دعای صباح: تفاوت بین نسخه‌ها
(ایجاد مقالهٔ تازه: دعای صباح) |
(به‌روزرسانی مقاله با نسخهٔ نهایی و اصلاح ارجاع‌ها) |
||
| (یک نسخهٔ میانیِ همین کاربر نمایش داده نشده است) | |||
| سطر ۱: | سطر ۱: | ||
| − | '''دعای صباح'''، [[دعا|دعایی]] است که به [[امام علی علیه السلام]] نسبت داده شده و با عبارت «اللَّهُمَّ يَا مَنْ دَلَعَ لِسَانَ الصَّبَاحِ بِنُطْقِ تَبَلُّجِهِ» آغاز می‌شود.<ref>مجلسی، بحار الأنوار، ج۸۷، ص۳۳۹.</ref> این دعا در شمار «ادعیۀ مشهوره» شیعه است و [[شیخ عباس قمی]] در [[مفاتیح الجنان (کتاب)|مفاتیح الجنان]]، فصل «ذکر بعضی از ادعیۀ مشهوره» را با آن می‌آغازد.<ref>قمی، کلیات مفاتیح الجنان، ج۱، ص۶۰.</ref> وقت خواندن آن سحر، و بنا بر مشهور پس از [[نماز]] صبح است.<ref>قمی، کلیات مفاتیح الجنان، ج۱، ص۶۲.</ref> | + | '''دعای صباح'''، [[دعا|دعایی]] است که به [[امام علی علیه السلام]] نسبت داده شده و با عبارت «اللَّهُمَّ يَا مَنْ دَلَعَ لِسَانَ الصَّبَاحِ بِنُطْقِ تَبَلُّجِهِ» — «خدایا، ای آن‌که زبان سپیده‌دم را گشودی» — آغاز می‌شود.<ref>مجلسی، بحار الأنوار، ج۸۷، ص۳۳۹.</ref> این دعا در شمار «ادعیۀ مشهوره» شیعه است و [[حاج شیخ عباس قمی|شیخ عباس قمی]] در [[مفاتیح الجنان (کتاب)|مفاتیح الجنان]]، فصل «ذکر بعضی از ادعیۀ مشهوره» را با آن می‌آغازد.<ref>قمی، کلیات مفاتیح الجنان، ج۱، ص۶۰.</ref> وقت خواندن آن سحر، و بنا بر مشهور پس از [[نماز]] صبح است.<ref>قمی، کلیات مفاتیح الجنان، ج۱، ص۶۲.</ref> |
| − | [[محمدباقر مجلسی]] آن را در سدهٔ یازدهم هجری در [[بحارالأنوار (کتاب)|بحار الأنوار]] آورد و از آن پس شرح‌ها و ترجمه‌های بسیاری بر آن نوشته شد؛ «شرح دعای صباح» [[ملا هادی سبزواری]] از شناخته‌شده‌ترین آن‌هاست.<ref>طهرانی، الذريعة، ج۱۳، ص۲۵۲–۲۵۶.</ref> با این حال، کهن‌ترین | + | [[علامه مجلسى|محمدباقر مجلسی]] آن را در سدهٔ یازدهم هجری در [[بحارالأنوار (کتاب)|بحار الأنوار]] آورد و از آن پس شرح‌ها و ترجمه‌های بسیاری بر آن نوشته شد؛ «شرح دعای صباح» [[حاج ملاهادی سبزواری|ملا هادی سبزواری]] از شناخته‌شده‌ترین آن‌هاست.<ref>طهرانی، الذريعة، ج۱۳، ص۲۵۲–۲۵۶.</ref> با این حال، کهن‌ترین منبع دعا «مصباح» سید بن باقی است و سند متصلی گزارش نشده است.<ref>مجلسی، بحار الأنوار، ج۸۷، ص۳۴۲.</ref> |
==جایگاه و آداب== | ==جایگاه و آداب== | ||
| − | این دعا | + | این دعا سحری است و در شمار ادعیهٔ «مشهوره»؛ قمی آن را در کنار دعاهایی مانند [[دعای کمیل]] آورده و یادآور می‌شود که مجلسی نیز آن را در «کتاب دعا» و «کتاب صلاة» بحار با توضیح نقل کرده است.<ref>قمی، کلیات مفاتیح الجنان، ج۱، ص۶۰ و ۶۲.</ref> |
