منتهى المقال (کتاب): تفاوت بین نسخه‌ها

از دانشنامه‌ی اسلامی
پرش به ناوبری پرش به جستجو
(اضافه کردن رده)
(ویرایش)
 
(۷ نسخه‌ٔ میانی ویرایش شده توسط ۴ کاربر نشان داده نشده)
سطر ۱: سطر ۱:
{{بخشی از یک کتاب}}
+
{{مشخصات کتاب
'''منبع:''' کتابشناسی تفصیلی مذاهب اسلامی
+
 
 +
|عنوان=
 +
 
 +
|تصویر= [[پرونده:منتهی المقال.jpg|240px|وسط]]
 +
 
 +
|نویسنده= ابوعلی حائری
 +
 
 +
|موضوع= علم رجال
  
'''نویسنده:''' محمدرضا ضمیری
+
|زبان= عربی
  
'''مؤلف:'''
+
|تعداد جلد= ۷
  
محمد بن اسماعیل بن عبدالجبار بن سعدالدین مازندرانى حائرى، معروف به ابوعلى.(م 1216 ق)<ref> [[الذریعه]]، ج 23، ص 13.</ref>
+
|عنوان افزوده1=
  
'''زندگی‌نامه و اظهارنظرها:'''
+
|افزوده1=
  
وى یكى از اندیشمندان نام آور و از مدافعان مكتب تشیع بود و براى تحصیل معارف دینى هجرت‌هاى پى  در پى نمود. این دانشمند معروف [[شیعه]] در زمانى حساس، یعنى در زمان ظهور اخباریان زندگى مى كرد.
+
|عنوان افزوده2=
  
بدین جهت، ایشان نیز مثل دیگر طرفداران علماى اصولى كمر به دفاع از آنان بست و اولین كتاب خود را به نام عقداللائى البهیثة فى الرّدّ على الطائفة در رد اخباریان نگاشت و مقصود او از این نام، اخباریان بود. وى این كتاب را ده سال قبل از كتاب منتهى المقال نوشت. به همین دلیل است كه علماى شیعه هر یك به نحوى از ایشان تمجید كرده اند.
+
|افزوده2=
  
'''استادان:'''
+
|لینک= [http://lib.ahlolbait.com/parvan/resource/78846/ منتهی المقال فی أحوال الرجال]
  
وحید بهبهانى، سید على بن محمد بن على طباطبائى (صاحب ریاض المسائل)، سید محسن بن سید حسن بن مرتضى كاظمى اعرجى، علامه سید مهدى بحرالعلوم و...
+
}}
 +
{{بخشی از یک کتاب}}
  
'''تألیفات:'''
+
کتاب '''«منتهى المقال فی احوال الرجال»''' در موضوع [[علم رجال]]، تألیف [[شیخ ابوعلی حائری|ابوعلى حائرى]] (م، ۱۲۱۶ ق) یکى از اندیشمندان و مدافعان مکتب [[تشیع]] است.
  
منتهى المقال، ترجمه رساله مناسك حج، ترجمه رسالة الوسطى، رساله در واجبات، زهرالریاض و...
+
==مؤلف==
  
'''معرفى اجمالى كتاب:'''
+
محمد بن اسماعیل بن عبدالجبار بن سعدالدین مازندرانى، معروف به [[شیخ ابوعلی حائری|ابوعلى حائرى]] (م، ۱۲۱۶ ق) براى تحصیل معارف دینى هجرت‌هاى پى در پى نمود. [[وحید بهبهانی|وحید بهبهانى]]، علامه [[سید محمد مهدی بحرالعلوم|سید مهدى بحرالعلوم]] و [[سید علی طباطبایی]] (صاحب [[ریاض المسائل (کتاب)|ریاض المسائل]]) از استادان بنام او هستند.
  
این كتاب داراى مقدمه، اصل و خاتمه مى باشد. در مقدمه پنج مقدمه فرعى ذكر مى شود:
+
این دانشمند معروف [[شیعه]] در زمانى حساس، یعنى در زمان ظهور [[اخباریان]] زندگى مى کرد. بدین جهت، ایشان نیز مثل دیگر طرفداران علماى [[اصول فقه‌‌‌‌|اصولى]] کمر به دفاع از آنان بست و اولین کتاب خود را به نام «عقداللآلى البهیة فى الردّ على الطائفة الغبیة» در رد اخباریان نگاشت. وى این کتاب را ده سال قبل از کتاب «منتهى المقال» نوشت. به همین دلیل است که علماى شیعه هر یک به نحوى از ایشان تمجید کرده اند.
  
