حضرت رسول(صلى الله علیه و آله) شرکت کرد و در بعضی [[سریه|سریّات]] فرماندهی جنگ را بر عهده می گرفت. | زبیر به نقلی پنجمین یا ششمین مردی است که مسلمان شد و از کاتبان [[وحی]] الهی بوده است. وی در همه [[غزوات پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله|غزوات]] حضرت رسول(صلى الله علیه و آله) شرکت کرد و در بعضی [[سریه|سریّات]] فرماندهی جنگ را بر عهده می گرفت. | ||
| سطر ۱۱: | سطر ۱۱: | ||
او با [[اهل البیت|اهل بیت]] علیهم السلام نیز رابطه خوبی داشت. از جمله در زمان حمله به خانه [[امام علی علیه السلام|امام علی]] علیه السلام برای اخذ [[بیعت]] اجباری، از حضرت علیه السلام دفاع کرد و علیه مهاجمین شمشیر کشید. وی همچنین از جمله کسانی بود که در [[تشییع جنازه]] [[حضرت فاطمه زهرا سلام الله علیها|حضرت فاطمه]] (سلام الله علیها) حضور داشت. | او با [[اهل البیت|اهل بیت]] علیهم السلام نیز رابطه خوبی داشت. از جمله در زمان حمله به خانه [[امام علی علیه السلام|امام علی]] علیه السلام برای اخذ [[بیعت]] اجباری، از حضرت علیه السلام دفاع کرد و علیه مهاجمین شمشیر کشید. وی همچنین از جمله کسانی بود که در [[تشییع جنازه]] [[حضرت فاطمه زهرا سلام الله علیها|حضرت فاطمه]] (سلام الله علیها) حضور داشت. | ||
| − | زبیر در [[شورای شش نفره خلافت|شورای شش نفره]] به [[عثمان بن عفان|عثمان]] | + | زبیر در [[شورای شش نفره خلافت|شورای شش نفره]] به [[عثمان بن عفان|عثمان بن عفان]] رأی نداد و به نفع امام علی علیه السلام کنار کشید. او در حصر خانگی عثمان و در نتیجه قتل وی، نقش داشت و بعد از مرگ عثمان، مردم را برای بیعت با امام علی علیه السلام تحریک کرد. |
| − | == زبیر در عصر خلافت امیرالمؤمنین == | + | ==زبیر در عصر خلافت امیرالمؤمنین== |
| − | اولین اقدام زبیر بعد از به خلافت رسیدن [[امام علی علیه السلام|حضرت علی]] علیه | + | اولین اقدام زبیر بعد از به [[خلافت]] رسیدن [[امام علی علیه السلام|حضرت علی]] علیه السلام، اعتراض به نحوه تقسیم [[بیت المال]] توسط آن حضرت علیه السلام شد و به خاطر سابقه ی خود در [[اسلام]]، راضی به تقسیم مساوی بیت المال نبود. او به امام علیه السلام گفت: إِنَّکَ جَعَلْتَ حَقَّنَا فِی الْقَسْمِ کَحَقِّ غَیْرِنَا ...؛ تو در تقسیم بیت المال حق ما را همانند حق دیگران قرار دادی و بین ما و ایشان در تقسیم بیت المال با تساوی برخورد کردی. |
| − | دیگر اینکه زبیر به همراه [[طلحة بن عبیدالله| | + | دیگر اینکه زبیر به همراه [[طلحة بن عبیدالله|طلحة بن عبیدالله]] برای به حکومت رسیدن امام علی علیه السلام بسیار تلاش کردند، و در عین حال از حضرت علیه السلام انتظار پست حکومتی داشتند، از این جهت زبیر خواستار حکومت [[عراق]] و طلحه حکومت [[یمن]] بود. آنان می گفتند: نُبایعُک علی أنّا شُرکاؤُک فی هذالامرِ ...؛ با تو [[بیعت]] کردیم که در حکومت نصیبی داشته باشیم. |
