عزت و ذلت از دیدگاه نهج‌البلاغه (کتاب): تفاوت بین نسخه‌ها

از دانشنامه‌ی اسلامی
پرش به ناوبری پرش به جستجو
(صفحه‌ای تازه حاوی «بندانگشتی|‏عزت و ذلت از دیدگاه نهج البلاغه == معرفى اجمالى==...» ایجاد کرد)
 
 
(یک نسخهٔ میانیِ همین کاربر نمایش داده نشده است)
سطر ۱: سطر ۱:
[[پرونده:Ketab327.jpg|بندانگشتی|‏عزت و ذلت از دیدگاه نهج البلاغه]]
+
کتاب '''«عزّت و ذلّت از دیدگاه نهج‌البلاغه»''' تألیف [[محمدتقی فلسفی|محمدتقى فلسفى]] (م، ۱۳۷۷ ش)، کتابی به زبان فارسى و مشتمل بر بیان دیدگاه [[امام علی]] علیه‌السلام در «[[نهج البلاغة|نهج‌البلاغه]]» پیرامون [[عزت|عزّت]] و [[ذلت نفس|ذلّت]] [[انسان]] است.
 +
{{مشخصات کتاب
  
== معرفى اجمالى==
+
|عنوان=  
  
 +
|تصویر= [[پرونده:Ketab327.jpg|240px|وسط]]
  
«عزت و ذلت از ديدگاه نهج البلاغه» تأليف محمدتقى فلسفى، به زبان فارسى است. و مشتمل بر بيان ديدگاه امير المومنين در نهج البلاغه پيرامون عزّت و ذلت انسان است.
+
|نویسنده= محمدتقی فلسفی
  
== ساختار==
+
|موضوع= عزّت و ذلّت در نهج‌البلاغه
  
 +
|زبان= فارسی
  
كتاب، فاقد هر گونه فصل بندى يا باب بندى است و فقط شامل متن مى‌باشد. متن، يازده عنوان دارد كه از كلمات امير المومنين در نهج البلاغه است و مؤلف آنها را شرح داده است.
+
|تعداد جلد=۱
  
مؤلف، متن عربى جملات نهج البلاغه را نيز ذكر كرده است.
+
|عنوان افزوده1=
  
كتاب، داراى حجم بسيار كم، ولى حاوى مطالب بسيار سودمند و مفيد مى‌باشد. مطالب و مباحث كتاب، بسيار ساده و روان بيان شده است به طورى كه براى عموم قابل فهم و درك مى‌باشد.
+
|افزوده1=
  
== گزارش محتوا==
+
|عنوان افزوده2=  
  
 +
|افزوده2=
  
متن كتاب، چنان چه بيان شد مشتمل بر كلمات و جملات [[علی بن ابی‎طالب(عامام اول|حضرت على(ع)]] در مورد عزّت و ذلت انسان است. مؤلف، اين مطالب را در يازده عنوان دسته بندى نموده است و شرح داده است.
+
|لینک=
 +
}}
 +
==مؤلف==
 +
حجت‌الاسلام [[محمدتقی فلسفی]] (۱۲۸۶-۱۳۷۷ شواعظ مشهور و از روحانیون مبارز انقلاب اسلامی [[ایران]] به شمار می آید. او از شاگردان [[میرزا محمدطاهر تنکابنی]] و [[میرزا مهدی آشتیانی]] بوده است.
  
مؤلف، قبل از شروع سخنان امير المومنين(ع)، پيرامون عزت و ذلت در اسلام توضيحاتى بيان مى-كند.
+
محمدتقی فلسفی به دلیل منبرها و مواعظ مشهورش و مبارزات ضد حکومت پهلوی شناخته شده است. مبارزه با [[بهائیت]] و حزب توده، انتقاد از [[فساد]] اجتماعی و حمایت از نهضت [[امام خمینی]]، از فعالیتهای مهم اوست.
  
