دعای جوشن کبیر: تفاوت بین نسخهها
مهدی موسوی (بحث | مشارکتها) (ویرایش) |
مهدی موسوی (بحث | مشارکتها) |
||
| (۱ نسخهٔ میانی ویرایش شده توسط ۱ کاربر نشان داده نشده) | |||
| سطر ۱: | سطر ۱: | ||
| − | {{خوب}} | + | {{خوب}}'''«دعای جوشن کبیر»''' [[دعا|دعایی]] منقول از [[پیامبر اسلام|پیامبر اکرم]] (صلی اللّه علیه وآله) در یکصد بند، حاوی هزار و یک نام و صفت [[الله|خدای]] متعال است. در کتابهای [[حدیث|حدیثی]] [[شیعه]] دو دعا با نامهای «جوشن کبیر» و [[دعای جوشن صغیر|جوشن صغیر]] وارد شده است. |
| − | |||
| − | |||
| − | '''«دعای جوشن کبیر»''' دعایی منقول از [[پیامبر اسلام|پیامبر اکرم]] (صلی اللّه علیه | ||
==فضیلت دعای جوشن کبیر== | ==فضیلت دعای جوشن کبیر== | ||
'''توصیه جبرئیل به پیامبر درباره دعای جوشن:''' | '''توصیه جبرئیل به پیامبر درباره دعای جوشن:''' | ||
| − | «دعای جوشن کبیر» را که [[ابراهیم کفعمی|کفعمی]] در [[مصباح کفعمی (کتاب)|المصباح]] و [[بلدالامین (کتاب)|البلدالامین]] نقل کرده است، [[امام سجاد]] علیهالسلام از پدر خود [[امام حسین]] علیهالسلام و ایشان از [[امام علی]] علیهالسلام و ایشان نیز از [[پیامبر اسلام|پیامبر اکرم]] صلی الله علیه و آله نقل کردهاند. بنابراین روایت، در یکی از [[غزوات پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله|غزوات]] که پیامبر زرهی سنگین پوشیده بودند و آن زره جسم ایشان را اذیت میکرد، [[جبرئیل]] نازل شد و ضمن اعلام سلام خدا بر پیامبر، خواندن این [[دعا]] را به جای پوشیدن آن زره به پیامبر توصیه کرد و گفت: که این دعا امان پیامبر و [[امّت|امت]] اوست. | + | «دعای جوشن کبیر» را که [[ابراهیم کفعمی|کفعمی]] در «[[مصباح کفعمی (کتاب)|المصباح]]» و «[[بلدالامین (کتاب)|البلدالامین]]» خود نقل کرده است، [[امام سجاد]] علیهالسلام از پدر خود [[امام حسین]] علیهالسلام و ایشان از [[امام علی]] علیهالسلام و ایشان نیز از [[پیامبر اسلام|پیامبر اکرم]] صلی الله علیه و آله نقل کردهاند. بنابراین روایت، در یکی از [[غزوات پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله|غزوات]] که پیامبر زرهی سنگین پوشیده بودند و آن زره جسم ایشان را اذیت میکرد، [[جبرئیل]] نازل شد و ضمن اعلام سلام خدا بر پیامبر، خواندن این [[دعا]] را به جای پوشیدن آن زره به پیامبر توصیه کرد و گفت: که این دعا امان پیامبر و [[امّت|امت]] اوست. |
بنابراین روایت، هر کس این دعا را هنگام خروج از خانهاش بخواند خدا او را حفظ میکند و [[ثواب|ثواب]] بسیار به او میدهد و هر کس آن را بر کفنش بنویسد از [[عذاب|عذاب]] [قبر] مصون میماند. | بنابراین روایت، هر کس این دعا را هنگام خروج از خانهاش بخواند خدا او را حفظ میکند و [[ثواب|ثواب]] بسیار به او میدهد و هر کس آن را بر کفنش بنویسد از [[عذاب|عذاب]] [قبر] مصون میماند. | ||
| سطر ۱۳: | سطر ۱۰: | ||
در ادامه حدیثی که کفعمی بنابر آن، این دعا را از پیامبر نقل کرده، آمده که [[امام حسین]] علیهالسلام فرموده است: «پدرم علی علیهالسلام من را به حفظ کردن و بزرگداشت این دعا و نوشتن آن بر [[کفن|کفن]] او و تعلیم آن به نزدیکان و ترغیب آنان به خواندن این دعا سفارش کردند». | در ادامه حدیثی که کفعمی بنابر آن، این دعا را از پیامبر نقل کرده، آمده که [[امام حسین]] علیهالسلام فرموده است: «پدرم علی علیهالسلام من را به حفظ کردن و بزرگداشت این دعا و نوشتن آن بر [[کفن|کفن]] او و تعلیم آن به نزدیکان و ترغیب آنان به خواندن این دعا سفارش کردند». | ||