* 1. تاریخ موالید معصومان علیه السلام؛
+
== انگیزه نگارش ==
 +
در اوایل قرن یازدهم قمری میرزا محمد‌ استرآبادی (متوفی ۱۰۲۸) کتاب کبیر رجالی خود موسوم به «[[منهج المقال (کتاب)|منهج المقال فی تحقیق احوال الرجال]]» را تألیف کرد. این کتاب مورد توجه بسیاری از فقها و دانشمندان رجال قرار گرفت و عده زیادی بر آن شرح یا تعلیقه نوشتند که «تعلیقة منهج المقال» معروف به «التعلیقة البهبهانیة» از [[وحید بهبهانی|وحید بهبهانی]] (متوفی ۱۲۰۵) معروفترین آنهاست.  
  
* 2. ذكر عده اى كه [[امام زمان]] علیه السلام را دیده اند یا بر معجزات آن حضرت آگاهى شده كرده اند؛
+
[[شیخ ابوعلی حائری|ابوعلی حائری]] (۱۱۵۹ – ۱۲۱۶)، وقتی عدم مراجعه طلاب به دو کتاب فوق را ملاحظه کرد، تصمیم گرفت کتابی رجالی بنویسد که امتیازات آنها را داشته و در عین حال مختصر بوده و از تشویش و پراکنده کاری جلوگیری کند. به همین جهت کتاب «منتهی المقال فی احوال الرجال» را تألیف کرد که نامش ناظر به کتاب «منهج المقال فی تحقیق احوال الرجال» است.
  
* 3. در كنیه هاى حضرات معصوم علیهم السلام؛
+
==محتوای کتاب==
  
* 4. بیان اسامى افرادى كه در صورت اطلاق (بدون قید) اشتباه مى شودند؛
+
کتاب «منتهى المقال» داراى مقدمه، اصل و خاتمه مى باشد. در مقدمه پنج مقدمه فرعى ذکر مى شود:
  
* 5. در فوائد مترتب بر علم رجال و درایه.
+
#تاریخ موالید [[معصوم|معصومان]] علیهم السلام.
 +
#ذکر عده اى که [[امام زمان]] علیه السلام را دیده اند یا بر [[معجزه|معجزات]] آن حضرت آگاه شده اند.
 +
#در [[کنیه|کنیه]] هاى حضرات معصوم علیهم السلام.
 +
#بیان اسامى افرادى که در صورت اطلاق (بدون قید) اشتباه مى شوند.
 +
#در فوائد مترتب بر [[علم رجال]] و [[درایه الحدیث|درایه]].
  
مؤلف در كتاب را بر اساس حروف الفبا سامان داده و اقوال عالمان چون: میرزا محمد استرآبادى و علامه وحید بهبهانى اول را نقل كرده و بعد نظر خود را بیان داشته و سپس حدود پنج فائده را ذكر كرده است.
+
مؤلف کتاب را بر اساس حروف الفبا سامان داده و ذیل نام هر یک از راویان، کلام میرزا محمد استرآبادى را از «[[منهج المقال (کتاب)|منهج المقال]]» نقل کرده و سپس تعلیقات [[وحید بهبهانی|وحید بهبهانی]] را به دنبال آن می آورد؛ آنگاه کلمات علمای دیگر را نقل کرده و نظر خود را نیز بیان داشته است.  
  
'''شروح و تعلیقات:'''
+
==شروح و تعلیقات==
  
رجال ابوعلى از شاگرداش درویش على حائرى؛ اكمال منتهى المقال از شیخ محمدعلى بن قاسم الحائرى از شاگردان صاحب فصول.
+
لازم به ذکر است که [[شیخ ابوعلی حائری]] در کتاب «منتهی المقال»، مجاهیل یا افرادی را که در رجال نامی از آنها نیامده است، اما در [[سند حدیث|سند]] روایات وجود دارند ذکر نمی‌کند، با این استدلال که فایده‌ای در ذکر آنها نیست؛ از این رو شاگرد او مولی درویش علی حائری رساله ای به نام «تکلمة رجال أبی‌علی» تدوین کرده و افرادی را که استادش از رجال خود ساقط کرده، استدراک نموده است تا کتاب استاد را تکمیل کرده باشد.  
  
'''وضعیت نشر:'''
+
همچنین محمدعلی آل کشکول از شاگردان [[صاحب فصول]] کتاب «کمال منتهی المقال» را به همین منظور نوشته است.
 +
==منابع==
 +
*محمدرضا ضمیری، کتابشناسی تفصیلی مذاهب اسلامی.
 +
*آینه پژوهش، احمد عابدی، شماره ۳۶، بهمن ۱۳۷۴.
  
این كتاب به كوشش مؤسسة آل  البیت علیهم السلام در [[قم]] انتشار یافته است.
+
==متن کتاب==
 +
[http://lib.ahlolbait.com/parvan/resource/78846/منتهي-المقال-في-أحوال-الرجال '''منتهی المقال فی أحوال الرجال''']
  
==پانویس ==
 
<references />
 
 
[[رده:منابع رجالی]]
 
[[رده:منابع رجالی]]
 +
{{حدیث}}

نسخهٔ کنونی تا ‏۱۳ آوریل ۲۰۲۱، ساعت ۰۷:۳۸

منتهی المقال.jpg
نویسنده ابوعلی حائری
موضوع علم رجال
زبان عربی
تعداد جلد ۷

منتهی المقال فی أحوال الرجال

این مدخل از دانشنامه هنوز نوشته نشده است.