وى در ابتدا مى‌گويد:
+
برخی از آثار او عبارتند از: [[آیة‌الکرسی]] پیام آسمانی توحید، بزرگسال و جوان از نظر افکار و تمایلات، اخلاق از نظر هم‌زیستی و ارزش‌های انسانی، جوان از نظر عقل و احساس، معاد از نظر روح و جسم، سخن و سخنوری از نظر بیان و فن خطابه.
 +
==محتوای کتاب==
  
«تمام مردم به دليل تمايل طبيعى و كشش غريزه حب ذات، علاقه دارند كه در جميع شئون و مظاهر زندگى همواره از نعمت عزت و بزرگوارى برخودار باشند و از خوارى و ذ لت بر كنار.
+
کتاب «عزّت و ذلّت از دیدگاه نهج‌البلاغه»، فاقد هر گونه فصل‌بندى یا باب‌بندى است و فقط شامل متن مى‌باشد. مؤلف، متن عربى جملات «[[نهج البلاغة|نهج‌البلاغه]]» را نیز ذکر کرده است. متن کتاب، یازده عنوان دارد که از کلمات [[امام علی]] علیه السلام در [[نهج البلاغة|نهج البلاغه]] درباره عزّت و ذلت [[انسان]] برگرفته شده و مؤلف آنها را شرح داده است.
  
آيين مقدس اسلام مسأله عزت و احترام را در تعاليم خود مورد توجه قرار داده و مسلمانان را مؤظف نموده است كه در حفظ عزت و احترام كوشا باشند، بزرگوارى و شرافت خويش را مصون دارند و...».
+
کتاب، داراى حجم بسیار کم، ولى حاوى مطالب بسیار سودمند و مفید مى‌باشد. مطالب و مباحث کتاب، بسیار ساده و روان بیان شده، به طورى که براى عموم قابل فهم و درک مى‌باشد.
  
مؤلف، در اين زمينه احاديثى از ائمه معصومين(ع) بيان مى‌نمايد و مختصرى توضيح مى‌دهد. نمونه-اى از اين احاديث عبارت است:
+
مؤلف، قبل از ذکر سخنان [[امام علی علیه السلام|حضرت على]](ع)، پیرامون [[عزت]] و [[ذلت نفس|ذلت]] در [[اسلام]] توضیحاتى بیان مى کند. وى در ابتدا مى‌گوید: «تمام مردم به دلیل تمایل طبیعى و کشش غریزه حبّ ذات، علاقه دارند که در جمیع شئون و مظاهر زندگى همواره از نعمت عزت و بزرگوارى برخودار باشند و از خوارى و ذلت بر کنار. آیین مقدس اسلام مسأله عزت و [[احترام]] را در تعالیم خود مورد توجه قرار داده و مسلمانان را مؤظف نموده است که در حفظ عزت و احترام کوشا باشند، بزرگوارى و شرافت خویش را مصون دارند...».
  
«على(ع) مى‌فرمايد:" عملى انجام بده كه عزت و آبرويت هدف تيرهاى ملامت اين و آن قرار نگيرد.
+
مؤلف، در این زمینه [[حدیث|احادیثى]] از [[ائمه]] معصومین(ع) بیان مى‌نماید و مختصرى توضیح مى‌دهد. نمونه اى از این احادیث چنین است: [[امام علی علیه السلام|امام على]](ع) مى‌فرماید: «عملى انجام بده که عزت و [[آبرو|آبرویت]] هدف تیرهاى ملامت این و آن قرار نگیرد». و [[امام صادق علیه السلام|امام صادق]](ع) مى‌فرماید: «خداوند کار مؤمنان را به خودشان واگذار نموده، ولى اجازه نداده است خویشتن را ذلیل و خوار کنند».
  
[[امام جعفر صادق(ع)|امام صادق(ع)]] مى‌فرمايد:" خداوند كار مومنان را به خودشان واگذار نموده ولى اجازه نداده است خويشتن را ذليل و خوار كنند».
+
در ادامه مؤلف، ترجمه کلمه «عزت» را از کتاب «[[مفردات قرآن راغب (کتاب)|مفردات راغب]]» بیان مى‌کند: «(العزّة حالة مانعة للانسان مِن أن یغلبَ) یعنى: عزت، یک حالت روحى و ترفّع روانى است که نمى گذارد آدمى مقهور و مغلوب دیگرى شود».
  
