غزنویان
غزنویان (۳۵۱ ه.ق - ۵۸۳ ه.ق) یک سلسه ترک تبار با فرهنگ ترکی-ایرانی و سنیمذهب بودند که در افغانستان کنونی به مرکزیت غزنه تشکیل حکومت دادند. و بخش بزرگی از شرقی ایران آن زمان را در دست داشتند. سلطان محمود غزنوی مقتدرترین حاکم غزنویان، که در مذهب حنفی متعصب بود با خلیفه عباسی روابط حسنهای برقرار کرد. آنان بارها به قلمرو آلبویه شیعی مذهب یورش بردند.
تشکیل حکومت
ابتدا الپتکین" سپهسالار خراسان به عنوان یکی از مؤسسین دولت غزنوی که غلامی ترک نژاد، در دربار ساسانیان بود توانست غزنه را تصرف کند و با گرفتن منشور از منصور بن نوح سامانی موقعیت خود را در غزنه سامان دهد.[۱]
اما موسس حکومت غزنویان را سبکتکین دانستهاند که در سال ۳۸۷ هجری قمری با فتح بست و خراسان، پایههای دولت غزنویان را بنا نهاد. او با مهارت نظامی و سیاسی خود توانست مناطق وسیعی را تحت کنترل خود درآورد و دولت جدیدی را تأسیس کند. این واقعه در منابع تاریخی به عنوان آغاز دولت غزنویان ثبت شده است.[۲]
سلسله غزنوی بر تمام ایران تسلط نداشتند و بیشتر بر بخشهای شرقی این سرزمین مانند خراسان و سیستان و مناطق مجاور آنها مسلط بودند.
رابطه با خلافت عباسی
غزنویان در طول حکومت خود بیشتر توجه خویش را معطوف شرق و حمله به هند کرده بودند و از سوی دیگر با آل بویه که افزون بر بخشهای مرکزی و غربی ایران، بر بغداد و دستگاه خلافت عباسی نیز مسلط بودند، رقابت داشتند. مقتدرترین حاکم غزنویان، سلطان محمود بود که در مذهب حنفی خود تعصب شدیدی داشت. وی با خلیفه عباسی روابط حسنهای برقرار کرد و بارها به قلمرو آلبویه شیعی مذهب یورش برد و توانست ری و اصفهان را در برههای از دست آلبویه خارج سازد.[۳]
پانویس
منابع
- تأسیس دولت غزنویان، پایگاه جامع تاریخ
- غزنویان، ویکی حج
- غزنویان، ویکی فقه
