حبیب الله ذوالفنون: تفاوت بین نسخه‌ها

از دانشنامه‌ی اسلامی
پرش به ناوبری پرش به جستجو
جز
 
(۲ نسخهٔ میانیِ همین کاربر نمایش داده نشده است)
سطر ۱: سطر ۱:
 
{{منبع الکترونیکی معتبر}}
 
{{منبع الکترونیکی معتبر}}
 +
[[پرونده:Zolfonun.jpg|بندانگشتی|حبیب الله سلطان آبادی (ذوالفنون)]]
  
حبيب الله سلطان آبادي عراقي معروف و مشهور به شيخ حبيب الله ذوالفنون منجم و مستخرج تقويم که در عرصه ادبيات، رياضيات و تفسير [[قرآن]] نيز عالم متبحر و کم نظيري بود، در سوم دي ماه ۱۳۲۶/ ۱۹۴۷م/۱۳۶۷ق دار فاني را وداع گفت. حبيب الله ذوالفنون فرزند محمدجعفر اراکي در سال ۱۲۳۹ و يا ۱۲۴۰ش/۱۸۶۱م/۱۲۷۸ق در شهر اراک متولد شده بود و پس از فراگرفتن دروس مقدماتي به تحصيل و مطالعه در علم نجوم و ستاره شناسي و علوم نزديک به آن علاقه مندي تامي نشان داده و پس از سالها مطالعه و تتبع در علم نجوم پيشرفت قابل توجهي کرده و در رديف بزرگترين دانشمندان عصر خود قرار گرفت.
+
'''حبیب الله سلطان آبادی عراقی''' (۱۳۶۷-۱۲۷۸ ق) معروف به «حبیب الله ذوالفنون»، منجم و مستخرج تقویم در دوره معاصر و از شاگردان [[میرزا حبیب الله رشتی]] و [[جهانگیر خان قشقایی|جهانگیرخان قشقایی]] بود. وی در [[حکمت الهی]]، [[فقه]]، [[تفسیر]]، [[ریاضیات]] و هیئت و [[علم نجوم|نجوم]]، استاد بود و آن‌ها را تدریس می‌کرد.
  
ايشان درباره حرکت ماه به کشفياتي جديد دست يافت و در اين راستا جدول نجومي پيشرفته اي ترسيم کرد که حاصل بيش از چهل سال مطالعه و بررسي علمي و فکري او در علم نجوم بود. شيخ حبيب الله ذوالفنون از بزرگترين تقويم نويسان عصر خود بوده و مستخرجات او در عرصه تقويم از سوي بسياري از تهيه کنندگان تقويم مورد بهره برداري قرار مي گرفت.
+
==تحصیل و استادان==
 +
حبیب الله ذوالفنون فرزند محمدجعفر اراکی در سال ۱۲۳۹ شمسی (۱۲۷۸ ق) در شهر اراک متولد شد. او به مدت بیست سال، بدون آن که استاد معیّنی داشته باشد به تحصیل علوم مختلف پرداخت. ذوالفنون سپس به [[نجف]] رفت و مدت ده سال به فراگیری زبان عربی و علوم دینی به ویژه تفسیر قرآن، همت گماشت. او در نجف به مجلس درس استادانی همچون [[میرزا حبیب الله رشتی]]، [[محمد فاضل شرابیانی|محمد فاضل شرابیانی]]، [[میرزا حسین خلیلی تهرانی|میرزا حسین خلیلی]] و [[سید مرتضی کشمیری]] پیوست.  
  
ذوالفنون که علاوه بر نجوم در رشته رياضيات و هندسه هم تبحر قابل توجهي پيدا کرده بود، در زمينه "تناسب مکعبات" هم به نظريات نويني دست يافته و ديدگاههاي ايشان در اين باره مدتها مورد توجه و عنايت اساتيد علم رياضي و مهندسي بود. از شيخ حبيب الله ذوالفنون در زمينه تفسير قرآن اثري هم به زبان فارسي چاپ و منتشر شده است.
+
وی سپس به [[ایران]] بازگشت و یک چند در بوشهر و [[شیراز]] و [[اصفهان]] گذراند و در اصفهان از حوزه درس بزرگانی چون [[جهانگیر خان قشقایی|میرزا جهانگیرخان قشقایی]]، [[میرزا حسن کرمانشاهی]] و [[ملا فتحعلی سلطان آبادی|آخوند ملافتحعلی اراکی]] بهره‌مند گردید. استاد ذوالفنون سپس به [[تهران]] کوچید و تا پایان عمر در این شهر به سر برد.  
  