در ادامه مؤلف، ترجمه كلمه «عزت» را از كتاب [[مفردات ألفاظ القرآن|مفردات راغب]] بيان مى‌كند:
+
اولین عنوانى که مؤلف بیان مى‌کند «على(ع) و مال» است. و در آن تنها جمله‌اى از نامه حضرت على(ع) به [[عثمان بن حنیف|عثمان بن حنیف]] آورده مى‌شود. جمله مذکور چنین است: «قسم به خدا که از دنیاى شما طلا و نقره‌اى نیدوختم و از غنایم آن مالى ذخیره نکردم و بر کهنه جامه‌اى که در بر دارم جامه کهنه دیگرى آماده نساختم».
  
«(العزۀ حالۀ مانعۀ للانسان من ان يغلب) يعنى: عزت، يك حالت روحى و ترفّع روانى است كه نمى-گذارد آدمى مشهور و مغلوب ديگرى شود».
+
عنوان دوم «على(ع) و مقام» است. در این قسمت کلام معروف حضرت على(ع) به [[ابن‌عباس، عبدالله بن عباس|ابن عباس]] بیان مى‌شود، در زمانى که آن حضرت کفش کنهه خود را وصله مى‌زد که فرمود: «به خدا قسم این کفش بى ارزش، نزد من محبوب تر از ریاست و فرمانروایى بر شماست، مگر آن که بتوانم در پرتو این مقام اقامه حقى کنم یا باطلى را دفع نمایم».
  
اولين عنوانى كه مؤلف بيان مى‌كند «على(ع) و مال» است. و در آن تنها جمله‌اى از نامه [[علی بن ابی‎طالب(ع)، امام اول|حضرت على(ع)]] به عثمان بن حنيف آورده مى‌شود. جمله مذكور چنين است:
+
مؤلف، در ادامه به بیان علل و عواملى متعددى مى‌پردازد که مى‌تواند محیط را دگرگون نماید و بر اوضاع و احوال فرد و جامعه تاثیر بگذارد و مى‌تواند عزیزان را ذلیل، و به ذلیلان عزت و بزرگى ببخشد. وی از میان خطبه‌ها، نامه‌ها و حکمت‌ها به سه عامل اشاره مى‌کند و در این زمینه کلماتى از حضرت امیر(ع) نقل مى‌کند و شرح مى‌دهد. سه عامل ذکر شده در کتاب عبارت است از: ۱. انقلاب؛ ۲. [[جهاد]]؛ ۳. رابطه حکومت و مردم.
  
«قسم به خدا كه از دنياى شما طلا و نقره‌اى ندوختم و از غنايم آن مالى ذخيره نكردم و بر كهنه جامه‌اى كه در بر دارم جامه كهنه ديگرى آماده نساختم».
+
عناوین دیگرى که در کتاب ذکر شده بدین ترتیب است: على(ع) و اقبال و ادبار مردم؛ على(ع) و تملّق گویان؛ على(ع) و عرصه پیکار. مؤلف، در بخش «على(ع) و تملّق گویان» پاسخ حضرت علی(ع) را به آن فرد متملّق و چاپلوس بیان مى‌نماید که خطاب به او مى‌فرماید: «من از این همه مدح و تمجیدى که به جا آوردى فروترم و از آن چه پیش خود تصور کرده‌اى برتر و فراتر».
 
+
==منابع==
عنوان دوم «على(ع) و مقام» است. در اين قسمت كلام معروف حضرت به [[ابن‌عباس، عبدالله بن عباس|ابن عباس]] بيان مى‌شود در زمانى كه حضرت كفش كنهه خود را وصله مى‌زد كه فرمود:
+
*نرم افزار دانشنامه اخلاق اسلامی، مرکز تحقیقات کامپیوتری علوم اسلامی.
 
+
[[رده:منابع اخلاق اسلامی]]
«به خدا قسم اين كفش بى ارزش، نزد من محبوب تر از رياست و فرمانروايى بر شماست، مگر آن كه بتوانم در پرتو اين مقام اقامه حقى كنم يا باطلى را دفع نمايم».
+
[[رده:کتاب‌های اخلاق اسلامی]]
 
+
[[رده:کتابهای با موضوع نهج البلاغه]]
مؤلف، در ادامه به بيان علل و عواملى متعددى مى‌پردازد كه مى‌تواند محيط را دگرگون نمايد و بر اوضاع و احوال فرد و جامعه تاثير بگذارد و مى‌تواند عزيزان را ذليل، و به ذليلان عزت و بزرگى ببخشد.
 