| − | مجلسی آن را دعایی می‌داند که امام علی (علیه السلام) «بعد از دو رکعت نماز صبح» می‌خواند.<ref>مجلسی، بحار الأنوار، ج۸۷، ص۳۳۹.</ref> قمی | + | مجلسی آن را دعایی می‌داند که امام علی (علیه السلام) «بعد از دو رکعت نماز صبح» می‌خواند.<ref>مجلسی، بحار الأنوار، ج۸۷، ص۳۳۹.</ref> قمی می‌نویسد که مشهور، خواندن آن پس از فریضهٔ صبح است و سید بن باقی آن را پس از نافلهٔ صبح روایت کرده و عمل به هر یک از دو وقت را نیکو دانسته است.<ref>قمی، کلیات مفاتیح الجنان، ج۱، ص۶۲.</ref> در عرف معاصر، خواندن آن در سحرهای [[ماه رمضان]] و [[اعتکاف]] رایج است؛ هرچند در مفاتیح الجنان این دعا در فصل ادعیۀ مشهوره آمده و در شمار اعمال ماه رمضان یا اعتکاف شمرده نشده است.<ref>قمی، کلیات مفاتیح الجنان، ج۱، ص۶۰.</ref> |
دعا با سجده و اقرار کوتاه به گناه پایان می‌یابد<ref>مجلسی، بحار الأنوار، ج۸۷، ص۳۴۱.</ref> و به سبب آغاز آن با وصف صبح، «دعای صباح» نام گرفته است.<ref>مجلسی، بحار الأنوار، ج۸۷، ص۳۳۹.</ref> | دعا با سجده و اقرار کوتاه به گناه پایان می‌یابد<ref>مجلسی، بحار الأنوار، ج۸۷، ص۳۴۱.</ref> و به سبب آغاز آن با وصف صبح، «دعای صباح» نام گرفته است.<ref>مجلسی، بحار الأنوار، ج۸۷، ص۳۳۹.</ref> | ||
| − | |||
==منبع و سند== | ==منبع و سند== | ||
| − | + | دربارهٔ سند دعا، بحار الأنوار آگاهی بیشتری به دست می‌دهد. مجلسی در همان باب، دعاهای پیش از آن را از [[البلد الامین و الدرع الحصین (کتاب)|البلد الأمین]] کفعمی نقل می‌کند و سپس دعای صباح را به نقل از «الاختیار»، با این تعبیر که امام علی (علیه السلام) آن را پس از دو رکعت نماز صبح می‌خواند.<ref>مجلسی، بحار الأنوار، ج۸۷، ص۳۳۹.</ref> سپس در «بیان» می‌نویسد: «هذا الدعاءُ مِنَ الأدعیةِ المشهورةِ، وَ لَمْ أَجِدْهُ فی الکتبِ المعتبرةِ إلاّ فی مصباحِ السیدِ ابنِ الباقی»؛ «این دعا از دعاهای مشهور است و آن را در کتاب‌های معتبر نیافتم، مگر در مصباح سید بن باقی.»<ref>مجلسی، بحار الأنوار، ج۸۷، ص۳۴۲.</ref> | |
| − | بر پایهٔ این گزارش، کهن‌ترین منبعی که در دست است «مصباح» سید بن باقی است و در میان منابع دعا، نامی از [[مصباح المتهجد (کتاب)|مصباح المتهجد]] [[شیخ طوسی]] یا [[الاقبال]] [[سید بن طاووس]] برده نشده است. مجلسی دربارهٔ خود ابن باقی نوشته است که او در نهایت فضل و کمال بود، ولی بیشتر کتابش از «مصباح» شیخ طوسی گرفته شده است.<ref>مجلسی، بحار الأنوار، ج۱، ص۳۸.</ref> | + | بر پایهٔ این گزارش، کهن‌ترین منبعی که در دست است «مصباح» سید بن باقی است و در میان منابع دعا، نامی از [[مصباح المتهجد (کتاب)|مصباح المتهجد]] [[شیخ طوسی]] یا [[اقبال الاعمال (کتاب)|الاقبال]] [[سید بن طاووس]] برده نشده است. مجلسی دربارهٔ خود ابن باقی نوشته است که او در نهایت فضل و کمال بود، ولی بیشتر کتابش از «مصباح» شیخ طوسی گرفته شده است.<ref>مجلسی، بحار الأنوار، ج۱، ص۳۸.</ref> |