شيخ حبيب الله ذوالفنون مدتها در دارالمعلمين مرکزي مثلثات کروي و نيز مدرسه عالي سپهسالار علم نجوم و هيأت تدريس مي کرد. ذوالفنون در دانشسراي عالي و دانشکده الهيات دانشگاه تهران هم اين علوم را تدريس مي کرد. دارالمعلمين مرکزي که از نخستين مراکز تحصيلي (دانشجويي و دانش آموزي) وزارت فرهنگ بود ابوالحسن فروغي بر آن رياست مي کرد و اسماعيل مرآت ناظم آن بود.
+
==فعالیت‌های علمی==
 +
از شیخ حبیب الله ذوالفنون در زمینه [[تفسیر قرآن|تفسیر قرآن]] اثری به زبان فارسی چاپ و منتشر شده است. او همچنین به دو زبان فارسی و عربی [[شعر]] می‌سرود.  
  
و ميرزا (شيخ) حبيب الله ذوالفنون به همراه استاد عبدالعظيم قريب، ميرزا غلامحسين رهنما، فاضل توني و عباس اقبال آشتياني و عباسقلي خان قريب که از اساتيد سرآمد آن روزگار به شمار مي رفتند، اولين مدرسان و اساتيد اين مرکز (دارالمعلمين مرکزي) بودند.
+
استاد ذوالفنون همچنین به تحصیل و مطالعه در [[علم نجوم]] و ستاره شناسی و علوم نزدیک به آن علاقه مندی تامی نشان داده و پس از سالها مطالعه و تتبع در علم نجوم پیشرفت قابل توجهی کرده و در ردیف بزرگترین دانشمندان عصر خود قرار گرفت. ایشان درباره حرکت ماه به کشفیاتی جدید دست یافت و در این راستا جدول نجومی پیشرفته ای ترسیم کرد که حاصل بیش از چهل سال مطالعه و بررسی علمی و فکری او در علم نجوم بود. ذوالفنون عراقی مُنجّمی فاضل و مُستخرج تقویم بود و تقویم استخراجی ذوالفنون تا چندین سال در سالنامه پارس، چاپ و منتشر می‌شد.
  
==منابع مقاله==
+
ذوالفنون که علاوه بر نجوم در رشته [[ریاضی|ریاضیات]] و هندسه هم تبحر قابل توجهی پیدا کرده بود، در زمینه "تناسب مکعبات" هم به نظریات نوینی دست یافته و دیدگاههای ایشان در این باره مدتها مورد توجه و عنایت اساتید علم ریاضی و مهندسی بود.
  
حسن سادات ناصري، سرآمدان فرهنگ و تاريخ ايران، بخش 1، تهران، فرهنگ و هنر، 1353، ص 363 و حسن صديق، نامداران اراک، بي جا، بي نا، 1372، ص82، و محمدمهدي موحدي، زندگينامه مشاهير رجال پزشکي معاصر ايران، ج1، تهران، علوم و فنون، 1371، ص 249–251 و قاسم صافي، گفتارهايي درباره چندتن از رجال ادب و تاريخ ايران، تهران، دانشگاه تهران، 1357، ص 136-137.
+
حبیب الله ذوالفنون چندی در دارالمعلمین مرکزی و مدرسه عالی سپه‌سالار، علوم [[ریاضی]]، مثلثات کروی، علم نجوم و هیأت را تدریس کرد و آثاری را نیز از خود به یادگار گذاشت که حرکت قَمَر و [[دیوان (شعر)|دیوان]] اشعار از آن جمله‌اند. ذوالفنون به همراه [[غلامحسین رهنما|میرزا غلامحسین رهنما]]، استاد عبدالعظیم قریب، [[شیخ محمدحسین فاضل تونی|فاضل تونی]]، عباس اقبال آشتیانی و عباسقلی خان قریب که از اساتید سرآمد آن روزگار به شمار می رفتند، اولین مدرسان و اساتید این مرکز (دارالمعلمین مرکزی) بودند. ذوالفنون در دانشسرای عالی و دانشکده الهیات دانشگاه تهران هم این علوم را تدریس می کرد.
 +
 
