شهادت امام جواد علیه السلام

از دانشنامه‌ی اسلامی
پرش به ناوبری پرش به جستجو

تقویم هجری قمری

روز واقعه:30 ذی القعده
سال ۲۲۰ هجری قمری

امام محمد بن علی علیه‌السلام معروف به "تقی" و "جوادالائمه"، به قول مشهور در دهم رجب سال ۱۹۵ قمری در مدینه دیده به جهان گشود. ایشان پس از شهادت پدر گرامی‌اش امام رضا علیه‌السلام در سال ۲۰۳ قمری، با این که وی در آن ایام خردسال بود و بیش از هشت سال از عمر شریفش نگذشته بود، امامت شیعیان را بر عهده گرفت.

به نقل شیخ مفید، امام جواد علیه‌السلام بنا به درخواست مأمون عباسی در محرم سال ۲۱۵ قمری وارد بغداد شد و مأمون از نزدیک با دانش، معرفت و شخصیت بی‌همتای وی آشنا گردید و بنا به قولی که به پدرش امام رضا علیه‌السلام در خراسان داده بود، دختر خود "ام‌الفضل" را به عقد ازدواج امام محمدتقی علیه‌السلام درآورد و منزلت وی را در نزد تمامی نزدیکان و اقربای خویش، اعم از عباسیان و علویان گرامی شمرد و برای وی احترام ویژه‌ای قائل گردید.[۱]

امام جواد علیه‌السلام پس از ازدواج با ام‌الفضل، مدتی در بغداد زندگی کرد، ولی چون آن حضرت، تمایلی به معاشرت و همنشینی با عباسیان غاصب را نداشت و روحیات او با تجملات و زندگی اشرافی سازگار نبود، به بهانه زیارت خانه خدا از بغداد حرکت کرد و عازم مکه شد و پس از زیارت خانه خدا به مدینه منوره رفت و در همان جا، مجدداً ساکن گردید.[۲]

اما بار دیگر، امام محمدتقی علیه‌السلام در عصر معتصم عباسی هشتمین خلیفه عباسیان به بغداد دعوت شد و بااکراه و اجبار خویش و اصرار همسرش ام‌الفضل، عازم عراق گردید. ایشان در محرم سال ۲۲۰ قمری وارد بغداد شد و مورد استقبال معتصم و سایر درباریان و عباسیان قرار گرفت، اما معتصم و سایر بزرگان عباسی که با ازدواج آن حضرت با دختر مأمون از قبل ناراحت بودند و وجود وی را در جمع خویش نمی‌توانستند تحمل کنند، نقشه قتل وی را پی‌ریزی کردند.[۳]

آنان، به واسطه جعفر بن مأمون، خواهرش ام‌الفضل را به قتل همسرش امام جواد علیه‌السلام تحریک و تشویق نمودند و آن زن بی‌خرد، فریب اغوائات و وسوسه‌های شیطانی آن‌ها را خورد و حضرت جواد را در آخرین روزهای ذی القعده سال ۲۲۰ قمری مسموم نمود. سرانجام بر اثر شدت زهر، آن حضرت در ۲۵ سالگی در آخرین روز ذی القعده همان سال، غریبانه و مظلومانه در بغداد به شهادت رسید.[۴]

با این که قول مشهور مورخان و سیره‌نویسان درباره شهادت حضرت جوادالائمه علیه‌السلام بر این است که ایشان در آخرین روز ماه ذی القعده به شهادت رسید، عده‌ای از علما از جمله شیخ کلینی در «الکافی» و مسعودی در «مروج الذهب»، تاریخ شهادت آن حضرت را در پنجم ذی الحجه گفته‌اند.[۵] ولیکن آنان در سال شهادت امام اختلاف دارند، زیرا کلینی سال ۲۲۰ قمری و مسعودی ۲۱۹ قمری را سال شهادت آن حضرت ذکر کرده اند.

بدن مطهر امام جواد علیه‌السلام در مقابر قریش بغداد، در کنار قبر مطهر جدش امام موسی‌کاظم علیه‌السلام که هم اکنون معروف به کاظمین است، به خاک سپرده شد.[۶]

پانویس

  1. الارشاد، شیخ مفید، ص ۶۱۹.
  2. همان، ص ۶۲۸.
  3. همان، ص ۶۲۹؛ منتهی الآمال، شیخ عباس قمی، ج ۲، ص ۳۴۷.
  4. منتهی الآمال، ج ۲، ص ۳۴۷.
  5. الکافی، محمد بن یعقوب کلینی، ج ۱، ص ۴۹۷؛ مروج الذهب، علی بن حسین مسعودی، ج ۴، ص ۵۲.
  6. همان، ص ۳۵۰؛ بحارالانوار، علامه مجلسی، ج ۵، ص ۱ و ۷.

منابع

  • نرم‌افزار دایرة‌المعارف چهارده معصوم علیهم‌السلام، مؤسسه تبیان.

منابع بیشتر:

مسابقه از خطبه ۱۳۳ و ۱۳۳ و ۱۶۷ نهج البلاغه