| − | مجلسی دو گزارش دیگر | + | مجلسی دو گزارش دیگر می‌آورد که هیچ‌یک سند متصل نیست. نخست نسخه‌ای که «درویش محمد اصفهانی» در سال ۹۳۹ق بر [[محقق ثانی|محقق کرکی]] خوانده و او آن را اجازه داده است؛ دوم گزارش شریف یحیی بن قاسم علوی که گفته است در «سفینه‌ای» نوشته‌ای به خط امام علی (علیه السلام) دیده که در آن، دعا از [[پیامبر اسلام]] (صلی الله علیه و آله) نقل شده و در پایانش تاریخ ۱۱ ذی‌الحجه سال ۲۵ق ثبت شده است.<ref>مجلسی، بحار الأنوار، ج۸۷، ص۳۴۲.</ref> این گزارش‌ها از یافتن نسخه خبر می‌دهند، نه از زنجیرهٔ راویان. از این رو دعای صباح سند متصل و کهنی ندارد و منابع متأخر، از جمله مفاتیح الجنان، آن را بدون سند آورده‌اند.<ref>قمی، کلیات مفاتیح الجنان، ج۱، ص۶۲.</ref> |
==محتوا== | ==محتوا== | ||
| − | دعا با حمد و توصیف | + | دعا با حمد و توصیف آفرینش و برآمدن صبح آغاز می‌شود: گشوده شدن «زبان سپیده‌دم»، رفتن پاره‌های شب، استواری گردون گردان و روشنی خورشید.<ref>مجلسی، بحار الأنوار، ج۸۷، ص۳۳۹.</ref> مجلسی در شرح خود، تعبیر «لسان الصباح» را با آیهٔ {{متن قرآن|«وَالصُّبْحِ إِذَا تَنَفَّسَ»}}؛ «سوگند به سپیده‌دم آن‌گاه که می‌دمد»<ref>قرآن کریم، سورهٔ تکویر، آیهٔ ۱۸؛ مجلسی، بحار الأنوار، ج۸۷، ص۳۴۳.</ref> مرتبط می‌کند و آن را استعاره‌ای برای برآمدن فجر می‌شمارد.<ref>مجلسی، بحار الأنوار، ج۸۷، ص۳۴۲–۳۴۳.</ref> |
| − | بخش | + | بخش دوم، توحید و تنزیه است: |
| + | {{متن دعا|«یا مَنْ دَلَّ عَلى ذاتِهِ بِذاتِهِ»|«ای آن‌که بر ذات خویش به ذات خویش راه نمود»}} | ||
| + | در این بخش، خدا از همانندی با آفریدگان و از «کیفیت» پاک دانسته می‌شود.<ref>مجلسی، بحار الأنوار، ج۸۷، ص۳۳۹.</ref> سپس صلوات بر پیامبر و خاندانش می‌آید؛ در آن، پیامبر «دلیل به سوی خدا در شب تاریک» و «چنگ‌زننده به ریسمان بلند شرف» خوانده می‌شود.<ref>مجلسی، بحار الأنوار، ج۸۷، ص۳۴۰.</ref> | ||
| − | از میانهٔ دعا به بعد، لحن به اقرار به گناه و تضرع می‌گراید. امام (علیه السلام) خود را | + | از میانهٔ دعا به بعد، لحن به اقرار به گناه و تضرع می‌گراید. امام (علیه السلام) خود را «مسکین» و «گنهکار گریزان» می‌خواند و می‌گوید تنها به امید آمده است، نه به شایستگی؛ آن‌گاه هوای نفس را «بدترین مرکب» می‌شمارد.<ref>مجلسی، بحار الأنوار، ج۸۷، ص۳۴۰.</ref> در همین بخش، درخواست‌هایی چون هدایت، خشوع، اشکِ ترس، قناعت، سلامت دین و دنیا و پناه از کید دشمنان آمده است.<ref>مجلسی، بحار الأنوار، ج۸۷، ص۳۴۰.</ref> |
| − | پایان دعا صلوات و درخواست اجابت است. سپس امام (علیه السلام) سجده می‌کند و با اقرار به «حجاب دل»، «عیب نفس» و «چیرگی هوا» آمرزش همهٔ گناهان را به حرمت محمد (صلی الله علیه و آله) و خاندانش می‌خواهد.<ref>مجلسی، بحار الأنوار، ج۸۷، ص۳۴۱.</ref> | + | پایان دعا صلوات و درخواست اجابت است. سپس امام (علیه السلام) سجده می‌کند و با اقرار به «حجاب دل»، «عیب نفس» و «چیرگی هوا» آمرزش همهٔ گناهان را به حرمت محمد (صلی الله علیه و آله) و خاندانش می‌خواهد.<ref>مجلسی، بحار الأنوار، ج۸۷، ص۳۴۱.</ref> آیات ۲۶ و ۲۷ [[سوره آل عمران]] نیز در آن آمده است.<ref>مجلسی، بحار الأنوار، ج۸۷، ص۳۴۱.</ref> |