 +
==وفات==
 +
مرحوم استاد ذوالفنون عراقی، سرانجام در سوم دی ماه ۱۳۲۶ شمسی (برابر با ۱۳۶۷ ق) در ۸۷ سالگی درگذشت و در جوار [[امامزاده عبدالله (ع)|امامزاده عبدالله]] در شهر ری به خاک سپرده شد.
  
 
==منابع==
 
==منابع==
  
* مظفر شاهدي، شيخ حبيب الله ذوالفنون [http://www.iichs.org/index.asp?id=417&doc_cat=7 موسسه مطالعات تاریخ معاصر ایران]، تاریخ بازیابی: 9 آذرماه 1392.
+
*حسن سادات ناصری، سرآمدان فرهنگ و تاریخ ایران، بخش ۱، تهران، فرهنگ و هنر، ۱۳۵۳، ص ۳۶۳.
 +
*حسن صدیق، نامداران اراک، بی جا، بی نا، ۱۳۷۲، ص۸۲.
 +
*محمدمهدی موحدی، زندگینامه مشاهیر رجال پزشکی معاصر ایران، ج۱، تهران، علوم و فنون، ۱۳۷۱، ص ۲۴۹–۲۵۱.
 +
*قاسم صافی، گفتارهایی درباره چندتن از رجال ادب و تاریخ ایران، تهران، دانشگاه تهران، ۱۳۵۷، ص ۱۳۶-۱۳۷.
 +
*مظفر شاهدی، شیخ حبیب الله ذوالفنون، [http://www.iichs.org/index.asp?id=417&doc_cat=7 موسسه مطالعات تاریخ معاصر ایران]، تاریخ بازیابی: ۹ آذرماه ۱۳۹۲.
 +
*پایگاه ساعت و تقویم روز ایران.
  
 
[[رده:مدرسین دانشگاه]]
 
[[رده:مدرسین دانشگاه]]

نسخهٔ کنونی تا ‏۸ نوامبر ۲۰۲۱، ساعت ۰۶:۰۲

این مدخل از دانشنامه هنوز نوشته نشده است.

Icon-computer.png
محتوای فعلی مقاله یکی از پایگاه های معتبر متناسب با عنوان است.

(احتمالا تصرف اندکی صورت گرفته است)
حبیب الله سلطان آبادی (ذوالفنون)

حبیب الله سلطان آبادی عراقی (۱۳۶۷-۱۲۷۸ ق) معروف به «حبیب الله ذوالفنون»، منجم و مستخرج تقویم در دوره معاصر و از شاگردان میرزا حبیب الله رشتی و جهانگیرخان قشقایی بود. وی در حکمت الهی، فقه، تفسیر، ریاضیات و هیئت و نجوم، استاد بود و آن‌ها را تدریس می‌کرد.

تحصیل و استادان

حبیب الله ذوالفنون فرزند محمدجعفر اراکی در سال ۱۲۳۹ شمسی (۱۲۷۸ ق) در شهر اراک متولد شد. او به مدت بیست سال، بدون آن که استاد معیّنی داشته باشد به تحصیل علوم مختلف پرداخت. ذوالفنون سپس به نجف رفت و مدت ده سال به فراگیری زبان عربی و علوم دینی به ویژه تفسیر قرآن، همت گماشت. او در نجف به مجلس درس استادانی همچون میرزا حبیب الله رشتی، محمد فاضل شرابیانی، میرزا حسین خلیلی و سید مرتضی کشمیری پیوست.

