بحیرای راهب: تفاوت بین نسخهها
پرش به ناوبری
پرش به جستجو
مهدی موسوی (بحث | مشارکتها) جز (مهدی موسوی صفحهٔ بَحِيراى راهب را به بحیرای راهب منتقل کرد) |
|||
| سطر ۴: | سطر ۴: | ||
از نوع تعبیر برخى مفسران برمىآید که تلقى آنان از بحیراى راهب (دست کم در ذیل بعضى از آیات) همان بحیراى راهب معروف است<ref>کشفالاسرار، ج۱، ص۵۵۵؛ مجمعالبیان، ج۳، ص۳۶۱.</ref> که در منطقه بُصراى شام، [[حضرت محمد]] صلی الله علیه وآله را در نوجوانى (۹ یا ۱۲ سالگى) همراه با عمویش [[ابوطالب علیه السلام|ابوطالب]] که در یک کاروان تجارى عازم شام بود، ملاقات کرده است. | از نوع تعبیر برخى مفسران برمىآید که تلقى آنان از بحیراى راهب (دست کم در ذیل بعضى از آیات) همان بحیراى راهب معروف است<ref>کشفالاسرار، ج۱، ص۵۵۵؛ مجمعالبیان، ج۳، ص۳۶۱.</ref> که در منطقه بُصراى شام، [[حضرت محمد]] صلی الله علیه وآله را در نوجوانى (۹ یا ۱۲ سالگى) همراه با عمویش [[ابوطالب علیه السلام|ابوطالب]] که در یک کاروان تجارى عازم شام بود، ملاقات کرده است. | ||
| − | اما تلقى برخى سیرهنگاران از مجموع روایات اسلامى این است که دو بحیراى راهب وجود داشته است: یکى بحیراى راهبِ معروف که جز روایتى مبهم و [[حدیث مرسل|مرسل]]<ref>السیرةالنبویه، ج۱، ص۱۸۸، ۱۹۱.</ref> و در عین حال متهم به [[حدیث جعلی|جعل]] و داراى ضعف متن،<ref>السیرة الحلبیه، ج۱، ص۱۲۰؛ الصحیح من سیره، ج۲، ص۹۳ـ۹۴.</ref> گزارشى از حال وى در دست نیست. و دیگرى، یکى از ۸ [[مسیحیت|مسیحى]] شامى است که در سال ششم هجرى و پس از [[غزوه خیبر|فتح خیبر]] همراه با [[جعفر طیار|جعفر بن ابىطالب]] به [[مدینه]] آمده و بر پیامبر وارد شدند.<ref>اسد الغابه، ج۱، ص۳۵۵؛ الاصابه، ج۱، ص۴۰۴ـ۴۰۵.</ref> | + | اما تلقى برخى سیرهنگاران از مجموع روایات اسلامى این است که دو بحیراى راهب وجود داشته است: یکى بحیراى راهبِ معروف که جز روایتى مبهم و [[حدیث مرسل|مرسل]]<ref>السیرةالنبویه، ج۱، ص۱۸۸، ۱۹۱.</ref> و در عین حال متهم به [[حدیث جعلی|جعل]] و داراى ضعف متن،<ref>السیرة الحلبیه، ج۱، ص۱۲۰؛ الصحیح من سیره، ج۲، ص۹۳ـ۹۴.</ref> گزارشى از حال وى در دست نیست. و دیگرى، یکى از ۸ [[مسیحیت|مسیحى]] شامى است که در سال ششم هجرى و پس از [[غزوه خیبر|فتح خیبر]] همراه با [[جعفر طیار|جعفر بن ابىطالب]] به [[مدینه]] آمده و بر پیامبر صلی الله علیه وآله وارد شدند.<ref>اسد الغابه، ج۱، ص۳۵۵؛ الاصابه، ج۱، ص۴۰۴ـ۴۰۵.</ref> |
