شیخ احمد اهری: تفاوت بین نسخهها
مهدی موسوی (بحث | مشارکتها) |
|||
| (۳ نسخهٔ میانی ویرایش شده توسط ۲ کاربر نشان داده نشده) | |||
| سطر ۱: | سطر ۱: | ||
| − | ''' | + | {{بخشی از یک کتاب|کتاب=ستارگان حرم}} |
| − | + | '''«آیتالله احمد اهری»''' (۱۲۶۸-۱۳۴۷ ش)، از علما و مراجع بزرگ [[شیعه]] معاصر و از شاگردان [[میرزا محمدحسین نائینی]] بود. آیتالله اهری به دلیل جایگاه خاص خود در آذربایجان و رهبری مذهبی مردم، در اکثر حوادث اجتماعى و سیاسى شرکت فعال داشت و همچنین در بین تجّار و بازاریان نفوذ فراوان داشت و از این موقعیت به نفع فقرا بهره مىبرد. | |
{{شناسنامه عالم | {{شناسنامه عالم | ||
| − | ||نام کامل = احمد | + | ||نام کامل = آقا احمد اهری |
||تصویر= [[پرونده:Ahari.jpg]] | ||تصویر= [[پرونده:Ahari.jpg]] | ||
||زادروز = ۱۲۶۸ شمسی | ||زادروز = ۱۲۶۸ شمسی | ||
| − | |زادگاه = | + | |زادگاه = اهر، آذربایجان شرقی |
|وفات = ۱۳۴۷ شمسی | |وفات = ۱۳۴۷ شمسی | ||
| − | |مدفن = [[قم]] | + | |مدفن = [[قم]]، قبرستان ابوحسین |
| − | |اساتید = [[میرزا محمدحسین نائینی]]، [[شیخ الشریعه اصفهانی]]، [[سید ابوالحسن اصفهانی]]، ... | + | |اساتید = [[میرزا محمدحسین نائینی]]، [[شیخ الشریعه اصفهانی]]، [[سید ابوالحسن اصفهانی]]، [[سید ابوالحسن انگجی]]،... |
| − | |شاگردان = سید مصطفى مولانا، میرزا احمد سرایى، شیخ محمد غروى قزوینى، ... | + | |شاگردان = سید مصطفى مولانا، میرزا احمد سرایى، شیخ محمد غروى قزوینى،... |
| − | |آثار = حاشیه بر [[مکاسب (کتاب)|مکاسب]]، حاشیه بر [[فرائد الاصول (کتاب)|رسائل]]، رساله | + | |آثار = حاشیه بر [[مکاسب (کتاب)|مکاسب]]، حاشیه بر [[فرائد الاصول (کتاب)|رسائل]]، رساله در قاعده لاضرر، رساله در اجتهاد و تقلید،... |
}} | }} | ||
==ولادت== | ==ولادت== | ||
| − | احمد اهری فرزند آقا حسین در سال ۱۲۶۸ ه.ش (۱۳۰۵ ه.ق) در شهرستان اهر آذربایجان شرقی دیده به جهان گشود.<ref>سیماى ارسباران، (مجموعه کتاب هاى دیار ابرار)، سعید عباس زاده، ص ۱۲۳.</ref> در آن زمان شهر اهر با وجود این که وسعت و آبادى امروزى را نداشت؛ لکن شهرى عالم خیز بود و مکتب هاى بزرگ درسى در آنجا دایر مى شد. مکتب هاى «ملا جلیل» و «ملا فرج» که آوازه آنها در منطقه آذربایجان پیچیده بود، متعلق به این دوره است. هر چند این مکتب ها در زمان تحصیل شیخ احمد به مدارس دینى و علمى منظم تبدیل شده بود؛ لکن تا اوائل قرن چهاردهم هجرى، | + | احمد اهری فرزند آقا حسین در سال ۱۲۶۸ ه.ش (۱۳۰۵ ه.ق) در شهرستان اهر آذربایجان شرقی دیده به جهان گشود.<ref>سیماى ارسباران، (مجموعه کتاب هاى دیار ابرار)، سعید عباس زاده، ص ۱۲۳.</ref> در آن زمان شهر اهر با وجود این که وسعت و آبادى امروزى را نداشت؛ لکن شهرى عالم خیز بود و مکتب هاى بزرگ درسى در آنجا دایر مى شد. مکتب هاى «ملا جلیل» و «ملا فرج» که آوازه آنها در منطقه آذربایجان پیچیده بود، متعلق به این دوره است. هر چند این مکتب ها در زمان تحصیل شیخ احمد به مدارس دینى و علمى منظم تبدیل شده بود؛ لکن تا اوائل قرن چهاردهم هجرى، همچنان با نام «مکتب خانه» پررونق بود. |
==تحصیلات و استادان== | ==تحصیلات و استادان== | ||
شیخ احمد در زادگاهش دروس مقدماتى را فراگرفت و پس از تکمیل ادبیات، مدرسه دینى تازه تأسیس شده اهر را به مقصد [[تبریز|تبریز]] ترک گفت. وى در سال ۱۳۲۷ ه.ق سطح مقدماتى و دروس [[فقه]] و [[اصول فقه|اصول]] را در [[حوزه علمیه]] تبریز شروع کرد و در آن زمان بیش از ۲۲ سال نداشت.<ref>همان.</ref> | شیخ احمد در زادگاهش دروس مقدماتى را فراگرفت و پس از تکمیل ادبیات، مدرسه دینى تازه تأسیس شده اهر را به مقصد [[تبریز|تبریز]] ترک گفت. وى در سال ۱۳۲۷ ه.ق سطح مقدماتى و دروس [[فقه]] و [[اصول فقه|اصول]] را در [[حوزه علمیه]] تبریز شروع کرد و در آن زمان بیش از ۲۲ سال نداشت.<ref>همان.</ref> | ||