 
 
مؤلف، از ميان خطبه‌ها، نامه‌ها و حكمت‌ها به سه عامل اشاره مى‌كند و در اين زمينه كلماتى از امير(ع) نقل مى‌كند و شرح مى‌دهد.
 
 
 
سه عامل ذكر شده در كتاب عبارت است از:
 
 
 
1. انقلاب؛
 
 
 
2. جهاد؛
 
 
 
3. رابطه حكومت و مردم.
 
 
 
عناوين ديگرى كه در كتاب ذكر شده است بدين ترتيب است:
 
 
 
على(ع) و اقبال و ادبار مردم؛
 
 
 
على و تملق گويان؛
 
 
 
على و عرصه پيكار.
 
 
 
مؤلف، در بخش «على(ع) و تملق گويان» پاسخ حضرت(ع) را به آن فرد متملق و چاپلوس بيان مى‌نمايد كه خطاب به او مى‌فرمايد:
 
 
 
«من از اين همه مدح و تمجيدى كه به جا آوردى فروترم و از آن چه پيش خود تصور كرده‌اى برتر و فراتر».
 
 
 
== وضعيت كتاب==
 
 
 
 
 
فهرست مطالب در ابتداى كتاب بسيان شده است. آدرس كلمات حضرت در پاورقى بيان شده است.
 
 
 
== منابع مقاله==
 
 
 
 
 
مقدمه و متن كتاب.
 
 
 
 
 
==منبع==
 
ویکی نور
 

نسخهٔ کنونی تا ‏۱۱ دسامبر ۲۰۲۵، ساعت ۱۰:۳۸

کتاب «عزّت و ذلّت از دیدگاه نهج‌البلاغه» تألیف محمدتقى فلسفى (م، ۱۳۷۷ ش)، کتابی به زبان فارسى و مشتمل بر بیان دیدگاه امام علی علیه‌السلام در «نهج‌البلاغه» پیرامون عزّت و ذلّت انسان است.

Ketab327.jpg
نویسنده محمدتقی فلسفی
موضوع عزّت و ذلّت در نهج‌البلاغه
زبان فارسی
تعداد جلد ۱

مؤلف

حجت‌الاسلام محمدتقی فلسفی (۱۲۸۶-۱۳۷۷ ش)، واعظ مشهور و از روحانیون مبارز انقلاب اسلامی ایران به شمار می آید. او از شاگردان میرزا محمدطاهر تنکابنی و میرزا مهدی آشتیانی بوده است.

محمدتقی فلسفی به دلیل منبرها و مواعظ مشهورش و مبارزات ضد حکومت پهلوی شناخته شده است. مبارزه با بهائیت و حزب توده، انتقاد از فساد اجتماعی و حمایت از نهضت امام خمینی، از فعالیتهای مهم اوست.

برخی از آثار او عبارتند از: آیة‌الکرسی پیام آسمانی توحید، بزرگسال و جوان از نظر افکار و تمایلات، اخلاق از نظر هم‌زیستی و ارزش‌های انسانی، جوان از نظر عقل و احساس، معاد از نظر روح و جسم، سخن و سخنوری از نظر بیان و فن خطابه.

محتوای کتاب

کتاب «عزّت و ذلّت از دیدگاه نهج‌البلاغه»، فاقد هر گونه فصل‌بندى یا باب‌بندى است و فقط شامل متن مى‌باشد. مؤلف، متن عربى جملات «نهج‌البلاغه» را نیز ذکر کرده است. متن کتاب، یازده عنوان دارد که از کلمات امام علی علیه السلام در نهج البلاغه درباره عزّت و ذلت انسان برگرفته شده و مؤلف آنها را شرح داده است.

کتاب، داراى حجم بسیار کم، ولى حاوى مطالب بسیار سودمند و مفید مى‌باشد. مطالب و مباحث کتاب، بسیار ساده و روان بیان شده، به طورى که براى عموم قابل فهم و درک مى‌باشد.