| − | به نظر مىرسد تلقى برخى مفسران از بحیراى راهب در روایات [[شأن نزول]] نادرست است و بر فرض پذیرش روایت ملاقات وى با پیامبر در نوجوانى، بعید است وى تا سالهاى پس از [[هجرت پیامبر اسلام به مدینه|هجرت]] زنده بوده باشد،<ref>اسدالغابه، ج۱، ص۳۵۵؛ الاصابه، ج۱، ص۴۰۴.</ref> بنابراین مراد از بحیرا در روایات شأن نزول، یکى از ۸ نفر مسیحى شامى است. درباره این ۸ نفر نیز جز آن که در چند روایت شأن نزولى به صورت مبهم از آنها یاد شده و برخى تنها به نام آنها تصریح کردهاند، هیچ اطلاعى در دست نیست. | + | به نظر مىرسد تلقى برخى مفسران از بحیراى راهب در روایات [[شأن نزول]] نادرست است و بر فرض پذیرش روایت ملاقات وى با پیامبر صلی الله علیه وآله در نوجوانى، بعید است وى تا سالهاى پس از [[هجرت پیامبر اسلام به مدینه|هجرت]] زنده بوده باشد،<ref>اسدالغابه، ج۱، ص۳۵۵؛ الاصابه، ج۱، ص۴۰۴.</ref> بنابراین مراد از بحیرا در روایات شأن نزول، یکى از ۸ نفر مسیحى شامى است. درباره این ۸ نفر نیز جز آن که در چند روایت شأن نزولى به صورت مبهم از آنها یاد شده و برخى تنها به نام آنها تصریح کردهاند، هیچ اطلاعى در دست نیست. |
ماوردى در شأن نزول آیات ۵۲ ـ ۵۴ [[سوره قصص]]، آن ۸ نفر را چنین یاد مىکند: بحیرا، ابرهه، اشراف، عامر، ایمن، ادریس، نافع و تمیم. قرطبى در نقل دیگرى که در ذیل آیه ۸۲ [[سوره مائده]] آورده، از سه نام ثُمامه، قُثَم و درید به جاى عامر، نافع و تمیم یاد کرده است.<ref>تفسیر قرطبى، ج۶، ص۱۶۶.</ref> [[عزالدین ابن اثیر|ابناثیر]] نیز در [[اسد الغابه فی معرفة الصحابه (کتاب)|اُسد الغابه]] با تردید از مقاتل یا فردى دیگر، آن ۸ نفر را نام برده و به جاى عامر از تمّام یاد کرده است.<ref> اسد الغابه، ج۱، ص۱۶۱.</ref> | ماوردى در شأن نزول آیات ۵۲ ـ ۵۴ [[سوره قصص]]، آن ۸ نفر را چنین یاد مىکند: بحیرا، ابرهه، اشراف، عامر، ایمن، ادریس، نافع و تمیم. قرطبى در نقل دیگرى که در ذیل آیه ۸۲ [[سوره مائده]] آورده، از سه نام ثُمامه، قُثَم و درید به جاى عامر، نافع و تمیم یاد کرده است.<ref>تفسیر قرطبى، ج۶، ص۱۶۶.</ref> [[عزالدین ابن اثیر|ابناثیر]] نیز در [[اسد الغابه فی معرفة الصحابه (کتاب)|اُسد الغابه]] با تردید از مقاتل یا فردى دیگر، آن ۸ نفر را نام برده و به جاى عامر از تمّام یاد کرده است.<ref> اسد الغابه، ج۱، ص۱۶۱.</ref> | ||
| سطر ۱۲: | سطر ۱۲: | ||
'''روایات شأن نزول:''' | '''روایات شأن نزول:''' | ||
