تاریخ تصوف در اسلام (کتاب): تفاوت بین نسخه‌ها

از دانشنامه‌ی اسلامی
پرش به ناوبری پرش به جستجو
 
(۸ نسخه‌ٔ میانی ویرایش شده توسط ۴ کاربر نشان داده نشده)
سطر ۱: سطر ۱:
−
کتاب ِ تاریخ تصوف در اسلام _تطوّرات و تحوّلات مختلفه ی آن از صدر اسلام تا عصر حافظ_ تألیف قاسم غنی، استاد دانشگاه ادیب و عرفان پژوه ِ قرن معاصر است. تصوف یا عرفان، در نزد مسلمین عبارت است از طریقه ی مخلوطی از فلسفه و مذهب که به عقیده ی پیروان آن، راه وصول به حق منحصر بدان است و این وصول به کمال و حق، متوقّف است بر سیر و تفکر و مشاهداتی که مودّی به وجد و حال و ذوق می شود و در نتیجه به نحو اسرار آمیزی، انسان را به خدا متصل می سازد. پیروان این طریقه، به صوفی و عارف و اهل کشف معروفند و خود را اهل حق می نامند.<ref>دکتر قاسم غنی؛ تاریخ تصوف در اسلام، تهران: زوّار،1380؛ ص 14.</ref> این کتاب، اندیشه های اهل تصوف را بررسی کرده است. و به تبیین ابعاد تاریخی_معنایی ِ تصوف پرداخته است.
+
{{مشخصات کتاب
  
 +
|عنوان=
  
−
==فهرست کتاب==
+
|تصویر=[[پرونده:تاریخ تصوف در اسلام.jpg|240px|وسط]]
  
−
منشاء تصوّف_ تاریخ آن_مناسبات تصوّف با اسلام_ممیزات آن
+
|نویسنده=قاسم غنی
  
−
منشاء اسلامی تصوّف
+
|موضوع=تاریخ تصوف و عرفان
  
−
مرحله ی اوّل: یعنی دوره ی صدر اسلام
+
|زبان=فارسی
  
−
مرحله ی دوم: تصوّف در قرن دوم هجری
+
|تعداد جلد=۱
  
−
پیدایش کلمه ی صوفی و متصوّف و اصل آن دو کلمه
+
|عنوان افزوده1=
  
−
مرحله ی سوم: تصوّف در قرن سوم و چهارم
+
|افزوده1=
  
−
منابع غیر اسلامی تصوّف
+
|عنوان افزوده2=
  
−
دیانت مسیحی
+
|افزوده2=
  
−
فلسفه ی نو افلاطونی
+
|لینک=
  
−
حکمت اشراقی عرفای قبل از اسلام و عرفای مسیحیت
+
}}
 +
کتاب '''«تاریخ تصوف در اسلام؛ تطوّرات و تحوّلات مختلفۀ آن از صدر اسلام تا عصر حافظ»''' تألیف دکتر قاسم غنی، استاد دانشگاه، ادیب و [[عرفان]]<nowiki/>‌پژوه معاصر است. این کتاب در موضوع [[عرفان]] و [[تصوف]] اسلامی نگارش شده و چنانکه در عنوان آن آمده، درباره تطوّرات و تحوّلات تصوف از صدر [[اسلام]] تا عصر [[حافظ شیرازی]] بحث می‌کند.
 +
==محتوای کتاب==
  
−
عقائد بودایی و هندی و مانوی
+
[[تصوف]] یا [[عرفان]]، در نزد مسلمین عبارت است از طریقه‌ی مخلوطی از [[فلسفه]] و مذهب که به عقیده‌ی پیروان آن، راه وصول به [[حق]] منحصر بدان است و این وصول به کمال و حق، متوقّف است بر سیر و [[تفکر]] و مشاهداتی که مؤدّی به وجد و [[حال]] و ذوق می شود و در نتیجه به نحو اسرارآمیزی، [[انسان]] را به [[الله|خدا]] متصل می سازد. پیروان این طریقه، به صوفی و عارف و اهل کشف معروفند و خود را اهل حق می نامند.
  
−
بازگشت به اصل موضوع یعنی ظهور تصوّف در اسلام
+
این کتاب، اندیشه های اهل تصوف را بررسی کرده است و به تبیین ابعاد تاریخی و معنایی تصوف اسلامی پرداخته است. فهرست برخی از مطالب کتاب عبارت است از:
  
−
تعریف تصوّف
+
#منشاء تصوّف، تاریخ آن، مناسبات تصوّف با [[اسلام]]، ممیّزات آن
−
 
+
#منشاء اسلامی تصوّف
−
طریقت (مقامات و احوال سالک)
+
#مرحله اوّل: یعنی دوره صدر اسلام
−
 
+
#مرحله دوم: تصوّف در قرن دوم هجری
−
مقامات
+
#پیدایش کلمه صوفی و متصوّف و اصل آن دو کلمه
−
 