| − | ولذا در کتاب های فقهی [[شیعه|شیعه]] به [[استحباب|استحباب]] نوشتن این دعا بر کفن اشاره شده است. البته [[سید بن طاووس|سید بن طاووس]] تمام مطالب مربوط به نزول جبرئیل و اعطای این دعا به پیامبر و ثواب خواندن و نوشتن آن بر کفن را درباره [[دعای جوشن صغیر|دعای جوشن صغیر]] نقل کرده و بدین سبب این اختلاف به کتاب های فقهی نیز راه یافته و مجلسی برای رفع اختلاف گفته که این سخنان از افزودههای ابوطالب ابن رجب در حاشیه کتاب ابن طاووس بوده است و ناسخان آن را به داخل متن بردهاند. | + | ولذا در کتاب های فقهی [[شیعه|شیعه]] به [[استحباب|استحباب]] نوشتن این دعا بر کفن اشاره شده است. البته [[سید بن طاووس|سید بن طاووس]] تمام مطالب مربوط به نزول جبرئیل و اعطای این دعا به پیامبر و ثواب خواندن و نوشتن آن بر کفن را درباره [[دعای جوشن صغیر|دعای جوشن صغیر]] نقل کرده و بدین سبب این اختلاف به کتاب های فقهی نیز راه یافته و [[علامه مجلسى|علامه مجلسی]] برای رفع اختلاف گفته که این سخنان از افزودههای ابوطالب ابن رجب در حاشیه کتاب ابن طاووس بوده است و ناسخان آن را به داخل متن بردهاند. |
'''استحباب خواندن این دعا در شبهای قدر:''' | '''استحباب خواندن این دعا در شبهای قدر:''' | ||
| سطر ۲۰: | سطر ۱۷: | ||
==مضمون دعای جوشن کبیر== | ==مضمون دعای جوشن کبیر== | ||
| − | این دعا یکصد بند دارد و هر بند حاوی ده «اسم» از | + | این دعا یکصد بند دارد و هر بند حاوی ده «اسم» از [[اسماء الحسنی|اسماء حسنای]] خداوند سبحان است، به جز بند ۵۵ که یازده اسم [[خدا]] در آن آمده است؛ بنابراین در مجموع این دعا حاوی هزار و یک «اسم» خدای متعال است. |
در این دعا، بیشتر نام های خدا و تعبیرات دیگر از [[قرآن]] گرفته شده است و آنها به گونهای در کنار یکدیگر قرار گرفتهاند که علاوه بر موزون و مسجّع بودن، در بیشتر موارد اسما و صفات از لحاظ حروف پایانی نیز یک شکل و مشابهاند. | در این دعا، بیشتر نام های خدا و تعبیرات دیگر از [[قرآن]] گرفته شده است و آنها به گونهای در کنار یکدیگر قرار گرفتهاند که علاوه بر موزون و مسجّع بودن، در بیشتر موارد اسما و صفات از لحاظ حروف پایانی نیز یک شکل و مشابهاند. | ||
در آخر هر بند این دعا باید گفت: | در آخر هر بند این دعا باید گفت: | ||
| − | «سُبْحانَكَ يَا لَاإِلٰهَ إِلّا أَنْتَ، الْغَوْثَ الْغَوْثَ، خَلِّصْنا مِنَ النَّارِ يَا رَبِّ». | + | {{متن حدیث|«سُبْحانَكَ يَا لَاإِلٰهَ إِلّا أَنْتَ، الْغَوْثَ الْغَوْثَ، خَلِّصْنا مِنَ النَّارِ يَا رَبِّ»}}. |
منزّهی تو ای که معبودی جز تو نیست، فریادرس فریادرس، ما را از آتش برهان ای پروردگار. | منزّهی تو ای که معبودی جز تو نیست، فریادرس فریادرس، ما را از آتش برهان ای پروردگار. | ||
و در کتاب «[[بلدالامین]]» آمده است که در آغاز هر بند «بسم اللّه» بگوید و در آخرش بخواند: | و در کتاب «[[بلدالامین]]» آمده است که در آغاز هر بند «بسم اللّه» بگوید و در آخرش بخواند: | ||
