سید محمد صادق حسینی روحانی: تفاوت بین نسخه‌ها

از دانشنامه‌ی اسلامی
پرش به ناوبری پرش به جستجو
(اضافه کردن رده)
 
(۳۸ نسخه‌ٔ میانی ویرایش شده توسط ۷ کاربر نشان داده نشده)
سطر ۱: سطر ۱:
{{مقاله از یک نشریه}}
+
{{منبع الکترونیکی معتبر|پایگاه}}'''«آیت‌الله سید محمدصادق حسینى روحانى»''' (۱۳۰۵-۱۴۰۱ ش)، فقیه اصولی و از مراجع تقلید [[شیعه]] معاصر و از شاگردان [[سید ابوالقاسم خویی|آیت‌الله خویی]] بود. کتاب «[[فقه الصادق]]» ایشان، به عنوان یک دایرة‌المعارف کامل [[فقه|فقهی]] به شمار می‌رود.
'''منبع:''' [http://www.istefta.net/content/3 سایت حضرت آيت اللَّه العظمى آقاى سيد محمدصادق حسينى روحانى مدظله  العالى]
 
  
'''ولادت'''
+
{{شناسنامه عالم
 +
|نام کامل =  سید محمدصادق حسینى روحانى
 +
|تصویر= [[پرونده:Rohani.jpg|۲۲۰px|center]]
 +
|زادروز =  ۱۳۰۵ شمسی
 +
|زادگاه = [[قم]]
 +
|وفات = ۱۴۰۱ شمسی
 +
|مدفن = قم، [[حرم حضرت معصومه علیها السلام|حرم حضرت معصومه]]
 +
|اساتید =  [[سید ابوالحسن اصفهانی|سید ابوالحسن اصفهانى]]، [[آیت الله سید ابوالقاسم خویی|سید ابوالقاسم خویى]]، [[آیت الله بروجردی|سید حسین طباطبایى بروجردى]]، [[محمدحسین غروی اصفهانی]]،...
 +
|شاگردان =
 +
|آثار = [[فقه الصادق (کتاب)|فقه الصادق]]، زبدة الاصول، منهاج الفقاهه، المسائل المستحدثه، نظام حکومت در اسلام، الجبر و الاختیار،...
 +
}}
  
حضرت آيت الله العظمى آقاى سيد محمدصادق حسينى روحانى مدظله  العالى مردى از تبار مرزبانان دين، فقيه اصولى، برج بلند مرجعيت و زعامت حوزه هاى علميه، صداى رساى آزادى و عدالت‌خواهى، مجاهد و مبارزه خستگى ‌ناپذير در ماه شهادت جد غريبش آقا ابا عبدالله الحسين علیه السلام [[محرم]] الحرام سال 1345 هـ.ق/ 1305 هـ.ش/ تابستان 1926 ميلادى در شهر ديرپاى علم و تمدن و انديشه و فرهنگ اسلامى «[[قم]]» در خاندانى  حسينى تبار، با پيشينه اى از علم و تقوى و فضيلت ديده به جهان گشود.
+
==ولادت==
  
'''والدين'''
+
سید محمدصادق حسینى روحانى، در [[ماه محرم]] سال ۱۳۴۵ هـ.ق (۱۳۰۵ هـ.ش) در شهر [[قم]] در خاندانى با پیشینه اى از علم و [[تقوا|تقوى]] و فضیلت دیده به جهان گشود.
  
والدشان مرحوم حضرت آيت الله آقاى حاج ميرزا محمود روحانى قدس  سره از مفاخر روحانيت و [[حوزه علميه]] قم است كه در سال (1307 هـ.ق) در قم به دنيا آمد. در سال (1330 هـ.ق) وارد [[نجف]] اشرف شد تا از محضر حضرات آيات  عظام آسيد ابوالحسن اصفهانى و ميرزاى نائينى بهره ها برد. مدتى  در [[مشهد]] مقدس از شاگردان مرحوم آيت الله العظمى حاج آقا حسين  طباطبايى قمى بود. بعد از آن به حوزه علميه قم آمدند. با تلاش، كوشش و پايمردي‌هاى ايشان، حضرت آيت الله العظمى حاج شيخ  عبدالكريم حايرى به قم آمدند و تدريس علوم حوزوى را شروع كردند. ايشان از شاگردان خاص و مخصوص و مورد عنايت آيت الله حايرى بودند.
+
پدرش آیت الله میرزا محمود روحانى از مفاخر روحانیت و [[حوزه علمیه قم]] بود که در ۱۸ [[شعبان]] ۱۳۸۱ هـ.ق وفات یافت و در مسجد بالاى سر [[حضرت معصومه]] سلام الله علیها به خاک سپرده شد.
  
اين عالم متقى و زاهدِ متعبدِ بانفوذ، ساليان سال بعد از فوت پدر بزرگوارشان مرحوم آيت الله العظمى آقاى آسيد صادق روحانى در مسجد آقا ضمن اقامه [[نماز جماعت]]، پاسخگوى مسائل شرعى و گره‌گشاى  مشكلات مردم بودند. از اقدامات ايشان مى توان به همكارى با آيت الله  كاشانى در قضيه ملى شدن نفت، مبارزه جدى با رضاخان در مورد كشف  حجاب و دين‌زدايى از مملكت، دعوت و تلاش براى ورود آيت الله  العظمى حايرى به قم، زمينه‌سازى براى تدريس ايشان و همكارى، همفكرى و يارى جهت تأسيس حوزه علميه قم  و... را نام برد.
+
==تحصیلات و استادان==
  
اين مجتهدِ عابد در 18 [[شعبان]] (1381 هـ.ق) بعد از يك بيمارى طولانى  وفات يافت. با پخش خبر فوت اين مرد بزرگ، شهرستان [[قم]] متلاطم؛ بازار، درس‌ها و اداره‌جات تعطيل گرديد. در تشييع جنازه بسيار باشكوه ايشان، علاوه بر حضور تمامى مراجع تقليد، بزرگان و مدرسين حوزه، طلاب، بازاريان، كسبه و اداره‌جات با افراشتن پرچم عزا به صورت هيأت هاى سينه زنى و زنجيرزنى شركت كردند و پس از اقامه [[نماز ميت]] توسط فرزند برومندشان  حضرت آيت الله العظمى آقاى سيد محمدصادق روحانى دام ظله در مسجد بالاى سر [[حضرت معصومه]] سلام الله علیها به خاك سپرده شدند.
+
سید محمدصادق روحانى دروس پایه [[ادبیات عرب]] را در [[قم]] نزد پدر بزرگوارش فراگرفت. سپس در سال ۱۳۵۵ هـ.ق در سن ۱۰ سالگى براى استفاده از اساتید بزرگ و نام‌آور حوزه علمیه [[نجف]] اشرف، به آنجا سفر کرد. به دلیل هوش  و استعداد فوق‌العاده، دوره چند ساله دروس «سطح» را در مدت یک سال به اتمام رساند و به امتحان و توصیه آیت الله [[آیت الله سید ابوالقاسم خویی|سید ابوالقاسم خویى]] در سن ۱۱ سالگى وارد درس خارج [[فقه]] و [[اصول فقه‌‌‌‌|اصول]] شد. ورود یک نوجوان ۱۱ ساله به درس خارج فقه و اصول، آن هم هم‌دوش طلاب باسابقه و بزرگسال حوزه علمیه‌ی کهنِ نجف، براى همگان حیرت‌آور و شوق‌آفرین بود.
  