+
#مرحله سوم: تصوّف در قرن سوم و چهارم
−
توبه
+
#منابع غیر اسلامی تصوّف
−
 
+
#دیانت مسیحی
−
مرشد یا ولی
+
#فلسفه نو افلاطونی
−
 
+
#حکمت اشراقی عرفای قبل از اسلام و عرفای [[مسیحیت]]
−
کرامات و خوارق عادات
+
#عقائد بودایی و هندی و مانوی
−
 
+
#بازگشت به اصل موضوع یعنی ظهور تصوّف در اسلام
−
ورع
+
#تعریف تصوّف و... .
−
 
 
−
زهد
 
−
 
 
−
فقر
 
−
 
 
−
صبر
 
−
 
 
−
توکّل
 
−
 
 
−
نفس
 
−
 
 
−
رضا
 
−
 
 
−
احوال
 
−
 
 
−
مراقبت
 
−
 
 
−
قرب
 
−
 
 
−
محبت
 
−
 
 
−
خوف و رجا
 
−
 
 
−
خوف
 
−
 
 
−
رجا
 
−
 
 
−
شوق و انس
 
−
 
 
−
اطمینان
 
−
 
 
−
ذکر
 
−
 
 
−
مشاهده
 
−
 
 
−
فنا
 
−
 
 
−
اتّحاد و اتّصال
 
−
 
 
−
سماع
 
−
 
 
−
یقین
 
−
 
 
−
معرفت
 
−
 
 
−
فرق مختلفه ی صوفیه تا اواسط قرن پنجم
 
−
 
 
−
محاسبیه
 
−
 
 
−
قصاریّه (ملامتیه)
 
−
 
 
−
طیفوریه
 
−
 
 
−
جنیدیّه
 
−
 
 
−
نوریّه
 
−
 
 
−
سهلیه
 
−
 
 
−
حکیمیه
 
−
 
 
−
خرّازیه
 
−
 
 
−
خفیفیّه
 
−
 
 
−
سیاریّه
 
−
 
 
−
حلولیّه
 
−
 
 
−
تصوّف از قرن پنجم تا عصر حافظ
 
−
 
 
−
تصوّف در قرن پنجم
 
−
 
 
−
عرفای بزرگ قرن پنجم
 
−
 
 
−
تصوّف در قرن ششم
 
−
 
 
−
عرفای بزرگ قرن ششم
 
−
 
 
−
تصوّف در قرن هفتم
 
−
 
 
−
عرفای بزرگ قرن هفتم
 
−
 
 
−
آثار ادبی صوفیه
 
−
 
 
−
تألیفات صوفیه (منثور)
 
−
 
 
−
آثار منظوم صوفیه
 
−
 
 
−
فرهنگ مصطلحات صوفیه.
 
−
 
 
−
 
 
−
 
 
−
==چگونگی تألیف==
 
−
 
 
−
کتاب ِ تاریخ تصوف در اسلام که درباره ی تطوّرات و تحوّلات مختلفه ی تصوف از صدر اسلام تا عصر حافظ است، یک جلد دارد. مؤلف، تحلیل ساده و روان دارد. این کتاب در زمینه ی عرفان و تصوف اسلامی نگارش شده است.
 
−
 
 
−
 
 
−
 
 
−
==نمونه ای از متن==
 
−
 
 
−
در قسمتی از کتاب ِ تاریخ تصوف در اسلام که مربوط به قسمت ِ: «تصوف در قرن هفتم» است نویسنده شرح می دهد:
 
−
 
 
−
تصوف قرن هفتم، دنباله ی همان تصوف قرن پنجم و ششم است که با ظهور بعضی از بزرگان عرفا مخصوصا محیی الدین ابن العربی و جلال الدین رومی به کمال نضج و پختگی رسیده است. کلیاتی که راجع به وضعیت علوم و چگونگی بحث و تحقیق و سنخ فکر مشتغلین به حکمت و شیوع مناظره و جدل و سر گرمی به مجادلات مذهبی در قرن پنجم و ششم گفته شد، در اوایل قرن هفتم نیز صادق می آید و فقط حادثه ی عظیم هجوم مغول است که ان جریان را نخست در خراسان و شرق ایران و به تدریج در سایر ایالات منقطع می سازد.<ref>دکتر قاسم غنی؛ تاریخ تصوف در اسلام، تهران: زوّار،1380؛ ص 434.</ref>
 
−
 
 
−
 
 
−
 
 
−
==پانویس==
 
−
<references/>
 
  
 +
نویسنده در قسمتی از کتاب «تاریخ تصوف در اسلام» که مربوط به قسمت «تصوّف در قرن هفتم» است، چنین شرح می دهد:
  
 +
«تصوف قرن هفتم، دنباله‌ی همان تصوف قرن پنجم و ششم است که با ظهور بعضی از بزرگان عرفا مخصوصا [[محیی الدین ابن عربی|محیی الدین ابن العربی]] و [[مولوی|جلال الدین رومی]] به کمال نضج و پختگی رسیده است. کلیاتی که راجع به وضعیت علوم و چگونگی بحث و تحقیق و سنخ فکر مشتغلین به [[حکمت]] و شیوع مناظره و جدل و سرگرمی به مجادلات مذهبی در قرن پنجم و ششم گفته شد، در اوایل قرن هفتم نیز صادق می آید و فقط حادثه‌ی عظیم هجوم مغول است که این جریان را نخست در [[خراسان]] و شرق [[ایران]] و به تدریج در سایر ایالات منقطع می سازد».
 