| − | «سُبْحانَكَ يَا لَاإِلٰهَ إِلّا أَنْتَ، الْغَوْثَ الْغَوْثَ، صَلِّ عَلىٰ مُحَمَّدٍ وَآلِهِ وَخَلِّصْنا مِنَ النَّارِ يَا رَبِّ، يَا ذَا الْجَلالِ وَالْإِكْرامِ، يَا أَرْحَمَ الرَّاحِمِينَ». | + | {{متن حدیث|«سُبْحانَكَ يَا لَاإِلٰهَ إِلّا أَنْتَ، الْغَوْثَ الْغَوْثَ، صَلِّ عَلىٰ مُحَمَّدٍ وَآلِهِ وَخَلِّصْنا مِنَ النَّارِ يَا رَبِّ، يَا ذَا الْجَلالِ وَالْإِكْرامِ، يَا أَرْحَمَ الرَّاحِمِينَ»}}. |
منزّهی تو ای که معبودی جز تو نیست، فریادرس فریادرس، بر محمد و خاندانش درود فرست و ما را ای پروردگار از آتش رهایی بخش، ای دارنده بزرگی و رأفت و محبت، ای مهربانترین مهربانان. | منزّهی تو ای که معبودی جز تو نیست، فریادرس فریادرس، بر محمد و خاندانش درود فرست و ما را ای پروردگار از آتش رهایی بخش، ای دارنده بزرگی و رأفت و محبت، ای مهربانترین مهربانان. | ||
| − | == | + | ==شرح دعا== |
| − | عالمان [[شیعه]] بر دعای جوشن کبیر شروحی نوشتهاند | + | عالمان [[شیعه]] بر دعای جوشن کبیر شروحی نوشتهاند که مشهورترین آنها شرح [[حاج ملاهادی سبزواری|حاج ملاهادی سبزواری]] است. سبزواری نوشته است که خالی بودن این [[دعا]] از پرداختن به خواهش ها (اغراض) و جلب منفعت ها (اعواض) و توجه نکردن زیاد به خود، مشوّق وی به شرح این دعا بوده است. شرح سبزواری صبغهای [[عرفان|عرفانی]] و [[فلسفه|فلسفی]] دارد. وی در این کتاب که بر اساس بندهای دعا تنظیم شده، به اشعار فارسی و عربی استشهاد کرده و برای مباحث لغوی به کتاب «[[القاموس المحیط (کتاب)|القاموس المحیط]]» [[محمد بن یعقوب فیروزآبادی|فیروزآبادی]] بسیار مراجعه میکرده است. او همچنین در موارد مختلف به اقتضای بحث، مباحث فلسفی، عرفانی و [[علم کلام|کلامی]] طرح کرده است. |
==منابع== | ==منابع== | ||
| − | *[[دانشنامه جهان اسلام (کتاب)|دانشنامه جهان اسلام]]، جلد ۱۱، | + | |
| − | *پایگاه | + | *[[دانشنامه جهان اسلام (کتاب)|دانشنامه جهان اسلام]]، جلد ۱۱، مدخل "جوشن کبیر" از محسن معینی. |
| + | *پایگاه اطلاعرسانی دفتر شیخ حسین انصاریان. | ||
| + | |||
[[رده:دعاها]] | [[رده:دعاها]] | ||
[[رده:اعمال ماه رمضان]] | [[رده:اعمال ماه رمضان]] | ||
نسخهٔ کنونی تا ۱۸ اوت ۲۰۲۶، ساعت ۱۸:۰۴
«دعای جوشن کبیر» دعایی منقول از پیامبر اکرم (صلی اللّه علیه وآله) در یکصد بند، حاوی هزار و یک نام و صفت خدای متعال است. در کتابهای حدیثی شیعه دو دعا با نامهای «جوشن کبیر» و جوشن صغیر وارد شده است.
فضیلت دعای جوشن کبیر
توصیه جبرئیل به پیامبر درباره دعای جوشن:
«دعای جوشن کبیر» را که کفعمی در «المصباح» و «البلدالامین» خود نقل کرده است، امام سجاد علیهالسلام از پدر خود امام حسین علیهالسلام و ایشان از امام علی علیهالسلام و ایشان نیز از پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله نقل کردهاند. بنابراین روایت، در یکی از غزوات که پیامبر زرهی سنگین پوشیده بودند و آن زره جسم ایشان را اذیت میکرد، جبرئیل نازل شد و ضمن اعلام سلام خدا بر پیامبر، خواندن این دعا را به جای پوشیدن آن زره به پیامبر توصیه کرد و گفت: که این دعا امان پیامبر و امت اوست.