| − | آقا شیخ احمد اهرى یازده سال نیز در حوزه تبریز به تحصیل پرداخت | + | آقا شیخ احمد اهرى یازده سال نیز در حوزه تبریز به تحصیل پرداخت و از اساتید معروف آن زمان چون: آقا شیخ عبدالرحیم کلبرى، آقا [[سید ابوالحسن انگجی]] و آقا میرزا على اکبر اهرى بهره برد. آقا میرزا على اکبر اهرى، عموى آقا احمد اهرى بود و عنایت ویژه اى به وى داشت. کتاب «[[قوانین الاصول (کتاب)|قوانین الاصول]]» را که در آن زمان بسیار مورد توجه حوزه ها بود، خود به برادرزاده اش آموخت و پایه علمى وى از همانجا بود که استحکام یافت. آقا شیخ احمد اهرى در حوزه علمیه تبریز در درس هاى سطح حوزه تبحر یافت و گاه به تدریس نیز پرداخت.<ref>برگرفته از مصاحبه آقا شیخ احمد اهرى (سرباززاده).</ref> |
در سال ۱۳۳۸ ه.ق آقا شیخ احمد اهرى هجرتى دیگر پیش روى داشت. او از دیرزمان آوازه حوزه علمیه [[نجف]] را شنیده بود و آرزوى درک آن مرکز بزرگ علمى را داشت. در این سال وى بار سفر به سوى [[عتبات عالیات|عتبات عالیات]] بست و فصل نوینى در زندگى اش آغاز شد و به این ترتیب آقا شیخ احمد اهرى براى مدتى زیاد در آنجا سکونت گزید و از محضر بزرگان کسب علم و فضل کرد. | در سال ۱۳۳۸ ه.ق آقا شیخ احمد اهرى هجرتى دیگر پیش روى داشت. او از دیرزمان آوازه حوزه علمیه [[نجف]] را شنیده بود و آرزوى درک آن مرکز بزرگ علمى را داشت. در این سال وى بار سفر به سوى [[عتبات عالیات|عتبات عالیات]] بست و فصل نوینى در زندگى اش آغاز شد و به این ترتیب آقا شیخ احمد اهرى براى مدتى زیاد در آنجا سکونت گزید و از محضر بزرگان کسب علم و فضل کرد. | ||
| سطر ۲۷: | سطر ۲۷: | ||
==تدریس و شاگردان== | ==تدریس و شاگردان== | ||
| − | آیت الله شیخ احمد اهرى به طور کلى مدت سى و دو سال از عمرش را در [[نجف]] اشرف و سایر شهرهاى [[عتبات عالیات|عتبات]] سپرى کرد. از این مدت، ده سال را به تحصیل و کسب دانش از محضر بزرگان گذراند و بیش از بیست سال در کنار کسب علوم مختلف، به تدریس | + | آیت الله شیخ احمد اهرى به طور کلى مدت سى و دو سال از عمرش را در [[نجف]] اشرف و سایر شهرهاى [[عتبات عالیات|عتبات]] سپرى کرد. از این مدت، ده سال را به تحصیل و کسب دانش از محضر بزرگان گذراند و بیش از بیست سال در کنار کسب علوم مختلف، به تدریس پرداخت، به گونه اى که در [[حوزه علمیه]] نجف که آن زمان افراد برجسته اى مى توانستند در صحنه هاى علمى حاضر شوند، وى به طور رسمى به عنوان استاد حوزه پذیرفته شد. |
علامه شیخ محمدعلى اهرى در مورد ایشان می گوید: «هر کس مى خواست مطالب [[مکاسب (کتاب)|مکاسب]]، [[فرائد الاصول (کتاب)|رسائل]] و [[کفایة الاصول|کفایه]] را درک کند، مى بایست شاگردى آیت الله اهرى کند که او به مسائل بسیار مسلط بود». | علامه شیخ محمدعلى اهرى در مورد ایشان می گوید: «هر کس مى خواست مطالب [[مکاسب (کتاب)|مکاسب]]، [[فرائد الاصول (کتاب)|رسائل]] و [[کفایة الاصول|کفایه]] را درک کند، مى بایست شاگردى آیت الله اهرى کند که او به مسائل بسیار مسلط بود». | ||
| سطر ۳۵: | سطر ۳۵: | ||
اسامى برخى از شاگردان وى به این ترتیب است:<ref>یادداشت هاى آقاى عبدالحسین جواهرالکلام.</ref> | اسامى برخى از شاگردان وى به این ترتیب است:<ref>یادداشت هاى آقاى عبدالحسین جواهرالکلام.</ref> | ||
| − | # | + | #سید مصطفى مولانا (از مراجع و اساتید تبریز) |
| − | # | + | #میرزا احمد سرایى |
#شیخ محمد غروى قزوینى (ساکن قم) | #شیخ محمد غروى قزوینى (ساکن قم) | ||
| − | # | + | # میرزا کاظم تبریزى |
#سید على میرغفارى (آذرشهر) | #سید على میرغفارى (آذرشهر) | ||
#آقا شیخ عیسى اهرى (ساکن تهران) | #آقا شیخ عیسى اهرى (ساکن تهران) | ||
#آقا شیخ محمد کاشفى (ساکن قم) | #آقا شیخ محمد کاشفى (ساکن قم) | ||