==شروح و ترجمه‌ها== | ==شروح و ترجمه‌ها== | ||
| − | [[آقا بزرگ تهرانی]] در [[الذريعة]] بیش از بیست شرح و ترجمه برای دعای صباح نام برده است؛ از جمله «مفتاح الفلاح و مصباح النجاح» از مولی ابوالوفاء | + | [[شیخ آقا بزرگ تهرانی|آقا بزرگ تهرانی]] در [[الذریعة الی تصانیف الشیعة (کتاب)|الذريعة]] بیش از بیست شرح و ترجمه برای دعای صباح نام برده است؛ از جمله «مفتاح الفلاح و مصباح النجاح» از مولی ابوالوفاء (ترجمه‌ای منظوم به فارسی) و شرح احمد استرآبادی.<ref>طهرانی، الذريعة، ج۱۳، ص۲۵۲–۲۵۶.</ref> |
| − | + | نام‌آورترین شرح، «شرح دعای صباح» [[حاج ملاهادی سبزواری|ملا هادی سبزواری]] است که در ۱۲۶۷ق به پایان رسید و در ۱۲۸۳ق همراه با شرح او بر اسماء حسنی چاپ شد.<ref>طهرانی، الذريعة، ج۱۳، ص۲۵۶.</ref> شرح‌هایی از میرزا عبدالرحیم سبزواری، مولی محمد نجف کرمانی و سید قطب الدین نیریزی در این فهرست است.<ref>طهرانی، الذريعة، ج۱۳، ص۲۵۴–۲۵۵.</ref> | |
| − | دربارهٔ دو انتساب مشهور باید احتیاط کرد. الذريعة شرحی با عنوان «شرح دعاء الصباح و المساء» از [[شیخ بهایی]] ثبت کرده است، اما آن شرح بر «دعای صباح و مساء» [[صحیفه سجادیه]] است و از اجزای «حدائق الصالحین» او شمرده می‌شود، نه شرح دعای صباح منسوب به امام علی (علیه السلام).<ref>طهرانی، الذريعة، ج۱۳، ص۲۵۶.</ref> همچنین در این فهرست، شرحی از [[آقا جمال خوانساری]] بر این دعا دیده نمی‌شود.<ref>طهرانی، الذريعة، ج۱۳، ص۲۵۲–۲۵۶.</ref> | + | دربارهٔ دو انتساب مشهور باید احتیاط کرد. الذريعة شرحی با عنوان «شرح دعاء الصباح و المساء» از [[شیخ بهایی]] ثبت کرده است، اما آن شرح بر «دعای صباح و مساء» [[صحیفه سجادیه (کتاب)|صحیفه سجادیه]] است و از اجزای «حدائق الصالحین» او شمرده می‌شود، نه شرح دعای صباح منسوب به امام علی (علیه السلام).<ref>طهرانی، الذريعة، ج۱۳، ص۲۵۶.</ref> همچنین در این فهرست، شرحی از [[آقا جمال خوانساری]] بر این دعا دیده نمی‌شود.<ref>طهرانی، الذريعة، ج۱۳، ص۲۵۲–۲۵۶.</ref> |
==متن و ترجمه== | ==متن و ترجمه== | ||
| − | آنچه در پی می‌آید، گزیده‌ای از آغاز و پایان | + | آنچه در پی می‌آید، گزیده‌ای از آغاز و پایان دعا بر پایهٔ مفاتیح الجنان است؛ متن کامل آن چند صفحه است.<ref>قمی، کلیات مفاتیح الجنان، ج۱، ص۶۰.</ref> |
<div class="mw-collapsible mw-collapsed" style="border:1px solid #d8d0bf; border-radius:8px; padding:0.6em 1em; margin:1em 0; background:#fffdf7;"> | <div class="mw-collapsible mw-collapsed" style="border:1px solid #d8d0bf; border-radius:8px; padding:0.6em 1em; margin:1em 0; background:#fffdf7;"> | ||