وی سپس به ایران بازگشت و یک چند در بوشهر و شیراز و اصفهان گذراند و در اصفهان از حوزه درس بزرگانی چون میرزا جهانگیرخان قشقایی، میرزا حسن کرمانشاهی و آخوند ملافتحعلی اراکی بهره‌مند گردید. استاد ذوالفنون سپس به تهران کوچید و تا پایان عمر در این شهر به سر برد.

فعالیت‌های علمی

از شیخ حبیب الله ذوالفنون در زمینه تفسیر قرآن اثری به زبان فارسی چاپ و منتشر شده است. او همچنین به دو زبان فارسی و عربی شعر می‌سرود.

استاد ذوالفنون همچنین به تحصیل و مطالعه در علم نجوم و ستاره شناسی و علوم نزدیک به آن علاقه مندی تامی نشان داده و پس از سالها مطالعه و تتبع در علم نجوم پیشرفت قابل توجهی کرده و در ردیف بزرگترین دانشمندان عصر خود قرار گرفت. ایشان درباره حرکت ماه به کشفیاتی جدید دست یافت و در این راستا جدول نجومی پیشرفته ای ترسیم کرد که حاصل بیش از چهل سال مطالعه و بررسی علمی و فکری او در علم نجوم بود. ذوالفنون عراقی مُنجّمی فاضل و مُستخرج تقویم بود و تقویم استخراجی ذوالفنون تا چندین سال در سالنامه پارس، چاپ و منتشر می‌شد.

ذوالفنون که علاوه بر نجوم در رشته ریاضیات و هندسه هم تبحر قابل توجهی پیدا کرده بود، در زمینه "تناسب مکعبات" هم به نظریات نوینی دست یافته و دیدگاههای ایشان در این باره مدتها مورد توجه و عنایت اساتید علم ریاضی و مهندسی بود.

حبیب الله ذوالفنون چندی در دارالمعلمین مرکزی و مدرسه عالی سپه‌سالار، علوم ریاضی، مثلثات کروی، علم نجوم و هیأت را تدریس کرد و آثاری را نیز از خود به یادگار گذاشت که حرکت قَمَر و دیوان اشعار از آن جمله‌اند. ذوالفنون به همراه میرزا غلامحسین رهنما، استاد عبدالعظیم قریب، فاضل تونی، عباس اقبال آشتیانی و عباسقلی خان قریب که از اساتید سرآمد آن روزگار به شمار می رفتند، اولین مدرسان و اساتید این مرکز (دارالمعلمین مرکزی) بودند. ذوالفنون در دانشسرای عالی و دانشکده الهیات دانشگاه تهران هم این علوم را تدریس می کرد.

وفات

مرحوم استاد ذوالفنون عراقی، سرانجام در سوم دی ماه ۱۳۲۶ شمسی (برابر با ۱۳۶۷ ق) در ۸۷ سالگی درگذشت و در جوار امامزاده عبدالله در شهر ری به خاک سپرده شد.

منابع

  • حسن سادات ناصری، سرآمدان فرهنگ و تاریخ ایران، بخش ۱، تهران، فرهنگ و هنر، ۱۳۵۳، ص ۳۶۳.
  • حسن صدیق، نامداران اراک، بی جا، بی نا، ۱۳۷۲، ص۸۲.
  • محمدمهدی موحدی، زندگینامه مشاهیر رجال پزشکی معاصر ایران، ج۱، تهران، علوم و فنون، ۱۳۷۱، ص ۲۴۹–۲۵۱.
  • قاسم صافی، گفتارهایی درباره چندتن از رجال ادب و تاریخ ایران، تهران، دانشگاه تهران، ۱۳۵۷، ص ۱۳۶-۱۳۷.
  • مظفر شاهدی، شیخ حبیب الله ذوالفنون، موسسه مطالعات تاریخ معاصر ایران، تاریخ بازیابی: ۹ آذرماه ۱۳۹۲.
  • پایگاه ساعت و تقویم روز ایران.