#شیخ عمران علیزاده تبریزى | #شیخ عمران علیزاده تبریزى | ||
| − | # | + | #میرزا احمد زنجانى |
| − | # | + | #میرزا علىاکبر قارى تبریزى |
#آقا شیخ رضا توحیدى تبریزى | #آقا شیخ رضا توحیدى تبریزى | ||
#آقا میرزا محمود انصارى تبریزى | #آقا میرزا محمود انصارى تبریزى | ||
| سطر ۵۰: | سطر ۵۰: | ||
==آثار و تألیفات== | ==آثار و تألیفات== | ||
| − | آیت الله اهرى در مدت اقامتش در حوزه علمیه [[نجف]] به تألیف کتاب هایى نیز | + | آیت الله اهرى در مدت اقامتش در حوزه علمیه [[نجف]] به تألیف کتاب هایى نیز پرداخت، که به جهت تنگدستى موفق به چاپ آثارش نشد. اما آثار مکتوب آیت الله اهرى عبارتند از: |
| − | #حاشیه بر [[مکاسب (کتاب)|مکاسب]] | + | #[[حاشیه]] بر [[مکاسب (کتاب)|مکاسب]] |
#حاشیه بر [[فرائد الاصول (کتاب)|رسائل]] | #حاشیه بر [[فرائد الاصول (کتاب)|رسائل]] | ||
| − | #رساله | + | #رساله در [[قاعده لاضرر|قاعده لا ضرر و لا ضرار]] |
#رساله در [[اجتهاد]] و [[تقلید|تقلید]] | #رساله در [[اجتهاد]] و [[تقلید|تقلید]] | ||
| − | #تقریرات فقه [[میرزا محمدحسین نائینی | + | #تقریرات فقه استادش [[میرزا محمدحسین نائینی]] |
| − | #رساله عملیه | + | #[[رساله]] عملیه |
==فعالیتها و خدمات اجتماعی== | ==فعالیتها و خدمات اجتماعی== | ||
| − | آیت الله اهرى در سال ۱۳۷۰ ه.ق به جهت [[زیارت]] مرقد [[امام رضا]] علیه السلام و دیدار اقوام از [[نجف]] به [[ایران|ایران]] بازگشت و مدتى فارغ از درس و بحث علمى روزهایش را سپرى کرد. سپس به شهر مقدس [[قم]] آمد. در آن زمان [[حوزه علمیه قم]] نیز پویا بود و بزرگانى چون: آیت الله [[سید محمد حجت کوه کمره ای|حجت کوه کمره اى]] و آیت الله [[آیت الله بروجردی|سید حسین بروجردى]]، عهده دار اداره حوزه بزرگ | + | آیت الله اهرى در سال ۱۳۷۰ ه.ق به جهت [[زیارت]] مرقد [[امام رضا]] علیه السلام و دیدار اقوام از [[نجف]] به [[ایران|ایران]] بازگشت و مدتى فارغ از درس و بحث علمى روزهایش را سپرى کرد. سپس به شهر مقدس [[قم]] آمد. در آن زمان [[حوزه علمیه قم]] نیز پویا بود و بزرگانى چون: آیت الله [[سید محمد حجت کوه کمره ای|حجت کوه کمره اى]] و آیت الله [[آیت الله بروجردی|سید حسین بروجردى]]، عهده دار اداره حوزه بزرگ قم بودند. آیت الله اهرى مدتى در قم ساکن شد. هنگام ورود نیز از جانب این بزرگان مورد استقبال قرار گرفت؛ اما به درخواست آنها که اقامت در حوزه علمیه قم بود، پاسخ مثبت نداد. |
| − | آیت الله اهرى از قم به [[تبریز]] رفت و مدتى در زادگاهش با اقوام خود سپرى کرد. در زمانى که در آذربایجان | + | آیت الله اهرى از قم به [[تبریز]] رفت و مدتى در زادگاهش با اقوام خود سپرى کرد. در زمانى که در آذربایجان بود، به خلأ حضور علمای بزرگ پى برد. به همین جهت وقتى بزرگانى از اهالى تبریز از محضرش درخواست اقامت در شهر را کردند، با نهایت رغبت پذیرفت و تا آخر عمر به خدمت [[اسلام]] و مؤمنان آن دیار مشغول شد و [[مرجعیت|مرجعیت]] دینى یافت. لذا در برخى از آثار که از مرجعیت آیت الله اهرى یاد شده است، به این دوره مربوط است و بر همین اساس است که در کتاب هایى چون «تاریخ جغرافیاى ارسباران» و «ستارگان درخشان ارسباران» از ایشان با عنوان «مرجع وقت» نام برده اند.<ref>جغرافیاى ارسباران، حسین دوستى، ص ۲۶۵ و ستارگان درخشان ارسباران، حسین دوستى، ص ۲۷.</ref> |
موقعیت و مقام علمى و اجتماعى آیت الله اهرى که سرپرستى [[حوزه علمیه]] تبریز را نیز عهده دار بود، ارادت و عشق مردم به شخصیت والاى ایشان و توجه علماى [[نجف]] اشرف و بزرگان حوزه علمیه [[قم]]، همه موجب شد که وى در اکثر حوادث اجتماعى و سیاسى به صورت مستقیم یا غیرمستقیم شرکت کند و راهنمایى مردم در جریانات را بر عهده گیرد. | موقعیت و مقام علمى و اجتماعى آیت الله اهرى که سرپرستى [[حوزه علمیه]] تبریز را نیز عهده دار بود، ارادت و عشق مردم به شخصیت والاى ایشان و توجه علماى [[نجف]] اشرف و بزرگان حوزه علمیه [[قم]]، همه موجب شد که وى در اکثر حوادث اجتماعى و سیاسى به صورت مستقیم یا غیرمستقیم شرکت کند و راهنمایى مردم در جریانات را بر عهده گیرد. | ||
