جعفر بن محمد دوریستی: تفاوت بین نسخه‌ها

از دانشنامه‌ی اسلامی
پرش به ناوبری پرش به جستجو
(اضافه کردن رده)
(ویرایش)
 
(۶ نسخه‌ٔ میانی ویرایش شده توسط ۴ کاربر نشان داده نشده)
سطر ۱: سطر ۱:
{<I>منبع اين نوشتار يک سايت است. آن را با نوشته خودتان جايگزين کنيد.</I>}
+
'''«جعفر بن محمد بن احمد دوریستی رازی»''' (۳۸۰- زنده در ۴۷۴ ق)، [[محدث]] و [[فقیه]] معتبر [[شیعه]] در قرن پنجم هجری و از شاگردان [[شیخ مفید]] بود. او نزد [[خواجه نظام الملک طوسی]]، وزیر دانشمند سلجوقیان، عالمی مقرب بود. دوریستی یکی از رجال کثیر الراویه در کتب شیعه است و کتابهای «الاعتقادات» و «الرد على الزیدیة» از جمله آثار اوست. 
 +
{{شناسنامه عالم
 +
||نام کامل = '''جعفر بن محمد دوریستی'''
 +
||تصویر=
 +
||زادروز =  ۳۸۰ قمری
 +
|زادگاه =
 +
|وفات =  ۴۷۴ قمری
 +
|مدفن =
 +
|اساتید =  [[شیخ مفید]]، [[سید مرتضی]]، [[سید رضی]]،...
 +
|شاگردان = [[خواجه نظام الملک طوسی]]،...
 +
|آثار = الاعتقادات، الکفایة فى العبادات، یوم و لیلة، الرد على الزیدیة،...
 +
}}
 +
== فعالیت‌های علمی ==
 +
جعفر بن محمد دوریستی [[مشایخ]] متعددی را در [[عراق]] و [[ایران]] درک کرد. وی معاصر [[شیخ طوسی]] و از شاگردان [[شیخ مفید]] و [[سید مرتضی]] و [[سید رضی]] بود. دوریستی یکی از رجال کثیر الراویه در کتب [[شیعه]] است و اغلب علمای بزرگ قرن ششم مانند [[ابن ادریس حلی|محمد بن ادریس حلی]]، [[ابوالفضل شاذان بن جبرئیل قمى|شاذان بن جبرئیل]] و [[ابن شهر آشوب]] و سید مهدی مرعشی حسینی (با واسطه) از وی نقل [[حدیث|روایت]] نموده اند.  
  
جعفر بن محمد بن احمد دوریستی رازی
+
خواجه جعفر بن محمد دوریستی در ری از اعتبار فراوان اجتماعی و مذهبی برخوردار بود و با ورود او به دوریست - که بخشی از شهر ری قصبه نزدیک [[تهران]] بوده -، این روستا تبدیل به مرکزی علمی در جهان [[اسلام]] شد و شاگردان بسیاری پیرامون او گرد آمدند. او حتی مورد توجه عالمان سنی [[خراسان]] نیز بود. 
  
ابوعبدالله: جعفر بن محمد بن احمد دوریستی رازی یکی از علما و راویان بزرگ شیعه در قرن پنجم است.
+
از دیگر شاگردان درس او، [[خواجه نظام الملک طوسی]]، وزیر دانشمند سلجوقیان بود. نوشته اند دوریستی نزد خواجه نظام الملک خیلی مقرب بود و خواجه ماهی چند دفعه به دیدن او می رفت و از مجالست با او محظوظ بود. در کتاب «النقض» می‌خوانیم: «… شیخ جعفر دوریستی مشهور در فنون و علوم و مصنف کتب و راوی اخبار و از بزرگان این طائفه و علماء بزرگ، در هر دو هفته نظام‌الملک از ری به دوریست رفتی و از خواجه جعفر [[سماع (علم الحدیث)|سماع]] اخبار کردی و بازگشتی…». نظام‌الملک مذهب [[شافعی]] داشت و خواجه جعفر از عالمان بنام [[شیعه|شیعی]] مذهب زمان خود به شمار می‌رفت و خاندان وی همگی به فضیلت و [[تقوا]] معروف‌اند.  
  
دوریستی یکی از رجال کثیر الراویه در کتب شیعه محسوب است او از شاگردان شیخ مفید و سید مرتضی و سید رضی رحمة الله علیهما السلام است و از آنها نقل روایت می کند. دوریستی با شیخ طوسی رحمة الله علیه معاصر بوده و اغلب علمای بزرگ قرن ششم مانند محمد بن ادریس حلی، شاذان بن جبرئیل و ابن شهر آشوب و سید مهدی مرعشی حسینی از وی نقل روایت نموده اند.  
+
مهمترین ویژگی دوریستی سهمش در روایت آثار [[حدیث|حدیثی]] و فقهی گذشتگان و از آن جمله آثار [[عراق|عراقی]] برای محافل علمی [[ایران]] و به ویژه ری و [[خراسان]] است. روایت از او به عنوان نقل احادیث کتابهایش و یا نقل [[اجازه (علم الحدیث)|اجازات]] روایی او در کتابهای حدیثی و اجازات متأخر مکرر دیده می شود.
  