| − | طلحه و زبیر بعد از اینکه از [[عدالت]] امام علیه السلام خشمگین شدند، [[مدینه]] را به قصد [[مکه]] -به ظاهر برای [[عمره]]- ترک کردند. نقشه از این قرار بود که اینان به همراه [[عایشه]]، که در مکه حضور داشت، به بهانه ی خونخواهی و خواستار قصاص قاتلین [[عثمان بن عفان|عثمان]] علیه امام علیه السلام قیام کنند | + | طلحه و زبیر بعد از اینکه از [[عدالت]] امام علی علیه السلام خشمگین شدند، [[مدینه]] را به قصد [[مکه]] -به ظاهر برای [[عمره]]- ترک کردند. نقشه از این قرار بود که اینان به همراه [[عایشه]]، که در مکه حضور داشت، به بهانه ی خونخواهی و خواستار [[قصاص]] قاتلین [[عثمان بن عفان|عثمان]]، علیه امام علیه السلام قیام کنند و این را به دیگران بفهمانند که عثمان مظلوم کشته و قاتلین وی همه در رکاب علی علیه السلام هستند، از این رو [[جنگ جمل]] را در [[بصره]] برپا کردند. |
| − | + | در این جنگ، [[طلحه]] توسط نیروی خودی ([[مروان بن حکم|مروان]]) کشته شد. اما زبیر در پی ملاقاتی که با [[امیرالمؤمنین]] علیه السلام داشت، از جنگ کناره کشید و بصره را به قصد [[مدینه]] ترک کرد. ابن جرموز که از سپاه عایشه بود، از فرصت استفاده کرده و با حیله با وی همراه شد، و زبیر را کشته و سر از تن او جدا کرد و به همراه شمشیرش برای گرفتن هدیه نزد حضرت علی علیه السلام آمد. وقتی آن حضرت علیه السلام چشمش به شمشیر زبیر افتاد، ناراحت شد و فرمود: "افسوس که این شمشیر، چه اندوهی را از چهره [[پیامبر اسلام|پیامبر]] (صلى الله علیه و آله) زدوده بود!". | |
==پانویس== | ==پانویس== | ||
{{پانویس}} | {{پانویس}} | ||
==منابع== | ==منابع== | ||
| − | |||
| − | |||
| − | [[رده: | + | *پایگاه اطلاعرسانی حوزه. |
| + | *[[فرهنگ قرآن (کتاب)|فرهنگ قرآن]]، جلد ۱۵، صفحه ۲۳۹-۲۳۸. | ||
| + | |||
| + | [[رده:اصحاب پیامبر]] | ||
| + | [[رده:وابستگان پیامبر]] | ||
[[رده:ناکثین]] | [[رده:ناکثین]] | ||
| − | |||
[[رده:مقاله های مرتبط به دانشنامه]] | [[رده:مقاله های مرتبط به دانشنامه]] | ||
نسخهٔ کنونی تا ۲۳ ژوئیهٔ ۲۰۲۶، ساعت ۱۷:۰۵
«زبیر بن عوام اسدى»، صحابی و پسر عمّه رسول خدا صلى الله علیه وآله، از نخستین گروندگان به اسلام و از مهاجران به حبشه است.[۱] او پس از بیعت با امیرالمؤمنین على علیهالسلام آن را نقض کرد و از آتش افروزان جنگ جمل شد.[۲]
زندگینامه
پدر زبیر، عوّام بن خُویلد برادر حضرت خدیجه (سلام الله علیها) بود و مادرش، صفیّه بنت عبدالمطلب، زنی شجاع و مبارز در تاریخ اسلام می باشد. با این حساب، زبیر پسر عمّهی حضرت محمد (صلى الله علیه و آله) و حضرت علی (علیه السلام) محسوب می شود. قصیّ بن کلاب نیز، جد مشترک زبیر و پیامبر اکرم (صلى الله علیه و آله) است.