والده‌شان از سادات حسنى و فرزند آيت الله آقاى حاج سيد احمد طباطبايى  قمى است كه ايشان ساليان متمادى در صحن حضرت معصومه سلام الله علیها اقامه [[نماز جماعت]] داشتند.
+
وی به دلیل علاقه و پشتکار فراوان هر روز در چندین درس مراجع و بزرگان [[حوزه علمیه]] شرکت مى کرد. عمده اساتید ایشان عبارتند از:
  
'''تحصيلات'''
+
۱. آیت الله [[شیخ محمدکاظم شیرازی|شیخ محمدکاظم شیرازى]] (۱۲۹۰-۱۳۶۷)؛
  
حضرت آيت الله دروس پايه ادبيات عرب را در قم نزد پدر بزرگوارشان فراگرفتند. سپس در سال (1355 هـ.ق) در سن 10 سالگى به همراه برادر بزرگترشان براى استفاده از اساتيد بزرگ و نام‌آور حوزه علميهِ كهنِ [[نجف]]  اشرف، رنج و مشكلات هجرت از [[قم]] به نجف را پذيرا شدند!!! به دليل هوش  و استعداد فوق‌العاده و حيرت برانگيزشان دوره چند ساله دروس «سطح» را در مدت يك سال به اتمام رساندند و به امتحان و توصيه آيت الله العظمى خويى در سن 11 سالگى وارد درس خارج [[فقه]] و [[اصول]] شدند. ورود يك نوجوان 11 ساله به درس خارج فقه و اصول، آن هم هم‌دوش طلاب باسابقه و بزرگسال حوزه علميه‌ی كهنِ نجف، براى همگان حيرت‌آور و شوق‌آفرين بود.
+
۲. آیت الله [[محمدحسین غروی اصفهانی|شیخ محمدحسین اصفهانى]] (ت ۱۳۶۱)؛
  
آيت الله زاده ميلانى نقل مى كند كه: آيت الله العظمى خويى به پدرم آيت الله  العظمى ميلانى فرمودند: افتخار مى كنم به حوزه اى كه در آن نوجوان يازده ساله  در كنار شاگردان بزرگسال و علماى بزرگ و همراه با آنان «مكاسب» را مى خواند و مطالب مكاسب را بهتر از ديگران مى فهمد و تحليل مى كند. علاقمندان به علوم اسلامى و حوزوى مى دانند كه كتاب ارزشمند مكاسب از تأليفات مرحوم [[شيخ انصارى]] است كه در حوزه هاى علميه تدريس مى شود و يكى از كتاب‌هاى مهم و سنگين حوزوى است كه فهميدن و درك مطالب آن  نياز به شاگردان باكفايت و پراستعداد دارد.
+
۳. آیت الله شیخ محمدعلى کاظمینى؛
  
'''اساتيد'''
+
۴. آیت الله [[سید ابوالحسن اصفهانی|سید ابوالحسن اصفهانى]] (۱۲۸۴-۱۳۶۵)؛
  
معظم‌ له به دليل علاقه و پشتكار فراوانشان هر روز در چندين درس مراجع و بزرگان حوزه علميه كه جهان [[اسلام]] و عالم تشيع به وجودشان افتخار مى كند، شركت مى كردند. عمده اساتيد ايشان عبارتند از:
+
۵. آیت الله شیخ محمدرضا آل یاسین؛
  
* 1. حضرت آيت الله العظمى آقاى حاج شيخ كاظم شيرازى قدس سره (1290-1367
+
۶. آیت الله [[آیت الله سید ابوالقاسم خویی|سید ابوالقاسم خویى]] (۱۳۱۷-۱۴۱۳
  
* 2. حضرت آيت الله العظمى آقاى حاج شيخ محمدحسين اصفهانى معروف به  كمپانى قدس سره (ت 1361)؛
+
۷. آیت الله [[آیت الله بروجردی|سید حسین طباطبایى بروجردى]] (۱۲۹۲-۱۳۸۰).
  
* 3. حضرت آيت الله العظمى آقاى حاج شيخ محمدعلى كاظمينى قدس سره؛
+
آیت الله روحانى از وجود تمامى اساتید نام‌ آور خود استفاده نمودند، اما در این میان، نقش آیت الله خویى برجسته‌ تر است. پرورش روح [[اجتهاد]] و تکوین فقهى و علمى ایشان، مرهون ۱۵ سال شرکت در دروس خصوصى و عمومى آیت الله خویى می‌ باشد. هوش، پشتکار و استعداد، ایشان را مورد علاقه و توجه  خاص اساتید و مراجع، به خصوص مورد عنایت خاصه آیت الله خویى قرار داده بود.
  
* 4. حضرت آيت الله العظمى آقاى حاج سيد ابوالحسن اصفهانى قدس سره (1284-1365)؛
+
==تدریس و مرجعیت==
  
* 5. حضرت آيت الله العظمى آقاى حاج شيخ محمدرضا آل ياسين قدس سره؛
+
آیت الله روحانى تدریس دوره هاى مختلف [[علوم اسلامی|علوم اسلامى]] را در همان ایام نوجوانى در صحن حرم مطهر [[امام علی]] علیه السلام در [[نجف]] اشرف آغاز کرد. تقریر دروس حوزه توسط این نوجوان براى طلاب بزرگسال و میانسال، براى همگان حیرت‌آور و قابل‌ تقدیر بود. آیت الله روحانى پس از مدت کوتاهى که در دروس [[سید ابوالقاسم خویی|آیت الله خویى]] شرکت کرد، با تقریر دروس [[اصول فقه‌‌‌‌|اصول]] و [[فقه]] استاد، آنان را براى  عده اى از طلاب و علاقمندان به دروس حوزوى، تدریس مى کرد.
  