| − | برای نمونه در تلگراف ها، [[سید محسن | + | برای نمونه در تلگراف ها، آیت الله [[سید محسن حکیم]]<ref>اسناد انقلاب اسلامى، ج ۱، ص ۸۶.</ref> و آیت الله [[سید ابوالقاسم خویی]] (از نجف اشرف به تبریز) درباره فاجعه [[مدرسه فیضیه|مدرسه فیضیه]] و اهانت رژیم شاه به مقدسات اسلامى در تاریخ ۱۳۴۲/۱/۱۴ شمسى، آیت الله اهرى را یکى از مخاطبین قرار دادند و خواهان حمایت ایشان از قوانین الهى شدند. آیت الله خوئى در تلگرافى به تاریخ آذر ۱۳۴۲ ش، درباره بازداشت جمعى از علماء و وعاظ آذربایجان، خواستار فعالیت مؤثر آیت الله اهرى براى آزادى آنان شد. در این تلگراف مى خوانیم: «...از حضرت عالى و سایر آقایان عظام براى استخلاص این ذوات مقدس که گناهى جز دعوت به [[حق]] ندارند، انتظار داریم اقدام شایسته نموده و نتیجه را اعلام فرمایید».<ref>همان.</ref> |
همچنین آیت الله اهرى به همراه دیگر علماى برجسته تبریز در پى تصویب لایحه انجمن هاى ایالتى و ولایتى، از پیشگامان در مخالفت با این قانون بود. به همین خاطر همراه با سایر علماى تبریز خواستار لغو لوایح سه گانه شد. در بخشى از این اعلامیه آمده است: «بدین وسیله جامعه روحانیت آذربایجان تا حصول نتیجه قطعى اعلام الغاى مواد سه گانه، پشتیبانى کامل خود را از مراجع بزرگ و پیشوایان دینى اظهار نموده و در دفاع از حرم مقدس اسلامى و [[قرآن]] از انجام هیچ گونه وظیفه دینى خوددارى نخواهند نمود».<ref>همان، ج ۳، ص ۲۴ و ۴۷.</ref> | همچنین آیت الله اهرى به همراه دیگر علماى برجسته تبریز در پى تصویب لایحه انجمن هاى ایالتى و ولایتى، از پیشگامان در مخالفت با این قانون بود. به همین خاطر همراه با سایر علماى تبریز خواستار لغو لوایح سه گانه شد. در بخشى از این اعلامیه آمده است: «بدین وسیله جامعه روحانیت آذربایجان تا حصول نتیجه قطعى اعلام الغاى مواد سه گانه، پشتیبانى کامل خود را از مراجع بزرگ و پیشوایان دینى اظهار نموده و در دفاع از حرم مقدس اسلامى و [[قرآن]] از انجام هیچ گونه وظیفه دینى خوددارى نخواهند نمود».<ref>همان، ج ۳، ص ۲۴ و ۴۷.</ref> | ||
| سطر ۷۲: | سطر ۷۲: | ||
زندگى آیت الله اهرى پربار و همراه با خیر و [[برکت|برکت]] بود. خصوصاً وقتى مقیم تبریز شد و به طور رسمى [[مرجعیت|مرجعیت]] و [[امام جمعه|امامت جمعه]] و اداره امور مؤمنان را عهده دار شد،<ref>دانشمندان آذربایجان، محمدعلى تربیت، ص ۳۵.</ref> این خیر و برکت چندین برابر شد. وى که از لحاظ خانوادگى «اهرى» محسوب مى شد، در بین آقایان تجار و بازارى ها نفوذ فراوان داشت و از این موقعیت به نفع فقرا بهره مى برد. همچنین با تأسیس صندوق [[قرض الحسنه]] و تشکیل هیئت رسیدگى به وضع مستمندان، وسیله خیر و سعادت براى برخى از مردم شهرهاى آذربایجان شد. | زندگى آیت الله اهرى پربار و همراه با خیر و [[برکت|برکت]] بود. خصوصاً وقتى مقیم تبریز شد و به طور رسمى [[مرجعیت|مرجعیت]] و [[امام جمعه|امامت جمعه]] و اداره امور مؤمنان را عهده دار شد،<ref>دانشمندان آذربایجان، محمدعلى تربیت، ص ۳۵.</ref> این خیر و برکت چندین برابر شد. وى که از لحاظ خانوادگى «اهرى» محسوب مى شد، در بین آقایان تجار و بازارى ها نفوذ فراوان داشت و از این موقعیت به نفع فقرا بهره مى برد. همچنین با تأسیس صندوق [[قرض الحسنه]] و تشکیل هیئت رسیدگى به وضع مستمندان، وسیله خیر و سعادت براى برخى از مردم شهرهاى آذربایجان شد. | ||