| − | * ۱. از قتاده نقل شده که آیات | + | * ۱. از قتاده نقل شده که آیات «{{متن قرآن|{{آیه|28|52}} 💠<ref>[[آیه 52 سوره قصص|سوره قصص، آیه ۵۲.]]</ref> {{آیه|28|53}} 💠<ref>[[آیه 53 سوره قصص|همان، آیه ۵۳.]]</ref> {{آیه|28|54}}<ref>[[آیه 54 سوره قصص|همان، آیه ۵۴.]]</ref>}}؛ آنان که پیش از این کتابشان دادیم، به آن ایمان مىآورند و چون بر آنان خوانده شود گویند: به آن ایمان داریم که آن از پروردگار ما راست و درست است. همانا پیش از آن مسلمان بودیم. ایناناند که براى شکیباییشان مزدشان را دو بار دهند و بدى را به نیکى دفع کرده، از آنچه روزیشان دادهایم، [[انفاق]] مىکنند»، در شأن ۴۰ مسیحى که همراه [[جعفر طیار|جعفر]] به [[مدینه]] آمدند نازل شده است که ۳۲ نفر از آنها از [[حبشه]] و ۸ نفر دیگر از [[شام]] بودند؛ گفته شده: این ۴۰ نفر، پیش از [[مبعث حضرت محمد صلی الله علیه و آله|مبعث پیامبر اسلام]] به بعثت آن حضرت در آینده نزدیک [[ایمان]] داشتند.<ref>تفسیر ماوردى، ج۴، ص۲۵۷؛ مجمعالبیان، ج۷، ص۴۰۳؛ تفسیر قرطبى، ج۱۳، ص۱۹۶.</ref> در روایتى از سعید بن جبیر و نیز روایتى از [[ابن عباس]] بدون آن که از کسى نام برده شود، به این شأن نزول اشاره شده است. از سعید چنین نقل شده: آنان ۴۰ نفر بودند که با جعفر از حبشه نزد پیامبر آمدند و با مشاهده نیاز شدید مسلمانان، با اجازه پیامبر صلی الله علیه وآله به حبشه بازگشتند و اموال خود را به مدینه آورده، میان مسلمانان قسمت کردند، آنگاه آیات پیشین در شأن و ستایش آنها نازل شد؛<ref> تفسیر بغوى، ج۳، ص۳۸۶.</ref> اما گزارشى که این ماجرا را تأیید کند در کتب سیره دیده نمىشود. روایت ابن عباس نیز این است که این آیات، در شأن ۸۰ نفر از اهل کتاب که ۴۰ نفر از [[نجران]]، ۳۲ نفر از حبشه و ۸ نفر از شام بودند، نازل شد و خداوند در این آیات، حال آنان را در برابر پیامبر صلی الله علیه وآله و شنیدن آیات [[قرآن]] وصف کرده است.<ref>تفسیر بغوى، ج۳، ص۳۸۶.</ref> |
| − | * ۲. در کنار روایات گوناگونى که در شأن نزول آیه | + | * ۲. در کنار روایات گوناگونى که در شأن نزول آیه «{{متن قرآن|{{آیه|5|82}}»}}<ref>[[آیه 82 سوره مائده|سوره مائده، آیه ۸۲.]]</ref>؛ و نزدیکترین مردم را به دوستى با اهل ایمان کسانى مىیابى که گفتند: ما نصرانى هستیم. این بدان سبب است که بعضى از نصارا، دانایان و زاهداناند و آنان گردنکشى نمىکنند» گزارش شده،<ref>جامعالبیان، مج۵، ج۷، ص۳، ۷.</ref> از مجاهد نقل است که این آیه در شأن هیئتى نازل شده که همراه جعفر به مدینه وارد شدند.<ref>همان، ص۴.</ref> قرطبى در نقلى متفاوت با آنچه در ذیل آیات ۵۲ ـ ۵۴ [[سوره قصص]] آورده، نقل مىکند که با جعفر ۷۰ مرد پشمینه پوش از جمله ۸ نفر شامى، همراه بودند. سپس با ذکر نام آنها مىنویسد: پیامبر صلی الله علیه وآله [[سوره یس]] را برایشان تلاوت کرد و آنان با شنیدن آیات گریسته، [[اسلام]] آوردند و گفتند: چقدر این آیات با آنچه بر [[حضرت عیسی علیه السلام|عیسى]] علیه السلام نازل مىشد شباهت دارد، آنگاه این بخش از آیه ۸۲ [[سوره مائده]] در شأن آنها نازل شد:<ref>اسبابالنزول، ص۱۶۷؛ تفسیرقرطبى، ج۶، ص۱۶۶.</ref>. شایان ذکر است چنانکه از [[سیاق آیات|سیاق]] آیات آشکار است، برخى نزول دو آیه بعد را نیز در این جریان مىدانند.<ref>مجمع البیان، ج۳، ص۳۶۱.</ref> |