* 6. حضرت آيت الله العظمى آقاى حاج سيد ابوالقاسم خويى قدس سره (1317-1413)؛
+
ایشان در اواخر سال (۱۳۲۹ هـ.ش) وارد [[قم]] شد و در اوایل سال (۱۳۳۰ هـ.ش) به تدریس دروس خارج فقه و اصول در صحن مطهر [[حضرت معصومه]] سلام الله علیها پرداخت. ایشان بیش از نیم قرن به تدریس علوم آل محمد صلی الله علیه وآله و تربیت هزاران طلبه فاضل و تشنگان دانش [[ائمه اطهار]] پرداخت. درس  ایشان فشرده اى از آراء و مبانى بزرگان و فقیهان نامى به همراه نظریات  خودشان بود که با بحث و استدلال، بر رد یا قبول آن مبانى مى پرداخت. وی در جلسات تدریس‌ به مبارزه با جمود، یکسونگرى، احتیاط زدگى، تقلید و پیروى کورکورانه از بزرگان مى پرداخت زیرا معتقد بود که تقلید و [[تعصب]] و غیرمنطقى روى اقوال بزرگان و مبارزه با هر نظر نو، توان علمى را از حوزه  مى گیرد. از این رو معظم‌له با حفظ احترام بزرگان و تأکید بر این امر، با نظرات  آن‌ها نقادانه برخورد مى کرد. نظریات جدید و ابتکار در مبانى، خروج از آراء پیشینیان و ژرف‌نگرى در تدریس ایشان موج مى زد.
  
* 7. حضرت آيت الله العظمى آقاى سيد محمدحسين طباطبايى بروجردى قدس سره (1292-1380).
+
بعد از هجرت ایشان از [[حوزه علمیه]] [[نجف]] اشرف و شروع به تدریس  درس خارج فقه و اصول، و با توجه به نگارش کتاب عظیم «[[فقه الصادق (کتاب)|فقه الصادق]]» بعد از فوت [[آیت الله بروجردی|آیت الله بروجردى]]، به پیشنهاد علماء، فضلاء و مدرسین  نام‌آور، [[رساله]] عملیه ایشان منتشر شد. طبق آنچه در کتابخانه ملى [[ایران]]  موجود است، اولین چاپ رساله توضیح المسائل ایشان مربوط به سال (۱۳۴۰ هـ.ش) می‌‌باشد.
  
آيت الله العظمى روحانى از وجود تماى اساتيد نام‌ آور خود استفاده نمودند و خود را هميشه مديون محبت‌ها و الطاف خالصانه آن بزرگواران رضوان الله  تعالى عليهم می‌ دانند. اما در اين ميان نقش آيت الله خويى برجسته‌ تر و قابل  توجه‌ تر است. پرورش روح اجتهاد و تكوين فقهى و علمى ايشان، مرهون 15 سال شركت در دروس خصوصى و عمومى آيت الله العظمى خويى مي‌ باشد. هوش، پشتكار و استعداد معظم‌له، ايشان را مورد علاقه و توجه  خاص اساتيد و مراجع، به خصوص مورد عنايت خاصه آيت الله خويى قرار داده بود. آيت الله العظمى خويى در آن زمان، به اتفاق رأى اغلب  علماء، بزرگان و كارشناسان فقه و اجتهاد؛ يك فقيه بي‌ نظير بودند كه در اغلب علوم حوزوى نظير فقه، اصول، كلام، تفسير، [[رجال]]، [[فلسفه]]؛ مجتهد و صاحب‌نظر بودند و آثار منتشره ايشان گواه اين مدعاست.
+
==آثار و تألیفات==
  
در دروس عمومى آيت الله خويى صدها طلبه شركت مي‌ كردند كه امتياز آيت الله العظمى خويى در شناخت و كشف استعدادهاى طلاب تيزهوش و بسيار موفق بود و سعى فراوان مى كردند تا آن طلبه را زير نظر گرفته و با ايجاد ارتباط بيشتر با او؛ بتوانند در تربيت آن طلبه كوشا نقش بيشترى را ايفا كنند. با ورود آيت الله روحانى در دوران نوجوانى به [[نجف]] اشرف و شركت در دروس آيت الله العظمى خويى؛ حوزه علميه‌ی كهنِ نجف اشرف شاهد حضور يك نابغه با درك و استعداد شگرفى بود كه چهره اش نشان از مقام آيت اللهى مى داد.
+
۱- [[فقه الصادق]] (به زبان عربى): آیت الله روحانى به محض ورود به [[حوزه علمیه قم]] و احساس نیاز جامعه حوزوى و اسلامى، همزمان با تدریس درس خارج [[فقه]] و [[اصول فقه‌‌‌‌|اصول]] در سنین جوانى، دست به تألیف دایرة‌المعارف فقه اسلامى با نام «[[فقه الصادق (کتاب)|فقه الصادق]]» می‌‌زند. کتابى ماندگار که بزرگان و اساتید نام‌آور خبره حوزه، مراجع بزرگ تقلید و مدرسین، سر تعظیم و تمجید در برابرش فرومى ‌آورند. [[آیت الله بروجردی|آیت الله بروجردى]] دو بار کتاب «فقه الصادق» را همراه  خود به جلسه تدریسشان مى برند و به عنوان سند از آن نقل قول و به آن استناد می‌‌کنند. [[سید ابوالقاسم خویی|آیت الله خویى]] طى نامه‌ایى مرقوم فرمودند که: من کتاب «فقه الصادق» را شخصاً براى آیت الله کاشف الغطاء بردم و گفتم: ببینید من چه  خدمت بزرگى به عالم اسلام و فقاهت نموده ‌ام و چنین عالم محققى را تربیت  کرده‌ ام. رییس دانشگاه الازهر [[مصر]] (مهمترین و عالى ترین مرکز علمى [[اهل سنت|اهل تسنن]]) نیز طى  نامه اى کتاب عظیم «فقه الصادق» را مى ستاید. این کتاب، دایرة‌المعارف کامل فقه [[شیعه|تشیع]] است که به عنوان یک منبع مرجع شناخته شده است و در ۲۶ جلد بارها در داخل و خارج کشور به چاپ رسیده است. کتاب «فقه الصادق» در دانشگاه هاى معروف غرب (بخش مطالعات [[اسلام]] شناسى) یکى از منابع مورد قبول و قابل استناد است.
 +
[[پرونده:Rohany.jpg|بندانگشتی|فقه الصادق؛ یکی از آثار آیت‌الله سید محمدصادق روحانی]]
  