| − | آیت الله اهرى در زمستان ۱۳۴۳ شمسی که مردم آذربایجان دچار مشکل مواد سوختنى شدند، با ارسال نامه، از حضرت [[امام خمینی]] درخواست کمک | + | آیت الله اهرى در زمستان ۱۳۴۳ شمسی که مردم آذربایجان دچار مشکل مواد سوختنى شدند، با ارسال نامه، از حضرت [[امام خمینی]] درخواست کمک کرد. امام خمینى با ارسال نامه اى امر به تأسیس هیئتى براى رسیدگى به وضع اهالى کرد و سهم امام این منطقه را جهت خرید زغال بخشید.<ref>ستارگان درخشان ارسباران، ص ۲۷.</ref> |
==ویژگیهای اخلاقی== | ==ویژگیهای اخلاقی== | ||
| − | عالم فرزانه آیت الله اهرى حیات معنوى خاصى نیز داشت که | + | عالم فرزانه آیت الله اهرى حیات معنوى خاصى نیز داشت که برخى از آن حالات را از زبان برخی شاگردان و تربیت یافتگان وى مرور کنیم: |
| − | *'''<I>آیت الله محمد غروى قزوینى:</I>''' وى آدم بسیار خلیقى بود و من کمتر کسى مثل او دیدم، از نظر سعه صدر و از نظر اطلاعات | + | *'''<I>آیت الله محمد غروى قزوینى:</I>''' وى آدم بسیار خلیقى بود و من کمتر کسى مثل او دیدم، از نظر [[سعه صدر]] و از نظر اطلاعات وسیع، با کسى کمتر قابل مقایسه است و حرکاتش تجربه انسانى را مى افزود و بسیار آدم ساز بود. |
*'''<I>استاد شیخ محمد کاشفى تبریزى:</I>''' واقعاً بى آلایش و با[[تقوا]] بود. به مال دنیا هیچ ارزشى قائل نبود، روى هم رفته با این که عده اى از علما زنده بودند، سایر مردم و علما به ایشان گرایش پیدا کردند. | *'''<I>استاد شیخ محمد کاشفى تبریزى:</I>''' واقعاً بى آلایش و با[[تقوا]] بود. به مال دنیا هیچ ارزشى قائل نبود، روى هم رفته با این که عده اى از علما زنده بودند، سایر مردم و علما به ایشان گرایش پیدا کردند. | ||
| − | *'''<I>استاد علامه شیخ محمدعلى اهرى:</I>''' ایشان در [[زهد]] و [[تقوا]] بى نظیر بود. حقوق و سهم امام علیه السلام هیچگاه در دستش نمى ماند و مى فرمود: «اگر اجل مرا درک کند، در روز [[قیامت]] چه جواب خواهم داد؟» به اهل علم اهمیت زیادى قایل بود و در تربیت و [[تهذیب نفس|تهذیب]] طلاب مى کوشید. بسیار بردبار و واقعاً بى ریا و بى هوا و هوس بود.<ref>مکرر به نگارنده این مطلب را فرمودند.</ref> | + | *'''<I>استاد علامه شیخ محمدعلى اهرى:</I>''' ایشان در [[زهد]] و [[تقوا]] بى نظیر بود. حقوق و سهم امام علیه السلام هیچگاه در دستش نمى ماند و مى فرمود: «اگر [[اجل]] مرا درک کند، در روز [[قیامت]] چه جواب خواهم داد؟» به اهل علم اهمیت زیادى قایل بود و در تربیت و [[تهذیب نفس|تهذیب]] طلاب مى کوشید. بسیار بردبار و واقعاً بى [[ریا]] و بى هوا و هوس بود.<ref>مکرر به نگارنده این مطلب را فرمودند.</ref> |
==وفات== | ==وفات== | ||
| − | آیت الله اهرى | + | مرحوم آیت الله احمد اهرى سرانجام در روز پنجشنبه ۱۸ [[صفر]] ۱۳۸۸ قمری (مطابق با اردیبهشت ۱۳۴۷ ه.ش) در سن هشتاد و یک سالگى در [[تبریز]] به رحمت ایزدى پیوست. مراسم [[تشییع جنازه|تشییع]] باشکوهى از سوى مردم و روحانیت معظم آذربایجان به عمل آمد و پیکر پاک ایشان جهت مراسم خاکسپارى به شهر مذهبى [[قم]] حمل و در مقبرة العلماى قبرستان ابوحسین (قبرستان نو) به خاک سپرده شد. |
| − | |||
==پانویس== | ==پانویس== | ||
{{پانویس}} | {{پانویس}} | ||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
==منابع== | ==منابع== | ||
| − | + | *[[ستارگان حرم]]، "شیخ احمد اهری؛ ستاره ارس" از سعید عباسزاده، جلد ۶. | |
| − | *[[ستارگان حرم]]، | + | ==آرشیو عکس و تصویر== |
| − | + | <gallery mode="packed" heights="170"> | |
| − | [[رده:علمای | + | پرونده:آقااهری.jpg|شرح زندگی علمی و مبارزات احمد آقااهری |
| − | [[رده: | + | </gallery> |
| + | [[رده:علمای معاصر]][[رده:علماء شیعه]][[رده:فقیهان]][[رده:مراجع تقلید]] | ||
| + | [[رده:مبارزان علیه پهلوی]] | ||
| + | [[رده:مدفونین در قبرستان نو]] | ||
نسخهٔ کنونی تا ۱۷ آوریل ۲۰۲۶، ساعت ۱۱:۰۰
این مدخل از دانشنامه هنوز نوشته نشده است.