مؤلف، قبل از ذکر سخنان حضرت على(ع)، پیرامون عزت و ذلت در اسلام توضیحاتى بیان مى کند. وى در ابتدا مى‌گوید: «تمام مردم به دلیل تمایل طبیعى و کشش غریزه حبّ ذات، علاقه دارند که در جمیع شئون و مظاهر زندگى همواره از نعمت عزت و بزرگوارى برخودار باشند و از خوارى و ذلت بر کنار. آیین مقدس اسلام مسأله عزت و احترام را در تعالیم خود مورد توجه قرار داده و مسلمانان را مؤظف نموده است که در حفظ عزت و احترام کوشا باشند، بزرگوارى و شرافت خویش را مصون دارند...».

مؤلف، در این زمینه احادیثى از ائمه معصومین(ع) بیان مى‌نماید و مختصرى توضیح مى‌دهد. نمونه اى از این احادیث چنین است: امام على(ع) مى‌فرماید: «عملى انجام بده که عزت و آبرویت هدف تیرهاى ملامت این و آن قرار نگیرد». و امام صادق(ع) مى‌فرماید: «خداوند کار مؤمنان را به خودشان واگذار نموده، ولى اجازه نداده است خویشتن را ذلیل و خوار کنند».

در ادامه مؤلف، ترجمه کلمه «عزت» را از کتاب «مفردات راغب» بیان مى‌کند: «(العزّة حالة مانعة للانسان مِن أن یغلبَ) یعنى: عزت، یک حالت روحى و ترفّع روانى است که نمى گذارد آدمى مقهور و مغلوب دیگرى شود».

اولین عنوانى که مؤلف بیان مى‌کند «على(ع) و مال» است. و در آن تنها جمله‌اى از نامه حضرت على(ع) به عثمان بن حنیف آورده مى‌شود. جمله مذکور چنین است: «قسم به خدا که از دنیاى شما طلا و نقره‌اى نیدوختم و از غنایم آن مالى ذخیره نکردم و بر کهنه جامه‌اى که در بر دارم جامه کهنه دیگرى آماده نساختم».

عنوان دوم «على(ع) و مقام» است. در این قسمت کلام معروف حضرت على(ع) به ابن عباس بیان مى‌شود، در زمانى که آن حضرت کفش کنهه خود را وصله مى‌زد که فرمود: «به خدا قسم این کفش بى ارزش، نزد من محبوب تر از ریاست و فرمانروایى بر شماست، مگر آن که بتوانم در پرتو این مقام اقامه حقى کنم یا باطلى را دفع نمایم».

مؤلف، در ادامه به بیان علل و عواملى متعددى مى‌پردازد که مى‌تواند محیط را دگرگون نماید و بر اوضاع و احوال فرد و جامعه تاثیر بگذارد و مى‌تواند عزیزان را ذلیل، و به ذلیلان عزت و بزرگى ببخشد. وی از میان خطبه‌ها، نامه‌ها و حکمت‌ها به سه عامل اشاره مى‌کند و در این زمینه کلماتى از حضرت امیر(ع) نقل مى‌کند و شرح مى‌دهد. سه عامل ذکر شده در کتاب عبارت است از: ۱. انقلاب؛ ۲. جهاد؛ ۳. رابطه حکومت و مردم.

عناوین دیگرى که در کتاب ذکر شده بدین ترتیب است: على(ع) و اقبال و ادبار مردم؛ على(ع) و تملّق گویان؛ على(ع) و عرصه پیکار. مؤلف، در بخش «على(ع) و تملّق گویان» پاسخ حضرت علی(ع) را به آن فرد متملّق و چاپلوس بیان مى‌نماید که خطاب به او مى‌فرماید: «من از این همه مدح و تمجیدى که به جا آوردى فروترم و از آن چه پیش خود تصور کرده‌اى برتر و فراتر».

منابع

  • نرم افزار دانشنامه اخلاق اسلامی، مرکز تحقیقات کامپیوتری علوم اسلامی.
مسابقه از خطبه ۱۸۳ نهج البلاغه