اين نوجوان نابغه بايد در دروس سنگين فقه اصول شركت كند، دروس  مختلف را نوشته و آن‌ها را در منزل پاكنويس كند، با دوستان هم‌دوره  تحصيلش مباحثه كند و پيش مطالعه براى درس هاى فردا را هم انجام دهد. اين مطالعات سنگين آن هم در غربت و با كمترين امكانات موجود؛ در شبانه روز 16 ساعت وقت ايشان را مى گرفت. علاوه بر آن، رسيدگى به كارهاى  شخصى از قبيل: تهيه مايحتاج زندگى و تحمل فشارهاى اقتصادى نيز با خودشان بود. معظم له اغلب دورانى را كه در [[نجف]] اشرف بودند با وضع  بسيار سخت و طاقت‌فرساى اقتصادى مواجه بودند و اغلب، زندگيشان با قرض گرفتن از مغازه‌داران محل سپرى مى شد و اين بزرگترين رمز و سرمايه گذارى براى تحصيل و عشق و علاقه به آموختن دانش علوم اسلامى است.
+
۲- زبدة الاصول (به زبان عربى): دوره کامل علم [[اصول فقه]] که به صورت بحث استدلالى ارائه گردیده است، این کتاب در ۶ جلد مى باشد.
  
'''تدريس'''
+
۳- منهاج الفقاهه (به زبان عربى): در ۶ جلد مى باشد که [[حاشیه]] اى است بر «[[مکاسب (کتاب)|مکاسب]]» [[شیخ انصارى]] که به شیوه‌ای نو و ابتکارى تمامى موارد ارائه  شده را بحث و بررسى کرده اند.
  
معظم‌له تدريس دوره هاى مختلف علوم اسلامى را در همان ايام نوجوانى  در صحن حرم مطهر حضرت اميرالمؤمنين [[امام علی]] علیه السلام در [[نجف]] اشرف آغاز كردند. تقرير دروس حوزه توسط اين نوجوان براى طلاب بزرگسال و ميانسال، براى همگان حيرت‌آور و قابل‌ تقدير بود.
+
۴- المسائل المستحدثه (به زبان عربى): آیت الله روحانی مبتکر [[مسائل مستحدثه]] و ارائه مسائل جدید با ذکر مسایل فقهى، روایى هستند. این کتاب  که بارها در خارج و داخل کشور به چاپ رسیده است، شامل ارائه  مسائل جدید و مورد ابتلاى جامعه با ذکر دلایل و مستندات فقهى، روایى و قرآنى مى ‌باشد.
  
آيت الله العظمى روحانى پس از مدت كوتاهى كه در دروس آيت الله العظمى  خويى شركت كردند، با تقرير دروس اصول و فقه استاد؛ آنان را براى  عده اى از طلاب و علاقمندان به دروس حوزوى، تدريس مى كردند. ديرى  نپائيد كه چونان خورشيدى در [[نجف]] اشرف درخشيدند و بسان درختى  پربرگ و بار، برآمدند و در سايه شان خيل مشتاقان را آرامش مى بخشيدند.
+
۵- تعلیق بر [[منهاج الصالحین (کتاب)|منهاج الصالحین]] در ۳ جلد (به زبان عربى)؛
  
به همين دليل بود كه ارتباط آيت الله خويى روز به روز با معظم له بيشترمى شد. با اين كه اغلب آيت الله العظمى خويى در جلسه تدريس‌شان به كسى  اجازه طرح اشكال نمى دادند. به آيت الله العظمى روحانى در ميان عده‌ايى از شاگردان مى فرمودند: چرا در مباحثه ها اشكال نمى كنى. من از شما مى خواهم  اشكال و ايرادهايى كه به نظرتان مى رسد را مطرح كنيد و اين نشان از نبوغ  فكرى و شايستگى ويژه آيت الله العظمى روحانى دارد.
+
۶- تعلیق بر [[عروة الوثقى (کتاب)|عروة الوثقى]] در ۲ جلد (به زبان عربى)؛
  
ارتباط تنگاتنگ استاد و شاگرد تا آنجا ادامه يافت كه زيادى از شب‌هاى  تعطيلى آن مرجع فقيد به حجره آيت الله العظمى روحانى مى آمدند و ساعت‌هاى مديدى به بحث و بررسى مسائل علوم اسلامى مى پرداختند و در انتها معظم‌له، استاد را تا درب منزلشان همراهى مى كردند.
+
۷- تعلیق بر [[وسیلة النجاة (کتاب)|وسیلة النجاة]] (به زبان عربى)؛
  
حضرت آيت الله العظمى خويى در سال (1360 هـ.ق) هنگامى كه آيت الله  العظمى روحانى فقط 15 سال بيشتر نداشتند. طى نامه اى بسيار مهم، عظمت  علمى، قدرت و استنباط قوى، هوش و ذكاوت اين نابغه بزرگ را تأييد و ستودند (متن كامل نامه كه به دست خط مبارك آيت الله العظمى خويى مى باشد در سايت اينترنت آيت الله  العظمى روحانى و در كتاب‌هاى زندگي‌نامه كه به زبان عربى و فارسى در لبنان به چاپ رسيده، موجود است.) معظم له به تأييد و مكتوب مهم مراجع و اساتيد بزرگوارشان در سن 14 سالگى به  درجه اجتهاد نائل آمدند.
+
۸- رساله در لباس مشکوک (به زبان عربى)؛
  
ايشان در اواخر سال (1329 هـ.ش) وارد [[قم]] شدند و در اوايل سال (1330 هـ.ش) به تدريس دروس خارج فقه و اصول در صحن مطهر [[حضرت  معصومه]] سلام الله علیها پرداختند. بيش از نيم قرن است كه ايشان به تدريس علوم آل  محمد صلی الله علیه و آله و تربيت هزاران طلبه فاضل و تشنگان دانش [[ائمه اطهار]] مى پردازند. اغلب شاگردان، پرورش يافتگان و حلقه‌نشينان منبر تدريسشان؛ از مدرسين نام‌آور، فضلا و دانشمندان حوزه و عده اى در مسير مرجعيت  قرار دارند.
+
۹- رساله در [[قاعده لاضرر]] (به زبان عربى)؛
  