محتوای فعلی بخشی از کتاب ستارگان حرم است که برای اینجا مناسب بوده است.
(احتمالا تصرف اندکی صورت گرفته است)
«آیتالله احمد اهری» (۱۲۶۸-۱۳۴۷ ش)، از علما و مراجع بزرگ شیعه معاصر و از شاگردان میرزا محمدحسین نائینی بود. آیتالله اهری به دلیل جایگاه خاص خود در آذربایجان و رهبری مذهبی مردم، در اکثر حوادث اجتماعى و سیاسى شرکت فعال داشت و همچنین در بین تجّار و بازاریان نفوذ فراوان داشت و از این موقعیت به نفع فقرا بهره مىبرد.
| |
| نام کامل | آقا احمد اهری |
| زادروز | ۱۲۶۸ شمسی |
| زادگاه | اهر، آذربایجان شرقی |
| وفات | ۱۳۴۷ شمسی |
| مدفن | قم، قبرستان ابوحسین |
|
| |
| اساتید |
میرزا محمدحسین نائینی، شیخ الشریعه اصفهانی، سید ابوالحسن اصفهانی، سید ابوالحسن انگجی،... |
| شاگردان |
سید مصطفى مولانا، میرزا احمد سرایى، شیخ محمد غروى قزوینى،... |
| آثار |
حاشیه بر مکاسب، حاشیه بر رسائل، رساله در قاعده لاضرر، رساله در اجتهاد و تقلید،... |
محتویات
ولادت
احمد اهری فرزند آقا حسین در سال ۱۲۶۸ ه.ش (۱۳۰۵ ه.ق) در شهرستان اهر آذربایجان شرقی دیده به جهان گشود.[۱] در آن زمان شهر اهر با وجود این که وسعت و آبادى امروزى را نداشت؛ لکن شهرى عالم خیز بود و مکتب هاى بزرگ درسى در آنجا دایر مى شد. مکتب هاى «ملا جلیل» و «ملا فرج» که آوازه آنها در منطقه آذربایجان پیچیده بود، متعلق به این دوره است. هر چند این مکتب ها در زمان تحصیل شیخ احمد به مدارس دینى و علمى منظم تبدیل شده بود؛ لکن تا اوائل قرن چهاردهم هجرى، همچنان با نام «مکتب خانه» پررونق بود.
تحصیلات و استادان
شیخ احمد در زادگاهش دروس مقدماتى را فراگرفت و پس از تکمیل ادبیات، مدرسه دینى تازه تأسیس شده اهر را به مقصد تبریز ترک گفت. وى در سال ۱۳۲۷ ه.ق سطح مقدماتى و دروس فقه و اصول را در حوزه علمیه تبریز شروع کرد و در آن زمان بیش از ۲۲ سال نداشت.[۲]
آقا شیخ احمد اهرى یازده سال نیز در حوزه تبریز به تحصیل پرداخت و از اساتید معروف آن زمان چون: آقا شیخ عبدالرحیم کلبرى، آقا سید ابوالحسن انگجی و آقا میرزا على اکبر اهرى بهره برد. آقا میرزا على اکبر اهرى، عموى آقا احمد اهرى بود و عنایت ویژه اى به وى داشت. کتاب «قوانین الاصول» را که در آن زمان بسیار مورد توجه حوزه ها بود، خود به برادرزاده اش آموخت و پایه علمى وى از همانجا بود که استحکام یافت. آقا شیخ احمد اهرى در حوزه علمیه تبریز در درس هاى سطح حوزه تبحر یافت و گاه به تدریس نیز پرداخت.[۳]
در سال ۱۳۳۸ ه.ق آقا شیخ احمد اهرى هجرتى دیگر پیش روى داشت. او از دیرزمان آوازه حوزه علمیه نجف را شنیده بود و آرزوى درک آن مرکز بزرگ علمى را داشت. در این سال وى بار سفر به سوى عتبات عالیات بست و فصل نوینى در زندگى اش آغاز شد و به این ترتیب آقا شیخ احمد اهرى براى مدتى زیاد در آنجا سکونت گزید و از محضر بزرگان کسب علم و فضل کرد.
آن مقطع، دوره اى بسیار پربار و پررونق براى حوزه علمیه نجف اشرف بود؛ چرا که تنها در این زمان در شهر نجف استادان بسیار متبحر در علوم مختلف، حضور داشتند و جلسات درس و بحث علمى خود را در سطح بسیار عالى دایر کرده بودند. حضرات آیاتی چون: شیخ الشریعه اصفهانى، میرزا محمدحسین نائینى، میرزا على شیرازى (فرزند شیرازى بزرگ)، آقا ضياء عراقی، محمدحسین غروى اصفهانى و سید ابوالحسن اصفهانى در این دوره با حضورشان در حوزه علمیه نجف اشرف، آوازه ویژه اى بخشیدند.
تدریس و شاگردان
آیت الله شیخ احمد اهرى به طور کلى مدت سى و دو سال از عمرش را در نجف اشرف و سایر شهرهاى عتبات سپرى کرد. از این مدت، ده سال را به تحصیل و کسب دانش از محضر بزرگان گذراند و بیش از بیست سال در کنار کسب علوم مختلف، به تدریس پرداخت، به گونه اى که در حوزه علمیه نجف که آن زمان افراد برجسته اى مى توانستند در صحنه هاى علمى حاضر شوند، وى به طور رسمى به عنوان استاد حوزه پذیرفته شد.