وی تألیفاتی به نام کفایه در عبادات، یوم لیله و کتاب اعتقادات را از خویش بجا گذاشت نوشته اند دوریستی نزد خواجه نظام الملک طوسی خیلی مقرب بود و خواجه ماهی چند دفعه به دیدن او می رفت و از مجالست با او محظوظ بود. لازم به تذکر است که مرحوم محدث قمی به نقل از شیخ حر عاملی دوریستی دیگر به نام ابو محمد عبدالله بن جعفر بن محمد بن موسی بن جعفر که از فقهای بزرگ شیعه در اواخر قرن ششم است یادآوری نموده و از مقام علمی او نیز تجلیل کرده ولی متذکر نسبت او با صاحب ترجمه نگردیده است صاحب روضات شرحی مفصل در این زمینه دارد (ترجمه روضات جلد دوم صفحه 426)
+
وی تألیفاتی به نام «الاعتقادات»، «الکفایة فى العبادات»، «یوم و لیلة» و «الرد على الزیدیة» را از خویش بجا گذاشت. در مورد رساله رد بر «[[زیدیه|زیدیه]]» باید گفت: از آنجا که او بخش مهمی از عمر خود را در ری سپری کرده بوده و در این شهر در طول سده پنجم زیدیان شدیدا فعال بوده اند، به خوبی می توان انگیزه او را برای نوشتن چنین کتابی دریافت. متأسفانه اصل این کتاب باقی نمانده، اما بخشی از آن در [[اعلام الورى (کتاب)|اعلام الوری]] آمده است. از جمله روایت زیر که اشاره به [[خلافت]] بلافصل [[امام علی]] علیه السلام دارد:   
  
وفات ابوعبدالله در اواسط نیمه قرن پنجم بوده است (470) دوریست بخشی از شهر ری قصبه نزدیک تهران بوده که اکنون درشت نام دارد.
+
«ومما ذکره الشیخ أبو عبدالله جعفر بن محمد بن أحمد الدوریستی رحمه الله فی کتابه فی الرد على الزیدیة قال: أخبرنی أبی قال: أخبرنی الشیخ أبو جعفر بن بابویه قال: حدثنا محمد بن علی ماجیلویه، عن عمه، عن أحمد بن أبی عبدالله، عن أبیه، عن خلف بن حماد الاسدی، عن الاعمش، عن عبایة بن ربعی، عن ابن عباس قال: سألت رسول الله صلى الله علیه وآله حین حضرته وفاته فقلت: یا رسول الله إذا کان ما نعوذ بالله منه فإلى من؟ فأشار إلى علی علیه السلام فقال: إلى هذا، فإنه مع الحق والحق معه، ثم یکون من بعده أحد عشر إماماً مفترضة طاعتهم کطاعته».<ref>إعلام الورى بأعلام الهدى، الطبرسی، ج ۲ ص ۱۶۳.</ref> 
 +
 
 +
چنین پیداست که دوریستی بر سنت ادبیات جدلی زیدیان و [[امامیه|امامیان]] در این کتاب بخشی را به موضوع [[امام زمان عجل الله فرجه الشریف|امام غائب]] و مسئله [[دوازده امام]] و نصوص اختصاص داده بوده که می دانیم مورد انتقاد زیدیان در این دوره بوده است. 
 +
== پانویس ==
 +
{{پانویس}}
 +
==منابع==
 +
*[http://www.tebyan.net/newindex.aspx?pid=37865 "جعفر بن محمد بن احمد دوریستی رازی"، سایت تبیان].
 +
*[http://tarikhirani.ir/fa/news/2746/%D8%B9%D8%A7%D9%84%D9%85%D8%A7%D9%86-%D8%AF%D8%B1%D8%B4%D8%AA-%D8%AF%D8%B1-%D9%85%D8%AD%D9%84%D9%87-%D8%B7%D8%B1%D8%B4%D8%AA-%D8%AA%D9%87%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%A7%D8%AD%D9%85%D8%AF-%D9%85%D8%B3%D8%AC%D8%AF%D8%AC%D8%A7%D9%85%D8%B9%DB%8C "عالمان درشت در محله طرشت تهران"، احمد مسجدجامعی، سایت تاریخ ایرانی].
 +
*[https://ansari.kateban.com/post/1417 "رديه‌ای بر زيديه از دوريستی"، سایت بررسی‌های تاریخی].
  
منبع:تبیان
 
 
[[رده:علمای قرن پنجم]]
 
[[رده:علمای قرن پنجم]]
 +
[[رده:راویان حدیث]]

نسخهٔ کنونی تا ‏۲۸ آوریل ۲۰۲۲، ساعت ۱۰:۵۰

«جعفر بن محمد بن احمد دوریستی رازی» (۳۸۰- زنده در ۴۷۴ ق)، محدث و فقیه معتبر شیعه در قرن پنجم هجری و از شاگردان شیخ مفید بود. او نزد خواجه نظام الملک طوسی، وزیر دانشمند سلجوقیان، عالمی مقرب بود. دوریستی یکی از رجال کثیر الراویه در کتب شیعه است و کتابهای «الاعتقادات» و «الرد على الزیدیة» از جمله آثار اوست.