| − | * ۳. [[طبرسى]] به نقل از ابنعباس نزول آیه | + | * ۳. [[طبرسى]] به نقل از ابنعباس نزول آیه «{{متن قرآن|{{آیه|2|121}}»}}<ref>[[آیه 121 سوره بقره|سوره بقره، آیه ۱۲۱.]]</ref>؛ کسانى که به آنها کتاب دادیم در حالى که به شایستگى از آن پیروى مىکنند به آن ایمان مىآورند و کسانى که به آن کافر شوند، زیانکارند»، را نیز در شأن هیئت ۴۰ نفرى همراه جعفر که ۳۲ نفر از آنها حبشى و ۸ نفر راهب اهل شام از جمله بحیرا بودند دانسته است:<ref>مجمع البیان، ج۱، ص۳۷۴.</ref> |
| − | * ۴. میبدى نقل کرده است که مراد از امّت مقتصد (میانه رو) از [[اهل کتاب]] که اهل عمل به [[تورات]] و [[انجیل]] هستند در آیه | + | * ۴. میبدى نقل کرده است که مراد از امّت مقتصد (میانه رو) از [[اهل کتاب]] که اهل عمل به [[تورات]] و [[انجیل]] هستند در آیه {{متن قرآن|«{{آیه|5|66}}»}}<ref>[[آیه 66 سوره مائده|سوره مائده، آیه ۶۶ .]]</ref>، ۴۸ نفر از جمله بحیراى راهب و اصحاب وى بودند:<ref>کشفالاسرار، ج۳، ص۱۷۹.</ref>. |
جز این موارد، ذیلِ چند آیه دیگر از [[سوره بقره]] و [[سوره آل عمران]]، در کنار برخى علماى اهل کتاب که اسلام آوردند مانند [[عبدالله بن سلام|عبداللّه بن سلام]]، اسد و اسید، پسران کعب و امثال اینها از بحیراى راهب نیز یاد شده که به دلیل مسیحى بودن بحیرا و نزول این دو [[سوره]] پیش از سال ششم هجرت صحیح به نظر نمىرسد: | جز این موارد، ذیلِ چند آیه دیگر از [[سوره بقره]] و [[سوره آل عمران]]، در کنار برخى علماى اهل کتاب که اسلام آوردند مانند [[عبدالله بن سلام|عبداللّه بن سلام]]، اسد و اسید، پسران کعب و امثال اینها از بحیراى راهب نیز یاد شده که به دلیل مسیحى بودن بحیرا و نزول این دو [[سوره]] پیش از سال ششم هجرت صحیح به نظر نمىرسد: | ||
| − | *۱.{{متن قرآن| | + | *۱.{{متن قرآن|«... ادْخُلُوا فِي السِّلْمِ كَافَّةً ...»}}<ref>[[آیه 208 سوره بقره|سوره بقره، آیه ۲۰۸.]]</ref>، میبدى نقل مىکند که این آیه در شأن مؤمنان اهل کتاب مانند عبداللّه بن سلام و... از جمله بحیراى راهب نازل شد که روز شنبه را بزرگ مىداشتند و گوشت و شیر شتر را بر طبق حکم جاهلى بر خود [[حرام]] مىشمردند و از پیامبر صلی الله علیه وآله اجازه مىخواستند تورات را که کتاب خداست بخوانند و به آن عمل کنند؛ امّا خداوند در آیه فوق به آنان خطاب کرد که به دین اسلام درآیند.<ref>همان، ج۲، ص۵۵۵.</ref> |