Icon book.jpg

محتوای فعلی بخشی از یک کتاب متناسب با عنوان است.

(احتمالا تصرف اندکی صورت گرفته است)


کتاب «منتهى المقال فی احوال الرجال» در موضوع علم رجال، تألیف ابوعلى حائرى (م، ۱۲۱۶ ق) یکى از اندیشمندان و مدافعان مکتب تشیع است.

مؤلف

محمد بن اسماعیل بن عبدالجبار بن سعدالدین مازندرانى، معروف به ابوعلى حائرى (م، ۱۲۱۶ ق) براى تحصیل معارف دینى هجرت‌هاى پى در پى نمود. وحید بهبهانى، علامه سید مهدى بحرالعلوم و سید علی طباطبایی (صاحب ریاض المسائل) از استادان بنام او هستند.

این دانشمند معروف شیعه در زمانى حساس، یعنى در زمان ظهور اخباریان زندگى مى کرد. بدین جهت، ایشان نیز مثل دیگر طرفداران علماى اصولى کمر به دفاع از آنان بست و اولین کتاب خود را به نام «عقداللآلى البهیة فى الردّ على الطائفة الغبیة» در رد اخباریان نگاشت. وى این کتاب را ده سال قبل از کتاب «منتهى المقال» نوشت. به همین دلیل است که علماى شیعه هر یک به نحوى از ایشان تمجید کرده اند.

انگیزه نگارش

در اوایل قرن یازدهم قمری میرزا محمد‌ استرآبادی (متوفی ۱۰۲۸) کتاب کبیر رجالی خود موسوم به «منهج المقال فی تحقیق احوال الرجال» را تألیف کرد. این کتاب مورد توجه بسیاری از فقها و دانشمندان رجال قرار گرفت و عده زیادی بر آن شرح یا تعلیقه نوشتند که «تعلیقة منهج المقال» معروف به «التعلیقة البهبهانیة» از وحید بهبهانی (متوفی ۱۲۰۵) معروفترین آنهاست.

ابوعلی حائری (۱۱۵۹ – ۱۲۱۶)، وقتی عدم مراجعه طلاب به دو کتاب فوق را ملاحظه کرد، تصمیم گرفت کتابی رجالی بنویسد که امتیازات آنها را داشته و در عین حال مختصر بوده و از تشویش و پراکنده کاری جلوگیری کند. به همین جهت کتاب «منتهی المقال فی احوال الرجال» را تألیف کرد که نامش ناظر به کتاب «منهج المقال فی تحقیق احوال الرجال» است.

محتوای کتاب

کتاب «منتهى المقال» داراى مقدمه، اصل و خاتمه مى باشد. در مقدمه پنج مقدمه فرعى ذکر مى شود:

  1. تاریخ موالید معصومان علیهم السلام.
  2. ذکر عده اى که امام زمان علیه السلام را دیده اند یا بر معجزات آن حضرت آگاه شده اند.
  3. در کنیه هاى حضرات معصوم علیهم السلام.
  4. بیان اسامى افرادى که در صورت اطلاق (بدون قید) اشتباه مى شوند.
  5. در فوائد مترتب بر علم رجال و درایه.

مؤلف کتاب را بر اساس حروف الفبا سامان داده و ذیل نام هر یک از راویان، کلام میرزا محمد استرآبادى را از «منهج المقال» نقل کرده و سپس تعلیقات وحید بهبهانی را به دنبال آن می آورد؛ آنگاه کلمات علمای دیگر را نقل کرده و نظر خود را نیز بیان داشته است.

شروح و تعلیقات

لازم به ذکر است که شیخ ابوعلی حائری در کتاب «منتهی المقال»، مجاهیل یا افرادی را که در رجال نامی از آنها نیامده است، اما در سند روایات وجود دارند ذکر نمی‌کند، با این استدلال که فایده‌ای در ذکر آنها نیست؛ از این رو شاگرد او مولی درویش علی حائری رساله ای به نام «تکلمة رجال أبی‌علی» تدوین کرده و افرادی را که استادش از رجال خود ساقط کرده، استدراک نموده است تا کتاب استاد را تکمیل کرده باشد.

همچنین محمدعلی آل کشکول از شاگردان صاحب فصول کتاب «کمال منتهی المقال» را به همین منظور نوشته است.

منابع

  • محمدرضا ضمیری، کتابشناسی تفصیلی مذاهب اسلامی.
  • آینه پژوهش، احمد عابدی، شماره ۳۶، بهمن ۱۳۷۴.

متن کتاب

منتهی المقال فی أحوال الرجال