نسخهٔ کنونی تا ۱۰ نوامبر ۲۰۲۶، ساعت ۱۶:۳۴
دعای صباح، دعایی است که به امام علی علیه السلام نسبت داده شده و با عبارت «اللَّهُمَّ يَا مَنْ دَلَعَ لِسَانَ الصَّبَاحِ بِنُطْقِ تَبَلُّجِهِ» — «خدایا، ای آن‌که زبان سپیده‌دم را گشودی» — آغاز می‌شود.[۱] این دعا در شمار «ادعیۀ مشهوره» شیعه است و شیخ عباس قمی در مفاتیح الجنان، فصل «ذکر بعضی از ادعیۀ مشهوره» را با آن می‌آغازد.[۲] وقت خواندن آن سحر، و بنا بر مشهور پس از نماز صبح است.[۳]
محمدباقر مجلسی آن را در سدهٔ یازدهم هجری در بحار الأنوار آورد و از آن پس شرح‌ها و ترجمه‌های بسیاری بر آن نوشته شد؛ «شرح دعای صباح» ملا هادی سبزواری از شناخته‌شده‌ترین آن‌هاست.[۴] با این حال، کهن‌ترین منبع دعا «مصباح» سید بن باقی است و سند متصلی گزارش نشده است.[۵]
جایگاه و آداب
این دعا سحری است و در شمار ادعیهٔ «مشهوره»؛ قمی آن را در کنار دعاهایی مانند دعای کمیل آورده و یادآور می‌شود که مجلسی نیز آن را در «کتاب دعا» و «کتاب صلاة» بحار با توضیح نقل کرده است.[۶]
مجلسی آن را دعایی می‌داند که امام علی (علیه السلام) «بعد از دو رکعت نماز صبح» می‌خواند.[۷] قمی می‌نویسد که مشهور، خواندن آن پس از فریضهٔ صبح است و سید بن باقی آن را پس از نافلهٔ صبح روایت کرده و عمل به هر یک از دو وقت را نیکو دانسته است.[۸] در عرف معاصر، خواندن آن در سحرهای ماه رمضان و اعتکاف رایج است؛ هرچند در مفاتیح الجنان این دعا در فصل ادعیۀ مشهوره آمده و در شمار اعمال ماه رمضان یا اعتکاف شمرده نشده است.[۹]
دعا با سجده و اقرار کوتاه به گناه پایان می‌یابد[۱۰] و به سبب آغاز آن با وصف صبح، «دعای صباح» نام گرفته است.[۱۱]
منبع و سند
دربارهٔ سند دعا، بحار الأنوار آگاهی بیشتری به دست می‌دهد. مجلسی در همان باب، دعاهای پیش از آن را از البلد الأمین کفعمی نقل می‌کند و سپس دعای صباح را به نقل از «الاختیار»، با این تعبیر که امام علی (علیه السلام) آن را پس از دو رکعت نماز صبح می‌خواند.[۱۲] سپس در «بیان» می‌نویسد: «هذا الدعاءُ مِنَ الأدعیةِ المشهورةِ، وَ لَمْ أَجِدْهُ فی الکتبِ المعتبرةِ إلاّ فی مصباحِ السیدِ ابنِ الباقی»؛ «این دعا از دعاهای مشهور است و آن را در کتاب‌های معتبر نیافتم، مگر در مصباح سید بن باقی.»[۱۳]
بر پایهٔ این گزارش، کهن‌ترین منبعی که در دست است «مصباح» سید بن باقی است و در میان منابع دعا، نامی از مصباح المتهجد شیخ طوسی یا الاقبال سید بن طاووس برده نشده است. مجلسی دربارهٔ خود ابن باقی نوشته است که او در نهایت فضل و کمال بود، ولی بیشتر کتابش از «مصباح» شیخ طوسی گرفته شده است.[۱۴]