| − | *۲. بلنسى ذیل آیه | + | *۲. بلنسى ذیل آیه {{متن قرآن|«إِلَّا الَّذِينَ تَابُوا وَأَصْلَحُوا وَبَيَّنُوا ...»}}<ref>[[آیه 160 سوره بقره|سوره بقره، آیه ۱۶۰.]]</ref>، مراد از آن کسان از اهل کتاب که از کتمان حقایق الهى درباره پیامبر اسلام صلی الله علیه وآله توبه و ـ خود را ـ اصلاح کردند و نبوت آن حضرت را اظهار و آشکار ساختند، عدهاى از یهود و نصارا مانند عبداللّه بن سلام، بحیراى راهب و امثال اینها دانسته که اسلام آوردند.<ref>مبهمات القرآن، ج۱، ص۱۸۸ـ۱۸۹.</ref> |
| − | *۳. او همچنین از ابنعباس نقل کرده که آیه | + | *۳. او همچنین از ابنعباس نقل کرده که آیه {{متن قرآن|«{{آیه|3|76}}»}}<ref>[[آیه 76 سوره آل عمران|سوره آل عمران، آیه ۷۶.]]</ref>، در شأن عبداللّه بنسلام، بحیراى راهب و دیگر مسلمانان اهل کتاب نازل شد.<ref>همان، ص۲۹۰.</ref> |
==پانویس== | ==پانویس== | ||
نسخهٔ کنونی تا ۱۲ ژوئن ۲۰۲۶، ساعت ۱۸:۱۲
در تفسیر برخی آیات قرآن کریم از «بحیراى راهب» نام برده شده و شأن نزول آنها در مورد گروهى از مؤمنان اهل کتاب از جمله «بحیرا» دانسته شده است. در اینباره عبارات مفسران گوناگون است و در مواردی از ۸ نفر از راهبان اهل شام و در موارد دیگر در کنار جمعى از دانشمندان یهود مسلمان شده از «بحیراى راهب» یاد شده است.
از نوع تعبیر برخى مفسران برمىآید که تلقى آنان از بحیراى راهب (دست کم در ذیل بعضى از آیات) همان بحیراى راهب معروف است[۱] که در منطقه بُصراى شام، حضرت محمد صلی الله علیه وآله را در نوجوانى (۹ یا ۱۲ سالگى) همراه با عمویش ابوطالب که در یک کاروان تجارى عازم شام بود، ملاقات کرده است.
اما تلقى برخى سیرهنگاران از مجموع روایات اسلامى این است که دو بحیراى راهب وجود داشته است: یکى بحیراى راهبِ معروف که جز روایتى مبهم و مرسل[۲] و در عین حال متهم به جعل و داراى ضعف متن،[۳] گزارشى از حال وى در دست نیست. و دیگرى، یکى از ۸ مسیحى شامى است که در سال ششم هجرى و پس از فتح خیبر همراه با جعفر بن ابىطالب به مدینه آمده و بر پیامبر صلی الله علیه وآله وارد شدند.[۴]
به نظر مىرسد تلقى برخى مفسران از بحیراى راهب در روایات شأن نزول نادرست است و بر فرض پذیرش روایت ملاقات وى با پیامبر صلی الله علیه وآله در نوجوانى، بعید است وى تا سالهاى پس از هجرت زنده بوده باشد،[۵] بنابراین مراد از بحیرا در روایات شأن نزول، یکى از ۸ نفر مسیحى شامى است. درباره این ۸ نفر نیز جز آن که در چند روایت شأن نزولى به صورت مبهم از آنها یاد شده و برخى تنها به نام آنها تصریح کردهاند، هیچ اطلاعى در دست نیست.