نام کامل جعفر بن محمد دوریستی
زادروز ۳۸۰ قمری
وفات ۴۷۴ قمری

Line.png

اساتید

شیخ مفید، سید مرتضی، سید رضی،...

شاگردان

خواجه نظام الملک طوسی،...

آثار

الاعتقادات، الکفایة فى العبادات، یوم و لیلة، الرد على الزیدیة،...

فعالیت‌های علمی

جعفر بن محمد دوریستی مشایخ متعددی را در عراق و ایران درک کرد. وی معاصر شیخ طوسی و از شاگردان شیخ مفید و سید مرتضی و سید رضی بود. دوریستی یکی از رجال کثیر الراویه در کتب شیعه است و اغلب علمای بزرگ قرن ششم مانند محمد بن ادریس حلی، شاذان بن جبرئیل و ابن شهر آشوب و سید مهدی مرعشی حسینی (با واسطه) از وی نقل روایت نموده اند.

خواجه جعفر بن محمد دوریستی در ری از اعتبار فراوان اجتماعی و مذهبی برخوردار بود و با ورود او به دوریست - که بخشی از شهر ری قصبه نزدیک تهران بوده -، این روستا تبدیل به مرکزی علمی در جهان اسلام شد و شاگردان بسیاری پیرامون او گرد آمدند. او حتی مورد توجه عالمان سنی خراسان نیز بود.

از دیگر شاگردان درس او، خواجه نظام الملک طوسی، وزیر دانشمند سلجوقیان بود. نوشته اند دوریستی نزد خواجه نظام الملک خیلی مقرب بود و خواجه ماهی چند دفعه به دیدن او می رفت و از مجالست با او محظوظ بود. در کتاب «النقض» می‌خوانیم: «… شیخ جعفر دوریستی مشهور در فنون و علوم و مصنف کتب و راوی اخبار و از بزرگان این طائفه و علماء بزرگ، در هر دو هفته نظام‌الملک از ری به دوریست رفتی و از خواجه جعفر سماع اخبار کردی و بازگشتی…». نظام‌الملک مذهب شافعی داشت و خواجه جعفر از عالمان بنام شیعی مذهب زمان خود به شمار می‌رفت و خاندان وی همگی به فضیلت و تقوا معروف‌اند.

مهمترین ویژگی دوریستی سهمش در روایت آثار حدیثی و فقهی گذشتگان و از آن جمله آثار عراقی برای محافل علمی ایران و به ویژه ری و خراسان است. روایت از او به عنوان نقل احادیث کتابهایش و یا نقل اجازات روایی او در کتابهای حدیثی و اجازات متأخر مکرر دیده می شود.

وی تألیفاتی به نام «الاعتقادات»، «الکفایة فى العبادات»، «یوم و لیلة» و «الرد على الزیدیة» را از خویش بجا گذاشت. در مورد رساله رد بر «زیدیه» باید گفت: از آنجا که او بخش مهمی از عمر خود را در ری سپری کرده بوده و در این شهر در طول سده پنجم زیدیان شدیدا فعال بوده اند، به خوبی می توان انگیزه او را برای نوشتن چنین کتابی دریافت. متأسفانه اصل این کتاب باقی نمانده، اما بخشی از آن در اعلام الوری آمده است. از جمله روایت زیر که اشاره به خلافت بلافصل امام علی علیه السلام دارد:

«ومما ذکره الشیخ أبو عبدالله جعفر بن محمد بن أحمد الدوریستی رحمه الله فی کتابه فی الرد على الزیدیة قال: أخبرنی أبی قال: أخبرنی الشیخ أبو جعفر بن بابویه قال: حدثنا محمد بن علی ماجیلویه، عن عمه، عن أحمد بن أبی عبدالله، عن أبیه، عن خلف بن حماد الاسدی، عن الاعمش، عن عبایة بن ربعی، عن ابن عباس قال: سألت رسول الله صلى الله علیه وآله حین حضرته وفاته فقلت: یا رسول الله إذا کان ما نعوذ بالله منه فإلى من؟ فأشار إلى علی علیه السلام فقال: إلى هذا، فإنه مع الحق والحق معه، ثم یکون من بعده أحد عشر إماماً مفترضة طاعتهم کطاعته».[۱]

چنین پیداست که دوریستی بر سنت ادبیات جدلی زیدیان و امامیان در این کتاب بخشی را به موضوع امام غائب و مسئله دوازده امام و نصوص اختصاص داده بوده که می دانیم مورد انتقاد زیدیان در این دوره بوده است.

پانویس

  1. إعلام الورى بأعلام الهدى، الطبرسی، ج ۲ ص ۱۶۳.

منابع