مسائل مستحدثه: تفاوت بین نسخه‌ها

از دانشنامه‌ی اسلامی
پرش به ناوبری پرش به جستجو
 
سطر ۱۸: سطر ۱۸:
  
 
مسائل مستحدثه، [http://www.islamquest.net/fa/archive/question/fa4657 اسلام کوئیست]، بازیابی: هفتم اردیبهشت 1394
 
مسائل مستحدثه، [http://www.islamquest.net/fa/archive/question/fa4657 اسلام کوئیست]، بازیابی: هفتم اردیبهشت 1394
 
+
{{فقه/احکام}}
 
[[رده:فقه]]
 
[[رده:فقه]]

نسخهٔ کنونی تا ‏۲۵ آوریل ۲۰۲۰، ساعت ۰۹:۵۰

مسائل مستحدثه یعنی مسائل جدید، و مقصود از آن مسائلی است که یا در آثار فقهی کهن به آن پرداخته نشده، یا به آن گونه که می بایست مطرح شود، از آن بحث نشده است و نیاز به نگاه مجدد دارد؛ مثلاً پاسخ ارائه شده از کارآمدی لازم برخوردار نباشد و قابل تحقق عینی در جامعه نباشد؛ زیرا معنا ندارد که شارع احکامی داشته باشد که اصلاً در جامعه قابل تحقق و اجرا نباشد.

بیان مطلب

مسائل مستحدثه به لحاظ زمانی سابقه اش به همین دوره معاصر (پنجاه سال قبل) بر می گردد، که معمولاً در30 – 20 سال اخیر یعنی بعد از پیروزی انقلاب مطرح شده است. مقصود از آن مسائلی است که یا در آثار فقهی گذشته و کهن طرح و در پیرامون آنها بحث نشده است، یا اگر هم بحث شده به دلایلی مطالعه و دقت بیشتری را می طلبد. از این رو در پاسخ به این پرسش که آیا مسائل مستحدثه شامل مباحثی خواهد شد که قبلاً مطرح شده، ولی با توجه به تغییراتی که حاصل شده، اقتضا دارد که نگاه مجددی به این گونه مسائل داشته باشیم و بر اساس شرایط موجود به آنها پرداخته شود.

باید گفت: اجمالاً مسائلی را که فکر می کنیم نیاز به نگاه مجدد دارد، از مسائل مستحدثه هستند، اعم از مسائلی که قبلاً مطرح شده و به نظر می رسد که پاسخ های کهن مبتنی بر مبانی دقیق نیست، یا پاسخ های ارائه شده از کارآمدی لازم برخوردار نباشد؛ زیرا نمی توان تصور کرد که دین احکام و قوانینی داشته باشد که قابل تحقق عینی نباشد. معنا ندارد که شارع احکامی داشته باشد که اصلاً در جامعه قابل تحقق و اجرا نباشد و نتواند با مفاهیم دینی سازگار باشد؛ یعنی حکم شرعی قاعدتاً باید قابل اجرا باشد.

براین اساس در پاسخ به این سؤال که برای آموزش پزشکی کارهایی لازم است و ممکن نیست پزشکی، بدون یک سری آموزش های عملی بتواند خوب متبحّر و تربیت شود؛ مثلاً باید مرده را تشریح کند، و تشریح بدون لمس بدن و بدون نگاه کردن به عضو، ممکن نیست. حال با توجه به این نکته ها آموزش پزشکی چه حکمی دارد؟ اگر جواب داده شود: آموزش پزشکی حرام است! و در پاسخ به این سؤال که پس چه باید کرد؟ گفته شود: با وجود فسقه و فجره و کفار، نیاز به مسلمان متدین در این رشته نیست. آیا این جواب می تواند مورد قبول ما واقع شود؟ یقیناً نه؛ زیرا این گونه تفکر، تصور و برداشتی که از اسلام دارد، با تصوری که ما از آن داریم متفاوت است. آیا امام زمان (عج) در زمان ظهور اساساً وزارت بهداشت و درمان و آموزش پزشکی را به کفار و فسقه و فجار می سپارند؟ چون تخصص در این زمینه نیاز به خلاف شرع دارد!

آیا این راه حل ها قابل تحقق است؟ و چه میزان با مسائل اسلامی سازگار است؛ یعنی واقعاً در ساختار جامعه اسلامی علم پزشکی جایی ندارد؛ یعنی ما نمی توانیم پزشک مسلمان داشته باشیم؛ در حالی که ما نمی توانیم تصور کنیم که در جامعه اسلامی پزشک نداشته باشیم؛ زیرا فرض بر این است که اسلام می خواهد بر تمام دنیا حاکم شود، ایده آل نهایی اسلام این است که دیگر هیچ غیر مسلمانی باقی نماند.

با این حال چگونه می توان تصور کرد که در فضای جامعه اسلامی ـ مثلاً ـ پزشکی نداشته باشیم و یا اصلاً پزشک نداشته باشیم. آیا هیچ یک از احکام پزشکی برای مسلمانان قابل اجرا نیست و فراگیری علم پزشکی تنها برای فسقه و فجره جایز است؟! بنابراین، این بحث ها به یک نگاه تازه ای نیاز دارد و پاسخ هایی که در آن خصوص داده شده، واقعاً پاسخی نیست که بتوان گفت این پاسخ اسلام است.

پس مسائل مستحدثه، عبارت است از مسائلی که در آثار فقهی کهن به آن گونه که می بایست مطرح شود، از آن بحث نشده باشد.

منبع

مسائل مستحدثه، اسلام کوئیست، بازیابی: هفتم اردیبهشت 1394

فقه/احکام
عبادات: تقلید، طهارت، نماز، روزه، خمس، زکات، حج

اموال: خرید و فروش، شرکت، صلح، اجاره، مزارعه، مساقات، وکالت، قرض، حواله، رهن، ضامن شدن، کفالت، امانت، عاریه، ارث، غصب

آداب و رفتار: ازدواج، طلاق، خوردن و آشامیدن، نذر و عهد، قسم، امر به معروف و نهی از منکر، صید ، ذبح، وصیت، مال پیدا شده، وقف، دفاع، مسائل مستحدثه

رده ها: احکام | احکام عبادی | احکام اقتصادی | احکام خانواده | احکام روابط اجتماعی |اصطلاحات احکام|مراجع تقلید