ماوردى در شأن نزول آیات ۵۲ ـ ۵۴ سوره قصص، آن ۸ نفر را چنین یاد مىکند: بحیرا، ابرهه، اشراف، عامر، ایمن، ادریس، نافع و تمیم. قرطبى در نقل دیگرى که در ذیل آیه ۸۲ سوره مائده آورده، از سه نام ثُمامه، قُثَم و درید به جاى عامر، نافع و تمیم یاد کرده است.[۶] ابناثیر نیز در اُسد الغابه با تردید از مقاتل یا فردى دیگر، آن ۸ نفر را نام برده و به جاى عامر از تمّام یاد کرده است.[۷]
روایات شأن نزول:
- ۱. از قتاده نقل شده که آیات «الَّذِينَ آتَيْنَاهُمُ الْكِتَابَ مِنْ قَبْلِهِ هُمْ بِهِ يُؤْمِنُونَ 💠[۸] وَإِذَا يُتْلَىٰ عَلَيْهِمْ قَالُوا آمَنَّا بِهِ إِنَّهُ الْحَقُّ مِنْ رَبِّنَا إِنَّا كُنَّا مِنْ قَبْلِهِ مُسْلِمِينَ 💠[۹] أُولَٰئِكَ يُؤْتَوْنَ أَجْرَهُمْ مَرَّتَيْنِ بِمَا صَبَرُوا وَيَدْرَءُونَ بِالْحَسَنَةِ السَّيِّئَةَ وَمِمَّا رَزَقْنَاهُمْ يُنْفِقُونَ[۱۰]؛ آنان که پیش از این کتابشان دادیم، به آن ایمان مىآورند و چون بر آنان خوانده شود گویند: به آن ایمان داریم که آن از پروردگار ما راست و درست است. همانا پیش از آن مسلمان بودیم. ایناناند که براى شکیباییشان مزدشان را دو بار دهند و بدى را به نیکى دفع کرده، از آنچه روزیشان دادهایم، انفاق مىکنند»، در شأن ۴۰ مسیحى که همراه جعفر به مدینه آمدند نازل شده است که ۳۲ نفر از آنها از حبشه و ۸ نفر دیگر از شام بودند؛ گفته شده: این ۴۰ نفر، پیش از مبعث پیامبر اسلام به بعثت آن حضرت در آینده نزدیک ایمان داشتند.[۱۱] در روایتى از سعید بن جبیر و نیز روایتى از ابن عباس بدون آن که از کسى نام برده شود، به این شأن نزول اشاره شده است. از سعید چنین نقل شده: آنان ۴۰ نفر بودند که با جعفر از حبشه نزد پیامبر آمدند و با مشاهده نیاز شدید مسلمانان، با اجازه پیامبر صلی الله علیه وآله به حبشه بازگشتند و اموال خود را به مدینه آورده، میان مسلمانان قسمت کردند، آنگاه آیات پیشین در شأن و ستایش آنها نازل شد؛[۱۲] اما گزارشى که این ماجرا را تأیید کند در کتب سیره دیده نمىشود. روایت ابن عباس نیز این است که این آیات، در شأن ۸۰ نفر از اهل کتاب که ۴۰ نفر از نجران، ۳۲ نفر از حبشه و ۸ نفر از شام بودند، نازل شد و خداوند در این آیات، حال آنان را در برابر پیامبر صلی الله علیه وآله و شنیدن آیات قرآن وصف کرده است.[۱۳]