ايشان به هنگام تدريس، متين و گويا سخن مى گويند. به دليل وسعت  احاطه شان بر موضوعات علمى، از پرداختن به زوايد پرهيز مى كنند. درس  ايشان فشرده اى از آراء و مبانى بزرگان و فقيهان نامى به همراه نظريات  خودشان است كه با بحث و استدلال، بر رد يا قبول آن مبانى مى پردازند. در جلسات تدريس‌شان به مبارزه با جمود، يكسونگرى، احتياط زدگى، تقليد و پيروى كوركورانه از بزرگان مى پردازند زيرا معتقدند كه تقليد و تعصب و غيرمنطقى روى اقوال بزرگان و مبارزه با هر نظر نو، توان علمى را از حوزه  مى گيرد. از اين رو معظم‌له با حفظ احترام بزرگان و تأكيد بر اين امر، با نظرات  آن‌ها نقادانه برخورد مى كنند. نظريات جديد و نو ابتكار در مبانى، خروج از آراء پيشينيان و ژرف‌نگرى در تدريس ايشان موج مى زند. هر چند ايشان به عنوان يك مرجع و فقيه نوانديش شهرت دارند اما هيچ‌گاه حكم اللَّه را به نام مصلحت يا نوانديشى زير پا نمى گذارند. فقيه  نوانديشى كه هيچ‌گاه به انكار سنت و حذف باورهاى دينى نمى پردازد.
+
۱۰- الجبر و الاختیار (به زبان عربى)؛
  
'''تأليفات'''
+
۱۱- رساله در قرعه (به زبان عربى)؛
  
معظم له از ابتداى زندگى علمى خويش در راستاى نشر معارف [[اهل بيت]] علیهم‌السلام و گسترش دانش [[اسلام]]، هرگز آرام نگرفتند. زمانى بر مسند تدريس می‌‌نشينند و به تربيت و پرورش هزاران دانشمند فاضل و فرزانه مى ‌پردازند و زمانى  ديگر دست به قلم می‌‌شوند و به تأليف كتب ماندگار اسلامى می‌‌پردازند.
+
۱۲- مناسک الحج (به زبان عربى)؛
  
ايشان به محض ورود به حوزه علميه [[قم]] و احساس نياز جامعه حوزوى و اسلامى، همزمان با تدريس درس خارج فقه و اصول در سنين جوانى، دست  به تأليف دايرة‌المعارف فقه اسلامى می‌‌زنند. كتابى ماندگار كه بزرگان و اساتيد نام‌آور خبره حوزه، مراجع بزرگ تقليد و مدرسين، سر تعظيم و تمجيد در برابرش فرومى ‌آورند.
+
۱۳- المسائل المنتخبه (به زبان عربى)؛
  
حضرت آيت الله العظمى بروجردى دو بار كتاب فقه الصادق را همراه  خود به جلسه تدريس شان مى برند و به عنوان سند از آن نقل قول و به آن  استناد می‌‌كنند. حضرت آيت الله العظمى خويى طى نامه‌ايى مرقوم فرمودند كه: من كتاب فقه الصادق را شخصاً براى آيت الله كاشف الغطاء بردم و گفتم: ببيند من چه  خدمت بزرگى به عالم اسلام و فقاهت نموده ‌ام و چنين عالم محققى را تربيت  كرده‌ ام. رييس دانشگاه الازهر (مهمترين و عالى ترين مركز علمى اهل تسنن) نيز طى  نامه اى كتاب عظيم فقه الصادق را مى ستايد.
+
۱۴- رساله در فروع العلم الاجمالى (به زبان عربى)؛
  
اين كتاب ساليان سال است كه يكى از رساترين، معتبرترين و مهمترين منبع  تدريس فقه و اصول تشيع است. يكى از دلايل مرجعيت و اعمليت ايشان، ناشى از اين تأليفات به خصوص كتاب گرانسنگ فقه الصادق است.
+
۱۵- الاجتهاد و التقلید (به زبان عربى)؛
  
* 1- فقه الصادق (به زبان عربى): دايرة‌المعارف كامل [[فقه]] تشيع. اين كتاب عظيم  و بزرگ كه به عنوان يك منبع مرجع شناخته شده است در 26 جلد بارها در داخل و خارج كشور به چاپ رسيده است. چاپ جديد آن بزودى در 40 جلد (با ذكر منابع و مصادر) به چاپ خواهد رسيد.
+
۱۶- القواعد الثلاثه (به زبان عربى)؛
  
از تأليف كتاب عظيم جواهرالكلام كه شامل تمامى ابواب فقه مى ‌باشد نزديك به 200 سال می‌‌گذرد و كتاب فقه الصادق كه به اعتقاد بعضى از مراجع و بزرگانِ خبره حوزه، از «جواهرالكلام» رساتر و كامل تر است؛ اولين  و كامل ترين دايرة‌المعارف تمام ابواب فقه در دو سده اخير است. اين كتاب  كه در سنين جوانى معظم‌له به رشته تحرير درآمده، مورد عنايت خاصه  تمامى مراجع تقليد و بزرگان حوزه هاى علميه است. اين كتاب در ميان  علماء عامه (اهل تسنن نيز شناخته شده و مورد استناد است. كتاب «فقه الصادق» در دانشگاه هاى معروف غرب (بخش مطالعات اسلام شناسى) يكى از منابع  مورد قبول و قابل استناد است.
+
۱۷- اللقاء الخاص (به زبان عربى) مجموعه استفتایات به زبان عربی
  
* 2- زبدة الاصول (به زبان عربى): دوره كامل علم [[اصول فقه]] كه به صورت بحث استدلالى ارائه گرديده است، اين كتاب در 6 جلد مى باشد.
+
۱۸- [[رساله]] توضیح المسائل (به زبان فارسى و اردو)؛
  
* 3- منهاج الفقاهه (به زبان عربى): در 6 جلد مى باشد كه حاشيه ايى است بر «مكاسب» [[شيخ انصارى]] كه به شيوه‌ايى نو و ابتكارى تمامى موارد ارائه  شده را بحث و بررسى كرده اند.
+
۱۹- تحقیقى در مورد جبر و اختیار (به زبان فارسى)؛
  
* 4- المسائل المستحدثه (به زبان عربى): حضرت آيت الله مبتكر مسائل  مستحدثه و ارائه مسائل جديد با ذكر مسايل فقهى، روايى هستند. اين كتاب  كه بارها و بارها در خارج و داخل كشور به چاپ رسيده است شامل ارائه  مسائل جديد، نو و مورد ابتلاى جامعه با ذكر دلايل و مستندات فقهى، روايى و قرآنى مى ‌باشد.
+
۲۰- نظام حکومت در [[اسلام]] (به زبان فارسى و ترکى و اردو)؛
  
* 5- تعليق بر منهاج الصالحين در 2 جلد (به زبان عربى
+
۲۱- مناسک [[حج]] (به زبان فارسى
  
* 6- تعليق بر عروة الوثقى در 2 جلد (به زبان عربى
+
۲۲- منتخب [[احکام]] (به زبان فارسى
  
* 7- تعليق بر وسيلة النجاة (به زبان عربى
+
۲۳- استفتائات قوه قضائیه و مؤسسه حقوقى وکلاى بین الملل (به زبان فارسى
  
* 8- رساله در لباس مشكوك (به زبان عربى
+
۲۴- احکام فقهى مسائل روز (به زبان فارسى
  
* 9- رساله در قاعده لاضرر (به زبان عربى)؛
+
۲۵- استفتائات (پرسش و پاسخ هاى مسائل شرعى) (به زبان فارسى) که  تاکنون در ۷ جلد به صورت سؤال و جواب ارائه شده است.
  