==منابع==
 
==منابع==
−
* کتاب ِ تاریخ تصوف در اسلام _تطوّرات و تحوّلات مختلفه ی آن از صدر اسلام تا عصر حافظ_ تالیف : قاسم غنی، انتشارات زوّار، 1388.
 
−
* [http://rasekhoon.net/mashahir/print-119627.aspx  مشاهیر راسخون _ قاسم غنی _ تألیفات]
 
  
 +
*تاریخ تصوف در اسلام، تألیف: قاسم غنی، انتشارات زوّار، ۱۳۸۰.
 +
*مؤسسه فرهنگی و هنری نور راسخون.
  
 
[[رده:کتاب‌های عرفانی]]
 
[[رده:کتاب‌های عرفانی]]
 +
[[رده:کتاب‌های تاریخی]]

نسخهٔ کنونی تا ‏۴ نوامبر ۲۰۲۶، ساعت ۱۷:۱۹

تاریخ تصوف در اسلام.jpg
نویسنده قاسم غنی
موضوع تاریخ تصوف و عرفان
زبان فارسی
تعداد جلد ۱

کتاب «تاریخ تصوف در اسلام؛ تطوّرات و تحوّلات مختلفۀ آن از صدر اسلام تا عصر حافظ» تألیف دکتر قاسم غنی، استاد دانشگاه، ادیب و عرفان‌پژوه معاصر است. این کتاب در موضوع عرفان و تصوف اسلامی نگارش شده و چنانکه در عنوان آن آمده، درباره تطوّرات و تحوّلات تصوف از صدر اسلام تا عصر حافظ شیرازی بحث می‌کند.

محتوای کتاب

تصوف یا عرفان، در نزد مسلمین عبارت است از طریقه‌ی مخلوطی از فلسفه و مذهب که به عقیده‌ی پیروان آن، راه وصول به حق منحصر بدان است و این وصول به کمال و حق، متوقّف است بر سیر و تفکر و مشاهداتی که مؤدّی به وجد و حال و ذوق می شود و در نتیجه به نحو اسرارآمیزی، انسان را به خدا متصل می سازد. پیروان این طریقه، به صوفی و عارف و اهل کشف معروفند و خود را اهل حق می نامند.

این کتاب، اندیشه های اهل تصوف را بررسی کرده است و به تبیین ابعاد تاریخی و معنایی تصوف اسلامی پرداخته است. فهرست برخی از مطالب کتاب عبارت است از:

  1. منشاء تصوّف، تاریخ آن، مناسبات تصوّف با اسلام، ممیّزات آن
  2. منشاء اسلامی تصوّف
  3. مرحله اوّل: یعنی دوره صدر اسلام
  4. مرحله دوم: تصوّف در قرن دوم هجری
  5. پیدایش کلمه صوفی و متصوّف و اصل آن دو کلمه
  6. مرحله سوم: تصوّف در قرن سوم و چهارم
  7. منابع غیر اسلامی تصوّف
  8. دیانت مسیحی
  9. فلسفه نو افلاطونی
  10. حکمت اشراقی عرفای قبل از اسلام و عرفای مسیحیت
  11. عقائد بودایی و هندی و مانوی
  12. بازگشت به اصل موضوع یعنی ظهور تصوّف در اسلام
  13. تعریف تصوّف و... .

نویسنده در قسمتی از کتاب «تاریخ تصوف در اسلام» که مربوط به قسمت «تصوّف در قرن هفتم» است، چنین شرح می دهد:

«تصوف قرن هفتم، دنباله‌ی همان تصوف قرن پنجم و ششم است که با ظهور بعضی از بزرگان عرفا مخصوصا محیی الدین ابن العربی و جلال الدین رومی به کمال نضج و پختگی رسیده است. کلیاتی که راجع به وضعیت علوم و چگونگی بحث و تحقیق و سنخ فکر مشتغلین به حکمت و شیوع مناظره و جدل و سرگرمی به مجادلات مذهبی در قرن پنجم و ششم گفته شد، در اوایل قرن هفتم نیز صادق می آید و فقط حادثه‌ی عظیم هجوم مغول است که این جریان را نخست در خراسان و شرق ایران و به تدریج در سایر ایالات منقطع می سازد».

منابع

  • تاریخ تصوف در اسلام، تألیف: قاسم غنی، انتشارات زوّار، ۱۳۸۰.
  • مؤسسه فرهنگی و هنری نور راسخون.
مسابقه از خطبه ۸۳ نهج البلاغه