- ۲. در کنار روایات گوناگونى که در شأن نزول آیه «لَتَجِدَنَّ أَشَدَّ النَّاسِ عَدَاوَةً لِلَّذِينَ آمَنُوا الْيَهُودَ وَالَّذِينَ أَشْرَكُوا ۖ وَلَتَجِدَنَّ أَقْرَبَهُمْ مَوَدَّةً لِلَّذِينَ آمَنُوا الَّذِينَ قَالُوا إِنَّا نَصَارَىٰ ۚ ذَٰلِكَ بِأَنَّ مِنْهُمْ قِسِّيسِينَ وَرُهْبَانًا وَأَنَّهُمْ لَا يَسْتَكْبِرُونَ»[۱۴]؛ و نزدیکترین مردم را به دوستى با اهل ایمان کسانى مىیابى که گفتند: ما نصرانى هستیم. این بدان سبب است که بعضى از نصارا، دانایان و زاهداناند و آنان گردنکشى نمىکنند» گزارش شده،[۱۵] از مجاهد نقل است که این آیه در شأن هیئتى نازل شده که همراه جعفر به مدینه وارد شدند.[۱۶] قرطبى در نقلى متفاوت با آنچه در ذیل آیات ۵۲ ـ ۵۴ سوره قصص آورده، نقل مىکند که با جعفر ۷۰ مرد پشمینه پوش از جمله ۸ نفر شامى، همراه بودند. سپس با ذکر نام آنها مىنویسد: پیامبر صلی الله علیه وآله سوره یس را برایشان تلاوت کرد و آنان با شنیدن آیات گریسته، اسلام آوردند و گفتند: چقدر این آیات با آنچه بر عیسى علیه السلام نازل مىشد شباهت دارد، آنگاه این بخش از آیه ۸۲ سوره مائده در شأن آنها نازل شد:[۱۷]. شایان ذکر است چنانکه از سیاق آیات آشکار است، برخى نزول دو آیه بعد را نیز در این جریان مىدانند.[۱۸]
- ۳. طبرسى به نقل از ابنعباس نزول آیه «الَّذِينَ آتَيْنَاهُمُ الْكِتَابَ يَتْلُونَهُ حَقَّ تِلَاوَتِهِ أُولَٰئِكَ يُؤْمِنُونَ بِهِ ۗ وَمَنْ يَكْفُرْ بِهِ فَأُولَٰئِكَ هُمُ الْخَاسِرُونَ»[۱۹]؛ کسانى که به آنها کتاب دادیم در حالى که به شایستگى از آن پیروى مىکنند به آن ایمان مىآورند و کسانى که به آن کافر شوند، زیانکارند»، را نیز در شأن هیئت ۴۰ نفرى همراه جعفر که ۳۲ نفر از آنها حبشى و ۸ نفر راهب اهل شام از جمله بحیرا بودند دانسته است:[۲۰]
- ۴. میبدى نقل کرده است که مراد از امّت مقتصد (میانه رو) از اهل کتاب که اهل عمل به تورات و انجیل هستند در آیه «وَلَوْ أَنَّهُمْ أَقَامُوا التَّوْرَاةَ وَالْإِنْجِيلَ وَمَا أُنْزِلَ إِلَيْهِمْ مِنْ رَبِّهِمْ لَأَكَلُوا مِنْ فَوْقِهِمْ وَمِنْ تَحْتِ أَرْجُلِهِمْ ۚ مِنْهُمْ أُمَّةٌ مُقْتَصِدَةٌ ۖ وَكَثِيرٌ مِنْهُمْ سَاءَ مَا يَعْمَلُونَ»[۲۱]، ۴۸ نفر از جمله بحیراى راهب و اصحاب وى بودند:[۲۲].