علامه شیخ محمدعلى اهرى در مورد ایشان می گوید: «هر کس مى خواست مطالب مکاسب، رسائل و کفایه را درک کند، مى بایست شاگردى آیت الله اهرى کند که او به مسائل بسیار مسلط بود».
تلاش هاى آیت الله اهرى در حوزه علمیه نجف، نتیجه پربارى داد. در محضر این عالم وارسته، هزار دانشجوى علوم اسلامى تربیت شدند و در خدمت تبلیغ دین اسلام قرار گرفتند. دهها نفر نیز به مدارج عالى علمى، استادى و اجتهاد راه یافتند که بسیارى از آنها سهم ارزنده و تعیین کننده اى در حوادث و جریان هاى نیم قرن اخیر داشتند و بى گمان مهمترین آن، شکل گیرى نظام اسلامى و جایگزین شدن ارزش هاى دینى به جاى ارزش هاى غیردینى در ایران است؛ زیرا برخى از شاگردان آیت الله اهرى حتى در رأس حرکت ها و رهبرى جریان هاى مردمى به سوى واقعیت هاى دینى بودند.
اسامى برخى از شاگردان وى به این ترتیب است:[۴]
- سید مصطفى مولانا (از مراجع و اساتید تبریز)
- میرزا احمد سرایى
- شیخ محمد غروى قزوینى (ساکن قم)
- میرزا کاظم تبریزى
- سید على میرغفارى (آذرشهر)
- آقا شیخ عیسى اهرى (ساکن تهران)
- آقا شیخ محمد کاشفى (ساکن قم)
- شیخ عمران علیزاده تبریزى
- میرزا احمد زنجانى
- میرزا علىاکبر قارى تبریزى
- آقا شیخ رضا توحیدى تبریزى
- آقا میرزا محمود انصارى تبریزى
آثار و تألیفات
آیت الله اهرى در مدت اقامتش در حوزه علمیه نجف به تألیف کتاب هایى نیز پرداخت، که به جهت تنگدستى موفق به چاپ آثارش نشد. اما آثار مکتوب آیت الله اهرى عبارتند از:
- حاشیه بر مکاسب
- حاشیه بر رسائل
- رساله در قاعده لا ضرر و لا ضرار
- رساله در اجتهاد و تقلید
- تقریرات فقه استادش میرزا محمدحسین نائینی
- رساله عملیه
فعالیتها و خدمات اجتماعی
آیت الله اهرى در سال ۱۳۷۰ ه.ق به جهت زیارت مرقد امام رضا علیه السلام و دیدار اقوام از نجف به ایران بازگشت و مدتى فارغ از درس و بحث علمى روزهایش را سپرى کرد. سپس به شهر مقدس قم آمد. در آن زمان حوزه علمیه قم نیز پویا بود و بزرگانى چون: آیت الله حجت کوه کمره اى و آیت الله سید حسین بروجردى، عهده دار اداره حوزه بزرگ قم بودند. آیت الله اهرى مدتى در قم ساکن شد. هنگام ورود نیز از جانب این بزرگان مورد استقبال قرار گرفت؛ اما به درخواست آنها که اقامت در حوزه علمیه قم بود، پاسخ مثبت نداد.
آیت الله اهرى از قم به تبریز رفت و مدتى در زادگاهش با اقوام خود سپرى کرد. در زمانى که در آذربایجان بود، به خلأ حضور علمای بزرگ پى برد. به همین جهت وقتى بزرگانى از اهالى تبریز از محضرش درخواست اقامت در شهر را کردند، با نهایت رغبت پذیرفت و تا آخر عمر به خدمت اسلام و مؤمنان آن دیار مشغول شد و مرجعیت دینى یافت. لذا در برخى از آثار که از مرجعیت آیت الله اهرى یاد شده است، به این دوره مربوط است و بر همین اساس است که در کتاب هایى چون «تاریخ جغرافیاى ارسباران» و «ستارگان درخشان ارسباران» از ایشان با عنوان «مرجع وقت» نام برده اند.[۵]
موقعیت و مقام علمى و اجتماعى آیت الله اهرى که سرپرستى حوزه علمیه تبریز را نیز عهده دار بود، ارادت و عشق مردم به شخصیت والاى ایشان و توجه علماى نجف اشرف و بزرگان حوزه علمیه قم، همه موجب شد که وى در اکثر حوادث اجتماعى و سیاسى به صورت مستقیم یا غیرمستقیم شرکت کند و راهنمایى مردم در جریانات را بر عهده گیرد.