* 10- الجبر والاختيار (به زبان عربى)؛
+
۲۶- ألف سؤال و جواب (به زبان عربى): شامل استفتائات و پاسخ هاى  مسائل شرعى مى ‌باشد که در ۶ جلد تهیه شده است. هر جلد شامل ۱۰۰۰ سؤال و جواب است.
 +
 +
۲۷- الطهاره؛ مسائل و اعتقادات (به زبان عربی)
  
* 11- رساله در قرعه (به زبان عربى)؛
+
۲۸- التقلید و العقاید (به زبان عربی)
  
* 12- مناسك الحج (به زبان عربى)؛
+
۲۹- اجوبة المسایل فی الفکر و العقیده و التاریخ و الاخلاق (به زبان عربی)
  
* 13- المسائل المنتخبه (به زبان عربى)؛
+
۳۰- فضایل و مصایب [[حضرت فاطمه زهرا سلام الله علیها|حضرت زهرا]] (س) (به زبان های فارسی _ عربی _ انگلیسی)
  
* 14- رساله در فروع العلم الاجمالى (به زبان عربى)؛
+
۳۱- عاشورا و قیام [[امام حسین]] (ع) (به زبان های فارسی _ عربی _ انگلیسی)
  
* 15- الاجتهاد والتقليد (به زبان عربى)؛
+
۳۲- [[امام زمان]] از ولادت تا ظهور (به زبان های فارسی _ عربی _ انگلیسی)
  
* 16- القواعد الثلاثه (به زبان عربى)؛
+
۳۳- راه سعادت (به زبان فارسی)
  
* 17- اللقاء الخاص (به زبان عربى) مربوط به «سايت يا حسين»؛
+
==وفات==
 +
مرحوم آیت الله سید محمدصادق روحانی، سرانجام در غروب روز جمعه ۲۵ آذر ۱۴۰۱ شمسى (۱۴۴۴ ق)، پس از یک دوره بیماری در [[قم]] درگذشت و در مسجد بالاسر [[حرم حضرت معصومه علیها السلام|حرم حضرت معصومه]](س) به خاک سپرده شد.
  
* 18- رساله توضيح المسائل (به زبان فارسى و اردو)؛
+
==منابع==
  
* 19- تحقيقى در مورد جبر و اختيار (به زبان فارسى)؛
+
* [http://www.rohani.ir/fa/page/18317/%D8%B2%D9%86%D8%AF%DA%AF%DB%8C%D9%86%D8%A7%D9%85%D9%87-%D8%B9%D9%84%D9%85%DB%8C-%D9%85%D8%B9%D8%B8%D9%85-%D9%84%D9%87 سایت آيت‌اللَّه العظمى سيد محمدصادق حسينى روحانى]
  
* 20- نظام حكومت در [[اسلام]] (به زبان فارسى و تركى و اردو)؛
+
==آرشیو عکس و تصویر==
 +
<gallery mode="packed" heights="170">
 +
پرونده:روحانی0.jpg|از راست: نصرالله شاه آبادی، سید ابوالحسن روحانی، سلمان خاقانی، سید محمدصادق حسینی روحانی و [[سید مهدی روحانی|سید مهدی حسینی روحانی]]
 +
پرونده:Rohani1.jpg|سید محمدصادق حسینی روحانی در جوانی
 +
پرونده:Rohani2.jpg|alt=امام خمینی و آیت الله روحانی|سید محمدصادق حسینی روحانی و [[امام خمینی|سید روح الله موسوی مصطفوی خمینی]]
 +
پرونده:Rohani3.jpg|اقامه نماز عید فطر توسط سید محمدصادق حسینی روحانی
 +
پرونده:سید محمدرضا گلپایگانی (11).jpg|تکیه به دیوار از راست: محمدتقی فلسفی، سید محمد صادق حسینی روحانی، سید محمدکاظم شریعتمداری و [[سید محمدرضا موسوی گلپایگانی]]
 +
پرونده:مرعشی نجفی (3).jpg|از راست: سید محمدصادق حسینی روحانی، [[سید شهاب الدین مرعشی نجفی|سید شهاب الدین حسینی مرعشی نجفی]] و سید محمد حسینی شیرازی
 +
پرونده:طبسی0 (2).JPG|[[محمدرضا طبسی|محمدرضا مروجی طبسى]] و سید محمدصادق حسینی روحانی
 +
پرونده:سید محمد وحیدی شبستری2.jpg|سید محمدصادق حسینی روحانی و [[سید محمد وحیدی شبستری]]
 +
پرونده:جعفر سبحانی (10).jpg|[[جعفر سبحانی]] و سید محمدصادق حسینی روحانی
 +
پرونده:Roh.jpg|آثار سید محمدصادق حسینی روحانی
  
* 21- مناسك [[حج]] (به زبان فارسى)؛
+
</gallery>
  
* 22- منتخب [[احكام]] (به زبان فارسى)؛
+
[[رده:علمای معاصر|روحانی،سید محمدصادق]]
 
+
[[رده:علماء شیعه]]
* 23- استفتائات قوه قضائيه و مؤسسه حقوقى وكلاى بين الملل (به زبان  فارسى)؛
+
[[رده:مراجع تقلید]]
 
+
[[رده:مجتهدین]]
* 24- احكام فقهى مسائل روز (به زبان فارسى)؛
+
[[رده:فقیهان]]
 
+
[[رده:اصولیون]]
* 25- استفتائات (پرسش و پاسخ هاى مسائل شرعى) (به زبان فارسى) كه  تاكنون در 2 جلد به صورت سؤال و جواب ارائه شده است.
+
[[رده:مدفونین در حرم حضرت معصومه (س)]]
 
 
* 26- الف سؤال و جواب (به زبان عربى): شامل استفتائات و پاسخ هاى  مسائل شرعى مى ‌باشد كه در 6 جلد تهيه شده است. هر جلد شامل 1000 سؤال و جواب است.
 