جز این موارد، ذیلِ چند آیه دیگر از سوره بقره و سوره آل عمران، در کنار برخى علماى اهل کتاب که اسلام آوردند مانند عبداللّه بن سلام، اسد و اسید، پسران کعب و امثال اینها از بحیراى راهب نیز یاد شده که به دلیل مسیحى بودن بحیرا و نزول این دو سوره پیش از سال ششم هجرت صحیح به نظر نمىرسد:
- ۱.«... ادْخُلُوا فِي السِّلْمِ كَافَّةً ...»[۲۳]، میبدى نقل مىکند که این آیه در شأن مؤمنان اهل کتاب مانند عبداللّه بن سلام و... از جمله بحیراى راهب نازل شد که روز شنبه را بزرگ مىداشتند و گوشت و شیر شتر را بر طبق حکم جاهلى بر خود حرام مىشمردند و از پیامبر صلی الله علیه وآله اجازه مىخواستند تورات را که کتاب خداست بخوانند و به آن عمل کنند؛ امّا خداوند در آیه فوق به آنان خطاب کرد که به دین اسلام درآیند.[۲۴]
- ۲. بلنسى ذیل آیه «إِلَّا الَّذِينَ تَابُوا وَأَصْلَحُوا وَبَيَّنُوا ...»[۲۵]، مراد از آن کسان از اهل کتاب که از کتمان حقایق الهى درباره پیامبر اسلام صلی الله علیه وآله توبه و ـ خود را ـ اصلاح کردند و نبوت آن حضرت را اظهار و آشکار ساختند، عدهاى از یهود و نصارا مانند عبداللّه بن سلام، بحیراى راهب و امثال اینها دانسته که اسلام آوردند.[۲۶]
- ۳. او همچنین از ابنعباس نقل کرده که آیه «بَلَىٰ مَنْ أَوْفَىٰ بِعَهْدِهِ وَاتَّقَىٰ فَإِنَّ اللَّهَ يُحِبُّ الْمُتَّقِينَ»[۲۷]، در شأن عبداللّه بنسلام، بحیراى راهب و دیگر مسلمانان اهل کتاب نازل شد.[۲۸]
پانویس
- ↑ کشفالاسرار، ج۱، ص۵۵۵؛ مجمعالبیان، ج۳، ص۳۶۱.
- ↑ السیرةالنبویه، ج۱، ص۱۸۸، ۱۹۱.
- ↑ السیرة الحلبیه، ج۱، ص۱۲۰؛ الصحیح من سیره، ج۲، ص۹۳ـ۹۴.
- ↑ اسد الغابه، ج۱، ص۳۵۵؛ الاصابه، ج۱، ص۴۰۴ـ۴۰۵.
- ↑ اسدالغابه، ج۱، ص۳۵۵؛ الاصابه، ج۱، ص۴۰۴.
- ↑ تفسیر قرطبى، ج۶، ص۱۶۶.
- ↑ اسد الغابه، ج۱، ص۱۶۱.
- ↑ سوره قصص، آیه ۵۲.
- ↑ همان، آیه ۵۳.
- ↑ همان، آیه ۵۴.
- ↑ تفسیر ماوردى، ج۴، ص۲۵۷؛ مجمعالبیان، ج۷، ص۴۰۳؛ تفسیر قرطبى، ج۱۳، ص۱۹۶.
- ↑ تفسیر بغوى، ج۳، ص۳۸۶.
- ↑ تفسیر بغوى، ج۳، ص۳۸۶.
- ↑ سوره مائده، آیه ۸۲.
- ↑ جامعالبیان، مج۵، ج۷، ص۳، ۷.
- ↑ همان، ص۴.
- ↑ اسبابالنزول، ص۱۶۷؛ تفسیرقرطبى، ج۶، ص۱۶۶.
- ↑ مجمع البیان، ج۳، ص۳۶۱.
- ↑ سوره بقره، آیه ۱۲۱.
- ↑ مجمع البیان، ج۱، ص۳۷۴.
- ↑ سوره مائده، آیه ۶۶ .
- ↑ کشفالاسرار، ج۳، ص۱۷۹.
- ↑ سوره بقره، آیه ۲۰۸.
- ↑ همان، ج۲، ص۵۵۵.
- ↑ سوره بقره، آیه ۱۶۰.
- ↑ مبهمات القرآن، ج۱، ص۱۸۸ـ۱۸۹.
- ↑ سوره آل عمران، آیه ۷۶.
- ↑ همان، ص۲۹۰.
منابع
- دائرة المعارف قرآن کریم، سید محمود دشتى، ج۵، ص۳۵۱-۳۵۴.