مجلسی دو گزارش دیگر می‌آورد که هیچ‌یک سند متصل نیست. نخست نسخه‌ای که «درویش محمد اصفهانی» در سال ۹۳۹ق بر محقق کرکی خوانده و او آن را اجازه داده است؛ دوم گزارش شریف یحیی بن قاسم علوی که گفته است در «سفینه‌ای» نوشته‌ای به خط امام علی (علیه السلام) دیده که در آن، دعا از پیامبر اسلام (صلی الله علیه و آله) نقل شده و در پایانش تاریخ ۱۱ ذی‌الحجه سال ۲۵ق ثبت شده است.[۱۵] این گزارش‌ها از یافتن نسخه خبر می‌دهند، نه از زنجیرهٔ راویان. از این رو دعای صباح سند متصل و کهنی ندارد و منابع متأخر، از جمله مفاتیح الجنان، آن را بدون سند آورده‌اند.[۱۶]
محتوا
دعا با حمد و توصیف آفرینش و برآمدن صبح آغاز می‌شود: گشوده شدن «زبان سپیده‌دم»، رفتن پاره‌های شب، استواری گردون گردان و روشنی خورشید.[۱۷] مجلسی در شرح خود، تعبیر «لسان الصباح» را با آیهٔ «وَالصُّبْحِ إِذَا تَنَفَّسَ»؛ «سوگند به سپیده‌دم آن‌گاه که می‌دمد»[۱۸] مرتبط می‌کند و آن را استعاره‌ای برای برآمدن فجر می‌شمارد.[۱۹]
بخش دوم، توحید و تنزیه است:
در این بخش، خدا از همانندی با آفریدگان و از «کیفیت» پاک دانسته می‌شود.[۲۰] سپس صلوات بر پیامبر و خاندانش می‌آید؛ در آن، پیامبر «دلیل به سوی خدا در شب تاریک» و «چنگ‌زننده به ریسمان بلند شرف» خوانده می‌شود.[۲۱]
از میانهٔ دعا به بعد، لحن به اقرار به گناه و تضرع می‌گراید. امام (علیه السلام) خود را «مسکین» و «گنهکار گریزان» می‌خواند و می‌گوید تنها به امید آمده است، نه به شایستگی؛ آن‌گاه هوای نفس را «بدترین مرکب» می‌شمارد.[۲۲] در همین بخش، درخواست‌هایی چون هدایت، خشوع، اشکِ ترس، قناعت، سلامت دین و دنیا و پناه از کید دشمنان آمده است.[۲۳]
پایان دعا صلوات و درخواست اجابت است. سپس امام (علیه السلام) سجده می‌کند و با اقرار به «حجاب دل»، «عیب نفس» و «چیرگی هوا» آمرزش همهٔ گناهان را به حرمت محمد (صلی الله علیه و آله) و خاندانش می‌خواهد.[۲۴] آیات ۲۶ و ۲۷ سوره آل عمران نیز در آن آمده است.[۲۵]
شروح و ترجمه‌ها
آقا بزرگ تهرانی در الذريعة بیش از بیست شرح و ترجمه برای دعای صباح نام برده است؛ از جمله «مفتاح الفلاح و مصباح النجاح» از مولی ابوالوفاء (ترجمه‌ای منظوم به فارسی) و شرح احمد استرآبادی.[۲۶]
نام‌آورترین شرح، «شرح دعای صباح» ملا هادی سبزواری است که در ۱۲۶۷ق به پایان رسید و در ۱۲۸۳ق همراه با شرح او بر اسماء حسنی چاپ شد.[۲۷] شرح‌هایی از میرزا عبدالرحیم سبزواری، مولی محمد نجف کرمانی و سید قطب الدین نیریزی در این فهرست است.[۲۸]
دربارهٔ دو انتساب مشهور باید احتیاط کرد. الذريعة شرحی با عنوان «شرح دعاء الصباح و المساء» از شیخ بهایی ثبت کرده است، اما آن شرح بر «دعای صباح و مساء» صحیفه سجادیه است و از اجزای «حدائق الصالحین» او شمرده می‌شود، نه شرح دعای صباح منسوب به امام علی (علیه السلام).[۲۹] همچنین در این فهرست، شرحی از آقا جمال خوانساری بر این دعا دیده نمی‌شود.[۳۰]
متن و ترجمه
آنچه در پی می‌آید، گزیده‌ای از آغاز و پایان دعا بر پایهٔ مفاتیح الجنان است؛ متن کامل آن چند صفحه است.[۳۱]
آغاز دعا
پایان دعا و سجده
پانویس
- ↑ مجلسی، بحار الأنوار، ج۸۷، ص۳۳۹.