 
 
'''مرجعيت'''
 
 
 
بعد از تشريف فرمايى ايشان از [[حوزه علميه]] [[نجف]] اشرف و شروع به تدريس  درس خارج فقه و اصول و با توجه به نگارش كتاب عظيم فقه الصادق بعد از فوت آيت الله العظمى بروجردى به پيشنهاد علماء، فضلاء و مدرسين  نام‌آور، رساله عمليه ايشان منتشر شد. طبق آنچه در [[كتابخانه ملى ايران ]] موجود است، اولين چاپ رساله توضيح المسائل ايشان مربوط به سال (1340 هـ.ش) می‌‌باشد.
 
[[رده: علمای قرن معاصر]]
 

نسخهٔ کنونی تا ‏۵ ژوئیهٔ ۲۰۲۶، ساعت ۱۷:۳۱

این مدخل از دانشنامه هنوز نوشته نشده است.

Icon-computer.png
محتوای فعلی مقاله یکی از پایگاه های معتبر متناسب با عنوان است.

(احتمالا تصرف اندکی صورت گرفته است)

«آیت‌الله سید محمدصادق حسینى روحانى» (۱۳۰۵-۱۴۰۱ ش)، فقیه اصولی و از مراجع تقلید شیعه معاصر و از شاگردان آیت‌الله خویی بود. کتاب «فقه الصادق» ایشان، به عنوان یک دایرة‌المعارف کامل فقهی به شمار می‌رود.

۲۲۰px
نام کامل سید محمدصادق حسینى روحانى
زادروز ۱۳۰۵ شمسی
زادگاه قم
وفات ۱۴۰۱ شمسی
مدفن قم، حرم حضرت معصومه

Line.png

اساتید

سید ابوالحسن اصفهانى، سید ابوالقاسم خویى، سید حسین طباطبایى بروجردى، محمدحسین غروی اصفهانی،...


آثار

فقه الصادق، زبدة الاصول، منهاج الفقاهه، المسائل المستحدثه، نظام حکومت در اسلام، الجبر و الاختیار،...


ولادت

سید محمدصادق حسینى روحانى، در ماه محرم سال ۱۳۴۵ هـ.ق (۱۳۰۵ هـ.ش) در شهر قم در خاندانى با پیشینه اى از علم و تقوى و فضیلت دیده به جهان گشود.

پدرش آیت الله میرزا محمود روحانى از مفاخر روحانیت و حوزه علمیه قم بود که در ۱۸ شعبان ۱۳۸۱ هـ.ق وفات یافت و در مسجد بالاى سر حضرت معصومه سلام الله علیها به خاک سپرده شد.

تحصیلات و استادان

سید محمدصادق روحانى دروس پایه ادبیات عرب را در قم نزد پدر بزرگوارش فراگرفت. سپس در سال ۱۳۵۵ هـ.ق در سن ۱۰ سالگى براى استفاده از اساتید بزرگ و نام‌آور حوزه علمیه نجف اشرف، به آنجا سفر کرد. به دلیل هوش و استعداد فوق‌العاده، دوره چند ساله دروس «سطح» را در مدت یک سال به اتمام رساند و به امتحان و توصیه آیت الله سید ابوالقاسم خویى در سن ۱۱ سالگى وارد درس خارج فقه و اصول شد. ورود یک نوجوان ۱۱ ساله به درس خارج فقه و اصول، آن هم هم‌دوش طلاب باسابقه و بزرگسال حوزه علمیه‌ی کهنِ نجف، براى همگان حیرت‌آور و شوق‌آفرین بود.

وی به دلیل علاقه و پشتکار فراوان هر روز در چندین درس مراجع و بزرگان حوزه علمیه شرکت مى کرد. عمده اساتید ایشان عبارتند از:

۱. آیت الله شیخ محمدکاظم شیرازى (۱۲۹۰-۱۳۶۷)؛

۲. آیت الله شیخ محمدحسین اصفهانى (ت ۱۳۶۱)؛

۳. آیت الله شیخ محمدعلى کاظمینى؛

۴. آیت الله سید ابوالحسن اصفهانى (۱۲۸۴-۱۳۶۵)؛

۵. آیت الله شیخ محمدرضا آل یاسین؛

۶. آیت الله سید ابوالقاسم خویى (۱۳۱۷-۱۴۱۳)؛

۷. آیت الله سید حسین طباطبایى بروجردى (۱۲۹۲-۱۳۸۰).

آیت الله روحانى از وجود تمامى اساتید نام‌ آور خود استفاده نمودند، اما در این میان، نقش آیت الله خویى برجسته‌ تر است. پرورش روح اجتهاد و تکوین فقهى و علمى ایشان، مرهون ۱۵ سال شرکت در دروس خصوصى و عمومى آیت الله خویى می‌ باشد. هوش، پشتکار و استعداد، ایشان را مورد علاقه و توجه خاص اساتید و مراجع، به خصوص مورد عنایت خاصه آیت الله خویى قرار داده بود.

تدریس و مرجعیت

آیت الله روحانى تدریس دوره هاى مختلف علوم اسلامى را در همان ایام نوجوانى در صحن حرم مطهر امام علی علیه السلام در نجف اشرف آغاز کرد. تقریر دروس حوزه توسط این نوجوان براى طلاب بزرگسال و میانسال، براى همگان حیرت‌آور و قابل‌ تقدیر بود. آیت الله روحانى پس از مدت کوتاهى که در دروس آیت الله خویى شرکت کرد، با تقریر دروس اصول و فقه استاد، آنان را براى عده اى از طلاب و علاقمندان به دروس حوزوى، تدریس مى کرد.

ایشان در اواخر سال (۱۳۲۹ هـ.ش) وارد قم شد و در اوایل سال (۱۳۳۰ هـ.ش) به تدریس دروس خارج فقه و اصول در صحن مطهر حضرت معصومه سلام الله علیها پرداخت. ایشان بیش از نیم قرن به تدریس علوم آل محمد صلی الله علیه وآله و تربیت هزاران طلبه فاضل و تشنگان دانش ائمه اطهار پرداخت. درس ایشان فشرده اى از آراء و مبانى بزرگان و فقیهان نامى به همراه نظریات خودشان بود که با بحث و استدلال، بر رد یا قبول آن مبانى مى پرداخت. وی در جلسات تدریس‌ به مبارزه با جمود، یکسونگرى، احتیاط زدگى، تقلید و پیروى کورکورانه از بزرگان مى پرداخت زیرا معتقد بود که تقلید و تعصب و غیرمنطقى روى اقوال بزرگان و مبارزه با هر نظر نو، توان علمى را از حوزه مى گیرد. از این رو معظم‌له با حفظ احترام بزرگان و تأکید بر این امر، با نظرات آن‌ها نقادانه برخورد مى کرد. نظریات جدید و ابتکار در مبانى، خروج از آراء پیشینیان و ژرف‌نگرى در تدریس ایشان موج مى زد.