بنابراین روایت، هر کس این دعا را هنگام خروج از خانهاش بخواند خدا او را حفظ میکند و ثواب بسیار به او میدهد و هر کس آن را بر کفنش بنویسد از عذاب [قبر] مصون میماند.
در ادامه حدیثی که کفعمی بنابر آن، این دعا را از پیامبر نقل کرده، آمده که امام حسین علیهالسلام فرموده است: «پدرم علی علیهالسلام من را به حفظ کردن و بزرگداشت این دعا و نوشتن آن بر کفن او و تعلیم آن به نزدیکان و ترغیب آنان به خواندن این دعا سفارش کردند».
ولذا در کتاب های فقهی شیعه به استحباب نوشتن این دعا بر کفن اشاره شده است. البته سید بن طاووس تمام مطالب مربوط به نزول جبرئیل و اعطای این دعا به پیامبر و ثواب خواندن و نوشتن آن بر کفن را درباره دعای جوشن صغیر نقل کرده و بدین سبب این اختلاف به کتاب های فقهی نیز راه یافته و علامه مجلسی برای رفع اختلاف گفته که این سخنان از افزودههای ابوطالب ابن رجب در حاشیه کتاب ابن طاووس بوده است و ناسخان آن را به داخل متن بردهاند.
استحباب خواندن این دعا در شبهای قدر:
بر اساس روایات، هر کس دعای جوشن کبیر را اول ماه مبارک رمضان بخواند، خدا به او درک فضیلت شب قدر را روزی میدهد و نیز هر کس آن را سه بار در این ماه بخواند، در طول زندگیاش در امان خدا قرار میگیرد. از این رو، خواندن این دعا در شبهای قدر بین شیعیان رواج دارد.
مضمون دعای جوشن کبیر
این دعا یکصد بند دارد و هر بند حاوی ده «اسم» از اسماء حسنای خداوند سبحان است، به جز بند ۵۵ که یازده اسم خدا در آن آمده است؛ بنابراین در مجموع این دعا حاوی هزار و یک «اسم» خدای متعال است.
در این دعا، بیشتر نام های خدا و تعبیرات دیگر از قرآن گرفته شده است و آنها به گونهای در کنار یکدیگر قرار گرفتهاند که علاوه بر موزون و مسجّع بودن، در بیشتر موارد اسما و صفات از لحاظ حروف پایانی نیز یک شکل و مشابهاند.
در آخر هر بند این دعا باید گفت: «سُبْحانَكَ يَا لَاإِلٰهَ إِلّا أَنْتَ، الْغَوْثَ الْغَوْثَ، خَلِّصْنا مِنَ النَّارِ يَا رَبِّ». منزّهی تو ای که معبودی جز تو نیست، فریادرس فریادرس، ما را از آتش برهان ای پروردگار.
و در کتاب «بلدالامین» آمده است که در آغاز هر بند «بسم اللّه» بگوید و در آخرش بخواند: «سُبْحانَكَ يَا لَاإِلٰهَ إِلّا أَنْتَ، الْغَوْثَ الْغَوْثَ، صَلِّ عَلىٰ مُحَمَّدٍ وَآلِهِ وَخَلِّصْنا مِنَ النَّارِ يَا رَبِّ، يَا ذَا الْجَلالِ وَالْإِكْرامِ، يَا أَرْحَمَ الرَّاحِمِينَ». منزّهی تو ای که معبودی جز تو نیست، فریادرس فریادرس، بر محمد و خاندانش درود فرست و ما را ای پروردگار از آتش رهایی بخش، ای دارنده بزرگی و رأفت و محبت، ای مهربانترین مهربانان.
شرح دعا
عالمان شیعه بر دعای جوشن کبیر شروحی نوشتهاند که مشهورترین آنها شرح حاج ملاهادی سبزواری است. سبزواری نوشته است که خالی بودن این دعا از پرداختن به خواهش ها (اغراض) و جلب منفعت ها (اعواض) و توجه نکردن زیاد به خود، مشوّق وی به شرح این دعا بوده است. شرح سبزواری صبغهای عرفانی و فلسفی دارد. وی در این کتاب که بر اساس بندهای دعا تنظیم شده، به اشعار فارسی و عربی استشهاد کرده و برای مباحث لغوی به کتاب «القاموس المحیط» فیروزآبادی بسیار مراجعه میکرده است. او همچنین در موارد مختلف به اقتضای بحث، مباحث فلسفی، عرفانی و کلامی طرح کرده است.
منابع
- دانشنامه جهان اسلام، جلد ۱۱، مدخل "جوشن کبیر" از محسن معینی.
- پایگاه اطلاعرسانی دفتر شیخ حسین انصاریان.