- ↑ قمی، کلیات مفاتیح الجنان، ج۱، ص۶۰.
- ↑ قمی، کلیات مفاتیح الجنان، ج۱، ص۶۲.
- ↑ طهرانی، الذريعة، ج۱۳، ص۲۵۲–۲۵۶.
- ↑ مجلسی، بحار الأنوار، ج۸۷، ص۳۴۲.
- ↑ قمی، کلیات مفاتیح الجنان، ج۱، ص۶۰ و ۶۲.
- ↑ مجلسی، بحار الأنوار، ج۸۷، ص۳۳۹.
- ↑ قمی، کلیات مفاتیح الجنان، ج۱، ص۶۲.
- ↑ قمی، کلیات مفاتیح الجنان، ج۱، ص۶۰.
- ↑ مجلسی، بحار الأنوار، ج۸۷، ص۳۴۱.
- ↑ مجلسی، بحار الأنوار، ج۸۷، ص۳۳۹.
- ↑ مجلسی، بحار الأنوار، ج۸۷، ص۳۳۹.
- ↑ مجلسی، بحار الأنوار، ج۸۷، ص۳۴۲.
- ↑ مجلسی، بحار الأنوار، ج۱، ص۳۸.
- ↑ مجلسی، بحار الأنوار، ج۸۷، ص۳۴۲.
- ↑ قمی، کلیات مفاتیح الجنان، ج۱، ص۶۲.
- ↑ مجلسی، بحار الأنوار، ج۸۷، ص۳۳۹.
- ↑ قرآن کریم، سورهٔ تکویر، آیهٔ ۱۸؛ مجلسی، بحار الأنوار، ج۸۷، ص۳۴۳.
- ↑ مجلسی، بحار الأنوار، ج۸۷، ص۳۴۲–۳۴۳.
- ↑ مجلسی، بحار الأنوار، ج۸۷، ص۳۳۹.
- ↑ مجلسی، بحار الأنوار، ج۸۷، ص۳۴۰.
- ↑ مجلسی، بحار الأنوار، ج۸۷، ص۳۴۰.
- ↑ مجلسی، بحار الأنوار، ج۸۷، ص۳۴۰.
- ↑ مجلسی، بحار الأنوار، ج۸۷، ص۳۴۱.
- ↑ مجلسی، بحار الأنوار، ج۸۷، ص۳۴۱.
- ↑ طهرانی، الذريعة، ج۱۳، ص۲۵۲–۲۵۶.
- ↑ طهرانی، الذريعة، ج۱۳، ص۲۵۶.
- ↑ طهرانی، الذريعة، ج۱۳، ص۲۵۴–۲۵۵.
- ↑ طهرانی، الذريعة، ج۱۳، ص۲۵۶.
- ↑ طهرانی، الذريعة، ج۱۳، ص۲۵۲–۲۵۶.
- ↑ قمی، کلیات مفاتیح الجنان، ج۱، ص۶۰.
منابع
- قرآن کریم (ترجمهٔ حسین انصاریان).
- طهرانی، آقا بزرگ؛ الذريعة إلی تصانيف الشيعة، قم: اسماعیلیان، بی‌تا؛ ج۱۳.
- قمی، عباس؛ کلیات مفاتیح الجنان، قم: اسوه، بی‌تا؛ ج۱.
- مجلسی، محمدباقر؛ بحار الأنوار، بیروت: مؤسسة الوفاء، ۱۴۰۳ق؛ ج۱ و ج۸۷.