بعد از هجرت ایشان از حوزه علمیه نجف اشرف و شروع به تدریس درس خارج فقه و اصول، و با توجه به نگارش کتاب عظیم «فقه الصادق» بعد از فوت آیت الله بروجردى، به پیشنهاد علماء، فضلاء و مدرسین نام‌آور، رساله عملیه ایشان منتشر شد. طبق آنچه در کتابخانه ملى ایران موجود است، اولین چاپ رساله توضیح المسائل ایشان مربوط به سال (۱۳۴۰ هـ.ش) می‌‌باشد.

آثار و تألیفات

۱- فقه الصادق (به زبان عربى): آیت الله روحانى به محض ورود به حوزه علمیه قم و احساس نیاز جامعه حوزوى و اسلامى، همزمان با تدریس درس خارج فقه و اصول در سنین جوانى، دست به تألیف دایرة‌المعارف فقه اسلامى با نام «فقه الصادق» می‌‌زند. کتابى ماندگار که بزرگان و اساتید نام‌آور خبره حوزه، مراجع بزرگ تقلید و مدرسین، سر تعظیم و تمجید در برابرش فرومى ‌آورند. آیت الله بروجردى دو بار کتاب «فقه الصادق» را همراه خود به جلسه تدریسشان مى برند و به عنوان سند از آن نقل قول و به آن استناد می‌‌کنند. آیت الله خویى طى نامه‌ایى مرقوم فرمودند که: من کتاب «فقه الصادق» را شخصاً براى آیت الله کاشف الغطاء بردم و گفتم: ببینید من چه خدمت بزرگى به عالم اسلام و فقاهت نموده ‌ام و چنین عالم محققى را تربیت کرده‌ ام. رییس دانشگاه الازهر مصر (مهمترین و عالى ترین مرکز علمى اهل تسنن) نیز طى نامه اى کتاب عظیم «فقه الصادق» را مى ستاید. این کتاب، دایرة‌المعارف کامل فقه تشیع است که به عنوان یک منبع مرجع شناخته شده است و در ۲۶ جلد بارها در داخل و خارج کشور به چاپ رسیده است. کتاب «فقه الصادق» در دانشگاه هاى معروف غرب (بخش مطالعات اسلام شناسى) یکى از منابع مورد قبول و قابل استناد است.

فقه الصادق؛ یکی از آثار آیت‌الله سید محمدصادق روحانی

۲- زبدة الاصول (به زبان عربى): دوره کامل علم اصول فقه که به صورت بحث استدلالى ارائه گردیده است، این کتاب در ۶ جلد مى باشد.

۳- منهاج الفقاهه (به زبان عربى): در ۶ جلد مى باشد که حاشیه اى است بر «مکاسب» شیخ انصارى که به شیوه‌ای نو و ابتکارى تمامى موارد ارائه شده را بحث و بررسى کرده اند.

۴- المسائل المستحدثه (به زبان عربى): آیت الله روحانی مبتکر مسائل مستحدثه و ارائه مسائل جدید با ذکر مسایل فقهى، روایى هستند. این کتاب که بارها در خارج و داخل کشور به چاپ رسیده است، شامل ارائه مسائل جدید و مورد ابتلاى جامعه با ذکر دلایل و مستندات فقهى، روایى و قرآنى مى ‌باشد.

۵- تعلیق بر منهاج الصالحین در ۳ جلد (به زبان عربى)؛

۶- تعلیق بر عروة الوثقى در ۲ جلد (به زبان عربى)؛

۷- تعلیق بر وسیلة النجاة (به زبان عربى)؛

۸- رساله در لباس مشکوک (به زبان عربى)؛

۹- رساله در قاعده لاضرر (به زبان عربى)؛

۱۰- الجبر و الاختیار (به زبان عربى)؛

۱۱- رساله در قرعه (به زبان عربى)؛

۱۲- مناسک الحج (به زبان عربى)؛

۱۳- المسائل المنتخبه (به زبان عربى)؛

۱۴- رساله در فروع العلم الاجمالى (به زبان عربى)؛

۱۵- الاجتهاد و التقلید (به زبان عربى)؛

۱۶- القواعد الثلاثه (به زبان عربى)؛

۱۷- اللقاء الخاص (به زبان عربى) مجموعه استفتایات به زبان عربی

۱۸- رساله توضیح المسائل (به زبان فارسى و اردو)؛

۱۹- تحقیقى در مورد جبر و اختیار (به زبان فارسى)؛

۲۰- نظام حکومت در اسلام (به زبان فارسى و ترکى و اردو)؛

۲۱- مناسک حج (به زبان فارسى)؛

۲۲- منتخب احکام (به زبان فارسى)؛

۲۳- استفتائات قوه قضائیه و مؤسسه حقوقى وکلاى بین الملل (به زبان فارسى)؛

۲۴- احکام فقهى مسائل روز (به زبان فارسى)؛

۲۵- استفتائات (پرسش و پاسخ هاى مسائل شرعى) (به زبان فارسى) که تاکنون در ۷ جلد به صورت سؤال و جواب ارائه شده است.

۲۶- ألف سؤال و جواب (به زبان عربى): شامل استفتائات و پاسخ هاى مسائل شرعى مى ‌باشد که در ۶ جلد تهیه شده است. هر جلد شامل ۱۰۰۰ سؤال و جواب است.

۲۷- الطهاره؛ مسائل و اعتقادات (به زبان عربی)

۲۸- التقلید و العقاید (به زبان عربی)

۲۹- اجوبة المسایل فی الفکر و العقیده و التاریخ و الاخلاق (به زبان عربی)

۳۰- فضایل و مصایب حضرت زهرا (س) (به زبان های فارسی _ عربی _ انگلیسی)

۳۱- عاشورا و قیام امام حسین (ع) (به زبان های فارسی _ عربی _ انگلیسی)

۳۲- امام زمان از ولادت تا ظهور (به زبان های فارسی _ عربی _ انگلیسی)

۳۳- راه سعادت (به زبان فارسی)

وفات

مرحوم آیت الله سید محمدصادق روحانی، سرانجام در غروب روز جمعه ۲۵ آذر ۱۴۰۱ شمسى (۱۴۴۴ ق)، پس از یک دوره بیماری در قم درگذشت و در مسجد بالاسر حرم حضرت معصومه(س) به خاک سپرده شد.

منابع

آرشیو عکس و تصویر

مسابقه از خطبه ۱۱۴ نهج البلاغه