برای نمونه در تلگراف ها، آیت الله سید محسن حکیم[۶] و آیت الله سید ابوالقاسم خویی (از نجف اشرف به تبریز) درباره فاجعه مدرسه فیضیه و اهانت رژیم شاه به مقدسات اسلامى در تاریخ ۱۳۴۲/۱/۱۴ شمسى، آیت الله اهرى را یکى از مخاطبین قرار دادند و خواهان حمایت ایشان از قوانین الهى شدند. آیت الله خوئى در تلگرافى به تاریخ آذر ۱۳۴۲ ش، درباره بازداشت جمعى از علماء و وعاظ آذربایجان، خواستار فعالیت مؤثر آیت الله اهرى براى آزادى آنان شد. در این تلگراف مى خوانیم: «...از حضرت عالى و سایر آقایان عظام براى استخلاص این ذوات مقدس که گناهى جز دعوت به حق ندارند، انتظار داریم اقدام شایسته نموده و نتیجه را اعلام فرمایید».[۷]
همچنین آیت الله اهرى به همراه دیگر علماى برجسته تبریز در پى تصویب لایحه انجمن هاى ایالتى و ولایتى، از پیشگامان در مخالفت با این قانون بود. به همین خاطر همراه با سایر علماى تبریز خواستار لغو لوایح سه گانه شد. در بخشى از این اعلامیه آمده است: «بدین وسیله جامعه روحانیت آذربایجان تا حصول نتیجه قطعى اعلام الغاى مواد سه گانه، پشتیبانى کامل خود را از مراجع بزرگ و پیشوایان دینى اظهار نموده و در دفاع از حرم مقدس اسلامى و قرآن از انجام هیچ گونه وظیفه دینى خوددارى نخواهند نمود».[۸]
زندگى آیت الله اهرى پربار و همراه با خیر و برکت بود. خصوصاً وقتى مقیم تبریز شد و به طور رسمى مرجعیت و امامت جمعه و اداره امور مؤمنان را عهده دار شد،[۹] این خیر و برکت چندین برابر شد. وى که از لحاظ خانوادگى «اهرى» محسوب مى شد، در بین آقایان تجار و بازارى ها نفوذ فراوان داشت و از این موقعیت به نفع فقرا بهره مى برد. همچنین با تأسیس صندوق قرض الحسنه و تشکیل هیئت رسیدگى به وضع مستمندان، وسیله خیر و سعادت براى برخى از مردم شهرهاى آذربایجان شد.
آیت الله اهرى در زمستان ۱۳۴۳ شمسی که مردم آذربایجان دچار مشکل مواد سوختنى شدند، با ارسال نامه، از حضرت امام خمینی درخواست کمک کرد. امام خمینى با ارسال نامه اى امر به تأسیس هیئتى براى رسیدگى به وضع اهالى کرد و سهم امام این منطقه را جهت خرید زغال بخشید.[۱۰]
ویژگیهای اخلاقی
عالم فرزانه آیت الله اهرى حیات معنوى خاصى نیز داشت که برخى از آن حالات را از زبان برخی شاگردان و تربیت یافتگان وى مرور کنیم:
- آیت الله محمد غروى قزوینى: وى آدم بسیار خلیقى بود و من کمتر کسى مثل او دیدم، از نظر سعه صدر و از نظر اطلاعات وسیع، با کسى کمتر قابل مقایسه است و حرکاتش تجربه انسانى را مى افزود و بسیار آدم ساز بود.
- استاد شیخ محمد کاشفى تبریزى: واقعاً بى آلایش و باتقوا بود. به مال دنیا هیچ ارزشى قائل نبود، روى هم رفته با این که عده اى از علما زنده بودند، سایر مردم و علما به ایشان گرایش پیدا کردند.
- استاد علامه شیخ محمدعلى اهرى: ایشان در زهد و تقوا بى نظیر بود. حقوق و سهم امام علیه السلام هیچگاه در دستش نمى ماند و مى فرمود: «اگر اجل مرا درک کند، در روز قیامت چه جواب خواهم داد؟» به اهل علم اهمیت زیادى قایل بود و در تربیت و تهذیب طلاب مى کوشید. بسیار بردبار و واقعاً بى ریا و بى هوا و هوس بود.[۱۱]
وفات
مرحوم آیت الله احمد اهرى سرانجام در روز پنجشنبه ۱۸ صفر ۱۳۸۸ قمری (مطابق با اردیبهشت ۱۳۴۷ ه.ش) در سن هشتاد و یک سالگى در تبریز به رحمت ایزدى پیوست. مراسم تشییع باشکوهى از سوى مردم و روحانیت معظم آذربایجان به عمل آمد و پیکر پاک ایشان جهت مراسم خاکسپارى به شهر مذهبى قم حمل و در مقبرة العلماى قبرستان ابوحسین (قبرستان نو) به خاک سپرده شد.
پانویس
- ↑ سیماى ارسباران، (مجموعه کتاب هاى دیار ابرار)، سعید عباس زاده، ص ۱۲۳.
- ↑ همان.
- ↑ برگرفته از مصاحبه آقا شیخ احمد اهرى (سرباززاده).
- ↑ یادداشت هاى آقاى عبدالحسین جواهرالکلام.
- ↑ جغرافیاى ارسباران، حسین دوستى، ص ۲۶۵ و ستارگان درخشان ارسباران، حسین دوستى، ص ۲۷.
- ↑ اسناد انقلاب اسلامى، ج ۱، ص ۸۶.
- ↑ همان.
- ↑ همان، ج ۳، ص ۲۴ و ۴۷.
- ↑ دانشمندان آذربایجان، محمدعلى تربیت، ص ۳۵.
- ↑ ستارگان درخشان ارسباران، ص ۲۷.
- ↑ مکرر به نگارنده این مطلب را فرمودند.
منابع
- ستارگان حرم، "شیخ احمد اهری؛ ستاره ارس" از سعید عباسزاده، جلد ۶.
آرشیو عکس و تصویر
شرح زندگی علمی و مبارزات احمد آقااهری