زبیر همچنین شوهر أسماء دختر ابوبکر بود، که به نوعی باجناق پیامبر اکرم (صلى الله علیه و آله) محسوب می شد. مشهورترین فرزندش عبدالله بن زبیر است که در برخی فتنه ها و حوادث صدر اسلام مؤثر بود.
زبیر به نقلی پنجمین یا ششمین مردی است که مسلمان شد و از کاتبان وحی الهی بوده است. وی در همه غزوات حضرت رسول(صلى الله علیه و آله) شرکت کرد و در بعضی سریّات فرماندهی جنگ را بر عهده می گرفت.
او با اهل بیت علیهم السلام نیز رابطه خوبی داشت. از جمله در زمان حمله به خانه امام علی علیه السلام برای اخذ بیعت اجباری، از حضرت علیه السلام دفاع کرد و علیه مهاجمین شمشیر کشید. وی همچنین از جمله کسانی بود که در تشییع جنازه حضرت فاطمه (سلام الله علیها) حضور داشت.
زبیر در شورای شش نفره به عثمان بن عفان رأی نداد و به نفع امام علی علیه السلام کنار کشید. او در حصر خانگی عثمان و در نتیجه قتل وی، نقش داشت و بعد از مرگ عثمان، مردم را برای بیعت با امام علی علیه السلام تحریک کرد.
زبیر در عصر خلافت امیرالمؤمنین
اولین اقدام زبیر بعد از به خلافت رسیدن حضرت علی علیه السلام، اعتراض به نحوه تقسیم بیت المال توسط آن حضرت علیه السلام شد و به خاطر سابقه ی خود در اسلام، راضی به تقسیم مساوی بیت المال نبود. او به امام علیه السلام گفت: إِنَّکَ جَعَلْتَ حَقَّنَا فِی الْقَسْمِ کَحَقِّ غَیْرِنَا ...؛ تو در تقسیم بیت المال حق ما را همانند حق دیگران قرار دادی و بین ما و ایشان در تقسیم بیت المال با تساوی برخورد کردی.
دیگر اینکه زبیر به همراه طلحة بن عبیدالله برای به حکومت رسیدن امام علی علیه السلام بسیار تلاش کردند، و در عین حال از حضرت علیه السلام انتظار پست حکومتی داشتند، از این جهت زبیر خواستار حکومت عراق و طلحه حکومت یمن بود. آنان می گفتند: نُبایعُک علی أنّا شُرکاؤُک فی هذالامرِ ...؛ با تو بیعت کردیم که در حکومت نصیبی داشته باشیم.
طلحه و زبیر بعد از اینکه از عدالت امام علی علیه السلام خشمگین شدند، مدینه را به قصد مکه -به ظاهر برای عمره- ترک کردند. نقشه از این قرار بود که اینان به همراه عایشه، که در مکه حضور داشت، به بهانه ی خونخواهی و خواستار قصاص قاتلین عثمان، علیه امام علیه السلام قیام کنند و این را به دیگران بفهمانند که عثمان مظلوم کشته و قاتلین وی همه در رکاب علی علیه السلام هستند، از این رو جنگ جمل را در بصره برپا کردند.
در این جنگ، طلحه توسط نیروی خودی (مروان) کشته شد. اما زبیر در پی ملاقاتی که با امیرالمؤمنین علیه السلام داشت، از جنگ کناره کشید و بصره را به قصد مدینه ترک کرد. ابن جرموز که از سپاه عایشه بود، از فرصت استفاده کرده و با حیله با وی همراه شد، و زبیر را کشته و سر از تن او جدا کرد و به همراه شمشیرش برای گرفتن هدیه نزد حضرت علی علیه السلام آمد. وقتی آن حضرت علیه السلام چشمش به شمشیر زبیر افتاد، ناراحت شد و فرمود: "افسوس که این شمشیر، چه اندوهی را از چهره پیامبر (صلى الله علیه و آله) زدوده بود!".
پانویس
منابع
- پایگاه اطلاعرسانی حوزه.
- فرهنگ قرآن، جلد ۱۵، صفحه ۲۳۹-۲۳۸.
